A‘râf Suresi 106. Ayette “Firavun ‘Eğer Bir Ayet Getirdiysen ve Doğru Söyleyenlerden İsen Onu Ortaya Koy’ Dedi” İfadesi Ne Anlama Gelir 
A‘râf Suresi'nin 105. ayetinde Hz. Musa:
“Bana düşen, Allah hakkında yalnız gerçeği söylemektir. Size Rabbinizden apaçık bir delil getirdim. Artık İsrailoğullarını benimle birlikte gönder.”
demişti.
- ayette Firavun’un cevabı gelir:
Bu kısa cümle:
Hz. Musa ile Firavun arasındaki karşılaşmanın yeni aşamasını başlatır.
Hz. Musa:
peygamber olduğunu söyler.
Delil getirdiğini bildirir.
Firavun ise:
“Öyleyse göster.”
der.
İlk bakışta bu:
son derece makul bir talep gibi görünebilir.
Çünkü olağanüstü bir iddiada bulunan kişiden:
delil istemek:
doğaldır.
Fakat kıssanın devamında asıl soru ortaya çıkar:
Delil geldiğinde Firavun gerçekten değerlendirecek midir, yoksa önceden karar verdiği reddedişini sürdürmek için başka bir açıklama mı üretecektir?
“Eğer Bir Ayet Getirdiysen” Ne Demektir
Buradaki:ayet
kelimesi:
işaret,
delil,
mucizevi gösterge
anlamındadır.
Hz. Musa bir önceki ayette:
Rabbi tarafından:
apaçık bir delil
getirdiğini söylemişti.
Firavun şimdi:
“O hâlde o delili göster.”
demektedir.
Firavun’un Delil İstemesi Yanlış mıdır
Tek başına:hayır.
Bir iddia karşısında:
delil istemek:
akla aykırı değildir.
Hatta sorgulamak:
düşünmenin doğal parçasıdır.
Sorun:
delil istemekte değil,
delil geldikten sonra ona karşı nasıl davranıldığında
ortaya çıkar.
Kur’an Soru Sormayı Yasaklar mı
Hayır.Kur’an birçok yerde:
düşünmeye,
bakmaya,
akletmeye,
delilleri değerlendirmeye
çağırır.
Bu nedenle:
samimi biçimde:
“Bunun delili nedir?”
diye sormak:
başlı başına kötü değildir.
Önemli olan:
sorunun:
hakikati öğrenmek için mi, yoksa gerçeği savuşturmak için mi sorulduğudur.
Samimi Soru ile Meydan Okuma Arasında Ne Fark Vardır
Samimi soru:“Bilmiyorum, gösterirsen değerlendireceğim.”
der.
Meydan okuma ise:
bazen:
“Ne gösterirsen göster, zaten kabul etmeyeceğim.”
anlamına gelebilir.
İki kişi:
aynı soruyu sorabilir.
Ama:
niyetleri
çok farklı olabilir.
“Doğru Söyleyenlerden İsen” İfadesi Ne Anlama Gelir
Firavun:Hz. Musa’nın peygamberlik iddiasını:
sınamaktadır.
Adeta:
“Gerçekten söylediğin gibiysen, getirdiğin işareti ortaya koy.”
der.
Bu ifade:
Hz. Musa’nın:
doğruluğunu ve iddiasını:
delille göstermesini talep eder.
Doğruluk Delille İlişkili midir
Bir konuda:kanıt sunulabiliyorsa:
iddianın değerlendirilmesine
yardım eder.
Özellikle:
olağanüstü bir iddia varsa:
insan:
gerekçe görmek
isteyebilir.
Hz. Musa kıssasında da:
peygamberlik iddiasıyla birlikte:
mucizevi işaretler
sunulur.
Delil Görmek Her İnsanı İkna Eder mi
Hayır.Çünkü insan:
delili yalnız aklıyla değerlendirmez.
Ön yargısı,
çıkarı,
korkusu,
statüsü,
kibri
de etkili olabilir.
