A‘râf Suresi 184. Ayette “Hiç Düşünmediler mi? Arkadaşlarında Hiçbir Delilik Yoktur; O, Ancak Apaçık Bir Uyarıcıdır” İfadesi Ne Anlama Gelir 
A‘râf Suresi'nin 182. ve 183. ayetlerinde:
Allah’ın ayetlerini:
yalanlayanlara:
mühlet verilmesi
ve:
yanlışlarının:
sonucunu:
hemen görmemelerinin:
kendilerini:
aldatmaması gerektiği:
anlatılmıştı.
- ayette ise:
Hz. Muhammed’e karşı:
kullandıkları:
başka bir:
tavır:
gündeme gelir.
Ayetin yaklaşık anlamı şöyledir:
“Hiç düşünmediler mi? Arkadaşlarında hiçbir delilik yoktur. O, ancak apaçık bir uyarıcıdır.”
Burada:
Kur’an:
çok önemli:
bir yöntem:
öğretir:
Etiketleme yerine düşünmek.
Hz. Muhammed’in:
çağrısını:
reddeden bazı insanlar:
onun:
söylediklerini:
delillerle:
değerlendirmek:
yerine:
onu:
“mecnun”
yani:
aklını kaybetmiş:
veya:
cin etkisinde:
biri gibi:
göstermeye:
çalışmışlardı.
Kur’an ise:
şunu:
sorar:
“Hiç düşünmüyorlar mı?”
Çünkü:
bu insanlar:
Hz. Muhammed’i:
yeni tanımıyorlardı.
Onunla:
aynı toplumda:
yaşıyorlardı.
Hayatını:
biliyorlardı.
Konuşmasını:
davranışlarını:
ve:
kişiliğini:
tanıyorlardı.
Bu yüzden:
ayet:
onu:
“sâhibihim”
yani:
“onların arkadaşları, beraber yaşadıkları kişi”
olarak:
anar.
Bu:
çok önemli:
bir vurgudur:
Tanıdığınız insan hakkında, işinize gelmeyen bir mesaj getirdi diye gerçekle uyuşmayan bir etiket üretmeyin.
“Hiç Düşünmediler mi?” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayet:“E ve lem yetefekkerû?”
diye:
sorar.
Yani:
“Hiç düşünmediler mi?”
Bu:
Kur’an’ın:
insanı:
aklını:
kullanmaya:
çağıran:
çok önemli:
ifadelerinden biridir.
Buradaki:
soru:
şunu:
düşündürür:
Hz. Muhammed hakkında:
söylediğiniz:
iddia:
gerçekten:
gözlem,
delil
ve:
düşünceye:
mi dayanıyor?
Yoksa:
mesajını:
reddetmek:
için:
üretilmiş:
bir etiket:
mi?
Kur’an Neden Önce “Düşünün” Diyor
Çünkü:insan:
duyduğu:
her iddiayı:
hemen:
kabul etmemelidir.
Bir:
kişi hakkında:
bir:
suçlama:
duyabilir.
Ama:
önce:
şunu:
sormalıdır:
Delili ne?
Gerçekten böyle mi?
Bu kişi hakkında bildiklerim bu iddiayla uyuşuyor mu?
Kur’an’ın:
buradaki:
çağrısı:
yalnız:
dini:
bir:
çağrı:
değildir.
Aynı zamanda:
entelektüel dürüstlük çağrısıdır.
“Arkadaşlarında” İfadesi Neden Kullanılıyor
Ayette:Hz. Muhammed için:
“sâhibihim”
ifadesi:
kullanılır.
Bu:
“onların arkadaşı, beraber yaşadıkları kişi, tanıdıkları kimse”
anlamına:
gelir.
Bu:
çok anlamlıdır.
Çünkü:
Mekke toplumundaki:
insanlar:
onu:
yıllardır:
tanıyorlardı.
Yani:
karşılarında:
hayatı:
tamamen:
bilinmeyen:
bir yabancı:
yoktu.
Ayet:
sanki:
şunu:
söyler:
“Yıllardır tanıdığınız bu insanı gerçekten düşünün. Söylediğiniz suçlama onun bilinen hayatıyla uyuşuyor mu?”
