Nahl Suresi 6. Ayette “Onları Akşam Getirirken ve Sabah Otlağa Salarken Sizin İçin Onlarda Bir Güzellik Vardır” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Nahl Suresi 6. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin Arapçası şöyledir:وَلَكُمْ فِيهَا جَمَالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَحِينَ تَسْرَحُونَ
Okunuşu:
“Ve lekum fîhâ cemâlun hîne turîhûne ve hîne tesrahûn.”
Genel anlamı:
“Onları akşamleyin getirirken ve sabahleyin otlağa salarken sizin için onlarda bir güzellik vardır.”
şeklindedir.
Bir önceki ayette hayvanların:
Yün.
Et.
Süt.
Başka faydalar.
bakımından nimet olduğu anlatılmıştı.
Şimdi ise insanın başka bir yönüne hitap edilir:
Güzellik duygusuna.
Bu son derece dikkat çekicidir.
Kur’an yalnız:
“Ne işe yarıyor?”
sorusunu sormaz.
Bazen:
“Ne kadar güzel?”
sorusuna da yer verir.
Ayetteki “Cemâl” Ne Anlama Gelir
“Cemâl”, güzellik, hoşluk, estetik görünüm anlamına gelir.Ayet hayvan sürülerinin:
Toplu hâlde hareket etmesini.
Akşam barınaklarına dönmesini.
Sabah otlaklara çıkmasını.
insan açısından güzel ve hoş bir görüntü olarak sunar.
Yani hayvanların değeri yalnız:
“Kaç kilo et verir?”
“Ne kadar süt verir?”
sorularıyla ölçülmez.
Onlarda insanın gözüne ve ruhuna hitap eden bir güzellik de vardır.
“Hîne Turîhûn” Ne Demektir
“Turîhûn”, hayvanları akşamleyin otlaktan geri getirmeniz anlamına gelir.Günün sonunda sürü:
Otlaktan döner.
Barınağa gelir.
Hayvanlar bir araya toplanır.
İlk muhatapların yaşadığı toplumda bu görüntü son derece tanıdıktı.
Bir sürünün akşam köye veya ağıla dönüşü:
Hem ekonomik güven.
Hem düzen.
Hem de görsel güzellik.
anlamı taşıyabiliyordu.
Ayet bu günlük sahneyi sıradanlaştırmak yerine nimet olarak fark ettirir.
“Hîne Tesrahûn” Ne Anlama Gelir
“Tesrahûn”, sabahleyin hayvanları otlamaları için salmanız anlamına gelir.Sürü sabah çıkar.
Otlaklara yönelir.
Günün doğal düzeni başlar.
Bu görüntü de ayette güzellikle ilişkilendirilir.
Yani:
Akşam dönüş.
Sabah çıkış.
Hayatın tekrar eden doğal ritmi.
Kur’an bu günlük döngünün içinde bile insanın görebileceği bir estetik değer bulunduğunu hatırlatır.
Neden Akşam Dönüş Özellikle Dikkat Çekici Olabilir
Tefsirlerde akşam dönüşün daha göz alıcı olabileceği üzerinde duran açıklamalar vardır.Çünkü hayvanlar:
Otlaktan doymuş.
Memeleri sütle dolmuş.
Toplu hâlde eve dönüyor.
olabilir.
Bu görüntü sahipleri için:
Zenginlik.
Bereket.
Güven.
ve güzellik hissi oluşturabilir.
Ancak ayetin ana mesajını yalnız servet gösterisine indirgememek gerekir.
Buradaki esas vurgu:
Hayvanların insan hayatında yalnız faydalı değil, güzel de olduğudur.
Kur’an Güzellikten Hoşlanmayı Onaylıyor mu
Evet.Bu ayet bunun çok açık örneklerinden biridir.
İnsan:
Güzel manzaradan.
Güzel hayvandan.
Güzel evden.
Güzel bahçeden.
Güzel kıyafetten.
hoşlanabilir.
Güzellik duygusu insanın yaratılışındaki doğal özelliklerden biridir.
Din insanı:
“Güzel olan hiçbir şeyden hoşlanma.”
diye eğitmez.
Asıl mesele güzelliğin hangi ahlakla yaşandığıdır.
