Nahl Suresi 65. Ayette “Allah Gökten Su İndirdi ve Onunla Yeryüzünü Ölümünden Sonra Diriltti; Bunda Dinleyen Bir Topluluk İçin Bir Ayet Vardır” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Nahl Suresi 65. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin Arapçası şöyledir:وَاللَّهُ أَنزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَحْيَا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِّقَوْمٍ يَسْمَعُونَ
Okunuşu:
“Vallâhu enzele mine’s-semâi mâen fe ahyâ bihi’l-arda ba‘de mevtihâ. İnne fî zâlike le âyeten li kavmin yesmeûn.”
Genel anlamı:
“Allah gökten su indirdi ve onunla yeryüzünü ölümünden sonra diriltti. Şüphesiz bunda dinleyen bir topluluk için bir ayet vardır.”
Ayet, insanın her gün veya her mevsim görebileceği bir olayı dikkat konusu hâline getirir: Yağmur ve toprağın yeniden canlanması. Kurumuş görünen toprak yağmurla birlikte yeşerir, tohumlar filizlenir, bitkiler büyür ve hayat yeniden görünür hâle gelir.
Kur’an burada sıradanlaşmış olanı yeniden fark ettirir. Çünkü insan çok sık gördüğü şeyin olağanüstü tarafını artık görmeyebilir.
“Allah Gökten Su İndirdi” Ne Anlama Gelir
Ayette yağmur Allah’a nispet edilir.Bu, yağmurun doğal süreçlerle oluşmadığı anlamına gelmez.
Su:
Buharlaşır.
Atmosfere yükselir.
Yoğunlaşır.
Bulut oluşumları gerçekleşir.
Hava sıcaklığı, basınç, rüzgâr ve nem koşulları uygun olduğunda yağış meydana gelir.
Bilim bu süreçleri ayrıntılı biçimde araştırır.
İman açısından ise bütün bu fiziksel düzen Allah’ın yaratmış olduğu tabiat düzeni içinde gerçekleşir.
Bu nedenle:
“Yağmuru meteoroloji açıkladı, artık Allah’a gerek yok.”
ile:
“Allah yağdırıyor, meteorolojik süreçleri araştırmak gereksiz.”
şeklindeki iki uç yaklaşım da zorunlu değildir.
Bilim Yağmuru Açıklıyorsa Ayetin Anlamı Ortadan Kalkar mı
Hayır.Bilim bize yağmurun nasıl oluştuğunu açıklayabilir.
Ayet ise insanı daha geniş bir düşünceye çağırır:
Bu düzen neden var?
Su neden hayatın temel unsurlarından biri?
Yeryüzünde bu kadar karmaşık hayat döngüsü nasıl mümkün oluyor?
İnsan bütün bunların içinde nasıl bir sorumluluk taşıyor?
Bilimsel açıklama ile teolojik anlam aynı soruya cevap vermek zorunda değildir.
Örneğin bir müzik eserinin ses dalgalarını fizik açıklayabilir; bu, eserin anlamını veya bestecinin varlığını tek başına açıklamaz.
Benzer biçimde doğal mekanizmayı bilmek, anlam sorusunu ortadan kaldırmaz.
“Yeryüzünü Ölümünden Sonra Diriltti” İfadesi Gerçek Ölüm mü Anlatıyor
Buradaki “ölüm”, toprağın biyolojik anlamda insan gibi ölmesi değildir.Kurumuş, bitkisiz, verimsiz veya hayat belirtisi zayıflamış toprak mecazî olarak ölü diye tasvir edilir.
Yağmur geldiğinde:
Tohumlar filizlenir.
Bitkiler yeşerir.
Canlılık geri gelir.
Kur’an bu büyük değişimi diriliş kelimesiyle anlatır.
Bu son derece güçlü bir tasvirdir. Çünkü birkaç gün önce cansız gibi görünen alan kısa süre içinde rengini, kokusunu ve görünümünü tamamen değiştirebilir.