“Arkadaşlarında Delilik Yoktur” Ne Demektir
Buradaki:ifade:
Hz. Muhammed’e:
yöneltilen:
“mecnun”
suçlamasını:
reddeder.
O dönemin:
dilinde:
“cinnet”
ve:
“mecnun”
kelimeleri:
aklını:
kaybetme:
veya:
cin etkisi altında:
olma:
gibi:
anlamlarda:
kullanılabiliyordu.
Kur’an:
bu iddianın:
doğru olmadığını:
açıkça:
bildirir.
Hz. Muhammed’in:
tebliği:
rastgele:
ve:
anlamsız:
bir konuşma:
değildir.
Tutarlı bir mesaj, ahlaki bir çağrı ve açık bir uyarıdır.
Bu Ayeti Günümüzde Ruh Sağlığı Olan İnsanları Küçümsemek İçin Kullanabilir miyiz
Hayır.Bu:
çok önemli:
bir ayrımdır.
Ayet:
modern:
psikiyatride:
tanımlanan:
ruhsal hastalıkları:
küçümsemek:
için:
gelmemiştir.
Burada:
tarihsel:
bir suçlama:
reddedilmektedir.
Ruhsal:
rahatsızlığı:
olan:
bir insan:
ahlaken:
kötü:
değildir.
İnsanın:
değeri:
psikolojik:
veya:
tıbbi:
durumuyla:
ölçülmez.
Bu nedenle:
“deli”
gibi:
kelimeleri:
hakaret:
amacıyla:
kullanmak:
insanları:
incitebilir
ve:
ayetle:
ilgisi olmayan:
bir:
aşağılama:
diline:
dönüşebilir.
İnsanlar Neden Hz. Muhammed’e Böyle Bir Suçlama Yöneltiyordu
Çünkü:onun:
getirdiği:
mesaj:
yerleşik:
inançları,
çıkarları
ve:
toplumsal:
alışkanlıkları:
sorguluyordu.
Tevhid:
çağrısı:
putperest:
düzeni:
eleştiriyordu.
Ahlaki:
sorumluluk:
insanın:
hesap vereceğini:
hatırlatıyordu.
Böyle:
bir mesaj:
rahatsızlık:
oluşturduğunda:
bazı insanlar:
mesajla:
uğraşmak:
yerine:
mesajı getiren kişiyi itibarsızlaştırmaya
çalışabilir.
Bir Fikri Çürütemeyince Kişiye Saldırmak Neden Yanlıştır
Çünkü:bir:
düşüncenin:
doğru veya:
yanlış:
olması:
onu:
söyleyen:
kişiye:
hakaret:
etmekle:
belirlenmez.
Birisi:
sana:
yanlış:
bir şey:
söylüyorsa:
delil:
getirirsin.
Mantığını:
gösterirsin.
Hatasını:
açıklarsın.
Ama:
“Sen zaten şöylesin.”
demek:
fikre:
cevap:
vermek:
değildir.
Bu:
bugün:
kişiye saldırı
diye:
tanımladığımız:
mantık hatalarından:
birine:
benzer.
Hakikat Karşısında Etiketleme Neden Bu Kadar Cazip Olabilir
Çünkü:etiket:
düşünmekten:
daha:
kolaydır.
Bir insanın:
söylediklerini:
tek tek:
değerlendirmek:
emek:
ister.
Ama:
ona:
bir:
isim:
takarsan:
artık:
mesajını:
dinlememek:
için:
kendine:
kolay:
bir gerekçe:
üretebilirsin.
“O zaten cahil.”
“O zaten deli.”
“O zaten bizden değil.”
“O zaten kötü biri.”
Bu:
ifadeler:
bazen:
hakikati:
araştırmak:
yerine:
kapıyı:
kapatmanın:
yolu:
olabilir.
Bir İnsanın Karakteri Hiç Önemli Değil midir
Elbette:önemlidir.
Bir insanın:
güvenilirliği,
dürüstlüğü
ve:
geçmiş:
davranışları:
bir iddiayı:
değerlendirirken:
önemli:
olabilir.
Ama:
burada:
fark:
şudur:
Gerçek davranışları değerlendirmek başka, delilsiz etiket üretmek başkadır.
