İsrâ Suresi 3. Ayette “Ey Nuh ile Birlikte Taşıdığımız Kimselerin Soyundan Gelenler; Şüphesiz Nuh Çok Şükreden Bir Kuldu” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
İsrâ Suresi 3. Ayetin Anlamı Nedir
İsrâ Suresi'nin 3. ayeti, insanlığı Hz. Nuh ve onunla birlikte kurtarılan insanların nesline bağlayarak büyük bir tarihsel ve manevi hatırlatma yapmaktadır.Ayetin anlamı şöyledir:
Bir önceki ayette İsrailoğullarına:
“Benden başkasını vekil edinmeyin.”
buyurulmuştu.
Bu ayette ise onlara daha eski bir tarih hatırlatılmaktadır.
Hz. Nuh.
Tufan.
Kurtuluş.
Ve şükür.
Böylece insanlara adeta şu mesaj verilmektedir:
Sizin varlığınız bile geçmişte gerçekleşen büyük bir ilahi kurtuluşun ardından devam eden bir nimettir; bu nimetin karşılığı nankörlük değil, şükür olmalıdır.
“Nuh ile Birlikte Taşıdığımız Kimseler” Kimlerdir
Bu ifade, Hz. Nuh'un yaşadığı tufan sırasında onunla birlikte gemide bulunan ve Allah'ın izniyle kurtarılan insanları ifade eder.Hz. Nuh uzun süre toplumunu Allah'a kulluğa çağırmış fakat birçok insan onun çağrısını reddetmiştir.
Sonunda Allah'ın emriyle gemi hazırlanmış ve iman edenlerden belirli kişiler Hz. Nuh ile birlikte kurtarılmıştır.
Ayet:
“Nuh ile birlikte taşıdığımız...”
ifadesini kullanarak kurtuluşun nihai sahibinin Allah olduğunu hatırlatmaktadır.
Gemi bir sebeptir.
Hz. Nuh peygamberdir.
Ama kurtaran Allah'tır.
Sebep görünür olabilir; kurtuluşun gerçek sahibi Allah'tır.
“Onların Soyundan Gelenler” İfadesi Neden Önemlidir
Bu ifade insanlara geçmişleriyle bugünleri arasında bağ kurdurur.İnsan yalnızca bugün yaşayan bağımsız bir birey değildir.
Kendisinden önce yaşamış nesillerin ardından dünyaya gelmiştir.
Bir aileye.
Bir topluma.
Bir insanlık tarihine.
bağlıdır.
Ancak ayetin amacı insanlara yalnızca soy bilgisi vermek değildir.
Asıl amaç manevi sorumluluğu hatırlatmaktır.
Eğer geçmiş nesiller büyük bir ilahi nimete kavuşmuşsa, sonraki nesiller bunu unutup Allah'a karşı nankörleşmemelidir.
Geçmişteki kurtuluş, gelecekteki sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Hz. Nuh Kimdir
Hz. Nuh, Kur’an'da adı sıkça geçen büyük peygamberlerden biridir.Toplumunu uzun süre Allah'a kulluğa ve şirkten uzaklaşmaya çağırmıştır.
Fakat çok büyük bir dirençle karşılaşmıştır.
İnsanlar onunla alay etmiş, mesajını reddetmiş ve çağrısına karşı çıkmıştır.
Buna rağmen Hz. Nuh peygamberlik görevinde sabır göstermiştir.
Onun hayatı özellikle:
Sabır.
Tevhid.
Davet.
Allah'a güven.
Şükür.
kavramlarıyla ilişkilidir.
İsrâ Suresi'nin 3. ayetinde ise onun özellikle şükreden bir kul oluşu öne çıkarılmaktadır.
Hz. Nuh Neden “Çok Şükreden Bir Kul” Olarak Anlatılmıştır
Bu ifade son derece güçlüdür.Hz. Nuh uzun ve ağır bir peygamberlik mücadelesi yaşamıştır.