Toprağın Dirilmesi Ahiret Dirilişine İşaret Eder mi
Kur’an’ın genel anlatımı içinde evet, ölü toprağın yağmurla canlanması yeniden dirilişi düşündüren bir örnek olarak kullanılır.İnsan:
“Öldükten sonra nasıl yeniden dirileceğiz?”
diye sorabilir.
Kur’an ise doğada tekrar tekrar gerçekleşen dönüşüme dikkat çeker.
Bu, ahiret dirilişinin biyolojik olarak yağmurla aynı mekanizmayla gerçekleşeceği anlamına gelmez.
Ayetin yaptığı şey daha temeldir:
Hayatı ilk defa var eden ve yeryüzünde hayatı tekrar tekrar ortaya çıkaran Allah için yeniden yaratma imkânsız değildir.
Burada fiziksel mekanizma değil, ilahî kudret açısından imkân vurgulanır.
Kurumuş Toprak Gerçekten “Ölü” müdür
Bilimsel açıdan kurumuş görünen bir toprak tamamen biyolojik olarak boş olmayabilir.Toprakta:
Mikroorganizmalar.
tohumlar.
sporlar.
organik maddeler.
bulunabilir.
Bazıları uygun koşullar gelene kadar pasif hâlde kalabilir.
Bu nedenle ayetteki “ölüm” ifadesini teknik bir biyoloji tanımı olarak okumamak gerekir.
Kur’an burada gözle görülür tabloyu anlatır:
Hayatsız görünen toprak, su geldikten sonra canlı ve üretken hâle geliyor.
Bu, edebî ve tefekkür amaçlı güçlü bir anlatımdır.
Bu Ayetten Bilimsel Mucize Çıkarmak Gerekir mi
Ayetin doğa hakkında söylediği şeyler son derece anlamlıdır; fakat her ayrıntıyı modern bilimsel teoriye zorla bağlamak gerekmeyebilir.Kur’an:
“Şu meteorolojik formülü bin dört yüz yıl önce verdi.”
demiyor.
Asıl amaç insanı:
Görmeye.
dinlemeye.
düşünmeye.
şükretmeye.
çağırmaktır.
Modern bilimle uyumlu düşünceler görmek mümkündür; ancak Kur’an’ı bilim ders kitabına çevirmek, ayetin asıl ahlaki ve teolojik mesajını gölgeleyebilir.
Kur’an’ın büyüklüğünü kanıtlamak için ona söylemediği teknik ayrıntıları yüklemeye ihtiyaç yoktur.
“Bunda Bir Ayet Vardır” Ne Demektir
Kur’an’daki “âyet” kelimesi yalnız mushaf içindeki cümleleri ifade etmez.Kelime aynı zamanda:
İşaret.
delil.
düşündürücü gösterge.
anlamına da gelebilir.
Yağmurun ardından toprağın canlanması, insan için Allah’ın:
Kudretini.
rahmetini.
yaratılış düzenini.
hatırlatan bir işaret olarak sunulur.
Bu işaret insanı zorla iman ettiren matematiksel bir mecburiyet değildir.
Aynı doğa olayına bakan iki insan farklı felsefi sonuçlara ulaşabilir.
Ayet, düşünmeye davet eder; insanın zihnini zorla kapatmaz.
“Dinleyen Bir Topluluk İçin” İfadesi Neden Kullanılıyor
Ayetin sonunda:“Li kavmin yesmeûn.”
yani:
“Dinleyen bir topluluk için.”
buyurulur.
Buradaki dinleme yalnız ses dalgasının kulağa ulaşması değildir.
İnsan bir sözü duyabilir ama gerçekten dinlemeyebilir.
Kur’an’ın istediği dinleme:
Dikkat etmek.
anlamaya çalışmak.
önyargının dışına çıkmak.
üzerinde düşünmek.
anlamlarını taşır.
Bu yüzden ayet, doğa işaretinin herkese görünür olmasına rağmen bundan herkesin aynı sonucu çıkarmadığını da düşündürür.