Ayet:
Hz. Muhammed hakkında:
üretilen:
suçlamanın:
onun:
gerçek:
hayatıyla:
uyuşmadığını:
düşünmeye:
çağırır.
“O Ancak Apaçık Bir Uyarıcıdır” Ne Demektir
Ayet:Hz. Muhammed’in:
görevini:
“nezîrun mubîn”
olarak:
tanımlar.
Yani:
“apaçık bir uyarıcı.”
Peygamber:
insanları:
zorla:
iman ettiren:
bir kişi:
değildir.
Görevi:
hakikati:
bildirmek,
sonuçları:
hatırlatmak,
insanı:
Allah’a:
karşı:
sorumluluğu:
konusunda:
uyarmaktır.
Mesajı açıkça iletir; tercih insanın sorumluluğundadır.
Peygamberin “Uyarıcı” Olması Neden Önemlidir
Çünkü:uyarı:
bir:
tehdit:
olmaktan:
daha geniş:
bir:
kavramdır.
Bir doktor:
“Bu alışkanlık devam ederse sağlığın zarar görebilir.”
dediğinde:
seni:
düşmanlığından:
uyarmıyor.
Aksine:
zarardan:
korumaya:
çalışıyor.
Peygamberlerin:
uyarısı da:
insanın:
yanlışının:
sonucunu:
fark etmesi:
ve:
dönmesi:
içindir.
Uyarı ile Korkutma Arasında Fark Var mıdır
Evet.Korkutmanın:
amacı:
bazen:
insanı:
kontrol:
etmek:
olabilir.
Hakiki:
uyarının:
amacı ise:
gerçek:
bir tehlikeyi:
bildirerek:
kişinin:
bilinçli:
karar:
vermesini:
sağlamaktır.
Kur’an’ın:
peygamberlere:
verdiği:
uyarı görevi:
insanın:
hakikati bilerek seçim yapmasına
hizmet eder.
“Apaçık” Bir Uyarıcı Ne Anlama Gelir
Mubîn:açık,
açıklayan,
belirgin:
anlamlarını:
taşır.
Yani:
peygamber:
mesajını:
gizli:
bir:
oyunla:
sunmaz.
Allah’a kulluk edin.
Şirkten uzak durun.
Adil olun.
Haksızlık yapmayın.
Hesap vereceğinizi unutmayın.
gibi:
temel:
mesajlar:
açıkça:
ortaya:
konur.
İnsandan:
istenen:
bu:
çağrıyı:
düşünmesidir.
Bir Uyarıyı Sevmemek Onu Yanlış Yapar mı
Hayır.Bazı:
doğrular:
hoşumuza:
gitmeyebilir.
Doktor:
“Kilo vermelisin.”
diyebilir.
Mali:
danışman:
“Bu harcamayı yapmamalısın.”
diyebilir.
Arkadaşın:
“Bu konuda yanlış davranıyorsun.”
diyebilir.
Uyarının:
rahatsız edici:
olması:
onun:
yanlış:
olduğunu:
göstermez.
Bu yüzden:
insan:
mesajın hoşuna gidip gitmediğiyle, doğru olup olmadığını birbirinden ayırmalıdır.
Hakikati Söyleyen Kişiyi Karalamak Neden Tehlikelidir
Çünkü:bu:
insanı:
kendi:
hatasıyla:
yüzleşmekten:
koruyabilir.
Birisi:
sana:
“Burada haksızlık yaptın.”
der.
Sen:
“Sen zaten benden nefret ediyorsun.”
dersin.
Belki:
gerçekten:
seni:
sevmiyordur.
Ama:
bu:
senin:
haksız olup:
olmadığın:
sorusunu:
çözmez.
İnsan:
karşısındaki:
kişinin:
kusurlarını:
bulup:
kendi kusurunu görünmez hâle getirebilir.
Bir İnsanı Eleştirirken Söylediği Şeyi mi, Kimliğini mi Hedef Almalıyız
Sağlıklı:eleştiri:
mümkün olduğunca:
iddia,
davranış
ve:
delil:
üzerinden:
yürümelidir.