Toplumunun büyük kısmı onu reddetmiştir.
Uzun süre sabretmiştir.
Çok büyük bir tufan yaşamıştır.
Buna rağmen ayet onu:
“Çok şükreden bir kul.”
olarak tanımlamaktadır.
Bu bize şunu öğretir:
Şükür yalnız rahat hayatın davranışı değildir.
İnsan sıkıntı içindeyken de Allah'ın nimetlerini görebilir.
Hz. Nuh'un şükrü, hayatının yalnızca rahat dönemlerinde ortaya çıkan yüzeysel bir teşekkür değildir.
Zorlukların içinden geçen derin bir kulluktur.
Şükür Sadece “Elhamdülillah” Demek midir
“Elhamdülillah” demek şükrün çok güzel bir ifadesidir.Fakat şükür yalnızca dilde kalmamalıdır.
Kalp nimetin Allah'tan geldiğini bilir.
Dil Allah'a hamd eder.
Davranış ise nimeti doğru biçimde kullanır.
Bu üçü bir araya geldiğinde şükür daha bütünlüklü hâle gelir.
Örneğin insan kendisine sağlık verildiği için şükrediyorsa sağlığını bilinçli biçimde korumaya çalışmalıdır.
Para verilmişse haksızlıkta kullanmamalıdır.
Bilgi verilmişse insanları yanıltmak için kullanmamalıdır.
Şükür, nimeti veren Allah'ı hatırlamak ve nimeti O'na karşı isyan aracına dönüştürmemektir.
Hz. Nuh’un Şükrü Günümüz İnsanına Ne Öğretir
Günümüz insanı çoğu zaman sahip olduklarından çok sahip olmadıklarına odaklanabilir.Daha büyük ev.
Daha fazla para.
Daha iyi araba.
Daha yüksek makam.
Daha fazla ilgi.
İnsan sürekli eksiklere baktığında elindeki nimetlerin tamamını sıradanlaştırabilir.
Hz. Nuh'un örnekliği ise zorluğun içinde bile şükrü öğretmektedir.
Bu, insanın hedeflerinden vazgeçmesi anlamına gelmez.
İnsan daha iyi şartlar için çalışabilir.
Ama aynı zamanda:
“Bugün elimde ne var?”
sorusunu da sormalıdır.
Çünkü şükür, daha fazlasını istemeyi yasaklamaz; elindekini yok saymayı engeller.
Büyük Bir Felaketten Kurtulmak Şükrü Artırmalı mıdır
İnsan ölüm tehlikesinden, ağır bir hastalıktan veya büyük bir sıkıntıdan kurtulduğunda hayatın değerini daha güçlü hissedebilir.Daha önce sıradan gördüğü şeyleri fark etmeye başlayabilir.
Bir bardak su.
Ailesiyle oturmak.
Sabah yeniden uyanmak.
Güvenli bir yerde uyumak.
Bunların ne kadar büyük nimetler olduğunu anlayabilir.
Hz. Nuh ve beraberindekilerin kurtuluşu da olağanüstü büyük bir nimettir.
Bu nedenle ayetin Hz. Nuh'un şükrünü hatırlatması son derece anlamlıdır.
Kurtuluşun ardından ilk unutulmaması gereken şey, kurtaranı unutmamaktır.
İnsan Neden Büyük Bir Nimete Kavuştuğu Hâlde Zamanla Onu Unutur
Çünkü insan alışır.Bir zamanlar çok istediği şeyi elde eder.
İlk gün büyük mutluluk yaşar.
Bir süre sonra normal kabul etmeye başlar.
Bu insan psikolojisinin güçlü özelliklerinden biridir.
Bir insan yıllarca dua ettiği işe kavuşur.
Bir süre sonra yalnızca işinin problemlerini görmeye başlayabilir.
Yıllarca ev sahibi olmak ister.
Ev alınca birkaç yıl sonra daha büyüğünü istemeye başlayabilir.