Bu yüzden:
aynı delili gören iki insan:
farklı sonuçlara
ulaşabilir.
Firavun’un Sorunu Delil Eksikliği miydi
Kıssanın ilerleyen bölümlerine bakıldığında:sorunun yalnız:
delil eksikliği olmadığı
anlaşılır.
Çünkü Hz. Musa:
işaretleri gösterecek,
ama Firavun ve çevresi:
başka açıklamalar üretmeye
devam edecektir.
Yani mesele zamanla:
delilden çok, delile karşı tutum
meselesine dönüşür.
İnsan Neden Açık Bir Delili Kabul Etmekte Zorlanabilir
Çünkü kabul etmek:hayatında değişiklik gerektirebilir.
Firavun:
Hz. Musa’nın doğru olduğunu kabul ederse:
yalnız bir fikir değiştirmiş olmayacaktır.
O zaman:
otoritesini,
İsrailoğullarına yönelik baskısını,
kendi üstünlük iddiasını
yeniden değerlendirmesi gerekecektir.
Hakikat bazen:
pahalıdır.
Bir Delilin Bedeli Olabilir mi
Delilin kendisinin değil,onu kabul etmenin:
bedeli olabilir.
İnsan:
bir konuda yanıldığını kabul ederse:
itibar kaybedeceğini düşünebilir.
Para kaybedebilir.
Pozisyon kaybedebilir.
Özür dilemesi gerekebilir.
Bu yüzden bazı insanlar:
delille değil:
delilin sonuçlarıyla mücadele eder.
“Göster” Demek Gerçekten Açık Fikirli Olmak mıdır
Her zaman değil.Açık fikirli insan:
yalnız delil istemez.
Delil geldiğinde:
kendi görüşünü de:
değiştirmeye hazırdır.
Eğer insan:
“Bana kanıt göster.”
deyip:
gösterilen her kanıta:
yeni bir mazeret üretiyorsa:
artık sorun:
kanıt eksikliği olmayabilir.
Delil İsteyen Kişinin de Sorumluluğu Var mıdır
Evet.Delil isteyen insan:
onu:
adil biçimde değerlendirmekle
yükümlüdür.
Sırf kendi görüşüne uymadığı için:
küçümsemek,
çarpıtmak,
görmezden gelmek
entelektüel dürüstlükle:
bağdaşmaz.
Hz. Musa Firavun’un Talebinden Kaçıyor mu
Hayır.Bu çok dikkat çekicidir.
Firavun:
“Göster.”
der.
Hz. Musa:
geri çekilmez.
“Bana inanmak zorundasın.”
deyip delilden kaçmaz.
Bir sonraki ayette:
getirdiği işareti:
ortaya koyacaktır.
Hakikat Sorgulamadan Korkar mı
Hakikat iddiası:sorgulanabilir olmalıdır.
İnsan:
bir şeyin doğru olduğuna inanıyorsa:
soru gelince:
hemen düşmanlık üretmek zorunda değildir.
Bazen soru:
hakikatin:
daha açık anlaşılmasını sağlar.
Sorgulamak ile Sürekli Bahane Üretmek Arasında Nasıl Bir Fark Vardır
Sorgulayan insan:cevap arar.
Bahane üreten insan ise:
cevap verilse bile:
yeni kaçış yolu arar.
Örneğin:
“Delil göster.”
der.
Delil gelir:
“Başka delil var mı?”
der.
O da gelir:
“Ben yine de kabul etmiyorum.”
Bu noktada:
sorun artık:
bilgi değil, irade
olabilir.
İnsan Kendi İnançlarını da Delille Sorgulamalı mıdır
Evet.Sadece:
başkalarının iddialarına
delil istemek yetmez.
İnsan:
kendi düşüncelerine de:
aynı ölçüyü uygulamalıdır.
Şu soru çok değerlidir:
“Ben bunu hangi delile dayanarak düşünüyorum?”