“Bu söylediğin şu nedenle yanlış.”
demek:
başka:
bir şeydir.
“Sen zaten aptalsın.”
demek:
başka:
bir şeydir.
İlkinde:
tartışılabilir:
bir:
fikir:
vardır.
İkincisinde:
kişinin:
onuruna:
saldırı:
vardır.
A‘râf 184:
bize:
kişiyi etiketlemeden düşünmeyi
öğreten:
çok önemli:
bir ayettir.
Bu Ayet Sosyal Medya Tartışmaları İçin Bize Ne Öğretebilir
Bugün:bir insan:
bir:
görüş:
paylaşır.
Dakikalar:
içinde:
ona:
etiketler:
takılabilir.
Kimse:
yazdığı:
şeyi:
tam:
okumadan:
kişiyi:
suçlayabilir.
Tartışma:
fikrin:
doğruluğundan:
çıkıp:
kişinin:
kimliğine:
dönebilir.
Ayet:
bize:
çok basit:
ama:
çok önemli:
bir:
ölçü:
verir:
Önce düşün.
Sonra iddiayı değerlendir.
Delilsiz etiketle hüküm verme.
A‘râf Suresi 183. ve 184. Ayetler Birlikte Ne Söylüyor
- ayette:
yalanlayanlara:
mühlet:
verildiği
ve:
Allah’ın:
planının:
sağlam:
olduğu:
bildirilmişti.
- ayette ise:
önlerinde:
düşünmeleri:
gereken:
çok açık:
bir gerçek:
hatırlatılır:
Hz. Muhammed’i:
tanıyorlar.
Onun:
hayatını:
biliyorlar.
Ama:
mesajıyla:
yüzleşmek:
yerine:
ona:
gerçek dışı:
bir:
etiket:
yapıştırmaya:
çalışıyorlar.
İki ayet:
birlikte:
şunu:
gösterir:
İnsana zaman verilir, delil sunulur ve düşünmesi istenir; fakat insan kendi önyargısında ısrar ederse sorumluluk taşır.
Sonuç: A‘râf Suresi 184. Ayet Bize Ne Öğretiyor
A‘râf Suresi 184. ayet:çok:
önemli:
bir:
düşünme:
ahlakı:
öğretir.
Ayet:
şöyle:
başlar:
“Hiç düşünmediler mi?”
Bu:
küçük:
bir:
ifade:
gibi:
görünebilir.
Ama:
aslında:
insanın:
hakikatle:
ilişkisinde:
çok:
büyük:
bir:
ölçüdür.
Çünkü:
insan:
bazen:
düşünmeden:
inanır.
Düşünmeden:
reddeder.
Düşünmeden:
suçlar.
Düşünmeden:
birinin:
hakkında:
karar:
verir.
Bir:
söylenti:
duyar.
“Demek ki böyle.”
der.
Bir:
video:
görür.
Tamamını:
izlemez.
Ama:
hükmünü:
verir.
Bir:
insanın:
bir:
cümlesini:
duyar.
Bağlamını:
bilmez.
Ama:
onu:
bir:
etikete:
hapseder.
Kur’an:
ise:
şunu:
sorar:
“Hiç düşünmüyor musunuz?”
Bu:
yalnız:
dini:
meselelerde:
değil,
hayatın:
her:
alanında:
çok:
değerli:
bir:
ilkedir.
Bir:
insan:
hakkında:
bir:
şey:
duydun.
Doğru mu?
Bir:
iddia:
gördün.
Delili var mı?
Bir:
haber:
okudun.
Kaynağı ne?
Birisi:
sana:
başka:
birini:
kötüledi.
Diğer tarafı dinledin mi?
Bir:
fikre:
sinirlendin.
Gerçekten ne söylendiğini anladın mı?
Bu:
sorular:
insanı:
acele:
hükümden:
koruyabilir.
Ayetin:
Hz. Muhammed için:
“arkadaşları”
ifadesini:
kullanması:
ayrıca:
çok:
dikkat:
çekicidir.
Bu insanlar:
onu:
tanıyorlardı.
Yıllardır:
aynı:
şehirde:
yaşıyorlardı.
Onun:
konuşmasını:
biliyorlardı.