Alışmak nimetin küçüldüğü anlamına gelmez; farkındalığımızın azaldığını gösterebilir.
Şükür bu yüzden bilinçli bir hatırlamadır.
Atalarımızın İyi İnsanlar Olması Bizi Otomatik Olarak İyi Yapar Mı
Hayır.Bu ayetin önemli derslerinden biri budur.
İnsan çok güzel bir aile geçmişine sahip olabilir.
Ataları salih insanlar olabilir.
Büyük âlimler, iyi insanlar veya önemli şahsiyetler bulunabilir.
Fakat bu durum kişiyi otomatik olarak Allah katında üstün yapmaz.
Soy miras alınır; iman ve ahlak ise yaşanır.
Hz. Nuh'un soyundan gelmek büyük bir tarihsel hatırlatma olabilir.
Ama bu bağ, insanın kendi davranış sorumluluğunu kaldırmaz.
İnsan kendi imanından, ahlakından ve tercihlerinden sorumludur.
Geçmişin şerefi, bugünün yanlışlarını otomatik olarak temizlemez.
İyi Bir Atanın Mirası Nasıl Devam Ettirilir
İyi insanların mirasını devam ettirmenin en güzel yolu yalnızca isimleriyle övünmek değildir.Onların güzel özelliklerini yaşatmaktır.
Eğer ata dürüstse sen de dürüst olmaya çalış.
Cömertse cömert ol.
Adaletliyse adaletli ol.
Allah'a bağlıysa sen de kulluğunu önemse.
Bir insanın mirasını taşımak, yalnız soyadını taşımak değildir.
En güçlü miras karakter mirasıdır.
Hz. Nuh'un şükrü de böyle bir mirastır.
Ayet sonraki nesillere:
“Onun soyundan geliyorsanız onun şükür ahlakından da ders alın.”
mesajını düşündürmektedir.
Şükür ile Nankörlük Arasında Nasıl Bir Fark Vardır
Şükür nimeti fark eder.Nankörlük ise nimeti yok sayabilir veya kaynağını unutabilir.
Şükreden insan:
“Bu bana verilmiş bir nimettir.”
der.
Nankör insan ise:
“Bunların hepsi zaten benim hakkımdı.”
diye düşünebilir.
Şükür insanı tevazuya götürür.
Nankörlük ise kibri büyütebilir.
Şükür nimeti küçültmez; insanın nimete bakışını güzelleştirir.
İnsan şükrettiğinde daha az şeye sahip olmuş olmaz.
Tam tersine sahip olduklarının anlamını daha iyi fark eder.
İnsan Sıkıntı İçindeyken Nasıl Şükredebilir
Bu kolay değildir.Şükür, yaşanan acıyı inkâr etmek anlamına gelmez.
Hasta olan insan:
“Ben hasta değilim.”
demek zorunda değildir.
Borcu olan:
“Hiç sorunum yok.”
demez.
Acı yaşayan kişi ağlayabilir.
Fakat bütün hayatını yalnızca kaybettiği şey üzerinden değerlendirmeyebilir.
İnsan aynı anda hem acı yaşayabilir hem de başka nimetlere şükredebilir.
Örneğin hastadır ama yanında ailesi vardır.
Maddi sıkıntısı vardır ama sağlığı yerindedir.
Bir kayıp yaşamıştır ama imanını korumaktadır.
Şükür problemi yok saymak değil, problemin hayatın tamamını kaplamasına izin vermemektir.
Şükür İnsanı Pasif ve Kanaatkâr Bir Hayata mı Mahkûm Eder
Hayır.Şükür:
“Daha iyi bir hayat için çalışma.”
demek değildir.
İnsan daha iyi gelir isteyebilir.
Eğitim alabilir.
İşini büyütebilir.
Yeni hedefler koyabilir.
Fakat bu süreçte mevcut nimetlerini değersiz görmemelidir.
Şükür hedefleri öldürmez; doyumsuzluğu sınırlar.