Çünkü tarafsızlık:
yalnız karşı tarafı sorgulamak değil,
kendini de sorgulayabilmektir.
Firavun’un Tavrından Günümüz İnsanına Hangi Psikolojik Ders Çıkarılabilir
İnsan bazen:karşısındaki kişiye:
“Beni ikna et.”
der.
Ama içinden:
“Asla ikna olmayacağım.”
diye karar vermiştir.
Bu durumda:
tartışma:
hakikati bulma aracı olmaktan çıkar.
egoyu koruma yarışına
dönüşür.
A‘râf Suresi 105. ve 106. Ayetler Birlikte Ne Söylüyor
- ayette Hz. Musa:
demişti.
- ayette Firavun:
der.
Yani:
iddia ortaya konmuş,
şimdi:
delilin gösterilmesi aşamasına
gelinmiştir.
Bir sonraki ayette:
Hz. Musa:
bu talebe:
fiilen cevap verecektir.
Sonuç: A‘râf Suresi 106. Ayet Bize Ne Öğretiyor
A‘râf Suresi 106. ayet:çok kısa bir cümleyle:
insanın hakikat karşısındaki tavrını
sorgulatır.
Firavun:
Hz. Musa’ya:
“Eğer bir ayet getirdiysen ve doğru söyleyenlerden isen onu ortaya koy.”
der.
İlk bakışta:
bu son derece makul bir istektir.
Bir insan:
olağanüstü bir iddiada bulunuyorsa:
ona:
“Delilin nedir?”
diye sorulabilir.
Kur’an’ın burada:
delil istemeyi başlı başına kötülediğini söylemek:
doğru olmaz.
Fakat kıssanın ilerleyen aşamalarında:
çok daha önemli bir mesele ortaya çıkar:
Delil geldiğinde ne yapacağız?
İşte insanın gerçek sınavı:
bazen burada başlar.
Çünkü delil istemek:
kolaydır.
Ama kendi görüşümüzün:
yanlış olduğunu gösteren bir delille karşılaşınca:
fikrimizi değiştirmek
çok daha zordur.
İnsan çoğu zaman:
hakikati aradığını düşünür.
Ama gerçekte:
kendi fikrinin:
doğru olduğunu kanıtlayacak malzeme
arıyor olabilir.
Kendi görüşünü destekleyen:
bir bilgi bulunca:
hemen kabul eder.
Ama tersini gösteren:
on bilgi bulunca:
hepsine mazeret üretir.
Bu:
hakikat arayışı değil,
onay arayışı
olabilir.
Ayet bize şu zihinsel dürüstlüğü düşündürür:
Karşımdaki insandan:
delil istiyorsam,
delil geldiğinde:
onu gerçekten değerlendirmeye de:
hazır olmalıyım.
Aksi hâlde:
“Delil göster.”
demem:
yalnızca tartışmayı uzatan bir araç
hâline gelebilir.
Bu durum:
dinî konularda olduğu kadar:
günlük hayatta da geçerlidir.
Bir arkadaşımız:
bize bir hata yaptığımızı söyler.
Biz:
“Kanıtla.”
deriz.
Kanıtlar.
Bu kez:
“Ama sen de şunu yaptın.”
deriz.
Dikkat edilirse:
artık:
konuşulan delile cevap vermiyoruz.
Konuyu:
başka yere taşıyoruz.
İşte insan bazen:
haklı çıkmayı:
gerçeği öğrenmekten
daha fazla isteyebilir.
Hz. Musa ile Firavun arasındaki konuşmanın:
bu aşaması:
bizi şu soruyla baş başa bırakır:
Ben gerçekten gerçeği mi arıyorum, yoksa yalnızca zaten inandığım şeyi savunacak deliller mi arıyorum?
Bu soruya:
dürüstçe cevap verebilmek:
çok değerlidir.
Çünkü açık fikirli olmak:
her şeye inanmak değildir.
Açık fikirli olmak:
güçlü bir delil karşısında kendi fikrini değiştirebilecek kadar özgür olmaktır.
