Hûd Suresi 21. Ayette “İşte Onlar Kendilerini Ziyana Uğratanlardır; Uydurdukları Şeyler de Kendilerinden Kaybolup Gitmiştir” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Hûd Suresi 21. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“İşte onlar kendilerini ziyana uğratanlardır. Uydurmakta oldukları şeyler de kendilerinden kaybolup gitmiştir.”
Ayetin Arapçası şöyledir:
“Ulâikellezîne hasirû enfusehum ve dalle anhum mâ kânû yefterûn.”
Bu kısa ayet, Hûd 18–20’de anlatılan zincirin sonucunu özetler. Allah hakkında yalan uyduran, insanları Allah’ın yolundan alıkoyan, hakikati eğri göstermeye çalışan ve ahiret sorumluluğunu reddeden kişilerin sonunda başkalarından önce kendilerine zarar verdikleri bildirilir.
Ayetin merkezindeki iki kavram çok güçlüdür: “kendilerini kaybetmek” ve “uydurduklarının kaybolup gitmesi.”
“Kendilerini Ziyana Uğratanlar” Ne Demektir
Ayette:“hasirû enfusehum”
denilir.
Genel anlamıyla:
“Kendilerini kayba uğrattılar, kendilerini ziyana soktular.”
Kur’an burada çok dikkat çekici bir ölçü kullanır. İnsan dışarıdan bakıldığında kazançlı görünebilir; servet sahibi olabilir, güç kazanabilir, insanlar üzerinde nüfuz kurabilir ve büyük başarılar elde edebilir. Fakat ahiret açısından kendi varlığını ziyana uğratmışsa, Kur’an buna gerçek “hüsran” der.
Dolayısıyla Kur’an’daki kayıp kavramı yalnız banka hesabıyla ölçülmez.
İnsan dünyada kazanırken ahirette kaybedebilir.
“Kendini Kaybetmek” Gerçekten Ne Anlama Gelir
Bu ifade insanın fiziksel olarak ortadan kaybolması anlamına gelmez. Buradaki kayıp, insanın kendi ebedî geleceğini, ahlaki yönünü ve Allah karşısındaki sorumluluğunu ziyana uğratmasıdır.İnsan kendisini yalnız:
para,
beden,
meslek,
şöhret,
sosyal statü
ve dış görünüşten ibaret görürse, kendi varlığının daha derin boyutunu ihmal edebilir.
Kur’an insanı yalnız dünyada birkaç on yıl yaşayan biyolojik bir varlık olarak değil, Allah’a karşı sorumlu ve ahiret ufku bulunan bir varlık olarak ele alır.
Bu nedenle kişinin kendisini kaybetmesi, hayatının asıl yönünü kaybetmesi anlamına gelebilir.
Dünyada Çok Şey Kazanan Biri Nasıl “Kendini Kaybetmiş” Olabilir
Bir insan düşünelim: Çok büyük servet kazanmış, toplumda tanınmış, istediği hemen her şeye ulaşmış olsun.Ama bunu yaparken:
insanların hakkını yemiş,
sürekli yalan söylemiş,
ailesini ihmal etmiş,
başkalarına zulmetmiş,
vicdanını susturmuş
ve bütün hayatını yalnız çıkar üzerine kurmuş olabilir.
Dünya hesabıyla:
“Kazandı.”
denebilir.
Kur’an’ın daha geniş hesabında ise soru şudur:
“Peki bu kazanç uğruna ne kaybetti?”
Eğer insan mal kazanırken insanlığını, adaletini ve Allah’a karşı sorumluluğunu kaybediyorsa, görünen kazanç gerçek kazanç olmayabilir.
Her kâr, gerçek kazanç değildir.