Görmek için göz kadar dikkat, duymak için kulak kadar zihinsel açıklık gerekir.
Yağmur Allah’ın Rahmeti midir
Yağmur çoğu zaman hayat için büyük nimettir.Tarım.
içme suyu.
yeraltı su kaynakları.
ekosistem.
büyük ölçüde su döngüsüne bağlıdır.
Bu nedenle yağmur rahmet olarak görülebilir.
Ancak aşırı yağış:
Sel.
heyelan.
taşkın.
gibi zararlar da meydana getirebilir.
Bu nedenle:
“Yağmur her durumda yalnızca fayda üretir.”
demek doğru değildir.
Aynı doğal unsur, miktara ve koşullara göre farklı sonuçlar doğurabilir.
Kur’an’ın nimeti anlatması, insanın altyapı, şehir planlaması ve afet yönetimi sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Sel Allah’ın Cezası mıdır
Belirli bir sel hakkında vahye dayalı özel bilgi yoksa:“Allah bu topluma ceza verdi.”
diye kesin hüküm vermek doğru değildir.
Selin:
Aşırı yağış.
dere yataklarının yapılaşmaya açılması.
yetersiz drenaj.
orman kaybı.
altyapı sorunu.
gibi doğal ve insan kaynaklı etkenleri olabilir.
Bunları araştırmak gerekir.
Bir selde mağdur olan insanlara:
“Demek günahkârdınız.”
demek hem bilgi sınırını aşar hem mağduriyetlerini ağırlaştırabilir.
Afette önce can kurtarılır; metafizik suçlama yapılmaz.
Kuraklık İnsanların Günahı Nedeniyle midir
Her kuraklığı otomatik olarak özel ilahî ceza ilan etmek doğru değildir.Kuraklık:
İklim örüntüleri.
uzun süreli yağış azlığı.
sıcaklık artışı.
su yönetimi.
toprak kullanımı.
gibi birçok etkenle ilişkili olabilir.
İnsanların çevreyi kötü yönetmesi kuraklığın etkilerini ağırlaştırabilir.
Bu durumda ahlaki sorumluluk vardır.
Ama bu:
“Şu bölge kesin şu günahtan dolayı yağmur almıyor.”
demek değildir.
Doğal süreçleri araştırmak ile Allah’a inanmak birbirinin karşıtı değildir.
Yağmur Duası Yapmak Meteorolojiyle Çelişir mi
Hayır.Bir mümin yağmur için dua edebilir.
Aynı zamanda meteorolojik tahminleri takip edebilir.
Baraj planlaması yapabilir.
Su tasarrufu uygulayabilir.
Tarım tekniklerini geliştirebilir.
Dua:
“Sebebe ihtiyacımız yok.”
demek değildir.
Dua insanın Allah’a yönelişidir.
Planlama ise insanın sorumluluğudur.
Dua ile tedbir birbirinin alternatifi değil, farklı düzlemlerde iki davranış olabilir.
Yağmur Yağdığında “Duamız Kabul Oldu” Diyebilir miyiz
İnsan bunu şükür ve umut diliyle söyleyebilir.Ancak belirli meteorolojik olay hakkında:
“Bu yağmur kesin sadece bizim duamız nedeniyle yağdı.”
şeklinde herkes adına doğrulanabilir bilimsel bir iddia kurmak farklıdır.
Dua eden kişi Allah’ın kendisine cevap verdiğini düşünebilir ve şükredebilir.
Ama aynı zamanda yağmurun:
Atmosferik süreçlerle.
geniş bölgesel sistemlerle.
oluştuğunu bilir.
Manevi anlam ile fiziksel açıklama aynı anda bulunabilir.
Tabiatın Düzeni Allah’ı Kanıtlamak İçin Nasıl Kullanılmalıdır
Doğadaki düzen insanı Allah hakkında düşünmeye yöneltebilir.Fakat bu düşünceyi:
“Bak, şunu açıklayamadık; demek kesin Allah.”
