Yûsuf Suresi 2. Ayette “Biz Onu, Akıl Erdiresiniz Diye Arapça Bir Kur’an Olarak İndirdik” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Yûsuf Suresi’nin 1. ayetinde:
“Elif Lâm Râ. Bunlar apaçık kitabın ayetleridir.”
denilmişti.
- ayette ise bu kitabın hangi dilde ve hangi amaçla indirildiğine dikkat çekilir:
Bu kısa ayet aslında Kur’an’ın anlaşılması açısından son derece önemli üç kavramı bir araya getirir:
Kur’an.
Arapça.
Akletmek.
Yani vahiy insana anlaşılmaz kalmak için değil, anlaşılması ve üzerinde düşünülmesi için ulaşmaktadır.
“Biz Onu İndirdik” İfadesi Ne Anlama Gelir
Kur’an’ın kendi anlatımına göre vahyin kaynağı Allah’tır.Hz. Muhammed Kur’an’ın yazarı değil, kendisine vahyedilen mesajın peygamberidir.
“İndirmek” ifadesi, vahyin:
insan tarafından üretilmediğini,
ilahî kaynaktan geldiğini
anlatır.
Buradaki “iniş”i fiziksel bir kitabın gökyüzünden düşmesi gibi düşünmek doğru değildir.
Söz konusu olan vahyin insana ulaştırılmasıdır.
Neden “Kur’an” Kelimesi Kullanılıyor
“Kur’an” kelimesi okuma ve tilavet anlamlarıyla ilişkilidir.Bu isim bile vahyin:
okunan,
dinlenen,
öğrenilen
bir mesaj olduğunu gösterir.
Ancak Kur’an yalnız seslendirilmek için değil, anlamının kavranması için de okunur.
Çünkü ayetin devamı doğrudan:
“Akıl erdiresiniz diye…”
ifadesine bağlanır.
Kur’an Neden Arapça İndirildi
Çünkü ilk muhatapları Arapça konuşan insanlardı.Bir mesajın anlaşılabilmesi için muhatabının kullandığı dille ulaşması gerekir.
Hz. Muhammed Arap toplumunun içinde yaşamış ve vahyi ilk olarak Arapça konuşan insanlara tebliğ etmiştir.
Bu yüzden Kur’an’ın Arapça olması son derece doğal bir iletişim ilkesidir:
Mesaj, önce muhatabının anlayabileceği dilde gelir.
Kur’an’ın Arapça Olması Sadece Araplara Gönderildiği Anlamına mı Gelir
Hayır.İlk muhataplarının Arap olması ile mesajın yalnız Araplara ait olması aynı şey değildir.
Her vahiy belirli bir:
zamanda,
coğrafyada,
dilde
insanlara ulaşmak zorundadır.
Kur’an Arapça indirilmiştir, fakat İslam’ın kendi anlayışında mesajı yalnızca Araplarla sınırlı değildir.
Bugün dünyanın çok farklı milletlerinden Müslümanların bulunması da bunun tarihsel sonucudur.
Allah Neden Herkese Kendi Dilinde Ayrı Bir Kur’an Göndermedi
Bir metnin dünyaya belirli bir dilde gelmesi, onun başka dillere aktarılamayacağı anlamına gelmez.Önemli olan vahyin:
orijinal metninin korunması
ve anlamının başka dillere doğru biçimde aktarılmasıdır.
Kur’an’ın Arapça metni referans olarak kalırken, anlamı yüzlerce dile çevrilebilir.
Böylece hem ortak bir metin korunur hem mesaj farklı toplumlara ulaşır.
“Akıl Erdiresiniz Diye” İfadesi Ne Anlama Gelir
Bu ifade ayetin en önemli bölümlerinden biridir.Kur’an insandan sadece:
dinlemesini,
ezberlemesini,
tekrar etmesini
istemiyor.
Aynı zamanda:
akletmesini
istiyor.
Yani vahiy ile insan aklı karşı karşıya değil, birlikte çalışmalıdır.
İnsan ayeti okuyacak.
Anlamını düşünecek.
Bağlantı kuracak.
Sonra hayatına nasıl yansıyacağını değerlendirecek.
Kur’an Aklı Kullanmayı Teşvik Ediyor mu
Evet.Kur’an’ın birçok yerinde insan:
düşünmeye,
akletmeye,
ibret almaya,
tefekkür etmeye
çağrılır.
Yûsuf 2 de bunun çok açık örneklerinden biridir.