“Hüsran” Sadece Cehenneme Gitmek Anlamına mı Gelir
Kur’an’da “hüsran” kavramı bağlama göre geniş bir kayıp anlamı taşır. Hûd 21’in bağlamında ahiret kaybı özellikle öne çıkar; çünkü önceki ayetlerde nihai hesap ve azap anlatılmıştır.Fakat kavramın ahlaki boyutu da vardır. İnsan daha dünyadayken:
yalan üzerine bir kimlik kurabilir,
çıkar için vicdanını susturabilir,
kendi gerçekliğinden uzaklaşabilir.
Bununla birlikte ayeti psikolojik bir teşhis gibi kullanmamak gerekir. “Kendini kaybetmek” burada klinik depresyon, kimlik bozukluğu veya başka bir ruh sağlığı tanısı değildir.
Kur’anî hüsran, öncelikle ahlaki ve uhrevî kayıp bağlamındadır.
Fakirlik veya Başarısızlık “Hüsran” mıdır
Hayır.Kur’an’daki hüsran kavramını dünyevî başarısızlıkla eşitlemek ciddi bir hata olur.
Bir insan:
işini kaybedebilir,
iflas edebilir,
sınavı kazanamayabilir,
hastalanabilir,
zor bir hayat yaşayabilir.
Bunların hiçbiri tek başına:
“Allah katında kaybeden kişi.”
olduğunu göstermez.
Aynı şekilde çok başarılı olmak da:
“Allah katında kesin kazanan.”
anlamına gelmez.
Hûd 21 tam tersine bu dünyevî ölçüleri aşar.
Zenginlik ≠ kurtuluş.
Yoksulluk ≠ hüsran.
Dünyevî başarı ≠ ilahî onay.
“Uydurdukları Şeyler Kendilerinden Kaybolmuştur” Ne Anlama Gelir
Ayette:“ve dalle anhum mâ kânû yefterûn”
denilir.
Genel anlamıyla:
“Uydurdukları şeyler onlardan kaybolup gitmiştir.”
Buradaki “iftira” ve “uydurma” ifadesi önceki ayetlerle bağlantılıdır. Allah hakkında ürettikleri yanlış iddialar, sahte inançlar veya Allah’a karşı kendilerine fayda sağlayacağını düşündükleri temelsiz dayanaklar ahirette işe yaramaz hâle gelir.
Dünyada gerçek gibi görünen şeylerin bir kısmı, hesap anında hiçbir karşılığı olmayan iddialar olarak ortaya çıkabilir.
Ayetin mesajı şudur:
Gerçek olmayan şey, sonsuza kadar gerçekmiş gibi korunamaz.
“Kaybolup Gitmek” Putların Fiziksel Olarak Yok Olması mı Demektir
Yalnızca fiziksel yok oluş şeklinde düşünülmemelidir.Burada asıl vurgu, insanın güven bağladığı yanlış şeylerin işlevsizleşmesidir.
Bir kişi bir varlığın kendisini Allah’a karşı koruyacağını düşünmüş olabilir. Bir başka kişi uydurduğu dinî iddiaların kendisine fayda sağlayacağını sanmış olabilir. Ahiret hesabında bu iddiaların hiçbir koruyucu gücü olmadığı ortaya çıkar.
Dolayısıyla:
“kaybolmaları” = güvenilen sahte dayanağın artık hiçbir işe yaramaması
anlamını da taşır.
Bu Ayet Yalnız Putperestlerle mi İlgilidir
Tarihsel bağlamda müşrik inançları önemli bir yere sahiptir. Fakat ayetin ahlaki mesajı daha geniş düşünülebilir.İnsan bugün fiziksel bir puta tapmayabilir ama yanlış bir iddiayı mutlaklaştırabilir. Yine de burada dikkatli olmalıyız: Para, kariyer, makam veya sevilen bir insan hakkında mecazen “putlaştırmak” denebilir; fakat bunların her birini otomatik olarak teknik anlamda şirk ilan etmek doğru değildir.
Bir kişinin parayı çok sevmesi onu otomatik olarak müşrik yapmaz.
