Nahl Suresi 123. Ayette “Sonra Sana, Hanîf Olan İbrahim’in Dinine Uy; O Müşriklerden Değildi Diye Vahyettik” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Nahl Suresi 123. Ayetin Anlamı Nedir
Nahl Suresi'nin 123. ayeti, önceki ayetlerde övülen Hz. İbrahim'in yolunun Hz. Muhammed'e de örnek olarak gösterildiğini bildirmektedir.Ayetin anlamı şöyledir:
Bu ayette çok güçlü bir süreklilik vardır.
Hz. İbrahim yalnızca geçmişte yaşamış büyük bir peygamber olarak anlatılmamakta, onun tevhid çizgisinin devam ettirilmesi istenmektedir.
Böylece Kur’an, Hz. Muhammed'in getirdiği mesajın tevhid açısından köksüz veya tamamen yeni bir düşünce olmadığını gösterir.
Kaynak aynıdır: Allah.
Temel çağrı aynıdır: Yalnız Allah'a kulluk.
“İbrahim’in Dinine Uy” Ne Anlama Gelir
Buradaki ifade, Hz. İbrahim'in şahsını taklit etmekten çok onun tevhid, teslimiyet ve Allah'a yöneliş yoluna bağlı kalmayı anlatmaktadır.Hz. İbrahim'in dini:
Allah'ı birlemek.
Şirkten uzak durmak.
Allah'a teslim olmak.
Hakikat karşısında samimi olmak.
Yanlış geleneklere körü körüne bağlanmamak.
anlamlarıyla öne çıkar.
Dolayısıyla onun yoluna uymak, sadece:
“Hz. İbrahim'i seviyorum.”
demek değildir.
Onun Allah'a bağlılığını hayatın ölçüsü hâline getirmeye çalışmaktır.
Hz. Muhammed Neden Hz. İbrahim’in Yoluna Uymakla Emredilmiştir
Bu emir, peygamberlerin getirdiği temel mesajdaki sürekliliği gösterir.Hz. İbrahim tevhidi savundu.
Hz. Muhammed de tevhidi savundu.
Hz. İbrahim şirke karşı çıktı.
Hz. Muhammed de şirke karşı çıktı.
Dolayısıyla burada bir peygamberin diğerinin altında görülmesi değil, aynı ilahi hakikat zincirinin devamı vardır.
Allah, farklı dönemlerde farklı peygamberler göndermiş fakat kulluğun temel merkezini değiştirmemiştir.
Peygamberler birbirinin rakibi değil, aynı hakikatin farklı dönemlerdeki elçileridir.
“Hanîf” Ne Demektir
Hanîf, batıldan yüz çevirip yalnız Allah'a yönelen, şirkten uzak duran ve tevhid üzerinde duran kişi anlamını taşır.Hz. İbrahim'in en önemli özelliklerinden biri budur.
O toplumunun putlarına teslim olmadı.
Atalarının inancını sırf geçmişten geldiği için doğru kabul etmedi.
Hakikati araştırdı.
Ve yalnız Allah'a yöneldi.
Bu nedenle hanîflik, yalnızca tarihsel bir sıfat değildir.
İnsana bugün de şu soruyu sordurur:
Hayatımın gerçek merkezi kim veya nedir?
Eğer Allah'a kulluk ediyorsam, başka hiçbir şeyi O'nun önüne geçirmemeliyim.
Hz. İbrahim’in Dini Ayrı Bir Din miydi
Burada “İbrahim'in dini” ifadesi, Allah'tan bağımsız yeni bir din kurduğu anlamına gelmez.Hz. İbrahim de Allah'ın peygamberidir.
Onun yolu tevhid ve Allah'a teslimiyet yoludur.
Dolayısıyla Kur’an'ın yaptığı vurgu bir insanın şahsi öğretisini kutsallaştırmak değildir.
Asıl vurgu Allah'a yöneliştir.
Hz. İbrahim'in büyüklüğü de buradan gelir.
O insanları kendisine kulluğa çağırmamıştır.
Allah'a kulluğa çağırmıştır.
Bu nedenle onun yoluna uymak, İbrahim'i merkeze koymak değil, İbrahim'in yaptığı gibi Allah'ı merkeze koymaktır.
“O Müşriklerden Değildi” İfadesi Neden Tekrar Edilir
Bu ifade önceki ayetlerde de vurgulanmıştı.Tekrar edilmesi, Hz. İbrahim'in kimliğinin merkezinde şirkten uzak tevhid inancının bulunduğunu göstermektedir.
