A‘râf Suresi 114. Ayette “Firavun ‘Evet, Üstelik Siz Benim Yakınlarımdan Olacaksınız’ Dedi” İfadesi Ne Anlama Gelir 
A‘râf Suresi'nin 113. ayetinde sihirbazlar Firavun’a:
“Eğer galip gelen biz olursak bize bir ödül var değil mi?”
diye sormuşlardı.
- ayette Firavun onların bu talebine şöyle cevap verir:
Bu cevap çok önemlidir.
Çünkü Firavun yalnızca:
maddi ödül
vaat etmez.
Aynı zamanda:
saray çevresine yakınlık, statü ve nüfuz
da teklif eder.
Yani sihirbazlara verilen teşvik iki katmanlıdır:
para
ve
güce yakınlık.
Bu da kıssanın psikolojik derinliğini artırır.
Çünkü insan bazen:
yalnız para için değil,
önemli hissetmek, seçilmiş olmak ve güçlü çevreye dahil edilmek
için de yönlendirilebilir.
Firavun Neden “Evet” Diyerek Ödülü Hemen Kabul Ediyor
Çünkü sihirbazlara:yüksek motivasyon vermek
istiyor.
Hz. Musa’yı yenmeleri:
Firavun için:
çok önemli hâle gelmiştir.
Bu yüzden:
maddi karşılığı:
tartışmadan kabul eder.
Ama bununla da yetinmez.
“Benim Yakınlarımdan Olacaksınız” Ne Demektir
Bu ifade:saray çevresine:
yakınlık,
itibar,
nüfuz,
özel konum
anlamına gelir.
Yani sihirbazlar:
yalnız ücret almayacak,
aynı zamanda:
Firavun’un seçkin çevresine dahil edilecektir.
Güce Yakın Olmak Neden İnsan İçin Çekicidir
Çünkü güç çevresi:insana:
korunma,
itibar,
erişim,
ayrıcalık
sağlayabilir.
Bir insan:
“Ben güçlü kişiye yakınım.”
dediğinde:
kendini daha önemli
hissedebilir.
Bu:
çok güçlü bir psikolojik ödüldür.
Para ile Statü Arasında Nasıl Bir Fark Vardır
Para:maddi kazançtır.
Statü ise:
başkalarının gözündeki:
konum,
saygınlık,
etki
ile ilgilidir.
Bazı insanlar için:
statü:
paradan bile daha çekici olabilir.
Bu yüzden Firavun:
iki farklı motivasyonu:
aynı anda kullanır.
Güç İnsanları Ödülle Kendine Bağlayabilir mi
Evet.Güç sahibi kişi:
para,
makam,
unvan,
yakınlık
vererek:
sadakat oluşturabilir.
Bu sadakat:
her zaman:
inançtan kaynaklanmayabilir.
Bazen:
çıkar ilişkisine
dayanabilir.
Çıkarla Kurulan Sadakat Ne Kadar Güçlüdür
Çıkar sürdüğü sürece:güçlü görünebilir.
Ama çıkar:
değiştiğinde,
sadakat de:
değişebilir.
Bu yüzden:
çıkar ilişkisi:
gerçek bağlılıkla:
aynı değildir.
Gerçek sadakat:
menfaat olmadığında da
sınanır.
Firavun Neden Sihirbazları Sadece Ücretle Yetinmeyecek Şekilde Ödüllendiriyor
Çünkü karşılaşmayı:çok önemli görüyor.
Sihirbazların:
bütün yeteneklerini kullanmalarını
istiyor.
Onlara:
“Kazanın ve hayatınız değişsin.”
mesajı verir.
Bu:
motivasyonu:
en üst seviyeye
çıkarmaya yönelik bir taktiktir.
Ödül İnsan Performansını Artırabilir mi
Evet.İnsan:
ödül beklediğinde:
daha fazla çaba gösterebilir.
Bu:
iş hayatında,
sporda,
eğitimde
normal bir motivasyon biçimidir.
Ama problem:
ödülün:
ahlaki değerlendirmeyi gölgelemesi
durumunda başlar.
Bir İnsan Ödül Uğruna Gerçeği Görmezden Gelebilir mi
Evet.Eğer kazanacağı şey:
çok büyükse:
insan kendi içinde:
şöyle düşünebilir:
“Bunu sorgulamayacağım; yeter ki ödülü alayım.”
Bu noktada:
çıkar:
gerçekle araya girebilir.
“Yakınlık” Vaadi Neden Bu Kadar Etkilidir
Çünkü insan:yalnız para istemez.
Ait olmak,
önemsenmek,
tanınmak,
seçilmek
ister.
“Sen artık bize yakınsın.”
sözü:
kişinin:
kimlik duygusuna
dokunur.
Bu yüzden statü:
çok güçlü bir ödüldür.
İnsan Güçlü Bir Çevreye Dahil Olunca Kendi Fikrini Kaybedebilir mi
Bazen:evet.
Gruba kabul edilmek:
kişide:
grubu eleştirmekten kaçınma
eğilimi oluşturabilir.
Çünkü eleştiri:
yakınlığı,
statüyü,
ayrıcalığı
riske atabilir.
Bu durumda insan:
gerçek düşündüğünü söylemekte zorlanabilir.
Bir İnsan “İçeride Kalmak” İçin Yanlışı Savunabilir mi
Evet.Bir topluluk,
kurum
veya güçlü çevre:
insana:
çok değerli geliyorsa:
kişi:
dışlanmamak için:
yanlışı bile:
savunabilir.
Bu:
grup aidiyetinin:
ahlaki kararlar üzerindeki
etkisidir.
