📖 A‘râf Suresi 70. Ayette “Bize Yalnız Allah’a Kulluk Edelim ve Atalarımızın Taptıklarını Bırakalım Diye mi Geldin? Eğer Doğru Söyleyenlerdensen Bizi

A‘râf Suresi 70. Ayette “Bize Yalnız Allah’a Kulluk Edelim ve Atalarımızın Taptıklarını Bırakalım Diye mi Geldin? Eğer Doğru Söyleyenlerdensen Bizi Tehdit Ettiğin Şeyi Getir” İfadesi Ne Anlama Gelir ​

“İnsan bazen hakikati delille değil, alışkanlıkla savunur. ‘Atalarımız böyle yapıyordu’ sözü bir geleneği açıklayabilir; fakat onun doğru olduğunu tek başına kanıtlamaz.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...

A‘râf Suresi'nin 69. ayetinde Hz. Hûd Âd kavmine:

“Nûh kavminden sonra sizi onların yerine getirdiğini ve yaratılışta size güç verdiğini hatırlayın. Allah’ın nimetlerini anın ki kurtuluşa eresiniz.”

diye seslenmişti.

1. ayette ise kavminin cevabı gelir:

“Dediler ki: ‘Sen bize yalnız Allah’a kulluk edelim ve atalarımızın taptıklarını bırakalım diye mi geldin? Eğer doğru söyleyenlerdensen bizi tehdit ettiğin şeyi getir.’”

Bu cevapta iki çok güçlü tema vardır:

Atalara bağlılık

ve

meydan okuma.

Kavim, Hz. Hûd’un tevhid çağrısını:

“Atalarımızın yolunu terk etmek”

olarak görüyor.

Ardından uyarıyı ciddiye almak yerine:

“Madem doğru söylüyorsun, getir o azabı.”

diye meydan okuyorlar.

Bu, insanın bazen:

hakikati araştırmak yerine

alışkanlığını korumayı

ve uyarıyı küçümsemeyi

seçebildiğini gösterir.

“Bize Yalnız Allah’a Kulluk Edelim Diye mi Geldin?” Ne Demektir ​

Hz. Hûd’un çağrısının merkezi:

tevhiddir.

Yani:

yalnız Allah’a kulluk etmek.

Kavim bunun ne anlama geldiğini anlamıştır.

Sorun:

anlamamaları değil,

kabul etmek istememeleridir.

Çünkü yalnız Allah’a kulluk etmek:

mevcut inanç sistemlerinin,

putların,

atalardan kalan alışkanlıkların

terk edilmesini gerektirebilir.

Neden “Yalnız Allah” Vurgusu Onları Rahatsız Ediyor ​

Çünkü tevhid:

Allah ile birlikte kutsallaştırılan başka otoriteleri

reddeder.

Bu sadece dini bir değişiklik değildir.

Toplumun:

alışkanlıklarını,

kimlik algısını,

güç ilişkilerini

da etkileyebilir.

İnsan bazen inancını:

yalnız düşünce olarak değil,

kimliğinin parçası

olarak yaşar.

Bu yüzden değişim:

çok zor olabilir.

“Atalarımızın Taptıklarını Bırakalım mı?” Sözü Ne Anlama Gelir ​

Bu söz:

atalardan gelen dini geleneğin

savunulduğunu gösterir.

Kavim adeta şöyle der:

“Bizim babalarımız ve dedelerimiz böyle inanıyordu. Şimdi sen gelip onların yolunun yanlış olduğunu mu söylüyorsun?”

Buradaki temel sorun:

bir inancın doğruluğunu:

ataların uygulamasına bağlamaktır.

Atalardan Gelen Her Şey Yanlış mıdır ​

Hayır.

Gelenek:

çok değerli olabilir.

Aileden ve geçmiş nesillerden:

ahlak,

bilgi,

kültür,

tecrübe

aktarılabilir.

Kur’an’ın eleştirisi:

geleneğin varlığı değil;

geleneğin sorgulanamaz hâle getirilmesidir.

Bir Şeyin Çok Eski Olması Onu Doğru Yapar mı ​

Hayır.

Bir düşünce:

bin yıl boyunca uygulanmış olabilir.

Bu onun:

doğru olabileceğini

gösterebilir,

ama tek başına:

kanıtlamaz.

Aynı şekilde yeni olmak da:

bir düşünceyi otomatik olarak doğru yapmaz.