İnsanlar bir peygamberi tarihsel kimlikler, milletler veya geleneklerle sahiplenebilir.
Fakat Kur’an Hz. İbrahim'in asıl özelliğini çok açık biçimde belirtir:
O müşriklerden değildi.
Yani onun yolu Allah'a ortak koşmayı reddeden saf bir tevhid yoludur.
Bu nedenle Hz. İbrahim'e gerçek bağlılık iddiasının ölçüsü soy değil, tevhid ve teslimiyettir.
Hz. İbrahim’in Yolunu İzlemek Putlara Karşı Çıkmaktan mı İbarettir
Hayır.Putlara karşı çıkmak onun tevhid mücadelesinin önemli bir parçasıdır ancak Hz. İbrahim'in örnekliği bundan daha geniştir.
Allah'a güvenmek.
Dua etmek.
Şükretmek.
Fedakârlık göstermek.
Hakikat uğruna bedel ödemek.
Ailesi ve gelecek nesiller için hayır istemek.
Bütün bunlar onun örnekliğinin parçalarıdır.
Tevhid yalnızca neyi reddettiğin değil, kime teslim olduğunla da ilgilidir.
Bu nedenle Hz. İbrahim'in yolu sadece:
“Putlara tapma.”
değildir.
Aynı zamanda:
“Hayatını Allah'a yönelt.”
çağrısıdır.
Hz. İbrahim’in Yoluna Uymak Körü Körüne Taklit Anlamına Gelir Mi
Hayır.Hz. İbrahim'in kendisi zaten kör taklide karşı güçlü bir örnektir.
Atalarının yanlış inancını sorgulamıştır.
Bu nedenle onun yoluna uymak, düşünmeyi bırakmak anlamına gelemez.
Tam tersine:
Hakikati araştırmak.
Delile önem vermek.
Yanlışı sırf gelenek olduğu için kabul etmemek.
Allah'ın vahyine yönelmek.
anlamlarını taşır.
Hz. İbrahim'i taklit etmenin en yanlış biçimi, onun sorguladığı şeyi sorgulamadan tekrar etmektir.
Onun örnekliğinin ruhu bilinçli iman ve teslimiyettir.
İslam ile Hz. İbrahim Arasındaki Bağ Neden Bu Kadar Güçlüdür
Çünkü Hz. İbrahim Kur’an'da tevhidin en büyük örneklerinden biri olarak sunulmaktadır.Kâbe ile ilgili hatırası vardır.
Duası vardır.
Teslimiyeti vardır.
Şirke karşı mücadelesi vardır.
Ve soyundan birçok peygamber gelmiştir.
İslam, Hz. İbrahim'i yalnızca geçmişte kalan bir peygamber olarak görmez.
Onun tevhid çizgisini devam ettiren bir dinî mirasın büyük temsilcisi olarak görür.
Bu nedenle Müslümanın Hz. İbrahim'e olan bağlılığı yalnızca tarihsel sevgi değildir.
Onun Allah'a teslimiyet anlayışını devam ettirme sorumluluğudur.
Tevhid Sadece “Allah Birdir” Demek Midir
Tevhidin temeli Allah'ın birliğine iman etmektir.Fakat tevhid yalnızca dilde söylenen bir cümle olarak kalmamalıdır.
İnsan:
“Allah birdir.”
diyebilir.
Ama hayatının bütün kararlarını yalnızca para, statü veya insanların onayına göre şekillendirebilir.
Bu durumda tevhid bilincinin hayat üzerindeki etkisi zayıflamış olur.
Gerçek tevhid insana şunu öğretir:
En büyük otorite Allah'tır.
En yüksek kulluk yalnız O'na aittir.
Hiçbir dünyevi güç mutlaklaştırılamaz.
Böylece iman, hayatın yönünü belirleyen bir ilkeye dönüşür.
Hz. İbrahim’in Yoluna Uymak Günümüzde Nasıl Mümkündür
Bugün Hz. İbrahim gibi putlarla dolu eski bir şehirde yaşamıyor olabiliriz.Fakat onun ilkeleri hâlâ uygulanabilir.
İnsan Allah'a olan bağlılığını koruyabilir.
Haram kazançtan uzak durabilir.
Çevresinin baskısıyla doğrularından vazgeçmeyebilir.
Ailesine iman ve güzel ahlak mirası bırakabilir.
Nimetlere şükredebilir.
Kibir yerine teslimiyeti seçebilir.
Peygamberlerin örnekliği tarihsel şartları birebir kopyalamak değil, taşıdıkları temel değerleri kendi çağımızda yaşatmaktır.
