📖 A‘râf Suresi 113. Ayette “Sihirbazlar Firavun’a Geldiler ve ‘Eğer Galip Gelen Biz Olursak Elbette Bize Bir Ödül Var Değil mi?’ Dediler” İfadesi

A‘râf Suresi 113. Ayette “Sihirbazlar Firavun’a Geldiler ve ‘Eğer Galip Gelen Biz Olursak Elbette Bize Bir Ödül Var Değil mi?’ Dediler” İfadesi Ne Anlama Gelir ​

“İnsan bazen gerçeği aramak için değil, kazanacağı ödül için bir taraf seçer. O zaman yeteneği hakikatin hizmetinde değil, çıkarın hizmetinde çalışmaya başlayabilir.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...

A‘râf Suresi'nin 112. ayetinde Firavun’un çevresindekiler:

“Sana bütün bilgili ve usta sihirbazları getirsinler.”

demişti.

1. ayette ise bu sihirbazların Firavun’un huzuruna geldikleri ve daha karşılaşma başlamadan önce çok dikkat çekici bir soru sordukları anlatılır:

“Sihirbazlar Firavun’a geldiler ve dediler ki: ‘Eğer galip gelen biz olursak elbette bize bir ödül var, değil mi?’”

Bu ayet:

sihirbazların başlangıçtaki motivasyonunu:

çok açık biçimde gösterir.

Onlar:

Hz. Musa’nın haklı olup olmadığını araştırmak için gelmiş görünmezler.

İlk sordukları şey:

“Bize ne verilecek?”

sorusudur.

Yani kıssanın bu aşamasında:

bilgi,

uzmanlık

ve yetenek:

çıkarla birleşmiştir.

Fakat kıssanın ilerleyen bölümlerinde çok çarpıcı bir dönüşüm yaşanacaktır:

Ödül için gelen bu insanlar,

hakikati gördüklerinde:

ödülü,

makamı,

hatta hayatlarını bile ikinci plana atabilecek bir noktaya gelecektir.

Sihirbazlar Neden Önce Ödülü Soruyor ​

Çünkü onlar:

Firavun’un çağrısına:

bir görev karşılığında

gelmişlerdir.

Yaptıkları işin:

ödüllendirileceğini

bilmek isterler.

Bu onların başlangıçta:

çıkar odaklı

bir motivasyona sahip olduğunu gösterir.

“Eğer Galip Gelen Biz Olursak” Ne Anlama Gelir ​

Sihirbazlar:

karşılaşmayı:

bir hakikat araştırması olarak değil,

yarışma

olarak görmektedir.

Onların gözünde:

Hz. Musa:

yenilmesi gereken bir rakiptir.

Asıl mesele:

“Kim doğru?”

değil,

“Kim kazanacak?”

sorusudur.

Hakikati Aramak ile Kazanmak İstemek Arasında Ne Fark Vardır ​

Hakikati arayan insan:

gerekirse:

kendi fikrinden vazgeçer.

Kazanmak isteyen insan ise:

karşı tarafın:

yanlış çıkmasını

ister.

Birincisinin amacı:

gerçeğe ulaşmak.

İkincisinin amacı:

üstün gelmek.

İnsan Bir Tartışmaya Ödül İçin Girebilir mi ​

Evet.

Para,

itibar,

makam,

ün,

yakınlık,

çıkar

insanı:

bir tarafın savunucusu

hâline getirebilir.

Bu durumda insan:

konuyu tarafsız değerlendirmek yerine:

kendisine fayda sağlayacak sonucu

savunabilir.

Para Bir Uzmanın Kararını Etkileyebilir mi ​

Evet, etkileyebilir.

Bu yüzden:

uzmanlık kadar:

bağımsızlık

da önemlidir.

Bir insan:

bir sonuca ulaşması için:

ödüllendiriliyorsa,

tarafsızlığı:

risk altına girebilir.

Bu her uzman için otomatik suçlama değildir.

Ama çıkar çatışması:

dikkate alınması gereken gerçek bir risktir.

Sihirbazların Uzman Olması Onları Tarafsız Yapar mı ​

Hayır.

Bilgi sahibi olmak:

ahlaki tarafsızlığı:

otomatik olarak garanti etmez.

İnsan:

çok bilgili olabilir

ama:

bilgisini:

çıkarı için kullanabilir.