Ancak insan kendisine şunu sorabilir:
“Hayatımda Allah’ın önüne neyi geçiriyorum?”
Bu, teknik tekfir değil; ahlaki öz eleştiri sorusudur.
İnsan Kendi Uydurduğu Şeye Nasıl İnanabilir
Bu, insan psikolojisinin dikkat çekici taraflarından biridir. İnsan bazen başlangıçta çıkarı için söylediği bir sözü zamanla kendisi de doğru kabul etmeye başlayabilir.Bir yalan sürekli tekrarlandığında:
normalleşebilir.
Bir grubun içinde herkes aynı iddiayı tekrarladığında:
sorgulanmaz hâle gelebilir.
Bir gelenek yüzyıllarca sürdüğünde:
“Demek ki Allah böyle emretmiş.”
sanılabilir.
Bu nedenle Hûd 21’in “uydurdukları” ifadesi, bilgi doğrulamanın önemini tekrar düşündürür.
Bir iddianın uzun süredir söylenmesi, onu vahiy yapmaz.
Atalardan Gelen Her İnanç veya Gelenek Yanlış mıdır
Hayır.Bir şey eski diye yanlış değildir. Yeni diye de doğru değildir.
Aileden gelen çok güzel:
ahlaki,
dinî,
kültürel
ve toplumsal değerler olabilir.
Sorun, bir şeyin doğruluğunu yalnız:
“Atalarımız böyle yapıyordu.”
cümlesine bağlamaktır.
Aynı şekilde:
“Modern olduğu için doğrudur.”
demek de aynı derecede sorunludur.
Hakikat:
yalnız eskilik veya yenilikle ölçülmez.
Eski ≠ otomatik doğru.
Yeni ≠ otomatik doğru.
Delil ve ahlaki değerlendirme gerekir.
Din Adına Uydurulan Bir Bilgi Sonradan Çok Yaygınlaşırsa Doğru Olur mu
Hayır.Bir yanlış bilgi milyonlarca kişi tarafından paylaşılabilir ve yine yanlış olabilir.
Örneğin bir söz:
“Hadis-i şerif”
adıyla yıllarca aktarılmış olabilir. Bu, tek başına onun gerçekten Hz. Peygamber’e ait olduğunu kanıtlamaz.
Bir cümle:
“Kur’an’da geçiyor.”
diye sürekli paylaşılabilir. Kur’an’da bulunmuyorsa, paylaşım sayısı onu ayete dönüştürmez.
Bu nedenle:
yaygınlık ≠ doğruluk.
Hûd 21’in “uydurduklarının kaybolması” mesajı, sahte bilginin geçici olarak güçlü görünmesinin onu hakikat yapmadığını hatırlatır.
İnsanların Çok İnanması Yanlış Bir Şeyi Güçlü Kılmaz mı
Toplumsal olarak güçlü kılabilir; fakat ontolojik olarak doğru kılmaz.Bir söylentiye milyonlar inanırsa büyük toplumsal sonuçlar doğabilir. İnsanlar kararlarını buna göre verebilir. Ekonomi, siyaset veya sosyal ilişkiler etkilenebilir.
Bu durumda yanlış bilgi etkili olmuştur.
Ama:
etkili olmak ≠ doğru olmak.
Bir yalanın çok büyük sonuç üretmesi, onu gerçek yapmaz.
Kur’an’ın hakikat anlayışı burada önemlidir:
Gerçek, insanların oyuyla gerçek hâline gelmez.
“Kendini Kaybetmek” İnsan Kimliğini Başkalarının Onayına Bağlamakla İlişkilendirilebilir mi
Ayetin doğrudan konusu sosyal psikoloji değildir; fakat ahlaki bir uygulama olarak böyle bir ders çıkarılabilir.İnsan bütün değerini:
başkalarının kendisini beğenmesine
bağlarsa çok kırılgan hâle gelir.