Bu nedenle Hz. İbrahim'in mesajı bugün de canlıdır.
Kalabalığın İnancı Hakikatin Ölçüsü Müdür
Hayır.Hz. İbrahim'in hayatı bunun en güçlü örneklerinden biridir.
Çevresinde geniş bir toplum yanlış bir inancı benimsemiş olabilir.
Fakat sayı gerçeği değiştirmez.
Bin kişinin yanlış bir şeyi söylemesi, onu doğru yapmaz.
Tek bir kişinin doğruyu söylemesi de onu yanlış yapmaz.
Hakikat oy çokluğuyla belirlenmez.
Fakat bunun tersi de unutulmamalıdır.
Tek başına olmak da otomatik olarak insanı haklı yapmaz.
Ölçü:
Delil.
Vahiy.
Hakikat.
olmalıdır.
Hz. İbrahim'in büyüklüğü yalnız kalmasında değil, hakikat üzerinde yalnız kalabilmesindedir.
“Atalarımız Böyle Yapıyordu” Sözü Neden Yeterli Bir Delil Değildir
Çünkü atalar da insanlardır.Doğru yapabilirler.
Yanlış yapabilirler.
Güzel bir gelenek bırakmış olabilirler.
Yanlış bir alışkanlık da aktarmış olabilirler.
Bu nedenle bir davranışın eski olması onun doğru olduğunun kesin kanıtı değildir.
Hz. İbrahim'in hayatı, insanın gelenek karşısında aklını ve imanını kullanmasını öğretir.
Geçmişe saygı, geçmişin her davranışını kutsallaştırmak değildir.
İnsan güzel mirası korur.
Yanlış olanı ise düzeltmeye çalışır.
Böylece gelenek hakikatin önüne geçmez.
Hz. İbrahim’e Uymak Mezhep veya Etnik Kimlik Meselesi midir
Hayır.Hz. İbrahim'in Kur’an'daki temel kimliği etnik üstünlük üzerinden kurulmaz.
Onun en güçlü özellikleri:
Tevhid.
Hanîflik.
Allah'a itaat.
Şükür.
Teslimiyet.
olarak anlatılır.
Bu nedenle Hz. İbrahim'i sahiplenmek bir soy üstünlüğü iddiasına dönüştürülmemelidir.
Peygamberlerin mirası kan bağıyla değil, iman ve ahlakla anlam kazanır.
Bir insan Hz. İbrahim'in soyundan geldiğini iddia etse bile onun tevhidinden tamamen uzaksa bu soy iddiası tek başına yeterli değildir.
Asıl önemli olan onun yolunun ahlaki ve imanî özünü taşımaktır.
Hz. Muhammed’in Hz. İbrahim’in Yoluna Uyması Peygamberliğini Eksiltir Mi
Hayır.Tam tersine bu durum vahyin kaynağındaki birliği gösterir.
Bir peygamber önceki peygamberin tevhid çizgisini sürdürdüğünde bu bir eksiklik değildir.
Aynı Allah'ın gönderdiği peygamberlerin temel hakikatte birbirini doğrulaması doğaldır.
Hz. Muhammed'in görevi:
“Benden önce hiç hakikat gelmedi.”
demek değildir.
Tam tersine daha önce gönderilen peygamberleri de doğrulayan bir vahyi insanlara ulaştırmaktır.
İslam peygamberler arasında düşmanlık kurmaz; onları aynı ilahi mesaj zincirinin elçileri olarak görür.
Hz. İbrahim’in Hanîfliği İnsana Özgürlük Açısından Ne Öğretir
Hanîflik insana yalnız Allah'a kulluk ederek başka sahte otoritelerin kölesi olmamayı öğretir.İnsan para uğruna her şeyi yapıyorsa paranın esiri olabilir.
İnsan insanların onayı olmadan yaşayamayacak hâle geldiyse toplum baskısının esiri olabilir.
Nefsi ne isterse onu yapıyorsa kendi arzularının esiri olabilir.
Tevhid ise insana:
“Sen yalnız Allah'ın kulusun.”
der.
Bu, büyük bir manevi özgürlüktür.
Çünkü insan Allah'a teslim oldukça başka güçleri mutlaklaştırmaktan kurtulur.
Allah'a kulluk, insanın insana ve sahte ilahlara kulluğundan özgürleşmesidir.
Nahl Suresi 120, 121, 122 ve 123. Ayetler Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
Bu dört ayet Hz. İbrahim'in örnekliğini güçlü bir bütün hâlinde anlatmaktadır.120. ayette:
Hz. İbrahim'in tek başına bir ümmet, Allah'a itaat eden, hanîf ve şirkten uzak biri olduğu belirtilir.
