A‘râf Suresi 110. Ayette “Sizi Yurdunuzdan Çıkarmak İstiyor; Şimdi Ne Buyurursunuz” İfadesi Ne Anlama Gelir 
A‘râf Suresi'nin 109. ayetinde Firavun’un ileri gelenleri, Hz. Musa’nın gösterdiği mucizeler karşısında:
“Şüphesiz bu çok bilgili bir sihirbazdır.”
demişlerdi.
- ayette ise bu yorum daha da ileri taşınır:
Bu ayet, Hz. Musa’nın getirdiği mesajın:
hakikat meselesinden güvenlik ve iktidar meselesine çevrilmesini
gösterir.
Artık soru:
“Bu mucizeler gerçekten ne anlama geliyor?”
değildir.
Yeni soru:
“Bu adam bizim düzenimizi tehdit ediyor mu?”
olur.
Bu, insan ve toplum psikolojisinde çok önemli bir dönüşümdür.
Çünkü bir fikir:
delille tartışılmak yerine:
tehdit olarak sunulduğunda
insanların onu tarafsız biçimde değerlendirmesi zorlaşabilir.
“Sizi Yurdunuzdan Çıkarmak İstiyor” Sözü Ne Anlama Gelir
Firavun’un ileri gelenleri:Hz. Musa’nın niyetini:
siyasi bir tehdit gibi
sunmaktadır.
Yani:
“Bu kişi yalnız mucize gösteren biri değil; sizi yerinizden etmek istiyor.”
derler.
Böylece:
dini mesaj:
bir:
iktidar tehdidi
olarak yeniden tanımlanır.
Hz. Musa Gerçekten Mısır Halkını Yurtlarından Çıkarmak mı İstiyordu
A‘râf 105’te Hz. Musa’nın açık talebi:“İsrailoğullarını benimle gönder.”
şeklindeydi.
Yani metinde görülen doğrudan talep:
Firavun halkını sürmek değil,
İsrailoğullarının serbest bırakılmasıdır.
Bu nedenle ileri gelenlerin:
“sizi yurdunuzdan çıkarmak istiyor”
sözü:
Hz. Musa’nın niyetini:
daha tehditkâr biçimde sunan bir:
yorum veya propaganda
olarak görülebilir.
Neden Gerçek Talep Daha Tehlikeli Gösteriliyor
Çünkü korku:insanları daha hızlı harekete geçirebilir.
Eğer yalnız:
“İsrailoğullarını serbest bırakmak istiyor.”
denirse:
insanlar meseleyi:
ahlaki olarak sorgulayabilir.
Ama:
“Sizi ülkenizden çıkaracak.”
denildiğinde:
mesele:
kişisel güvenliğe dönüşür.
İnsanlar Bir Fikre Neden Güvenlik Tehdidi Olarak Tepki Verebilir
Çünkü:mülk,
ev,
iş,
statü,
güvenlik
insanın en güçlü korkularındandır.
Bir düşünce:
bunlara zarar verecekmiş gibi sunulursa:
insan:
detayları incelemeden:
savunmaya geçebilir.
Bu yüzden korku:
akıl yürütmeyi daraltabilir.
Bu Ayette Bir Korku Söylemi Var mıdır
Evet.“Sizi yurdunuzdan çıkaracak”
cümlesi:
çok güçlü bir korku üretir.
Çünkü bu:
yalnız bir fikir tartışması değildir.
İnsanlara:
“Eviniz, düzeniniz, geleceğiniz tehlikede.”
mesajı verilir.
Bu tür söylemler:
kalabalıkların davranışını:
çok hızlı etkileyebilir.
Korku İnsanların Delili Değerlendirmesini Nasıl Etkiler
İnsan korktuğunda:önceliği:
gerçeği öğrenmekten:
kendini korumaya
kayabilir.
Bu durumda:
şu soru:
“Musa doğru mu söylüyor?”
yerine:
şu soru gelir:
“Musa bize zarar verecek mi?”