İnsan:
“Daha iyisi için çalışacağım.”
derken aynı zamanda:
“Bugünkü nimetlerimi de küçümsemeyeceğim.”
diyebilir.
Bu çok sağlıklı bir dengedir.
Hz. Nuh’un Şükrü ile Sabrı Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır
Hz. Nuh'un hayatında sabır ve şükür birbirine çok yakındır.Uzun süre insanları uyarmıştır.
Reddedilmiştir.
Alaya maruz kalmıştır.
Buna rağmen görevini sürdürmüştür.
Bu sabırdır.
Allah'ın verdiği nimetleri ve kurtuluşu unutmaması ise şükürdür.
Sabır, zor zamanda Allah'a bağlı kalmak; şükür ise nimet zamanında Allah'ı unutmamaktır.
İnsanın kulluğu bu iki durumda sınanır.
Yoklukta ne yapıyor?
Bollukta ne yapıyor?
Acıda ne yapıyor?
Kurtuluşta ne yapıyor?
Hz. Nuh'un örnekliği her iki sınavda da Allah'a bağlılığı göstermektedir.
İnsanlığın Ortak Geçmişini Hatırlamak Bize Ne Öğretir
İnsanlar bugün farklı milletlere, dillere ve topluluklara ayrılmıştır.Bu farklılıklar gerçek ve değerlidir.
Fakat insanlığın kökeni düşünüldüğünde büyük bir ortaklık da vardır.
Hepimiz insanız.
Aynı temel ihtiyaçlara sahibiz.
Acı çekeriz.
Seviniriz.
Sevgi isteriz.
Ölürüz.
Bu ayet insanı tarihsel olarak Hz. Nuh'un kurtuluş anlatısına bağlarken aynı zamanda insanlık ailesinin ortaklığını da düşündürür.
Bu bilinç kibri azaltabilir.
Irk, soy veya millet üstünlüğü iddiasını sorgulatabilir.
Aynı insanlık ailesinin üyeleri olduğumuzu unutmak, birbirimize yaptığımız zulmü kolaylaştırabilir.
İsrâ Suresi 1, 2 ve 3. Ayetler Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
İsrâ Suresi'nin ilk üç ayetinde çok güçlü bir peygamberlik zinciri görülmektedir.1. ayette:
Hz. Muhammed'in Mescid-i Haram'dan Mescid-i Aksâ'ya götürülmesi anlatılır.
2. ayette:
Hz. Musa'ya kitabın verildiği ve İsrailoğulları için rehber kılındığı bildirilir.
3. ayette:
Hz. Nuh ve onun çok şükreden bir kul oluşu hatırlatılır.
Böylece daha surenin başlangıcında:
Hz. Muhammed.
Hz. Musa.
Hz. Nuh.
aynı ilahi vahiy ve kulluk çizgisinde birbirine bağlanır.
Bu son derece anlamlıdır.
Peygamberlerin dönemleri farklıdır; fakat onları gönderen Allah ve kulluğun temel özü aynıdır.
İsrâ Suresi 3. Ayetin En Büyük Manevi Mesajı Nedir
Bu ayetin en büyük manevi mesajlarından biri, şükrün insanın kimliğinin bir parçası hâline gelebileceğini göstermesidir.Hz. Nuh:
“Bir kere şükretti.”
diye değil:
“Çok şükreden bir kuldu.”
şeklinde tanıtılmaktadır.
Yani şükür onun geçici bir davranışı değil, karakteriydi.
Bu çok önemlidir.
İnsan da zaman zaman şükretmek yerine şükreden biri olmaya çalışabilir.
Yalnız büyük nimetlerde değil.
Günlük hayatın küçük ayrıntılarında.
Sabah uyandığında.
Bir lokma yerken.
Ailesini gördüğünde.
Bir sıkıntıyı atlattığında.
Şükür sürekli hâle geldiğinde insanın hayata bakışı değişebilir.
