A‘râf Suresi 192. Ayette “Onlara Yardım Etmeye Güçleri Yetmez; Kendilerine Bile Yardım Edemezler” İfadesi Ne Anlama Gelir 
A‘râf Suresi'nin 191. ayetinde:
Allah’a:
ortak koşulan:
varlıklar hakkında:
çok temel:
bir soru:
sorulmuştu:
“Hiçbir şey yaratamayan, üstelik kendileri de yaratılmış olan varlıkları mı Allah’a ortak koşuyorlar?”
- ayet:
mantığı:
bir adım:
daha ileri:
götürür.
Ayetin yaklaşık anlamı şöyledir:
“Onlara yardım etmeye güçleri yetmez; kendilerine bile yardım edemezler.”
Yani:
Allah’a:
ortak:
koşulan:
varlıklar:
yalnız:
yaratıcı:
değildir.
Aynı zamanda:
kendilerine:
bağlanan:
insanlara:
bağımsız ve mutlak bir yardım gücü
de:
sağlayamazlar.
Dahası:
ayet:
çok:
çarpıcı:
bir:
ölçü:
koyar:
Kendisine bile mutlak biçimde yardım edemeyen bir varlık, nasıl Allah’ın ortağı olabilir?
Burada:
tevhid:
çok:
sade:
bir:
mantıkla:
anlatılır.
Yaratılmış:
olan:
sınırlıdır.
Muhtaçtır.
Zarar:
görebilir.
Yok:
olabilir.
Başka:
şeylere:
ihtiyaç:
duyar.
Allah ise:
yaratılmış:
değildir.
Mutlak:
kudret:
O’na:
aittir.
Bu ayet:
insana:
sebepleri:
reddetmesini:
değil,
sebeplerin sınırını bilmesini
öğretir.
“Onlara Yardım Edemezler” İfadesi Kimlerden Söz Ediyor
Ayet:- ayetin:
Orada:
Allah’a:
ortak:
koşulan,
hiçbir:
şey:
yaratamayan
ve:
kendileri:
yaratılmış:
olan:
varlıklardan:
söz:
edilmişti.
- ayette:
varlıkların:
insanlara:
yardım:
edemeyeceği:
bildirilir.
Bağlamın:
öncelikli:
hedefi:
ilahlaştırılan putlar ve yaratılmış varlıklardır.
Ancak:
ayet:
bundan:
daha geniş:
bir:
tevhid:
ilkesi:
de:
öğretir:
Yaratılmış hiçbir varlık bağımsız ve mutlak kudret sahibi değildir.
Buradaki “Yardım” Ne Anlama Gelir
Arapçada:nasr
kökü:
yardım etmek,
desteklemek,
üstün gelmesine:
yardımcı olmak
ve:
korumak:
gibi:
anlamlar:
taşır.
Buradaki:
mesele:
insanların:
birbirlerine:
hiç:
yardım:
edememesi:
değildir.
İnsan:
insana:
yardım:
eder.
Doktor:
hastaya:
yardım:
eder.
Arkadaş:
arkadaşına:
yardım:
eder.
Anne-baba:
çocuğuna:
yardım:
eder.
Ayetin:
reddettiği:
şey:
bir yaratılmışa Allah’tan bağımsız, sınırsız ve ilahî yardım gücü vermektir.
İnsan İnsana Yardım Edebiliyorsa Ayetle Çelişki Oluşmaz mı
Hayır.Çünkü:
insanların:
yardımı:
sınırlıdır.
Bir:
doktor:
tedavi:
eder.
Ama:
her hastayı:
kurtaramaz.
Bir:
avukat:
savunur.
Ama:
sonucu:
garanti:
edemez.
Bir:
anne:
çocuğunu:
korur.
Ama:
onu:
hayatın:
bütün:
tehlikelerinden:
sonsuz:
süre:
koruyamaz.
Bir:
arkadaş:
para:
verebilir.
Ama:
senin:
bütün:
hayatını:
kontrol:
edemez.
İnsanların:
yardımı:
gerçektir.
Fakat:
mutlak değildir.
Sebeplere Başvurmak Allah’tan Başkasına Güvenmek midir
Hayır.Sebepler:
hayatın:
bir:
parçasıdır.
Açsan:
yemek:
yersin.
Hastaysan:
doktora:
gidersin.