121. ayette:
Allah'ın nimetlerine şükrettiği, seçildiği ve dosdoğru yola iletildiği anlatılır.
122. ayette:
Ona dünyada güzellik verildiği ve ahirette salihlerden olduğu bildirilir.
123. ayette ise artık bu örneğin sonucu ortaya konur:
Hz. Muhammed'e İbrahim'in hanîf yoluna uyması vahyedilir.
Yani önce örnek insan tanıtılır.
Sonra özellikleri anlatılır.
Ardından onun yolu izlenmesi gereken bir tevhid yolu olarak gösterilir.
Nahl Suresi 123. Ayetin En Büyük Manevi Mesajı Nedir
Bu ayetin en büyük manevi mesajlarından biri, hakiki dinin merkezinde yalnız Allah'a yöneliş bulunduğudur.İnsan dinini:
Kabileye.
Millete.
Atalara.
Kişilere.
Geleneklere.
indirgerse özü gözden kaçırabilir.
Hz. İbrahim'in yolu bunların üstünde bir hakikati temsil eder:
Allah birdir ve kulluk yalnız O'na aittir.
Bu nedenle insan kendisini hangi kimlikle tanımlarsa tanımlasın en temel soruyu unutmamalıdır:
Ben gerçekten Allah'a mı yöneliyorum, yoksa dinin içine kendi putlarımı mı taşıyorum?
Ayet insanı tevhidin saflığına çağırmaktadır.
Nahl Suresi 123. Ayetin Sonuç Olarak Bize Anlattığı Nedir
Nahl Suresi'nin 123. ayeti, Allah'ın Hz. Muhammed'e, şirkten uzak, hanîf ve yalnız Allah'a teslim olan Hz. İbrahim'in yolunu izlemesini vahyettiğini bildirmektedir.Bu ayetin ilk büyük mesajı, peygamberlerin mesajındaki birliktir.
Hz. İbrahim başka bir Allah'a çağırmamıştır.
Hz. Musa başka bir yaratıcıya çağırmamıştır.
Hz. İsa başka bir yaratıcıya çağırmamıştır.
Hz. Muhammed de insanları aynı Allah'a kulluğa çağırmıştır.
Şeriatların bazı uygulamalarında farklılıklar bulunabilir.
Fakat tevhidin özü değişmez.
Peygamberlerin temel çağrısı Allah'a teslimiyettir.
İkinci büyük mesaj, Hz. İbrahim'in gerçek mirasının tevhid olmasıdır.
Onun adı birçok topluluk tarafından saygıyla anılır.
Fakat Kur’an onun en belirgin özelliğini tekrar tekrar hatırlatır:
O müşriklerden değildi.
Dolayısıyla Hz. İbrahim'e bağlılık iddiası yalnızca sözle değil, Allah'a ortak koşmaktan kaçınmakla anlam kazanır.
Üçüncü büyük mesaj, dinin soy üstünlüğüne indirgenememesidir.
Hz. İbrahim büyük bir peygamberdir.
Fakat onun yolunun değeri biyolojik bir soydan gelmez.
Allah'a teslimiyetinden gelir.
Bu nedenle kimse:
“Ben şu soydanım, o hâlde Allah katında otomatik olarak üstünüm.”
diyemez.
Allah'a yakınlık, soy etiketinden önce iman ve kullukla ilgilidir.
Dördüncü büyük mesaj, bilinçli imandır.
Hz. İbrahim toplumunun inançlarını sorgulamıştır.
Bu bize imanın kör taklit olmak zorunda olmadığını gösterir.
İnsan:
“Neye inanıyorum?”
“Niçin inanıyorum?”
“Bu inanç hayatımı nasıl değiştiriyor?”
sorularını sorabilir.
Düşünmek imanın düşmanı değildir; samimi düşünce imanı derinleştirebilir.
Beşinci büyük mesaj, kalabalık karşısında hakikati koruyabilmektir.
Hz. İbrahim'in çevresinin büyük bölümü başka bir inancı benimsiyordu.
Ama o çoğunluğu hakikat ölçüsü yapmadı.
Bugün de insan:
“Herkes yapıyor.”
diye bir yanlışın peşinden gitmemelidir.
Herkes hile yapıyor olabilir.
Herkes yalan söylüyor olabilir.
Herkes bir davranışı normalleştirmiş olabilir.
Yanlışın yaygınlaşması onu doğru yapmaz.