Bir paylaşım beğenilmediğinde:
değersiz hisseder.
Makamı elinden alındığında:
kim olduğunu bilemez.
Serveti azalınca:
hayatın anlamını kaybeder.
Bu bize şu soruyu düşündürür:
Ben kimim? Sahip olduklarım mıyım, yoksa bunların ötesinde Allah’a karşı sorumlu bir insan mıyım?
Kur’an insanın değerini yalnız dış statüye bağlamaz.
Bu Ayet “Dünya Kimliğini Tamamen Bırak” mı Diyor
Hayır.İnsan:
iş insanı,
öğretmen,
anne,
baba,
sanatçı,
doktor,
mühendis
ve başka toplumsal kimliklere sahip olabilir.
Bunlar hayatın gerçek parçalarıdır.
Problem, bunların insanın nihai değer ölçüsü hâline gelmesidir.
Sen doktor olabilirsin ama doktorluk seni Allah’ın üzerinde bir otorite yapmaz.
Zengin olabilirsin ama paran seni insan olarak mutlak üstün yapmaz.
Makam sahibi olabilirsin ama makamın ahlaki hesabını ortadan kaldırmaz.
Kimlikler değerlidir; fakat mutlak değildir.
Bir İnsan Yanlış Üzerine Kurduğu Hayattan Geri Dönebilir mi
Evet.Bu ayetin ahiret sonucunu anlatması, yaşayan insanların değişim kapısının kapandığı anlamına gelmez.
Bir insan yıllarca yanlış inanca sahip olabilir ve sonra araştırabilir.
Allah adına yanlış bilgi yaymış olabilir ve sonra bunu düzeltebilir.
İnsanları yanlış yönlendirmiş olabilir ve sonra:
özür dileyebilir,
doğru bilgiyi yayabilir,
zararı telafi etmeye çalışabilir.
Kur’an’ın tövbe anlayışı, insanın hayatını tek bir geçmiş hataya mahkûm etmez.
Yaşayan bir insan hakkında:
“Sen artık kesin kaybettin.”
demek doğru değildir.
Hikâye ölüm ve nihai hesap gerçekleşmeden tamamlanmış değildir.
Yanlış Bilgiyi Düzeltmek Tövbenin Bir Parçası Olabilir mi
Evet, özellikle kişinin yanlışı başkalarını etkilediyse, mümkün olduğu ölçüde yanlışın etkisini düzeltmek ahlaki sorumluluğun önemli bir parçası olabilir.Bir insan binlerce kişiye yanlış bilgi yaymışsa yalnız kendi içinde:
“Pişman oldum.”
demesi yeterli görülmeyebilir. İmkânı varsa:
“Daha önce söylediğim bilgi yanlıştı.”
diye düzeltme yapması çok değerlidir.
Birine iftira ettiyse:
itibarını düzeltmeye çalışmalıdır.
Birinin hakkını aldıysa:
hakkı iade etmeye çalışmalıdır.
Tövbe, yalnız duygusal pişmanlık değil; mümkün olduğunda zararı onarma sorumluluğunu da içerir.
Hûd 20 ve 21 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
Hûd 20:bu insanların yeryüzünde Allah’ın hükmünden kaçamayacaklarını, bağımsız koruyucularının bulunmadığını ve hakikate karşı işitme ve görme kapılarını kapattıklarını anlatmıştı.
Hûd 21 şimdi sonucu tek cümlede özetliyor:
“Kendilerini kaybettiler.”
Bu çok güçlü bir bağlantıdır.
İnsan hakikatten kaçtığını sanırken aslında:
kendisinden kaçabilir.
İnsan başkasını yanıltırken:
kendi ahiretini zedeleyebilir.
İnsan sahte dayanaklar kurarken:
en sonunda o dayanakların kendisini korumadığını görebilir.