Bu nedenle gerçek uzmanlık:

yalnız:

“Biliyorum.”

demek değil,

“Bildiklerimi dürüstçe kullanıyorum.”

diyebilmektir.

Bilgi Ahlaktan Ayrıldığında Ne Olabilir ​

Bilgi:

çok güçlü bir araçtır.

Ama hangi amaçla kullanıldığı:

önemlidir.

Bilgili bir insan:

iyiliğe hizmet edebilir.

Aynı bilgi:

aldatma,

baskı,

manipülasyon

için de kullanılabilir.

Bu yüzden:

bilginin yönünü ahlak belirler.

Sihirbazların Sorusu Firavun’un Gücünü Nasıl Gösteriyor ​

Onlar:

ödülü:

Firavun’dan bekler.

Çünkü:

para,

makam,

itibar

dağıtma gücü:

onun elindedir.

Bu durum:

Firavun’un:

yalnız siyasi değil,

ekonomik ve sosyal ödüllendirme gücüne de

sahip olduğunu gösterir.

Güç Sahibi İnsanlar Ödülle Sadakat Satın Alabilir mi ​

Bazen:

evet.

Bir kişi:

ödül,

makam,

statü

vererek:

başkalarının desteğini

kazanabilir.

Bu destek:

her zaman:

gerçek inanç veya samimiyet

anlamına gelmez.

Bazen:

çıkar bitince sadakat de bitebilir.

İnsan Çıkarı İçin Yanlış Bir Tarafı Savunabilir mi ​

Evet.

Bu:

insanlık tarihinde:

çok sık görülmüştür.

İnsan:

yanlış olduğunu bildiği bir şeyi:

işini,

gelirini,

statüsünü

kaybetmemek için:

savunabilir.

Bu noktada:

vicdan ile çıkar:

karşı karşıya gelir.

Ödül Beklemek Her Zaman Yanlış mıdır ​

Hayır.

İnsan:

emeğinin karşılığını

isteyebilir.

Çalışan:

ücret bekler.

Sanatçı:

emeğinin karşılığını alabilir.

Uzman:

hizmeti için ücret isteyebilir.

Sorun:

ödül almak değildir.

Sorun:

ödül uğruna gerçeği çarpıtmak

tır.

Sihirbazların Başlangıçtaki Tavrı Neden Özellikle Anlatılıyor ​

Çünkü ileride yaşayacakları değişimi:

daha güçlü biçimde

anlamamızı sağlar.

Başlangıçta:

ödül istiyorlar.

Sonra:

hakikati gördüklerinde:

Firavun’un ödülünü değil,

Allah’a imanı

seçecekler.

Bu büyük dönüşüm:

kıssanın en etkileyici yönlerinden biridir.

İnsan Çok Kısa Sürede Büyük Bir Değişim Yaşayabilir mi ​

Evet.

Bazen:

tek bir güçlü tecrübe,

bir insanın:

hayata bakışını:

tamamen değiştirebilir.

Sihirbazlar:

sabah:

ödül için gelen insanlar olabilir.

Ama hakikati gördüklerinde:

aynı gün:

bambaşka bir duruşa

geçebilirler.

Bu:

insanın değişebilme kapasitesini

gösterir.

Bir İnsanı Geçmişine Bakarak Sonsuza Kadar Mahkûm Etmek Doğru mudur ​

Hayır.

İnsan:

değişebilir.

Yanlış yapan biri:

dönebilir.

Çıkarcı biri:

samimi olabilir.

Korkak biri:

cesaret gösterebilir.

Bu yüzden:

bir insanın:

dünkü hâli, yarınının kesin hükmü değildir.

Çıkar ile Vicdan Karşı Karşıya Geldiğinde Ne Olur ​

İşte karakter:

orada sınanır.

İnsan:

kazançtan vazgeçip:

doğruyu seçebiliyorsa:

ahlaki bağımsızlık gösterir.

Ama:

gerçeği bildiği hâlde:

kazancı seçiyorsa:

çıkar:

vicdanın önüne geçmiş

olabilir.

Sihirbazların Daha Sonraki Dönüşümü Neden Bu Ayeti Daha Anlamlı Kılar ​

Çünkü bu ayette:

onlar:

“Ödül var mı?”

diye soruyor.