İş:
arıyorsan:
başvuru:
yaparsın.
Bir:
sorunun:
varsa:
uzman:
yardımı:
alırsın.
Tevhid:
“Hiçbir insandan yardım alma.”
demez.
Tevhid:
şunu:
öğretir:
Yardım aldığın varlığın da yaratılmış ve sınırlı olduğunu unutma.
“Kendilerine Bile Yardım Edemezler” Ne Demektir
Bu:ayetin:
en:
çarpıcı:
kısmıdır.
Allah’a:
ortak:
koşulan:
varlıklar:
başkalarını:
koruyamadıkları:
gibi:
kendilerini:
de:
mutlak:
biçimde:
koruyamazlar.
Put:
kırılabilir.
Heykel:
devrilebilir.
İnsan:
hastalanabilir.
Güçlü:
bir:
hükümdar:
tahttan:
indirilebilir.
Zengin:
bir:
insan:
servetini:
kaybedebilir.
En:
güçlü:
beden:
yaşlanır.
Yani:
yaratılmış olanın kendi varlığı bile mutlak güvence altında değildir.
Kendini Koruyamayan Bir Varlığın İlahlaştırılması Neden Çelişkilidir
Çünkü:ilah:
olarak:
görülen:
bir:
varlıktan:
mutlak:
kudret:
beklenir.
Ama:
kendisi:
korunmaya:
muhtaçsa:
sınırlıdır.
Sınırlı:
olan:
mutlak:
olamaz.
Muhtaç:
olan:
mutlak:
ilah:
olamaz.
Bir:
varlık:
başkası:
tarafından:
taşınıyor,
temizleniyor,
tamir:
ediliyor
ve:
korunuyorsa:
onun:
mutlak:
güç:
sahibi:
olduğunu:
söylemek:
mantıksal:
bir:
çelişki:
oluşturur.
Putların Korunmaya Muhtaç Olması Ayetin Mesajını Nasıl Güçlendirir
Bir:put:
insan:
tarafından:
yapılabilir.
Sonra:
insanlar:
onu:
bir:
binanın:
içine:
koyar.
Korur.
Temizler.
Kırılmasın:
diye:
önlem:
alır.
Ardından:
aynı:
nesneden:
kendilerini:
korumasını:
isteyebilirler.
Kur’an:
bu:
çelişkiyi:
ortaya:
çıkarır:
Sen onu koruyorsun; o seni mutlak anlamda nasıl koruyacak?
Ayetin Mantığı Sadece Taş Putlar İçin mi Geçerlidir
Hayır.Temel:
ilke:
çok daha:
geniştir.
Bir:
insanı:
mutlaklaştırırsan:
o da:
ölümlüdür.
Parayı:
mutlaklaştırırsan:
para:
kaybedilebilir.
Gücü:
mutlaklaştırırsan:
güç:
el değiştirebilir.
Teknolojiyi:
mutlaklaştırırsan:
teknoloji:
bozulabilir,
yanılabilir
ve:
yetersiz:
kalabilir.
Bu:
şeylerin:
değersiz:
olduğu:
anlamına:
gelmez.
Onların Allah olmadığı anlamına gelir.
Para İnsana Yardım Etmiyor mu
Elbette:ediyor.
Para:
birçok:
sorunu:
çözebilir.
Ev:
alabilirsin.
Tedavi:
masrafını:
karşılayabilirsin.
Eğitim:
alabilirsin.
İhtiyaç:
sahibine:
yardım:
edebilirsin.
Ama:
para:
sınırsız:
değildir.
Ölümü:
iptal:
edemez.
Gerçek:
sevgiyi:
garanti:
edemez.
Geçmişi:
geri:
getiremez.
Vicdanı:
satın:
alamaz.
Bu yüzden:
parayı araç olarak kullanmak başka, onu mutlak güven kaynağı görmek başkadır.
Güçlü İnsanlar Gerçekten Kendilerine Bile Her Zaman Yardım Edemez mi
Evet.Tarih:
çok:
güçlü:
insanların:
da:
sınırlı:
olduğunu:
gösterir.
Orduları:
olan:
hükümdarlar:
ölmüştür.
Servetleri:
olan:
zenginler:
hastalanmıştır.
Milyonlarca:
insanı:
etkileyen:
kişiler:
kendi:
hayatlarının:
bütün:
sonuçlarını:
kontrol:
edememiştir.