Dolayısıyla Hûd 20’deki:
“Allah’tan kaçamazlar”
mesajı, Hûd 21’de:
“Asıl kaybeden kendileri oldular”
sonucuna bağlanır.
Sonuç: Hûd Suresi 21. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Hûd Suresi 21. ayet yalnız iki kısa cümleden oluşmasına rağmen insanın kazanç ve kayıp anlayışını kökten sorgulayan çok derin bir mesaj taşır:“Kendilerini ziyana uğrattılar.”
İnsan genellikle kaybı dış dünyayla ölçer.
Para kaybettim.
İşimi kaybettim.
Makamımı kaybettim.
Arkadaşımı kaybettim.
Bir fırsatı kaçırdım.
Bunların her biri gerçekten önemli kayıplar olabilir. Kur’an bunların acısını küçümsemez.
Fakat Hûd 21 daha büyük bir kayıptan söz eder:
İnsanın kendisini kaybetmesi.
Bu, insanın kendi varoluş amacını unutmasıdır.
Kendisine verilen:
aklı,
vicdanı,
ahlaki sorumluluğu,
hakikat arayışını
ve Allah’la ilişki imkânını
geçici çıkarlar uğruna feda etmesidir.
İnsan bazen büyük bir servet kazanırken kendisini kaybedebilir.
Bir kişi yıllarca:
“Daha fazla para.”
der.
Para gelir.
Sonra:
“Daha fazla.”
der.
Bir ev yetmez.
Bir makam yetmez.
Bir başarı yetmez.
Hayatının tamamı sürekli bir sonraki kazanıma bağlanır.
Sonunda insanın her şeyi olabilir ama:
neden yaşadığını bilemeyebilir.
Hûd 21, dünyadaki meşru kazanımları yasaklamaz. Fakat insanın kendisini bunlara indirgemesine karşı güçlü bir uyarıdır.
Sahip olduğun şeylerle sen aynı şey değilsin.
Paran gider ama sen varsın.
Makamın gider ama sen varsın.
İnsanların alkışı biter ama sen varsın.
Kur’an’ın asıl sorusu:
“Sen Allah karşısında kimsin?”
sorusudur.
Ayetin ikinci bölümü ise bu kaybın üzerine kurulan sahte dayanakların sonunu anlatır:
“Uydurdukları şeyler de onlardan kaybolup gitti.”
Bu bize bir başka temel gerçeği hatırlatır:
Yalanın ömrü olabilir; hakikatin yerine geçemez.
Bir yanlış bilgi on yıl yaşayabilir.
Yüz yıl yaşayabilir.
Binlerce insan ona inanabilir.
Üzerine kurumlar kurulabilir.
İnsanlar onu savunabilir.
Ama bütün bunlar yanlışın doğasını değiştirmez.
Bir gün:
belge çıkar,
delil ortaya çıkar,
araştırma yapılır
ve yanlış anlaşılır.
Dünya ölçeğinde bu her zaman gerçekleşmeyebilir; bazı yanlışlar uzun süre yaşayabilir.
Fakat Kur’an’ın ahiret perspektifinde hiçbir yalanın sonsuza kadar korunma garantisi yoktur.
Ahiret, hakikat ile görüntünün tamamen ayrıldığı yerdir.
Bu yüzden insan bugün kendisine şu soruyu sormalıdır:
Hayatımı hangi şeylerin üzerine kuruyorum?
Gerçek bilgi mi?
Söylenti mi?
Vahiy mi?
Kendi yorumum mu?
Ahlak mı?
Çıkar mı?
Allah’ın rızası mı?
İnsanların alkışı mı?
Bu sorular önemlidir; çünkü yanlış temel üzerine çok büyük bir bina kurmak mümkündür.
Bina büyüdükçe insan:
“Bu kadar büyük olduğuna göre doğru olmalı.”
diye düşünebilir.
Ama temel yanlışsa, büyüklük temel problemini çözmez.
Aynı durum dinî düşüncede de vardır.