Böylece tartışmanın:
ekseni değişir.
Bir Mesajı Tehdit Olarak Sunmak Onu Çürütür mü
Hayır.Bir fikrin:
tehlikeli olduğu iddia edilebilir.
Ama bu:
o fikrin:
yanlış olduğunu
kanıtlamaz.
Bir düşünceyi çürütmek için:
deliline ve içeriğine cevap vermek gerekir.
Hz. Musa’nın Talebi Neden Mevcut Düzeni Sarsıyordu
Çünkü:İsrailoğullarının serbest bırakılması:
Firavun’un:
otoritesinin sınırlandığını
kabul etmek anlamına gelirdi.
Yani:
Firavun artık:
insanlar üzerinde:
sınırsız tasarruf sahibi
değildi.
Bu da:
mevcut düzenin:
temel varsayımlarından birini
sorguluyordu.
Güç Sahipleri Neden Değişim Taleplerini Tehdit Olarak Görebilir
Çünkü değişim:çıkar kaybı
getirebilir.
Bir sistem:
bazı kişilere:
ayrıcalık sağlıyorsa,
adalet talebi:
onlara:
kaybedilecek bir şey gibi
görünebilir.
Bu durumda:
adalet isteyen kişi:
tehlikeli
olarak gösterilebilir.
“Şimdi Ne Buyurursunuz?” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayetin sonunda:ileri gelenlerin veya çevrenin:
bir karar arayışına girdiği
görülür.
Yani:
Hz. Musa’nın ortaya koyduğu durum:
artık:
topluca ne yapılması gerektiği
sorusuna dönüşür.
Bu:
olayın:
saray içinde:
ciddi bir mesele olarak ele alındığını
gösterir.
Bu Soru Danışma Anlamı mı Taşır
Evet.“Ne buyurursunuz?”
ifadesi:
nasıl bir karşılık verilmesi gerektiği konusunda:
karar arayışını
gösterir.
Yani:
Hz. Musa’yı:
yalnız küçümsemekle yetinmezler.
Onunla ilgili:
strateji oluşturmak
isterler.
Bir Fikri Çürütemeyen İnsan Onu Kontrol Etmeye Çalışabilir mi
Evet.Bazen:
fikirle mücadele etmek yerine:
fikri taşıyan kişiyi:
susturmak,
yalnızlaştırmak,
itibarsızlaştırmak
gibi yollar tercih edilebilir.
Çünkü:
delille cevap vermek daha zor olabilir.
Korku Söylemi Toplumu Nasıl Birleştirebilir
Ortak bir tehdit algısı:insanları:
hızla bir araya getirebilir.
İnsanlar:
birbirleriyle anlaşamasalar bile:
“Hepimize karşı ortak bir tehdit var.”
düşüncesiyle:
aynı safta toplanabilir.
Bu nedenle:
tehdit anlatıları:
çok güçlü sosyal araçlar olabilir.
Her Tehdit Söylemi Mutlaka Yalan mıdır
Hayır.Gerçek tehditler de vardır.
Bu nedenle:
her güvenlik uyarısını:
propaganda
diye reddetmek doğru olmaz.
Asıl yapılması gereken:
iddianın:
delille desteklenip desteklenmediğine
bakmaktır.
Korku duygusu:
kanıtın yerine geçmemelidir.
Hz. Musa’nın Mesajı ile Hakkında Üretilen Anlatı Arasında Ne Fark Var
Hz. Musa’nın açık talebi:İsrailoğullarının serbest bırakılmasıdır.
Onun hakkında üretilen anlatı ise:
“Sizi yurdunuzdan çıkaracak.”
şeklindedir.
Bu fark:
bir kişinin söylediği şey ile:
onun hakkında söylenen şeyin
aynı olmadığını gösterir.
Bir İnsan Hakkında Karar Vermeden Önce Ne Yapmalıyız
Mümkünse:kendi sözlerine
bakmalıyız.
Ne söyledi?
Ne istedi?
Ne yaptı?