Bu:
insanı:
küçümsemek:
değildir.
İnsanın insan olduğunu hatırlamaktır.
Bu Ayet İnsanların Birbirinden Yardım İstemesini Yasaklar mı
Hayır.Böyle:
bir:
sonuç:
ayet:
bağlamını:
aşar.
Kur’an:
insanların:
birbirlerine:
yardım:
etmesini:
başka:
yerlerde:
teşvik:
eder.
Buradaki:
eleştiri:
yardım istemek değil, yaratılmış bir varlığa Allah’a özgü mutlak güç atfetmektir.
Bir:
arkadaşına:
“Şu kutuyu taşımama yardım eder misin?”
demekle:
bir:
yaratılmışı:
evrenin:
mutlak:
kudret:
sahibi:
saymak:
aynı:
şey:
değildir.
Tevekkül Hiçbir İnsana Güvenmemek Demek midir
Hayır.Tevekkül:
insanlarla:
ilişkiyi:
ortadan:
kaldırmaz.
Eşine:
güvenebilirsin.
Arkadaşına:
güvenebilirsin.
Doktoruna:
güvenebilirsin.
Bir:
uzmana:
güvenebilirsin.
Ama:
bu:
güven:
sınırlı:
insan:
güvenidir.
İman:
insana:
şunu:
hatırlatır:
Hiçbir yaratılmış, hayatının mutlak garantörü değildir.
Bir İnsana Aşırı Bağımlı Olmak Bu Ayet Açısından Düşündürücü müdür
Evet:ahlaki:
ve:
manevi:
bir:
öz muhasebe:
bakımından:
düşündürücü:
olabilir.
Bir:
insanı:
çok:
sevebilirsin.
Ama:
“O olmadan ben hiçbir şeyim.”
dediğinde:
kendi:
varlığını:
başka:
bir:
yaratılmışa:
fazla:
bağlamış:
olabilirsin.
Çünkü:
o:
insan da:
sınırlıdır.
Hata:
yapabilir.
Değişebilir.
Senden:
ayrılabilir.
Ölebilir.
Sağlıklı:
sevgi:
sevgiyi büyütür ama karşıdaki insanı Allah’ın yerine koymaz.
Bu Ayet İnsana Güç Hakkında Ne Öğretiyor
Gücün:göreli:
olduğunu:
öğretiyor.
Bugün:
çok:
güçlü:
olan:
yarın:
güçsüz:
olabilir.
Bugün:
başkalarına:
yardım:
eden:
yarın:
kendisi:
yardıma:
muhtaç:
kalabilir.
Bu:
hayatın:
normal:
gerçeğidir.
İnsan:
bu:
gerçeği:
hatırlarsa:
gücü:
eline:
geçtiğinde:
daha:
mütevazı:
olabilir.
Çünkü:
bugünkü gücünün sonsuz olmadığını bilir.
Yardıma Muhtaç Olmak İnsanı Değersiz mi Yapar
Hayır.İnsan:
zaten:
karşılıklı:
yardımlaşmaya:
muhtaç:
bir:
varlıktır.
Bebekken:
tamamen:
başkalarına:
muhtacız.
Yaşlandığımızda:
yeniden:
yardıma:
ihtiyaç:
duyabiliriz.
Hastalandığımızda:
bir:
başkasına:
muhtaç:
kalabiliriz.
Bu:
utanç:
değildir.
Muhtaç olmak insan olmanın parçasıdır; problem, muhtaç bir varlığı mutlak ilah gibi görmektir.
Allah’ın Yardımı ile İnsanların Yardımı Arasında Nasıl Bir Fark Vardır
İnsanların:yardımı:
Allah’ın:
yarattığı:
imkânlar:
içinde:
gerçekleşir.
Sınırlıdır.
Şarta:
bağlıdır.
Bazen:
başarılı:
olur.
Bazen:
olamaz.
Allah’ın:
kudreti ise:
yaratılmış:
bir:
kudret:
değildir.
Mutlak:
kudret:
O’na:
aittir.
Bu nedenle:
mümin:
insanların:
yardımını:
küçümsemez.
Ama:
nihai dayanağını yaratılmışların sınırlı kudretine hapsetmez.
Bu Ayet Kendi Gücümüze Fazla Güvenmememizi de Söyler mi
Evet.Çünkü:
ayet:
“kendilerine bile yardım edemezler”
diyor.