Sihirbazların Durumu Neden Bu Kadar Çarpıcıdır
Çünkü bu ayette:onlara:
para
ve saraya yakınlık
vaat edilmektedir.
Bir süre sonra ise:
hakikati gördüklerinde:
bütün bu vaatleri:
bir anda:
önemsiz sayacaklardır.
Bu dönüşüm:
çıkarın karşısında hakikatin gücünü
gösterecektir.
İnsan Çok Büyük Bir Ödülü Nasıl Bir Anda Gözden Çıkarabilir
Eğer karşılaştığı gerçek:ödülden daha değerli hâle gelirse.
İnsan:
bazı anlarda:
hayatının önceliklerini:
yeniden sıralar.
Para,
statü,
yakınlık
bir anda:
ikinci plana düşebilir.
Çünkü:
anlam, çıkardan daha güçlü olabilir.
Firavun’un Yakınında Olmak Gerçekten Bir Kazanç mıdır
O an için:öyle görünebilir.
Ama kıssanın bütünü düşünüldüğünde:
bu yakınlık:
kalıcı bir güvence değildir.
Bu da:
insanın:
kime yakın olmayı değerli gördüğü
sorusunu gündeme getirir.
Güce Yakınlık ile Hakikate Yakınlık Aynı Şey midir
Hayır.Bir insan:
çok güçlü çevrelerin içinde olabilir.
Ama:
gerçeğe uzak olabilir.
Başka biri:
yalnız olabilir
ama:
hakikate çok yakın olabilir.
Bu yüzden:
sarayın yakınlığı ile doğruluğun yakınlığı
aynı değildir.
Bu Ayet Bize İş ve Kariyer Hayatı Açısından Ne Düşündürür
Bir insan:terfi,
maaş,
unvan,
yakınlık
uğruna:
vicdanından taviz vermemelidir.
Kariyer:
değerlidir.
Ama:
karakterin önüne geçtiğinde:
insanı:
kendine yabancılaştırabilir.
Asıl soru:
“Ne kazanıyorum?”
değil,
aynı zamanda:
“Kazanırken neye dönüşüyorum?”
olmalıdır.
A‘râf Suresi 113. ve 114. Ayetler Birlikte Ne Söylüyor
- ayette:
“Kazanırsak ödül var mı?”
diye sormuştu.
- ayette Firavun:
der.
Yani:
karşılaşma başlamadan önce:
sihirbazların önüne:
iki büyük ödül konur:
maddi kazanç
ve
saray statüsü.
Bu şartlar altında onların:
ne kadar tarafsız olabilecekleri:
önemli bir soru hâline gelir.
Sonuç: A‘râf Suresi 114. Ayet Bize Ne Öğretiyor
A‘râf Suresi 114. ayet:çok kısa bir cevapla:
gücün insanları nasıl motive ettiğini
gösterir.
Firavun:
sihirbazlara:
“Evet, size ödül var.”
der.
Ama bununla yetinmez:
“Benim yakınlarımdan da olacaksınız.”
der.
Bu ikinci vaat:
belki de birinciden daha güçlüdür.
Çünkü insan:
yalnız para istemez.
İnsan:
önemli olmak ister.
Seçilmek ister.
Güçlü biri tarafından:
tanınmak ister.
İçeri alınmak ister.
Bir çevrenin:
“özel insanı”
olmak ister.
İşte bu yüzden:
yakınlık vaadi:
çok güçlü bir ödüldür.
Ama aynı zamanda:
çok güçlü bir bağlama aracı
olabilir.
Çünkü bir kişi:
makamını:
statüsünü,
saraydaki yerini
kaybetmekten korkarsa:
gerçeği söylemekte:
zorlanabilir.
Bu nedenle:
ahlaki bağımsızlık:
yalnız parasal bağımsızlık değildir.
İnsan:
başkalarının:
takdirine,
unvanına,
yakınlığına
da bağımlı hâle gelebilir.
Kıssanın ilerleyen bölümleri:
sihirbazların:
bu bağı nasıl kırdığını
gösterecektir.
Başlangıçta:
ödül isterler.
Sonra:
yakınlık vaadi alırlar.
Ama hakikati gördüklerinde:
ne ödül,
ne makam,
ne Firavun’a yakınlık:
onları tutmaya
yeter.
Bu:
insanın gerçekten değişebileceğinin:
çok güçlü bir örneğidir.
Çünkü özgürlük:
yalnız zincirlerden kurtulmak değildir.
Bazen özgürlük:
seni satın alabilecek ödül kalmamasıdır.
Bir insan:
“Parayla fikrimi değiştiremezsin.”
diyebiliyorsa:
bir ölçüde özgürdür.
“Makamla susturamazsın.”
diyebiliyorsa:
daha da özgürdür.
“Yakınlığını kaybetmekten korktuğum için yanlışını savunmam.”
diyebiliyorsa:
ahlaki olarak:
çok güçlü bir yere gelmiştir.
Belki de A‘râf 114’ün bize yönelttiği en güçlü soru şudur:
Bize para, makam, ayrıcalık veya güçlü bir çevreye yakınlık teklif edilse, doğru bildiğimiz şeyi değiştirmeye ne kadar açık hâle geliriz?
Çünkü insanı satın alan şey:
her zaman para değildir.
Bazen:
bir unvan,
bir koltuk,
bir davet,
bir telefon,
bir yakınlık
çok daha etkili olabilir.
Gerçek özgürlük ise:
çıkarın büyüklüğü değişse bile vicdanın yönünün değişmemesidir.