Sonra:
başkalarının onun hakkındaki yorumlarını:
değerlendirmeliyiz.
Çünkü bazen:
bir kişiyi:
kendisinden değil, düşmanlarının tanımından
öğreniriz.
Bu Ayet Günlük Hayatta Nasıl Karşımıza Çıkabilir
Bir kişi:başka biri hakkında:
“O senin kötülüğünü istiyor.”
diyebilir.
Ama biz:
bunun gerçekten:
kanıtı var mı
diye sormayabiliriz.
Böylece:
korku,
dedikodu
ve yorum:
ilişkileri:
bozabilir.
A‘râf Suresi 109. ve 110. Ayetler Birlikte Ne Söylüyor
- ayette:
“çok bilgili bir sihirbaz”
olarak etiketlenmişti.
- ayette ise:
“Sizi yurdunuzdan çıkarmak istiyor.”
Yani süreç:
önce:
kişiyi itibarsızlaştırma
sonra:
onu toplumsal tehdit olarak sunma
şeklinde ilerler.
Bu:
delilden kaçışın:
daha örgütlü bir biçime
dönüştüğünü gösterir.
Sonuç: A‘râf Suresi 110. Ayet Bize Ne Öğretiyor
A‘râf Suresi 110. ayet:korkunun:
insanların düşünme biçimini nasıl değiştirebileceğini
gösteren çok güçlü bir ayettir.
Hz. Musa:
başlangıçta:
çok açık konuşmuştur.
“Ben âlemlerin Rabbi tarafından gönderildim.”
demiştir.
“Size delil getirdim.”
demiştir.
“İsrailoğullarını benimle gönder.”
demiştir.
Ama Firavun’un çevresinde:
bu mesaj:
başka bir biçime dönüşür:
“Bu adam sizi yurdunuzdan çıkarmak istiyor.”
İşte burada:
çok önemli bir fark vardır:
Bir insanın söylediği şey
ile:
onun hakkında söylenen şey
aynı değildir.
Bu yalnız geçmişte değil:
insan ilişkilerinin her alanında:
önemlidir.
Biri hakkında:
bir söz duyduğumuzda:
hemen inanabiliriz.
“O senin hakkında böyle düşünüyor.”
“O seni istemiyor.”
“O sana zarar verecek.”
denebilir.
Ama bazen:
o kişiye gidip:
“Gerçekten bunu mu söyledin?”
diye sormak:
bütün resmi değiştirebilir.
Ayet aynı zamanda:
korkunun:
çok güçlü bir yönlendirme aracı
olduğunu gösterir.
İnsan:
korktuğunda:
detayları:
daha az sorgulayabilir.
Bu yüzden:
“Tehlike var.”
denildiğinde:
iki şeyi ayırmak gerekir:
Gerçekten tehlike var mı?
Yoksa:
bizi belli bir tavra yönlendirmek için korkumuz mu kullanılıyor?
Bu ayrımı yapmanın yolu:
delildir.
Gerçek tehdit:
kanıtlanabilir.
Sadece korku üretmek ise:
kanıtın yerine:
duyguyu koyar.
Ayetin bir başka önemli mesajı:
güç sahiplerinin:
hakikat karşısında her zaman:
doğrudan:
“Yanlış.”
demediğidir.
Bazen:
“Tehlikeli.”
derler.
Çünkü bir şeyi:
yanlış göstermek için:
delil gerekir.
Ama tehlikeli göstermek için:
bazen:
insanların korkusuna dokunmak
yeterli olabilir.
Belki de A‘râf 110’un bize yönelttiği en güçlü soru şudur:
Bir insan veya fikir hakkında korkutucu bir şey duyduğumuzda gerçekten delile mi bakıyoruz, yoksa korktuğumuz için anlatılanı hemen doğru mu kabul ediyoruz?
Çünkü korku:
bizi koruyabilir.
Ama kontrol edilmediğinde:
başkalarının bizim yerimize düşünmesine de izin verebilir.