Bu:
başkaları:
hakkında:
olduğu:
kadar:
kendimiz:
hakkında:
da:
düşündürücüdür.
İnsan:
şöyle:
diyebilir:
“Ben her şeyi çözerim.”
Ama:
bir gün:
kontrol:
edemediği:
bir:
durum:
çıkar.
Hastalık:
gelir.
Beklenmedik:
bir:
kayıp:
gelir.
Bir:
plan:
bozulur.
İşte:
insan:
orada:
kendi:
sınırını:
yeniden:
hatırlar.
A‘râf Suresi 191. ve 192. Ayetler Birlikte Ne Söylüyor
- ayet:
ortak:
koşulan:
varlıkların:
hiçbir şey yaratamadığını ve kendilerinin de yaratılmış olduğunu
söylemişti.
- ayet:
ikinci:
bir:
ölçü:
ekler:
Onlar, kendilerine yönelenlere yardım edemezler; kendilerine bile mutlak olarak yardım edemezler.
Böylece:
iki ayet:
birlikte:
şu:
mantığı:
kurar:
Yaratamıyor.
Kendisi yaratılmış.
Başkalarına mutlak yardım edemiyor.
Kendisini bile mutlak biçimde koruyamıyor.
O hâlde:
nasıl Allah’a ortak olabilir?
Sonuç: A‘râf Suresi 192. Ayet Bize Ne Öğretiyor
A‘râf Suresi 192. ayet:tevhidin:
çok:
güçlü:
ama:
son derece:
sade:
bir:
ölçüsünü:
ortaya:
koyar:
“Onlara yardım edemezler; kendilerine bile yardım edemezler.”
Bu:
cümleyi:
yalnız:
eski:
putların:
önünde:
okursak:
ayet:
hayatımızdan:
uzak:
kalabilir.
Ama:
biraz:
düşündüğümüzde:
mesajın:
bugünkü:
insana:
da:
çok:
yakın:
olduğunu:
görebiliriz.
Çünkü:
insan:
her zaman:
kendisine:
bir:
güven:
noktası:
arar.
Para:
bir:
güven:
noktasıdır.
Aile:
bir:
güven:
noktasıdır.
İş:
bir:
güven:
noktasıdır.
Sağlık:
bir:
güven:
noktasıdır.
Devlet:
bir:
güven:
noktası:
olabilir.
Arkadaşlar:
bir:
güven:
noktası:
olabilir.
Teknoloji:
bir:
güven:
noktası:
olabilir.
Bunların:
hepsi:
değerlidir.
Hiçbirini:
küçümsemek:
gerekmez.
Ama:
problem:
şurada:
başlar:
Bir sebebi mutlak güvence zannettiğimizde.
İnsan:
çok:
parası:
olduğunda:
şöyle:
düşünebilir:
“Artık başıma ne gelirse gelsin çözerim.”
Sonra:
öyle:
bir:
sorun:
gelir ki:
parası:
yetmez.
Bir:
insan:
çok:
güçlü:
bağlantıları:
olduğunda:
“Kimse bana bir şey yapamaz.”
diyebilir.
Sonra:
o:
bağlantılar:
kaybolabilir.
Bir:
insan:
çok:
sağlıklı:
olduğunda:
bedenini:
sanki:
hiç:
bozulmayacak:
gibi:
görebilir.
Sonra:
bir:
hastalık:
ona:
bedenin:
de:
emanet:
olduğunu:
hatırlatabilir.
Bir:
insan:
eşine:
çok:
güvenebilir.
Bu:
güzel:
bir:
şeydir.
Ama:
eşini:
bütün:
hayatının:
mutlak:
dayanağı:
yaparsa:
karşıdaki:
insana:
taşıyamayacağı:
bir:
yük:
yükleyebilir.
Çünkü:
o:
da:
insandır.
O da:
yorulur.
O da:
hata:
yapar.
O da:
hastalanabilir.
O da:
bir gün:
bu:
dünyadan:
ayrılır.
İşte:
ayet:
bize:
sevgiyi:
azaltmayı:
değil,
sevgiyi doğru yere koymayı
öğretir.
Eşini:
çok:
sev.
Ama:
Allah’ın:
yerine:
koyma.
Çocuğunu:
çok:
sev.