İsrâ Suresi 3. Ayetin Sonuç Olarak Bize Anlattığı Nedir
İsrâ Suresi'nin 3. ayeti, Hz. Nuh ile birlikte kurtarılan insanların soyundan gelenlere hitap ederek Hz. Nuh'un çok şükreden bir kul olduğunu hatırlatmakta ve sonraki nesilleri bu şükür ahlakına yöneltmektedir.Ayetin ilk büyük mesajı geçmişi hatırlamaktır.
İnsan bugün sahip olduğu hayatın yalnızca kendi emeğinin sonucu olduğunu düşünmemelidir.
Bizden önce yaşayan insanlar vardır.
Aileler vardır.
Toplumlar vardır.
İnsanlık tarihi vardır.
Bugün sahip olduğumuz birçok imkân, biz doğmadan önce başlayan uzun süreçlerin sonucudur.
Bu nedenle insan yalnız:
“Ben ne yaptım?”
diye değil:
“Bana ne miras kaldı ve ben bununla ne yapıyorum?”
diye de düşünmelidir.
İkinci büyük mesaj şükürdür.
Hz. Nuh çok şükreden bir kul olarak tanıtılır.
Bu ifade onun karakterini anlatmaktadır.
Şükür yalnızca zor anlarda yapılan dua değildir.
İnsan rahat olduğunda da Allah'ı hatırlamalıdır.
Gerçek şükür, ihtiyaç giderildikten sonra da Allah'la bağın devam etmesidir.
Üçüncü büyük mesaj, kurtuluşun Allah'tan olduğudur.
Ayet:
“Nuh ile birlikte taşıdığımız...”
der.
Bu ifade geminin kendisini mutlak kurtarıcı hâline getirmez.
Gemi sebeptir.
Allah ise kurtarandır.
Bu bize günlük hayat için de önemli bir ölçü verir.
Doktor sebeptir.
İlaç sebeptir.
İş sebeptir.
Para sebeptir.
Ama mümin sebepleri kullanırken nihai kudreti Allah'a nispet eder.
Dördüncü büyük mesaj, soyla övünmenin sınırlılığıdır.
İnsan büyük bir peygamberin soyundan geliyor olsa bile kendi ahlakından sorumludur.
Atasının iyiliği onu otomatik olarak salih yapmaz.
Aynı şekilde kötü bir aile geçmişine sahip insan da geçmişinin mahkûmu değildir.
İnsan Allah katında kendi tercihlerinin sorumluluğunu taşır.
Bu çok büyük bir adalet ilkesidir.
Beşinci büyük mesaj, mirasın yalnızca maddi olmadığıdır.
Bir baba çocuğuna ev bırakabilir.
Tarla bırakabilir.
Para bırakabilir.
Ama bundan daha uzun ömürlü bir miras da vardır:
Dürüstlük.
Şükür.
İman.
Çalışkanlık.
Merhamet.
İnsanlara saygı.
Maddi miras harcanabilir; güzel karakter mirası nesiller boyunca yaşayabilir.
Hz. Nuh'un ayette hatırlatılan mirası da şükürdür.
Altıncı büyük mesaj, sıkıntı içinde şükredebilmektir.
Hz. Nuh'un hayatı kolay bir hayat değildi.
Buna rağmen o “çok şükreden kul” olarak anılmıştır.
Bu bize şunu öğretir:
Şükretmek için bütün problemlerin bitmesini beklersek belki ömrümüz boyunca şükretmek için ideal bir gün bulamayabiliriz.
Çünkü hayat her zaman bir eksik taşır.
Şükür, hayat kusursuz olduğunda değil, Allah'ın nimetini kusurlu şartların içinde de fark edebildiğimizde derinleşir.
Yedinci büyük mesaj, nimetin ardından Allah'ı unutmamaktır.
İnsan sıkıntıdayken çok dua edebilir.
Sonra sıkıntı geçince eski hayatına döner.
Sanki hiç dua etmemiş gibi yaşayabilir.
Ayetin Hz. Nuh'u şükürle tanıtması buna güçlü bir karşı örnektir.