şeklindeki boşluk doldurma mantığına indirgemek sağlıklı değildir.
Çünkü bilim bugün açıklayamadığını yarın açıklayabilir.
Daha güçlü düşünce şudur:
Bilim mekanizmaları ne kadar açıklarsa açıklasın, insan hâlâ:
Varlığın neden var olduğu.
doğa yasalarının neden düzenli olduğu.
bilincin ve hayatın anlamı.
gibi daha temel felsefi sorular sorabilir.
Allah inancı yalnız bilimin henüz bilmediği boşluklara yerleştirilmemelidir.
Bu Ayet Çevreyi Koruma Konusunda Ne Söyler
Ayet doğrudan modern çevre politikası metni değildir; fakat suyun ve toprağın hayat için önemini açık biçimde hatırlatır.Bu da insanda güçlü bir sorumluluk bilinci oluşturabilir.
Su sınırsızca kirletilecek bir kaynak değildir.
Toprak yalnız ekonomik kazanç nesnesi değildir.
İnsan:
Suyu israf ederse.
yeraltı kaynaklarını kontrolsüz tüketirse.
toprağı zehirlerse.
gelecek nesilleri de etkileyebilir.
Nimete şükür, nimeti tahrip etmemeyi de içerir.
Ancak çevre politikalarının teknik ayrıntıları uzmanlık, bilim, hukuk ve ekonomi gerektirir.
“Toprağın Dirilmesi” İnsan Hayatı İçin Manevî Bir Benzetme Olarak Düşünülebilir mi
Ayetin doğrudan anlamı yağmurla toprağın canlanmasıdır.Bunun yanında insan manevi bir ders de çıkarabilir.
Bir insan:
Umudunu kaybetmiş.
çok hata yapmış.
hayatını dağıtmış.
olabilir.
Sonra değişebilir.
Tövbe edebilir.
Yeni bir başlangıç yapabilir.
Bu, ayetin doğrudan tefsirinin yerine geçirilmemeli; fakat ölü görünen toprağın yeniden yeşermesi, insan için umut verici bir tefekkür örneği olabilir.
Bugünkü kuraklık, sonsuza kadar kurak kalacağımız anlamına gelmez.
Nahl Suresi 64 ve 65. Ayetler Birlikte Nasıl Okunmalıdır
Nahl 64’te Kitab’ın:Açıklama.
hidayet.
rahmet.
için indirildiği bildirilmişti.
Nahl 65’te ise insan doğadaki bir işarete yönlendirilir:
Yağmur ve toprağın dirilmesi.
Bu birliktelik önemlidir.
Kur’an yalnız kitap sayfasına bakmamızı istemez.
Aynı zamanda:
Göğe.
toprağa.
suya.
hayata.
bakmamızı ister.
Vahiy insanı doğadan uzaklaştırmaz; doğaya daha dikkatli bakmaya çağırabilir.
Bir sonraki ayet olan Nahl Suresi 66. ayette, hayvanlarda insanlar için ibret bulunduğu, onların karınlarından kan ile dışkı arasından içenlere kolay gelen saf süt çıkarıldığı bildirilecektir. Bu ayeti ele alırken özellikle sütün hayvanda oluşum sürecini modern biyolojiyle doğru açıklamak, ayeti kaba bir anatomik tasvir gibi okumamak, “kan ile dışkı arasından” ifadesini bilimsel mucize iddiasına zorlamamak, hayvanlardan yararlanmanın hayvanlara eziyet etme hakkı vermemesi ve sütün herkes için zorunlu ya da her durumda sağlıklı olduğu sonucunu çıkarmamak üzerinde dikkatle durmak gerekecektir.
Sonuç: Nahl Suresi 65. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Nahl Suresi 65. ayet, insanın bakıp geçtiği en sıradan olaylardan birini yeniden önüne getirir:Yağmur.
Her yıl yağmur yağıyor.
Toprak ıslanıyor.
Otlar çıkıyor.
Ağaçlar yeşeriyor.