Altıncı büyük mesaj, tevhidin günlük hayata taşınmasıdır.
Tevhid yalnızca Allah'ın bir olduğunu bilmek değildir.
Para ile Allah'ın emri çatıştığında hangisini seçtiğin de tevhid bilincinle ilgilidir.
Makam ile adalet çatıştığında ne yaptığın da.
İnsanların alkışı ile hakikat karşı karşıya geldiğinde nerede durduğun da.
Allah'ı birlemek, hayatın en büyük otoritesinin de Allah olduğunu kabul etmektir.
Yedinci büyük mesaj, sahte mutlaklıklardan özgürleşmektir.
İnsan dünyada birçok şeye değer verebilir.
Para önemlidir.
Aile önemlidir.
İş önemlidir.
Toplumsal kabul önemlidir.
Fakat bunların hiçbiri Allah'ın yerine konulmamalıdır.
Bir şeyi kaybetmemek uğruna Allah'ın bütün sınırlarını çiğneyebiliyorsak, o şey kalbimizde gereğinden fazla büyümüş olabilir.
Tevhid her şeyi doğru yerine koyar; mutlak olanı yalnız Allah bırakır.
Sekizinci büyük mesaj, Hz. Muhammed'in çağrısının köklü bir peygamberlik geleneğinin devamı olmasıdır.
Kur’an'ın mesajı:
“İnsanlık tarihinde ilk defa Allah'a kulluk edin.”
değildir.
Aksine geçmiş peygamberlerin de aynı temel hakikati getirdiğini hatırlatır.
Bu nedenle İslam kendisini tevhid geleneğinin devamı olarak sunar.
Hz. İbrahim bu devamlılığın en güçlü sembollerinden biridir.
Dokuzuncu büyük mesaj, geleneğin doğru yere konulmasıdır.
Gelenek değerli olabilir.
İnsan ailesinden ve toplumundan çok güzel şeyler öğrenebilir.
Fakat gelenek Allah'ın hükmünün üzerinde değildir.
Bir gelenek haksızlık üretiyorsa:
“Yüzyıllardır böyle.”
demek onu doğru yapmaz.
Hz. İbrahim'in hayatı bu noktada çok güçlü bir ölçüdür.
Atalara saygı duy; fakat hakikati ataların davranışına teslim etme.
Onuncu büyük mesaj, insanın kendi hayatında bir “hanîf yöneliş” oluşturmasıdır.
Bugün insanın önünde binlerce dikkat dağıtıcı şey vardır.
Para.
Şöhret.
Sosyal medya.
Tüketim.
İnsanların onayı.
Kariyer.
Bunların hepsi hayatın bir parçası olabilir.
Fakat insanın kalbinin yönü Allah'a dönük kalmalıdır.
Hz. İbrahim'in hanîfliği işte bu istikameti öğretir.
Dünya içinde yaşa ama yönünü dünyaya teslim etme.
Nahl Suresi'nin 123. ayeti insanın kendisine şu soruları sormasını ister:
Hayatımın gerçek merkezinde kim var?
Bir şeyi sırf ailem ve toplumum yaptığı için mi doğru kabul ediyorum?
Kalabalığın karşısında doğru olduğuna inandığım şeyi koruyabilir miyim?
Allah'a kulluk ettiğimi söylerken başka şeyleri kalbimde mutlaklaştırıyor muyum?
Hz. İbrahim'i yalnızca seviyor muyum, yoksa onun tevhid ve teslimiyetinden hayatıma bir şey taşıyor muyum?
İnsanların onayı ile Allah'ın rızası çatıştığında hangisine daha çok önem veriyorum?
Bu sorular ayeti geçmişte kalmış tarihsel bir bilgi olmaktan çıkarır ve doğrudan bugünkü insanın hayatına taşır.
Sonuç olarak Nahl Suresi'nin 123. ayeti bize şunu öğretmektedir:
Yalnız Allah'a yönel.
Şirkin her biçiminden uzak dur.
Hakikati kalabalığın sayısıyla ölçme.
Ataların yolunu hakikatin üstüne koyma.
Hz. İbrahim'in teslimiyetini örnek al.
İnancını yalnızca sözde bırakma.
Ve hayatındaki hiçbir dünyevi şeyi Allah'ın üzerinde mutlak bir değere dönüştürme.
Çünkü Hz. İbrahim'in gerçek mirası bir soyun veya bir milletin adı değildir.
Onun gerçek mirası, bütün sahte ilahlardan yüz çevirip yalnız Allah'a yönelen tertemiz bir tevhid ve teslimiyet yoludur.
⠀
Son Söz