Ama:
onu:
hayatının:
mutlak:
anlamı:
hâline:
getirme.
Paranı:
iyi:
yönet.
Ama:
paranın:
her şeyi:
çözeceğini:
sanma.
Doktoruna:
güven.
Ama:
doktorun:
insan:
olduğunu:
unutma.
Kendine:
güven.
Ama:
kendini:
yanılmaz:
ve:
dokunulmaz:
görme.
Çünkü:
ayet:
insana:
çok:
sade:
bir:
sınır:
çizer:
Yaratılmış olan sınırlıdır.
Bu:
insanın:
gücünü:
küçültmek:
için:
değildir.
Gücü:
gerçek:
yerine:
koymak:
içindir.
İnsan:
çok:
şey:
yapabilir.
Bir:
doktor:
ameliyatla:
hayat:
kurtarabilir.
Bir:
itfaiyeci:
bir:
çocuğu:
yangından:
çıkarabilir.
Bir:
öğretmen:
bir:
öğrencinin:
hayatını:
değiştirebilir.
Bir:
anne:
çocuğunu:
koruyabilir.
Bir:
baba:
ailesine:
yıllarca:
emek:
verebilir.
Bir:
arkadaş:
en:
zor:
gününde:
yanında:
durabilir.
Bunların:
hepsi:
çok:
değerli:
yardımlardır.
Ayet:
bunları:
inkâr:
etmez.
Ama:
şunu:
söyler:
Bunların hiçbiri mutlak değildir.
İtfaiyeci:
her:
yangına:
yetişemez.
Doktor:
her:
hastayı:
kurtaramaz.
Anne-baba:
çocuğunu:
her:
tehlikeden:
koruyamaz.
En:
sadık:
arkadaş:
bile:
senin:
yerine:
ölemez.
İnsan:
yardımı:
sınırlıdır.
Bu:
gerçeği:
kabul:
etmek:
insana:
çok:
derin:
bir:
tevazu:
kazandırabilir.
Ayet:
aynı zamanda:
bize:
başka:
bir:
şey:
daha:
öğretir:
Kendi gücünü de ilahlaştırma.
Bazen:
insanın:
Allah’ın:
yerine:
koyduğu:
şey:
bir:
başkası:
değildir.
Kendisidir.
“Ben hallederim.”
“Benim başıma gelmez.”
“Ben herkesten akıllıyım.”
“Ben kimseye muhtaç değilim.”
gibi:
cümleler:
insanın:
kendisini:
gerçekte:
olduğundan:
daha:
mutlak:
görmeye:
başladığını:
gösterebilir.
Oysa:
hayat:
bazen:
insana:
birkaç:
saniye:
içinde:
şunu:
hatırlatabilir:
Sen de muhtaçsın.
Bir:
gece:
hastalanırsın.
Birinin:
seni:
hastaneye:
götürmesine:
ihtiyaç:
duyarsın.
Bir:
gün:
düştüğünde:
birinin:
elini:
uzatmasına:
ihtiyacın:
olur.
Bir:
sorun:
çıkar.
Bilmediğin:
bir konuda:
uzmana:
ihtiyaç:
duyarsın.
İnsan:
böyledir.
Birbirimize muhtacız.
Ama:
tam:
burada:
tevhid:
çok:
güzel:
bir:
denge:
kurar:
İnsanlardan:
yardım:
al.
İnsanlara:
yardım:
et.
Ama:
hiçbir:
insanın:
mutlak:
güç:
sahibi:
olmadığını:
unutma.
Bu:
bizi:
insanlara:
karşı:
nankör:
yapmaz.
Tam tersine:
daha:
teşekkür:
eden:
bir:
insan:
yapabilir.
Çünkü:
birinin:
sana:
yardım:
etmesinin:
zorunlu:
olmadığını:
bilirsin.
Bir:
insan:
sana:
el:
uzattığında:
“Zaten yapmak zorundaydı.”
demek:
yerine:
teşekkür:
edersin.
Ama:
aynı zamanda:
şunu:
da:
bilirsin:
O insan hayatımın ilahı değildir.
Bu:
sağlıklı:
ilişkiler:
için:
de:
çok:
önemlidir.
Bir:
insanı:
aşırı:
yüceltirsen:
ondan:
insanüstü:
şeyler:
beklemeye:
başlarsın.
Hiç:
hata:
yapmasın.