İnsan buna alıştığı için artık şaşırmıyor.
Oysa düşünürsek bütün hayat sistemimiz büyük ölçüde suya bağlıdır.
İnsan susuz yaşayamaz.
Tarım susuz olmaz.
Hayvanlar susuz yaşayamaz.
Ekosistem su döngüsü olmadan devam edemez.
Bu nedenle ayet insana:
“Alıştığın şeyi sıradan diye değersizleştirme.”
der.
Nahl 65’in başka önemli mesajı bilim ile tefekkürü karşı karşıya koymamaktır.
Meteorolog yağmurun nasıl oluştuğunu açıklar.
Bu bilgi ayetin anlamını azaltmaz.
Tam tersine insan:
Bulut fiziğini.
atmosfer hareketlerini.
su döngüsünü.
öğrendikçe sistemin ne kadar karmaşık olduğunu daha iyi görebilir.
Bilmek hayreti öldürmek zorunda değildir.
Bazen tam tersine hayreti derinleştirir.
Bir çocuk yağmuru:
“Buluttan su düşüyor.”
diye görür.
Bilim insanı ise aynı olayı:
Sıcaklık.
basınç.
yoğunlaşma çekirdekleri.
hava kütleleri.
üzerinden inceler.
İkisi de aynı gerçekliğe farklı derinlikte bakar.
Bilim açıklama sağlar; tefekkür anlam sorar.
Nahl 65’in başka önemli mesajı Allah’ın yaratmasını doğal sebebin alternatifi gibi düşünmemektir.
Bazen dinî dilde:
“Yağmuru bulut yağdırmıyor, Allah yağdırıyor.”
denir.
Eğer bu söz:
“Bulutun ve meteorolojik süreçlerin hiçbir gerçek etkisi yoktur.”
anlamında söylenirse gereksiz bir karşıtlık üretir.
Daha doğru ifade şudur:
Bulut ve fiziksel süreçler sebep düzenidir.
Mümin ise bu düzenin kendisini Allah’ın yaratması içinde görür.
Bir ilacın etkisini kabul etmek nasıl doktoru veya ilacı ilah yapmak değilse, bulutun yağıştaki rolünü kabul etmek de Allah’ı reddetmek değildir.
Sebep ile yaratıcı aynı düzlemde rakip değildir.
Nahl 65’in başka önemli mesajı doğayı yalnız kullanım nesnesi olarak görmemektir.
Toprak:
Yalnız satılacak arazi değildir.
Su:
Yalnız fatura kalemi değildir.
Yağmur:
Yalnız tarımsal üretim girdisi değildir.
Bunların ekonomik değeri vardır; fakat hayatın sürmesi açısından çok daha geniş önemleri vardır.
İnsan yalnız:
“Bu kaynaktan ne kadar para kazanırım?”
diye düşünürse uzun vadede kendi yaşam temelini de yok edebilir.
Nahl 65 insanı tabiatın içinde bağımlı bir varlık olduğunu hatırlamaya çağırır.
Biz dünyaya dışarıdan gelen seyirciler değiliz.
Su sisteminin içindeyiz.
Toprağın ürününe muhtacız.
Atmosfere muhtacız.
Doğaya verdiğimiz zarar sonunda bize de dönebilir.
Nahl 65’in başka önemli mesajı kuraklık dönemlerinde suyun değerini daha iyi anlamaktır.
Musluğu açıyoruz.
Su geliyor.
Bu sıradan görünüyor.
Ama dünyanın birçok bölgesinde temiz suya erişim büyük problemdir.
Bu nedenle suyun varlığı:
Şükür.
planlama.
koruma.
gerektirir.
Şükür yalnız:
“Allah’a şükür suyumuz var.”
demek değildir.
Aynı zamanda:
Gereksiz tüketmemek.
kirletmemek.
altyapıyı korumak.
adil kullanım sağlamak.
anlamına gelebilir.
Nimeti korumak, nimete teşekkür etmenin davranış biçimlerinden biridir.