Davranışlarını:
gözlemlemişlerdi.
Sonra:
peygamberlik:
mesajıyla:
geldiğinde:
bazıları:
ona:
“mecnun”
demeye:
başladı.
İşte:
Kur’an:
onlara:
sanki:
şunu:
soruyor:
“Yıllardır tanıdığınız bu insan hakkında şimdi söylediğiniz şey gerçekten gözleminize mi dayanıyor, yoksa mesajını reddetmek için mi böyle diyorsunuz?”
Bu:
çok:
evrensel:
bir:
insan:
davranışıdır.
Bir:
insan:
senin:
işine:
yaradığı:
sürece:
çok:
iyidir.
Ama:
bir gün:
sana:
“Burada yanlış yapıyorsun.”
derse:
birden:
onun:
bütün:
kusurlarını:
hatırlamaya:
başlayabilirsin.
Çünkü:
insanın:
egosu:
bazen:
uyarıyı:
değerlendirmek:
yerine:
uyaranı:
etkisizleştirmeye:
çalışır.
Bir:
arkadaşın:
sana:
“Çok öfkelisin.”
diyor.
Sen:
“Sen zaten hiçbir şeyi anlamıyorsun.”
diyorsun.
Ama:
soru:
hâlâ:
orada:
duruyor:
Gerçekten çok öfkeli misin?
Eşin:
sana:
“Beni dinlemiyorsun.”
diyor.
Sen:
“Sen de zaten sürekli şikâyet ediyorsun.”
diyorsun.
Ama:
soru:
değişmedi:
Onu gerçekten dinliyor musun?
Çalışanın:
“Burada haksızlık var.”
diyor.
Sen:
onun:
kişiliğini:
eleştiriyorsun.
Ama:
soru:
hâlâ:
aynı:
Haksızlık var mı?
İşte:
A‘râf 184:
bize:
çok:
olgun:
bir:
düşünme:
biçimi:
öğretir:
Mesajı, mesajı getirene duyduğun duygudan bağımsız olarak değerlendirebil.
Bu:
her:
eleştirinin:
doğru:
olduğu:
anlamına:
gelmez.
İnsanlar:
yanlış:
suçlamalar:
yapabilir.
Kötü:
niyetli:
olabilir.
Yalan:
söyleyebilir.
Ama:
bir:
iddianın:
yanlış:
olduğunu:
göstermek:
için:
iddianın:
kendisiyle:
uğraşmak:
gerekir.
Kişiye:
hakaret:
etmek:
iddianın:
yanlışlığını:
kanıtlamaz.
Bu:
özellikle:
bugünün:
dünyasında:
çok:
önemlidir.
Sosyal:
medyada:
tartışmalar:
çoğu zaman:
şöyle:
ilerler:
Birisi:
bir:
fikir:
söyler.
Karşısındaki:
fikre:
cevap:
vermek:
yerine:
“Sen şöylesin.”
der.
Sonra:
diğeri:
başka:
bir:
etiket:
atıyor.
Birkaç:
dakika:
sonra:
kimse:
ilk:
konuşulan:
meseleyi:
hatırlamıyor.
Ama:
herkes:
birbirine:
hakaret:
ediyor.
Kur’an’ın:
“Hiç düşünmediler mi?”
sorusu:
böyle:
bir:
kültür:
için:
çok:
güçlü:
bir:
uyarıdır.
Düşünmek:
yavaşlamaktır.
Hemen:
cevap:
vermemektir.
Önce:
anlamaktır.
Sonra:
değerlendirmektir.
Ve:
gerekirse:
şunu:
diyebilmektir:
“Bu konuda karşımdaki insanı sevmiyorum ama söylediği şey doğru olabilir.”
Ya da:
“Bu insanı çok seviyorum ama burada söylediği şey yanlış olabilir.”
İşte:
entelektüel:
adalet:
budur.
Ayetin:
ikinci:
önemli:
mesajı:
Hz. Muhammed’in:
görevidir:
“O ancak apaçık bir uyarıcıdır.”
Peygamber:
insanların:
iradesini:
elinden:
almaz.
Onlara:
hakikati:
anlatır.
Uyandırır.
Sonucu:
hatırlatır.