Bir görüş yüzyıllardır tekrarlanıyor olabilir.
Bu, onu araştırmamıza engel değildir.
Bir âlim çok büyük olabilir.
Bu, her görüşünün vahiy olduğu anlamına gelmez.
Bir gelenek toplumun tamamında uygulanıyor olabilir.
Bu, otomatik olarak:
“Allah kesin bunu emretti.”
demek değildir.
Hûd 21 bizi:
gerçeğin yerine alışkanlığı koymamaya
çağırır.
Ama bunun tersi de doğrudur.
Bir şey eski diye reddedilemez.
Bugün bazı insanlar:
“Bu eski bir düşünce, demek ki yanlıştır.”
diyebilir.
Bu da bir mantık hatasıdır.
Bir görüşün yaşı:
doğruluğunu veya yanlışlığını tek başına belirlemez.
Hakikat için delil gerekir.
Hûd 21’in uyarısı özellikle kişinin kendi düşüncesine karşı da uygulanmalıdır.
İnsan başkalarının uydurmalarını kolay fark eder.
Kendi uydurduğu açıklamaları fark etmek daha zordur.
Bir hata yaptığında:
“Aslında ben haklıydım çünkü...”
diye kendisini savunabilir.
Birine haksızlık ettiğinde:
“Ama o da beni kızdırdı.”
der.
Yalan söylediğinde:
“Başka çarem yoktu.”
der.
İnsan bazen kendi davranışına öyle güzel gerekçeler üretir ki sonunda kendisini gerçekten masum görmeye başlayabilir.
Bu yüzden öz eleştiri çok önemlidir.
Kişi bazen başkalarının yalanlarından önce kendi mazeretlerini sorgulamalıdır:
“Ben gerçeği mi anlatıyorum, yoksa kendimi haklı göstermek için bir hikâye mi kuruyorum?”
Bu soru insanı küçültmez.
Tam tersine olgunlaştırır.
Hûd 21 ayrıca bizi gerçek kaybın ne olduğu konusunda da yeniden eğitir.
Toplum sana:
“Çok para kazandıysan başardın.”
diyebilir.
Kur’an:
“Nasıl kazandın?”
diye sorar.
Toplum:
“Çok ünlüysen kazandın.”
diyebilir.
Kur’an:
“Ün uğruna neyi kaybettin?”
diye sorar.
Toplum:
“Güçlüysen kazandın.”
diyebilir.
Kur’an:
“Gücünü adalet için mi, zulüm için mi kullandın?”
diye sorar.
Bu yüzden Kur’an’ın başarı ölçüsü, modern başarı kültüründen çok daha derindir.
Sonuç kadar yöntem de önemlidir.
Kazanç kadar insanın ne hâle geldiği de önemlidir.
Bir insan büyük başarıya ulaştığında daha:
adil,
merhametli,
dürüst
ve mütevazı
oluyorsa, başarı onun için hayra dönüşebilir.
Ama başarı arttıkça:
kibri,
zulmü,
yalanı
ve insanlara tepeden bakışı
artıyorsa, dışarıdan kazanç gibi görünen şey içeride kayba dönüşebilir.
Ayetin en büyük derslerinden biri bu olabilir:
Hayat yalnız “neye sahip oldun?” sorusuyla değerlendirilemez; “neye dönüştün?” sorusu da sorulmalıdır.
Bunun yanında ayetin sertliğini ruh sağlığı problemi yaşayan insanlara karşı kullanmamak gerekir.
Bir insan:
“Kendimi kaybolmuş hissediyorum.”
diyebilir.
Depresyon yaşayabilir.
Kimlik krizi yaşayabilir.
Hayattan anlam bulmakta zorlanabilir.
Bunlar Hûd 21’deki:
“kendini ziyana uğratma”
hükmünün otomatik karşılığı değildir.
Böyle bir insana:
“Demek ki Allah seni kaybedenlerden yaptı.”
demek son derece yanlış ve kırıcı olabilir.