Asıl soru:

Delili nedir?

İnsan Neden Atalarının İnancını Sorgulamakta Zorlanabilir ​

Çünkü bu yalnızca:

bir fikir

değildir.

Aileyle,

aidiyetle,

hatıralarla,

toplumsal kimlikle

bağlantılı olabilir.

Bir insan:

atalarının yanlış yapmış olabileceğini

kabul ettiğinde,

sanki onlara ihanet ediyormuş

gibi hissedebilir.

Oysa bir insanı sevmek:

onun bütün fikirlerini sorgulamadan kabul etmek anlamına gelmez.

Gelenek ile Hakikat Çatıştığında Hangisi Öne Alınmalıdır ​

Kur’an’ın yaklaşımı:

hakikatin

öne alınmasıdır.

Gelenek:

hakikate uygunsa korunabilir.

Ama:

adaletsiz,

yanlış,

zararlı

bir gelenek varsa:

sırf eskiden beri uygulanıyor diye

devam ettirilmemelidir.

Hakikat:

yaşından bağımsız değerlendirilmelidir.

“Eğer Doğru Söyleyenlerdensen…” Sözü Ne İfade Ediyor ​

Bu ifade:

Hz. Hûd’un doğruluğuna

meydan okumadır.

Kavim:

“Madem doğru söylüyorsun…”

diyerek onun uyarısını:

sınamaya,

küçümsemeye

çalışır.

Burada samimi bir hakikat arayışından çok:

alaycı bir meydan okuma

havası vardır.

“Bizi Tehdit Ettiğin Şeyi Getir” Ne Demektir ​

Hz. Hûd:

kavmini sonuç konusunda

uyarmıştır.

Onlar ise:

uyarıyı ciddiye almak yerine:

“Getir bakalım.”

derler.

Bu çok tehlikeli bir tavırdır.

Çünkü insan:

bir tehlikenin henüz gerçekleşmemesini

onun hiç gerçekleşmeyeceğine

delil sanabilir.

İnsan Neden Tehlikeyle Alay Eder ​

Bazen korkusunu bastırmak için.

Bazen:

gerçekten inanmadığı için.

Bazen de:

kendisini güçlü hissettiği için.

Âd kavmi güçlü bir toplumdur.

Bu güç onlara:

“Bize hiçbir şey olmaz.”

duygusu vermiş olabilir.

Ama güç:

sonuçlardan bağımsızlık

garantisi değildir.

“Bize Bir Şey Olmaz” Düşüncesi Neden Tehlikelidir ​

Çünkü insan:

önlem almayı bırakabilir.

Yanlışını düzeltmez.

Uyarıları küçümser.

Kendisini:

dokunulmaz

görmeye başlar.

Bu durumda güç:

koruma olmaktan çıkar,

körlüğe dönüşebilir.

Uyarıya “Kanıtla, Hemen Getir” Demek Her Zaman Yanlış mıdır ​

Hayır.

Bir iddiayı sorgulamak:

doğaldır.

Delil istemek:

sağlıklıdır.

Ama burada mesele:

samimi araştırma değil;

alaycı biçimde cezayı çağırmaktır.

Bu yüzden tavır önemlidir.

Soru:

hakikati aramak için mi soruluyor,

yoksa:

reddetmek için mi?

Samimi Soru ile Meydan Okuma Arasında Ne Fark Vardır ​

Samimi soru:

“Bunu anlamak istiyorum.”

der.

Meydan okuma ise:

“Bakalım yapabilecek misin?”

der.

Birincisi:

öğrenmeye açıktır.

İkincisi:

karşı tarafı küçük düşürmeye

çalışır.

Aynı kelimeler bile:

niyete göre farklı anlam taşıyabilir.

İnsan Neden Uyarı Gelince Kendini Değiştirmek Yerine Uyarıyı Reddeder ​

Çünkü değişim:

bedel ister.

Alışkanlık bırakmak gerekir.

Çıkar kaybedilebilir.

Toplumun tepkisiyle karşılaşılabilir.

Kişi:

yanıldığını kabul etmek zorunda kalabilir.

Bazen insan için:

yanlışta kalmak, değişmekten daha kolay gelir.

Atalara Saygı ile Körü Körüne Taklit Arasında Ne Fark Vardır ​

Atalara saygı:

onların emeğini,

hayatını,

tecrübesini

değerli görmek olabilir.