Nahl 65’in başka önemli mesajı yağmurun fazla veya az olmasının insan sorumluluğunu ortadan kaldırmamasıdır.
Çok yağmur yağıyor.
Şehir su altında kalıyor.
Burada yalnız:
“Çok yağdı.”
demek yeterli olmayabilir.
Dere yataklarına yapı yapılmış mı?
Drenaj sistemi yeterli mi?
Yeşil alanlar yok edilmiş mi?
Bunlar araştırılır.
Aynı şekilde kuraklıkta:
Su kaçakları.
yanlış sulama.
kontrolsüz tüketim.
incelenir.
Doğa olayı ile insan ihmali aynı anda bulunabilir.
Kader dili teknik sorumluluğun yerine geçmemelidir.
Nahl 65’in başka önemli mesajı her yağmuru kişisel işaret olarak okumamaktır.
Bir insan dua etti.
Sonra yağmur yağdı.
Bunu manevi olarak güzel bir tevafuk ve şükür vesilesi görebilir.
Ama:
“Bu yağmur kesin Allah’ın bana özel mesajıdır.”
diye zorunlu hüküm kurmak başka bir şeydir.
Aynı şekilde:
Bir yere giderken yağmur başladı.
“Allah bana gitme dedi.”
sonucunu otomatik olarak çıkaramayız.
Doğal olayları sürekli kişisel kodlara çevirmek insanı yanlış kararlar almaya sürükleyebilir.
Her tesadüf vahiy değildir.
Nahl 65’in başka önemli mesajı yeniden dirilişi imkânsız gören insanın doğaya bakmasıdır.
İnsan ölümden sonra dirilişi:
“Bu nasıl mümkün olacak?”
diye sorgulayabilir.
Bu soru küçümsenmemelidir.
Kur’an cevap verirken insanın gözünün önündeki dönüşüme dikkat çeker.
Kuru toprak.
Yağmur.
Filiz.
Yeşillik.
Hasat.
İnsan doğada sürekli:
Dönüşüm.
bozulma.
yeniden oluşum.
görür.
Bunlar ahiret dirilişini bilimsel olarak ispatlayan laboratuvar deneyi değildir; fakat insanın:
“Yeniden yaratma neden imkânsız olsun?”
sorusunu düşünmesini sağlar.
Nahl 65’in başka önemli mesajı ölüm ve diriliş dilini umutsuzluk yerine hayat bilinciyle okumaktır.
Kurumuş toprak yeniden yeşeriyor.
Bu görüntü insanın kendi hayatına da güçlü bir umut metaforu sunabilir.
İnsan:
Bir işini kaybetmiş olabilir.
Bir planı çökmüş olabilir.
Ağır bir dönemden geçmiş olabilir.
Bundan:
“Hayatım artık hiç düzelmez.”
sonucu çıkarmak zorunda değildir.
Elbette ayetin doğrudan konusu psikolojik terapi değildir.
Ama doğadaki yenilenme, insanın:
Değişimin mümkün olduğunu
hatırlamasına yardımcı olabilir.
Nahl 65’in başka önemli mesajı toprakla ilişkimizi küçümsememektir.
Modern insan marketten ürün alıyor.
Ekmeğin:
Topraktan.
sudan.
çiftçinin emeğinden.
geldiğini kolayca unutabiliyor.
Bir domates raflarda kendiliğinden oluşmadı.
Arkasında:
Tohum.
toprak.
su.
güneş.
emek.
lojistik.
vardır.
Bu zinciri görmek şükrü derinleştirebilir.
Nimetin arkasındaki insan emeğini görmek, Allah’a şükre aykırı değildir.
Tam tersine insanlara teşekkür etmeyi de öğretir.
Nahl 65’in başka önemli mesajı çiftçinin emeğini “Allah veriyor” diyerek küçümsememektir.
Ürünü Allah’ın nimeti olarak görmek mümkündür.
Ama çiftçi:
Tarlayı sürdü.
tohum ekti.
suladı.
ilaçladı.
hasat yaptı.