İleride ise:

Firavun’un:

ceza tehdidine rağmen:

imanlarından vazgeçmeyecekler.

Yani:

başlangıçta:

para için gelen insanlar,

sonunda:

para ve güçten daha değerli bir şey bulacaklar.

İnsan Ne Zaman Gerçekten Özgürleşir ​

Bir insan:

para,

statü,

korku

onun vicdanını:

satın alamadığında:

daha özgürdür.

Dışarıdan:

çok zengin olmak:

özgürlük değildir.

Asıl özgürlük:

doğru bildiğini çıkarına rağmen savunabilmektir.

A‘râf Suresi 112. ve 113. Ayetler Birlikte Ne Söylüyor ​

1. ayette:

ülkenin en bilgili sihirbazlarının:

toplanması istenmişti.

1. ayette:

bu uzmanlar gelir.

Ama ilk sordukları:

“Hakikat nedir?”

değil,

“Kazanırsak ödül var mı?”

olur.

Böylece Kur’an:

uzmanlığın yanında:

motivasyonun da önemli olduğunu

gösterir.

Sonuç: A‘râf Suresi 113. Ayet Bize Ne Öğretiyor ​

A‘râf Suresi 113. ayet:

insanın:

bilgisini ve yeteneğini:

hangi amaç için kullandığını

sorgulatır.

Sihirbazlar:

ülkenin en yetenekli insanları arasından

toplanmıştır.

Bilgileri vardır.

Maharetleri vardır.

Tecrübeleri vardır.

Ama Firavun’un karşısına geldiklerinde:

ilk sordukları soru:

şudur:

“Eğer biz galip gelirsek bize ödül var mı?”

Bu soru:

çok insani bir sorudur.

İnsan emeğinin karşılığını:

istemek isteyebilir.

Burada asıl mesele:

ücret istemeleri değil,

başlangıçta karşılaşmaya:

hakikati bulmak için değil, kazanmak için

gelmiş olmalarıdır.

Bu ayrım:

bugün de önemlidir.

Bir insan:

bir tartışmaya:

“Gerçek ne?”

diye girebilir.

Ya da:

“Ben nasıl haklı çıkarım?”

diye girebilir.

Bir uzman:

“Sonuç ne çıkarsa çıksın doğruyu söyleyeceğim.”

diyebilir.

Ya da:

“Bana ödeme yapanın istediği sonucu nasıl savunurum?”

diye düşünebilir.

Dışarıdan:

ikisinin de bilgi seviyesi

aynı olabilir.

Ama aradaki ahlaki fark:

çok büyüktür.

Bu ayetin belki de en güzel tarafı:

sihirbazları başlangıçtaki hâlleriyle:

sonsuza kadar mahkûm etmemesidir.

Çünkü kıssanın devamında:

bu insanlar:

hakikat karşısında:

inanılmaz bir dönüşüm yaşayacaktır.

Ödül soran insanlar:

bir süre sonra:

Firavun’un tehdidi karşısında:

“Biz Rabbimize döneceğiz.”

diyebilecek kadar:

değişecektir.

Bu bize:

insan hakkında:

çok umut verici bir şey söyler:

Bugünkü motivasyonun kötü olabilir; ama hakikati gerçekten gördüğünde yarın bambaşka biri olabilirsin.

İnsan:

geçmişinin mahkûmu değildir.

Bir hata:

karakterin son hâli değildir.

Bir çıkarcılık:

ömür boyu sürecek kader değildir.

İnsan:

gerçeği gördüğünde:

yönünü değiştirebilir.

Belki de A‘râf 113’ün bize yönelttiği en güçlü soru şudur:

Yaptığımız şeyi gerçekten doğru olduğuna inandığımız için mi yapıyoruz, yoksa kazanacağımız ödül, makam veya takdir bizi o tarafa mı çekiyor?

Çünkü insanın yeteneği:

tek başına onun değerini belirlemez.

Asıl mesele:

o yeteneği kimin ve neyin hizmetine verdiğidir.

“Yetenek seni güçlü yapabilir; fakat o gücü neyin hizmetine verdiğin karakterini belirler. Para için başladığın bir yolculukta bile hakikatle karşılaşırsan yönünü değiştirebilmek, insanın en büyük özgürlüklerinden biridir.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...