Çünkü Arapça indirilmesinin gerekçelerinden biri doğrudan:
“Akıl erdiresiniz diye…”
şeklinde açıklanır.
Bu yüzden bilinçli iman ile düşünme birbirinin düşmanı değildir.
Kur’an’ı Arapça Okumak ile Anlamak Aynı Şey midir
Hayır.Bir insan Arapça metni çok güzel okuyabilir ama anlamını bilmeyebilir.
Bu durumda tilavet gerçekleşir fakat anlamaya yönelik ikinci adım eksik kalabilir.
Kur’an’ı güzel okumak değerlidir.
Ama ayetin:
“Akıl erdiresiniz diye…”
ifadesi, anlamayı da önemli hâle getirir.
Bu nedenle insan mümkün olduğu ölçüde okuduğu ayetlerin anlamını da öğrenmelidir.
Arapça Bilmeyen Bir İnsan Kur’an’ı Anlayabilir mi
Evet.Arapça bilmek Kur’an’ı doğrudan orijinal dilinden anlamak açısından büyük avantajdır.
Fakat herkesin Arapça öğrenmesi mümkün olmayabilir.
Bu durumda:
meal,
tefsir,
açıklamalar
yardımcı olur.
Ancak hiçbir tercüme Arapça aslın bütün dil özelliklerini yüzde yüz taşıyamayabilir.
Bu nedenle farklı çevirileri karşılaştırmak bazen daha doğru anlamaya yardımcı olabilir.
Meal Kur’an’ın Kendisi midir
Teknik anlamda meal, Kur’an’ın anlamının başka bir dile aktarılma çabasıdır.Çünkü tercüman:
kelime tercih eder,
cümleyi yorumlar,
bir anlam ihtimalini öne çıkarabilir.
Bu yüzden iki meal arasında küçük veya bazen önemli ifade farklılıkları bulunabilir.
Kur’an’ın aslı Arapça metindir.
Meal ise onu anlamaya yardımcı olan çeviridir.
Kur’an’ın Arapça Olmasının Dilsel Bir Önemi Var mıdır
Evet.Arapça:
kelime kökleri,
anlam katmanları,
cümle yapısı,
edebî anlatım
bakımından oldukça zengin bir dildir.
Kur’an da bu dilin çeşitli ifade imkânlarını kullanır.
Bazen tek bir Arapça kelimenin başka bir dilde tam karşılığını vermek için birkaç kelime gerekebilir.
Bu nedenle tefsir geleneği yalnız tercüme değil, anlam çözümlemesi de yapar.
“Arapça Kur’an” İfadesi Arapların Diğer Milletlerden Üstün Olduğunu mu Gösterir
Hayır.Bir vahyin belirli bir dilde gelmesi, o dili konuşan milletin diğer insanlardan yaratılış bakımından üstün olduğunu göstermez.
Dil iletişim aracıdır.
Kur’an’ın ahlaki ölçüsünde üstünlük:
ırkla,
soy ile,
dille
belirlenmez.
Dolayısıyla Kur’an’ın Arapça oluşundan etnik üstünlük çıkarmak doğru değildir.
Kur’an Anlaşılmak İçin İndiyse Neden Bazı Ayetleri Zordur
Bir kitabın rehberlik için gönderilmesi, her cümlesinin hiçbir bilgi gerektirmeden aynı kolaylıkta anlaşılacağı anlamına gelmez.Kur’an’da:
açık ahlaki öğütler,
kıssalar,
hukuki hükümler,
mecazlar,
tarihsel bağlamlar,
derin kavramlar
bulunur.
Bazı ayetler ilk okumada açıktır.
Bazıları ise:
dil,
bağlam,
hadis,
tefsir
bilgisine ihtiyaç duyabilir.
Bu, düşünme ve öğrenme sürecinin doğal bir parçasıdır.
Kur’an’ı Anlamaya Çalışırken Herkes Kendi İstediği Yorumu Yapabilir mi
Hayır.Düşünmek, sınırsız biçimde istediğimiz anlamı metne yüklemek değildir.
Yorum yapılırken:
ayet bağlamı,
Arapça kelimeler,
surenin bütünü,
Kur’an’ın genel öğretisi
dikkate alınmalıdır.
Aksi hâlde insan Kur’an’ın ne söylediğini anlamak yerine, kendi düşüncesini Kur’an’a söyletmeye başlayabilir.
Akıl ile Vahiy Çelişirse Ne Olur
Bu mesele İslam düşüncesinde uzun süre tartışılmıştır.Fakat önemli bir ayrım vardır:
Gerçek akıl ile bizim kişisel kanaatimiz aynı şey değildir.