Bu emeğin karşılığı vardır.
Bir insan çiftçiye:
“Rızkı Allah veriyor, senin emeğinin önemi yok.”
diyemez.
Sebep ile kaynak arasındaki denge burada da korunur.
Allah’a şükür, insan emeğine teşekkür etmeyi silmez.
Nahl 65’in başka önemli mesajı teknolojiyi doğaya karşı savaş gibi görmemektir.
Sulama sistemleri.
barajlar.
yağmur suyu toplama.
damla sulama.
meteorolojik tahmin.
insanın aklını kullanmasının ürünüdür.
Bunlar:
“Allah’a güvenmiyoruz.”
anlamına gelmez.
Tam tersine insan kendisine verilen imkânlarla kaynakları daha verimli kullanabilir.
Ancak teknoloji de mutlak çözüm değildir.
Yanlış yönetilirse çevreye zarar verebilir.
Akıl ve teknoloji nimet olabilir; fakat sorumlulukla kullanılmaları gerekir.
Nahl 65’in başka önemli mesajı su krizlerini yalnız dua meselesi hâline getirmemektir.
Bir bölgede su azalıyor.
Dua edilebilir.
Ama aynı zamanda:
Kaçaklar düzeltilmeli.
tarımsal sulama optimize edilmeli.
yeraltı suyu korunmalı.
şehir tüketimi planlanmalı.
çevre politikaları geliştirilmelidir.
Yalnız dua edip insan sorumluluğunu bırakmak eksik olur.
Yalnız teknik çözüm üretip insanın anlam ve şükür boyutunu küçümsemek de başka bir eksiklik olabilir.
Dua ile sorumluluk birlikte yürüyebilir.
Nahl 65’in başka önemli mesajı doğaya bakmanın ibret üretmesi için bilgi kadar dikkat gerektiğidir.
Ayet:
“Dinleyen bir toplum için.”
diyor.
Çünkü insan çok bilgi sahibi olup yine hiçbir anlam çıkarmayabilir.
Başka biri çok az bilgiyle doğadan derin bir tevazu öğrenebilir.
En sağlıklı hâl ise:
Bilgi.
dikkat.
tevazu.
birlikteliğidir.
İnsan doğayı ne kadar iyi tanırsa, kendi bağımlılığını da daha açık görebilir.
Biz yağmuru kontrol ettiğimizi sanıyoruz.
Ama büyük ölçüde tahmin ediyor, yönetmeye ve uyum sağlamaya çalışıyoruz.
İnsan çok şey yapabilir; fakat tabiatın mutlak sahibi değildir.
Nahl 65’in başka önemli mesajı doğa işaretlerini hurafeye çevirmemektir.
Yağmur başladı.
Gök gürledi.
Şimşek çaktı.
Bunları:
Uğur.
uğursuzluk.
kişisel kader mesajı.
gibi yorumlamak için özel delil gerekir.
Meteorolojik olayların fiziksel nedenleri vardır.
İnsan bunlardan dini tefekkür çıkarabilir.
Ama bu, her doğa olayının geleceğe ilişkin şifre taşıdığı anlamına gelmez.
Tefekkür ile falcılık aynı şey değildir.
Nahl 65’in başka önemli mesajı Allah’ın kudretiyle doğanın düzenliliğini birbirine zıt görmemektir.
Bazı insanlar mucizeyi ancak doğa yasası bozulursa görür.
Oysa düzenin kendisi de düşünmeye değerdir.
Suyun belirli fiziksel özellikleri var.
Bitkiler onu kullanıyor.
Toprakla, güneşle ve atmosferle birlikte büyük bir yaşam ağı oluşuyor.
Bütün bunların düzenli olması, mümin için zaten tefekkür konusudur.
Allah’ın kudretini görmek için her gün fizik yasalarının bozulmasını beklemeye gerek yoktur.
Nahl 65’in başka önemli mesajı nimetin eşit dağılmadığını görüp insan dayanışmasını geliştirmektir.