Ama:
insanların:
yerine:
karar:
vermez.
Bu:
bize:
dini:
anlatmanın:
ahlakı:
hakkında:
da:
bir:
ders:
verir.
Bir:
insana:
İslam’ı:
anlatabilirsin.
Kur’an’ı:
anlatabilirsin.
Neden:
inandığını:
açıklayabilirsin.
Sorularını:
cevaplayabilirsin.
Ama:
onu:
zorla:
inandıramazsın.
Kalbini:
sen:
kontrol:
edemezsin.
Peygamber:
bile:
uyarıcıdır.
Bu:
insana:
çok:
büyük:
bir:
tevazu:
öğretir.
Sen:
hakikati:
güzelce:
anlat.
Ama:
“Ben seni mutlaka değiştireceğim.”
diye:
başkasının:
iradesini:
sahiplenme.
Ayet:
aynı zamanda:
uyarının:
değerini:
de:
hatırlatır.
Bazen:
bizi:
seven:
insan:
her:
istediğimizi:
söyleyen:
değildir.
Bazen:
gerçek:
dost:
sana:
duymak:
istemediğin:
şeyi:
söyleyendir.
“Bu yaptığın doğru değil.”
der.
“Kendine zarar veriyorsun.”
der.
“Bu insanlara haksızlık.”
der.
O anda:
canın:
sıkılabilir.
Ama:
belki:
seni:
koruyan:
şey:
tam da:
o:
uyarıdır.
Peygamberlerin:
görevi:
de:
insana:
yalnız:
hoşuna:
giden:
şeyleri:
söylemek:
değildir.
İnsan:
sonsuza:
kadar:
yaşamayacak.
Hesap:
vardır.
Zulüm:
yanlıştır.
Şirk:
yanlıştır.
İnsanın:
hayatı:
boş:
değildir.
Bunları:
hatırlatmak:
insanı:
küçültmek:
için:
değil,
onu uyandırmak için
yapılır.
Ayet:
bize:
bir:
başka:
önemli:
ders:
daha:
verir:
Hakikati söyleyen kişiye yapılan iftira, hakikatin cevabı değildir.
İnsan:
bir:
peygambere:
“mecnun”
diyebilir.
Ama:
bu:
onun:
getirdiği:
mesajın:
yanlış:
olduğunu:
kanıtlamaz.
Aynı şekilde:
bugün:
bir:
bilim insanına:
hakaret:
etmek,
onun:
verisini:
çürütmez.
Bir:
öğretmenin:
kişiliğini:
sevmemek,
öğrettiği:
matematik:
formülünü:
yanlış:
yapmaz.
Bir:
doktorun:
karakterini:
beğenmemek,
tahlil:
sonucunu:
değiştirmez.
Bu yüzden:
kişiyi ve iddiayı birbirinden ayırabilmek
sağlıklı:
düşünmenin:
temelidir.
Belki de A‘râf 184’ün bize yönelttiği en güçlü soru şudur:
Hoşumuza gitmeyen bir hakikatle karşılaştığımızda onu gerçekten düşünüyor muyuz, yoksa mesajı değerlendirmek yerine mesajı getiren kişiye bir etiket yapıştırıp kendimizi rahatlatıyor muyuz?
Çünkü:
insan:
hakikatten:
kaçmak:
istediğinde:
çok:
yaratıcı:
bahaneler:
üretebilir.
Ama:
ayet:
bütün:
bahanelerin:
önüne:
tek:
bir:
soru:
koyar:
“Hiç düşünmediniz mi?”
Bu:
çok:
basit:
ama:
çok:
güçlü:
bir:
sorudur.
Düşün.
Gözlemle.
Delile:
bak.
Önyargını:
sorgula.
Söyleyenin:
kimliğinden:
önce:
söylenenin:
doğruluğunu:
değerlendir.
Ve:
eğer:
hakikat:
karşına:
çıktıysa,
onu:
sırf:
sana:
rahatsızlık:
verdiği:
için:
reddetme.
Çünkü:
bazen:
insanın:
en çok:
duymaya:
ihtiyaç:
duyduğu:
cümle,
duymaktan en çok rahatsız olduğu cümledir.