Kurtuluş Allah'ı unutturmamıştır.
Duanın kabulünden sonra Allah'ı unutmak, nimetin en büyük sınavlarından biridir.
Sekizinci büyük mesaj, şükrün ahlaka dönüşmesidir.
Allah'a:
“Şükür.”
deyip insanlara zulmetmek büyük bir çelişkidir.
Şükreden insan nimetin kendisine sorumluluk yüklediğini de düşünmelidir.
Parası varsa paylaşabilir.
Bilgisi varsa öğretebilir.
Gücü varsa koruyabilir.
İmkânı varsa bir başkasının yükünü hafifletebilir.
Şükür, insanın elindeki nimeti iyilik üretmeye dönüştürdüğünde daha görünür hâle gelir.
Dokuzuncu büyük mesaj, ortak insanlık bilincidir.
Ayet insanları Hz. Nuh ve onunla birlikte taşınanların nesline bağlarken insanlığın ortak tarihini düşündürür.
Bugün insanlar farklı milletlerden olabilir.
Farklı diller konuşabilir.
Farklı coğrafyalarda yaşayabilir.
Fakat bütün farklılıklarımızın altında ortak insanlığımız vardır.
Bu nedenle hiçbir soy, ırk veya topluluk kendi doğuştan kimliğini ahlaki üstünlük belgesi hâline getirmemelidir.
Üstünlük isimde değil, insanın Allah karşısındaki ahlakında ve sorumluluğundadır.
Onuncu büyük mesaj, insanın nasıl hatırlanmak istediğidir.
Hz. Nuh binlerce yıl sonra bir ayette nasıl tanıtılıyor?
Servetiyle değil.
Evleriyle değil.
Dünyevi makamıyla değil.
“Çok şükreden bir kul.”
olarak.
Bu insan için çok etkileyici bir ölçüdür.
Bir gün bizim de hayatımız sona erecek.
Geriye insanlar arasında bazı hatıralar kalacak.
Belki şu soruyu bugün sormak gerekir:
Ben hangi özelliğimle hatırlanmak isterim?
Dürüstlüğümle mi?
Merhametimle mi?
Şükrümle mi?
Yoksa yalnızca sahip olduğum şeylerle mi?
İsrâ Suresi'nin 3. ayeti insanın kendisine şu soruları sormasını ister:
Sahip olduğum nimetlere gerçekten şükrediyor muyum?
Bir sıkıntıdan kurtulduktan sonra Allah'ı unutuyor muyum?
Ailemin ve geçmişimin güzel mirasını hayatımda sürdürüyor muyum?
Atalarımla övünürken kendi ahlakımı ihmal ediyor muyum?
Şükrüm yalnızca dilimde mi, davranışlarıma da yansıyor mu?
Bugün kaybetsem değerini çok daha iyi anlayacağım hangi nimetleri şu anda sıradan görüyorum?
Bir gün arkamdan hangi güzel özelliğimle anılmak isterim?
Bu sorular ayetin yalnızca Hz. Nuh'un tarihini anlatmadığını, insanın nimet, geçmiş, soy, şükür ve sorumluluk anlayışını da yeniden şekillendirdiğini göstermektedir.
Sonuç olarak İsrâ Suresi'nin 3. ayeti bize şunu öğretmektedir:
Geçmişini unutma ama onunla kibirlenme.
Nimeti fark et.
Kurtuluşun sahibini unutma.
Şükrü yalnızca sözde bırakma.
Atalarının iyiliğine güvenmek yerine kendi iyiliğini inşa et.
Sıkıntıda sabrı, rahatlıkta şükrü koru.
Ve sana verilen nimetleri başkalarına iyilik ulaştırmak için kullan.
Çünkü Hz. Nuh'un Kur’an'daki bu kısa fakat muhteşem tanımı bize insanın nasıl bir miras bırakabileceğini göstermektedir:
Çok şükreden bir kul.
⠀
Son Söz