Körü körüne taklit ise:

“Onlar yaptıysa doğrudur.”

demektir.

İnsan:

geçmişine saygı duyabilir

ama aynı zamanda:

onu eleştirel biçimde değerlendirebilir.

Dinî Gelenekler de Sorgulanabilir mi ​

Bir geleneğin gerçekten:

vahye dayanıp dayanmadığını,

sonradan oluşmuş olup olmadığını,

doğru uygulanıp uygulanmadığını

araştırmak mümkündür.

Sorgulamak:

otomatik olarak reddetmek değildir.

Bazen sorgulama:

inancı daha sağlam temele oturtabilir.

Güçlü İnsan Uyarıyı Daha mı Zor Kabul Eder ​

Her zaman değil.

Ama güç:

kibirle birleşirse

uyarıyı kabul etmek zorlaşabilir.

İnsan:

“Ben buraya kadar kendi gücümle geldim.”

diye düşündüğünde,

başkasının:

“Yanlış yapıyorsun.”

demesini kabul etmekte zorlanabilir.

Âd kıssasında da:

güç ile kibir arasındaki tehlikeli ilişki

belirginleşir.

A‘râf Suresi 69. ve 70. Ayetler Birlikte Ne Söylüyor ​

1. ayette Hz. Hûd:

Âd kavmine:

Nûh kavminden sonra geldiklerini,

kendilerine güç verildiğini,

Allah’ın nimetlerini hatırlamalarını

söylemişti.

1. ayette ise kavim:

bu nimeti şükürle karşılamak yerine:

atalarının dinini savunur

ve:

azabı getirmesini ister.

Yani bir tarafta:

hatırlatma,

şükür,

sorumluluk.

Diğer tarafta:

gelenekçilik,

inat

ve meydan okuma vardır.

Sonuç: A‘râf Suresi 70. Ayet Bize Ne Öğretiyor ​

A‘râf Suresi 70. ayet insanın hakikat karşısında kullandığı iki güçlü savunmayı ortaya çıkarır.

Birincisi:

“Atalarımız böyle yapıyordu.”

İkincisi:

“Madem doğru söylüyorsun, getir bakalım.”

Birinci tavır:

geçmişi sorgulanamaz hâle getirir.

İkinci tavır:

gelecekteki sonucu küçümser.

İkisinin ortak noktası:

bugün değişmek istememektir.

Hz. Hûd’un çağrısı çok nettir:

“Yalnız Allah’a kulluk edin.”

Kavim ise bunun doğru olup olmadığını araştırmak yerine:

“Atalarımız ne olacak?”

diye tepki verir.

Bu bize bugün de çok önemli bir ders verir.

Bir düşüncenin doğruluğu:

annemizin,

babamızın,

dedemizin,

toplumumuzun

ona inanmış olmasıyla tek başına belirlenmez.

Aynı şekilde:

onların bir şeye inanmaması da

o şeyi otomatik olarak yanlış yapmaz.

İnsan:

saygıyı koruyarak

soru sorabilmelidir.

“Biz bunu neden yapıyoruz?”

“Bunun kaynağı nedir?”

“Gerçekten doğru mu?”

Bu sorular:

geçmişe ihanet değildir.

Bilinçli yaşamaktır.

Ayetin ikinci büyük uyarısı ise:

tehlikeyi küçümsememektir.

İnsan bazen:

sigara içer ve hemen hasta olmaz.

Haksızlık yapar ve hemen ceza görmez.

Yalan söyler ve hemen yakalanmaz.

Sonra:

“Demek ki sorun yok.”

diye düşünebilir.

Oysa sonucun gecikmesi:

sonucun olmayacağı anlamına gelmez.

Âd kavmi de:

“Getir bakalım o azabı.”

diyerek uyarıyla alay eder.

Belki de A‘râf 70’in bize yönelttiği en güçlü soru şudur:

İnandığımız şeyleri gerçekten araştırdığımız için mi savunuyoruz, yoksa sadece bize öyle öğretildiği için mi?

Çünkü bilinçli insan:

geçmişinden utanmaz,

ama geçmişini:

hakikatin yerine de koymaz.

“Atalarımıza saygı duymak başka, onların her düşüncesini sorgulanamaz ilan etmek başkadır. Hakikat mirasla değil, delille güçlenir; insan geçmişini severken aklını da kullanabilmelidir.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...