Seni:
her:
zaman:
anlasın.
Her:
sorununu:
çözsün.
Hiç:
yorulmasın.
Seni:
hiç:
üzmesin.
Her:
an:
yanında:
olsun.
Ama:
hiçbir:
insan:
bütün:
bunları:
kusursuz:
ve:
sonsuz:
biçimde:
yapamaz.
Sonra:
beklentilerin:
karşılanmadığında:
hayal:
kırıklığı:
yaşarsın.
Belki:
problem:
yalnız:
karşındaki:
insanda:
değildir.
Belki:
ona:
insanın taşıyamayacağı kadar büyük bir rol
vermişsindir.
A‘râf 192:
bu nedenle:
yalnız:
putperestliği:
eleştiren:
bir:
ayet:
değildir.
İnsanın:
mutlaklaştırma eğilimini
de:
sorgulatır.
Neyi:
mutlaklaştırıyorum?
Paramı mı?
İşimi mi?
Eşimi mi?
Çocuğumu mu?
Bir:
lideri mi?
Bir:
din:
adamını mı?
Kendi:
zekâmı mı?
Teknolojiyi mi?
Bunların:
hepsi:
bir:
gün:
sınırını:
gösterebilir.
Çünkü:
hepsi:
yaratılmış:
dünyanın:
içindedir.
Bu:
nedenle:
mümin:
sebepleri:
küçümsemez.
Ama:
sebeplerin:
ötesindeki:
Allah’ı:
unutmaz.
Hastalandığında:
şöyle:
demez:
“Doktora gitmeyeceğim, Allah yardım eder.”
Doktora:
gider.
Ama:
şunu:
da:
bilir:
Doktorun da gücü sınırlıdır.
İş:
arar.
Başvuru:
yapar.
İnsanlardan:
referans:
ister.
Ama:
şunu:
da:
bilir:
Rızkım yalnız bu insanın elinde değil.
Bir:
arkadaşından:
yardım:
ister.
Ama:
arkadaşı:
yardım:
edemezse:
hayatının:
bittiğini:
sanmaz.
Çünkü:
nihai:
dayanağı:
bir:
yaratılmış:
değildir.
İşte:
tevhid:
insana:
böyle:
bir:
iç:
özgürlük:
kazandırabilir.
İnsanlara:
bağlanırsın:
ama:
köle:
olmazsın.
Seversin:
ama:
ilahlaştırmazsın.
Teşekkür:
edersin:
ama:
mutlak:
gücü:
onlara:
vermezsin.
Kendi:
gücünü:
kullanırsın:
ama:
kendini:
Allah:
sanmazsın.
Belki de A‘râf 192’nin bize yönelttiği en güçlü soru şudur:
Hayatımızda yardım beklediğimiz şeylerin sınırını gerçekten biliyor muyuz; yoksa yaratılmış ve sınırlı bir varlıktan yalnız Allah’a ait olan mutlak güvenceyi mi bekliyoruz?
Çünkü:
insanın:
hayal:
kırıklıklarının:
bir kısmı:
yanlış:
insanlardan:
yardım:
beklemekten:
değil,
doğru insanlardan bile insanüstü bir yardım beklemekten
doğabilir.
Bir:
eş:
seni:
sevebilir.
Ama:
bütün:
acını:
yok:
edemez.
Bir:
doktor:
seni:
tedavi:
edebilir.
Ama:
ölümsüz:
yapamaz.
Para:
sana:
rahatlık:
verebilir.
Ama:
kalıcı:
huzuru:
garanti:
edemez.
Bir:
çocuk:
hayatına:
büyük:
mutluluk:
katabilir.
Ama:
varoluşunun:
bütün:
anlamını:
tek başına:
taşıyamaz.
Ve:
sen:
çok:
güçlü:
olabilirsin.
Ama:
kendini:
her:
zarardan:
koruyamazsın.
Bütün:
bunların:
ötesinde:
A‘râf 192:
insana:
çok:
sade:
bir:
tevhid:
ölçüsü:
bırakır:
Yardımı sebeplerden isteyebilirsin; fakat sebepleri mutlak kudret sahibi sanma. İnsanlara dayanabilirsin; fakat hiçbir yaratılmışı Allah’ın yerine koyma. Çünkü yaratılmış olan, başkasına yardım ederken bile kendi sınırlılığını taşır.