Bir bölgede su bolluğu vardır.
Başka yerde kuraklık.
Bir şehirde altyapı güçlüdür.
Başka yerde insanlar temiz suya ulaşamaz.
Bu farklılıklar insanın:
“Bana ne?”
demesi için değil, elindeki imkânın sorumluluğunu düşünmesi için sebep olabilir.
Suya erişim:
Sağlık.
tarım.
hijyen.
insan onuru.
ile doğrudan ilişkilidir.
Su nimeti yalnız bireysel şükür değil, toplumsal adalet konusu da olabilir.
Nahl 65’in başka önemli mesajı ölü toprağın dirilmesini sürekli göz önünde bulunan bir öğretmen gibi görmektir.
İnsan her bahar büyük bir dönüşüm görüyor.
Kışın kuru görünen dallar.
Baharda yapraklanıyor.
Toprak yeşeriyor.
Tohum çatlıyor.
Bu döngü alışkanlık nedeniyle sıradanlaşabilir.
Kur’an ise:
“Bak.”
der.
Çünkü bazen iman için yeni olağanüstü olaylara değil, eski olaylara yeni gözle bakmaya ihtiyaç vardır.
Nahl Suresi 65. ayetin bütün mesajı bu çerçevede şöyle özetlenebilir: **“Allah gökten su indirdi ve onunla yeryüzünü ölümünden sonra diriltti. Şüphesiz bunda dinleyen bir toplum için bir ayet vardır” ifadesi, insanı tabiatın sıradanlaştırdığı büyük dönüşümü yeniden fark etmeye çağırır. Bu ayet meteorolojiyi reddetmez, yağmurun fiziksel sebeplerini açıklamayı imana aykırı görmez ve her sel ya da kuraklığı otomatik günah cezası ilan etmez. Büyük mesaj şudur: Doğal sebebi öğren, bilimi kullan, suyu koru, çiftçinin emeğini gör, afet karşısında tedbir al; fakat bütün bu düzeni sıradan diye değersizleştirme. Çünkü yağmurla canlanan toprak, insana hem hayatın ne kadar bağımlı olduğunu hem de yeniden yaratmanın Allah için imkânsız olmadığını düşündüren güçlü bir işarettir.”
Bir sonraki ayet olan Nahl Suresi 66. ayette, hayvanlarda insanlar için ibret bulunduğu ve onların karınlarından, dışkı ile kan arasından içenlere kolay gelen saf süt çıkarıldığı bildirilecek. Bu ayeti ele alırken özellikle sütün hayvan vücudunda nasıl üretildiğini modern biyolojiyle doğru açıklamak, “kan ile dışkı arasından” ifadesini doğrudan kaba anatomik geçiş gibi anlamamak, ayeti zorla bilimsel mucize formülüne dönüştürmemek, süt üretiminin hayvanlara eziyet etme hakkı vermemesi, hayvansal gıdayı tüketmenin meşruiyeti ile hayvan refahını birlikte düşünmek ve sütün herkes için aynı derecede uygun olmayabileceğini dikkatle ele almak gerekecektir.
Ve belki Nahl Suresi 65. ayetin bugün bize yönelttiği en güçlü soru şudur: Her gün gördüğümüz şeyleri artık fark etmiyor olabilir miyiz? Musluktan akan suyu, yağmuru, toprağın ürün vermesini ve sofraya gelen gıdayı kendiliğinden var olan şeyler gibi mi görüyoruz? Bilim bir sürecin nasıl gerçekleştiğini açıkladığında tefekkürün bittiğini mi sanıyoruz? Kuraklığı ve seli hemen insanların günahına bağlayıp kendi su yönetimi ve altyapı sorumluluğumuzu mu unutuyoruz? Ve en önemlisi, kurumuş toprağın yeniden yeşermesini her yıl gördüğümüz hâlde, hayatın yeniden başlaması fikrinin ne kadar güçlü bir işaret olduğunu neden bu kadar kolay sıradanlaştırıyoruz?