Psikolojik sıkıntı:
ahlaki suç değildir.
İnsan:
yardım alabilir,
uzmanla görüşebilir,
tedavi görebilir
ve aynı zamanda:
manevî desteğe yönelebilir.
Ruhsal acı ≠ ahiret hüsranı.
Bu ayrım mutlaka korunmalıdır.
Hûd 21’in:
“uydurdukları kayboldu”
mesajı, kişilere körü körüne bağlanmama konusunda da düşündürücüdür.
İnsan bir lidere:
aşırı anlam yükleyebilir.
“O olmazsa hiçbir şey olmaz.”
diyebilir.
Bir hocayı:
yanılmaz görebilir.
Bir kurumu:
ebedî zannedebilir.
Ama insanlar:
fanidir.
Kurumlar:
değişir.
Liderler:
ölür.
Sistemler:
çöker.
Bu yüzden tevhid insanı:
yaratılmışları mutlaklaştırmaktan
korur.
Bir öğretmeni sevebilirsin.
Bir lidere saygı duyabilirsin.
Bir âlimden faydalanabilirsin.
Ama:
hakikat bir insanın şahsına bağlı değildir.
İnsan gider.
Hakikat kalır.
Bu da ayetin:
“uydurduklarının kaybolup gitmesi”
mesajıyla uyumlu güçlü bir ders olabilir.
İnsan hayatı boyunca kendisine çok sayıda güvenlik ağı kurar. Para biriktirir, dost edinir, statü kazanır, bilgi toplar. Bunların hepsi meşru ve gerekli olabilir.
Fakat sonunda:
bunların hiçbirinin Allah karşısındaki ahlaki sorumluluğumuzu ortadan kaldırmayacağını bilmek gerekir.
Bu yüzden asıl yatırım yalnız:
daha fazlasına sahip olmak
değil,
daha doğru bir insan olmak
olmalıdır.
Dürüstlük.
Adalet.
Merhamet.
İman.
Bilgi.
Tevazu.
Kul hakkından sakınmak.
Yanlış yaptığında geri dönebilmek.
Bunlar görünürde para kadar hızlı büyümeyebilir; ama Kur’an’ın ölçüsünde çok daha kalıcı değerlerdir.
Ve en önemlisi: Hûd 21 yaşayan insana “Artık sen bittin.” demek için gelmez.
Tam tersine biz bu ayeti şimdi okuyabiliyorsak, hâlâ:
düşünme,
düzeltme,
tövbe etme,
hakkı iade etme,
yanlış bilgiyi geri çekme
ve hayatın yönünü değiştirme
imkânımız vardır.
Asıl tehlike hata yapmak değil; hata ortaya çıktığında bile sırf ego uğruna ona sarılmaya devam etmektir.
Bir insan yıllarca yanlış düşünmüş olabilir.
Bugün:
“Yanılmışım.”
diyebilir.
Bu kayıp değil, büyük bir kazançtır.
Bir insan yıllarca yanlış bilgi yaymış olabilir.
Bugün doğrusunu paylaşabilir.
Birine haksızlık etmiş olabilir.
Bugün özür dileyebilir.
Hakikate dönüş, insanın kendisini yeniden bulmasının yollarından biridir.
Ve belki Hûd Suresi 21. ayetin bugün bize yönelttiği en güçlü soru şudur:
Hayatımızı büyütmeye çalışırken kendi insanlığımızı da büyütüyor muyuz, yoksa para, makam, alkış ve haklı görünme uğruna kendimizi mi kaybediyoruz? Üzerine hayat kurduğumuz bazı düşünceler yanlış çıkarsa, onları sırf yıllardır savunduğumuz için korumaya mı çalışıyoruz; yoksa uydurduğumuz şeyleri bırakıp hakikate dönebilecek kadar dürüst olabiliyor muyuz?