Bazen:
eksik bilgi,
yanlış yorum,
hatalı tercüme
nedeniyle çelişki varmış gibi düşünülebilir.
Bu durumda hemen:
“Akıl yanlış.”
veya:
“Vahiy yanlış.”
demek yerine sorunun nerede olduğunu araştırmak gerekir.
Yûsuf Suresinin Arapça İndirildiğinin Başta Söylenmesi Neden Önemlidir
Çünkü hemen sonraki ayetlerde Hz. Yûsuf’un kıssası başlayacaktır.Yani çok güçlü bir anlatı insana aktarılacaktır.
Fakat Kur’an daha kıssaya başlamadan önce şunu hatırlatır:
Bu anlatıyı anlayın.
Sadece hikâye dinler gibi dinlemeyin.
Olayların:
ahlaki,
insani,
manevi
anlamları üzerinde düşünün.
Bu açıdan 2. ayet, Yûsuf kıssasının adeta okuma anahtarlarından biridir.
Yûsuf Suresi 1, 2 ve 3. Ayetler Birlikte Nasıl Okunmalıdır
- ayet:
- ayet:
- ayet:
Yani çok güzel bir sıra vardır:
Kitap tanıtılıyor.
Sonra:
Anlaşılması gerektiği söyleniyor.
Ardından:
Yûsuf kıssası başlıyor.
Bu yüzden kıssayı yalnız geçmişte yaşanmış olaylar dizisi olarak değil, üzerinde düşünülecek bir rehberlik olarak okumak gerekir.
Bu Ayetin Günümüz İnsanına En Büyük Mesajı Nedir
Belki de şu:Kur’an ile ilişkin sadece ses üzerinden kalmasın; anlam üzerinden de gelişsin.
Oku.
Ama ne söylediğini de öğren.
Ezberle.
Ama üzerinde düşün.
Dinle.
Ama hayatınla bağlantısını kur.
Çünkü vahyin amacı yalnız kulaktan geçmek değil, akla ve vicdana ulaşmaktır.
Yûsuf Suresi 2. Ayet Bize Bugün Ne Söylüyor
Yûsuf Suresi 2. ayet çok kısa olmasına rağmen Kur’an ile nasıl ilişki kurmamız gerektiği konusunda son derece güçlü bir ölçü verir:“Akıl erdiresiniz diye…”
Bu ifade önemlidir.
Çünkü bazen Kur’an ile ilişkimizi yalnız okumaya indirebiliriz.
Bir ayeti Arapça okuyabiliriz.
Sesini sevebiliriz.
Ezberleyebiliriz.
Bunların hepsi değerlidir.
Fakat sonra şu soruyu sormalıyız:
Ne söylediğini anladım mı?
Çünkü Kur’an insanın yalnız dilini değil:
aklını,
vicdanını,
davranışlarını
muhatap alır.
Bir ayeti yüz defa okumak mümkündür.
Ama o ayetin söylediği adaleti hayatımıza hiç taşımamak da mümkündür.
Merhamet ayetlerini okuyup merhametsiz davranabiliriz.
İsrafı yasaklayan ayetleri okuyup sürekli israf edebiliriz.
Doğruluğu anlatan ayetleri okuyup yalan söyleyebiliriz.
İşte burada “okumak” ile “akletmek” arasındaki fark ortaya çıkar.
Kur’an’ın Arapça indirilmesi de bu açıdan anlamlıdır.
İlk muhatapları onun ne söylediğini doğrudan anlayabiliyordu.
Vahiy onlara yabancı, anlaşılmaz ve gizli bir dille gelmedi.
Bu bize büyük bir ilke öğretir:
Din anlaşılmalıdır.
İnsan neden inandığını bilmeye çalışmalıdır.
Neden ibadet ettiğini düşünmelidir.
Okuduğu ayetin ne söylediğini araştırmalıdır.
Elbette her insan âlim olmak zorunda değildir.
Her kelimenin bütün dil inceliklerini bilmek de mümkün olmayabilir.
Ama insanın gücü yettiğince anlamaya çalışması mümkündür.
Ve belki Yûsuf Suresi 2. ayetin bugün için en güçlü cümlesi şudur:
Kur’an yalnız güzel sesle okunmak için değil, akılla anlaşılmak ve hayatla cevaplanmak için indirilmiştir. Bir ayetin gerçek yolculuğu dilden başladığında değil; anlamı zihne, mesajı vicdana ve ölçüsü davranışa ulaştığında tamamlanmaya başlar.