Güzel şeyden hoşlanmak başka, güzellikle kibirlenmek başkadır.
Güzel Giyinmek veya Güzel Eşya Kullanmak Günah mıdır
Hayır.Helal çerçevede:
Güzel giyinmek.
Bakımlı olmak.
Evi güzel düzenlemek.
Kaliteli eşya kullanmak.
kendi başına günah değildir.
Problem:
Bunları insanları aşağılamak.
Kibirlenmek.
Sürekli üstünlük göstermek.
İsraf etmek.
için kullanmakla ortaya çıkabilir.
Bir insan güzel arabasını sevebilir.
Ama:
“Bu arabaya sahip olduğum için senden daha değerliyim.”
dediğinde mesele değişir.
Estetik başka, kibir başka.
Güzellik ile Gösteriş Arasındaki Fark Nedir
Güzellik:Bir şeyin hoş ve estetik olmasından zevk almaktır.
Gösteriş ise çoğu zaman:
Başkalarının dikkatini çekme.
Onlardan üstün görünme.
Takdir toplama.
niyetiyle ilişkilidir.
Elbette insanın her görünür güzelliği otomatik olarak gösteriş değildir.
Yeni bir ev aldın.
Sevindin.
Dostlarına gösterdin.
Bu tek başına kibir değildir.
Ama bütün amaç:
“Herkes kıskansın.”
noktasına gelirse insan kendi niyetini sorgulayabilir.
Nimeti paylaşmak ile nimeti silaha dönüştürmek aynı şey değildir.
Bir İnsanın Malıyla Gurur Duyması Her Zaman Kibir midir
Hayır.İnsan:
Yıllarca çalışmış.
Bir ev almış.
Güzel bir iş kurmuş.
Bir çiftlik oluşturmuş.
Bununla sevinmesi doğaldır.
Sağlıklı gurur:
“Emek verdim ve güzel bir sonuç ortaya çıktı.”
diyebilir.
Kibir ise:
“Ben buna sahibim, o hâlde senden üstünüm.”
der.
Aradaki fark önemlidir.
Başarıdan memnun olmak insanîdir.
Başarıyı insan değerinin ölçüsü yapmak problemli olabilir.
Hayvanların Güzelliği Yalnız Sahipleri İçin mi Değerlidir
Hayır.Ayet ilk muhatapların sürü sahibi yaşamıyla konuşuyor olsa da hayvan güzelliği daha geniş düşünülebilir.
Bir atın koşuşu.
Kuşların uçuşu.
Koyun sürüsünün hareketi.
Bir devenin çölde ilerleyişi.
İnsan üzerinde estetik etki oluşturabilir.
Hayvanların güzelliğini görmek için mutlaka onların ekonomik sahibi olmak gerekmez.
İnsan doğadaki canlıları seyredip hayranlık duyabilir.
Bu hayranlık, mümin açısından Yaratana şükür ve tefekküre dönüşebilir.
Hayvanı Güzel Bulmak Onu Süs Eşyasına Çevirmek Anlamına Gelir mi
Hayır.Hayvanın güzelliğini takdir etmek ile onu yalnız görüntü nesnesi hâline getirmek farklıdır.
Bir hayvan:
Canlıdır.
İhtiyaçları vardır.
Acı hissedebilir.
Dinlenmeye ihtiyaç duyar.
Bu nedenle sırf:
Fotoğraf çekmek.
Gösteri yapmak.
İnsanları eğlendirmek.
için hayvana gereksiz stres veya acı vermek doğru değildir.
Güzellikten yararlanmak, canlıyı eziyet nesnesine dönüştürme hakkı vermez.
Hayvan Yarışları ve Gösterileri Bu Açıdan Nasıl Düşünülebilir
Ayet doğrudan modern hayvan yarışlarını veya gösterilerini düzenlemez.Ancak genel ahlaki ölçü şudur:
Hayvana gereksiz acı veriliyor mu?
Aşırı zorlanıyor mu?
Yaralanma riski bilinçli biçimde artırılıyor mu?
Yalnız eğlence için eziyet ediliyor mu?
Eğer böyleyse mesele yalnız:
“İnsanlar eğleniyor.”
diye geçiştirilemez.
Eğlence helal olabilir.
Ama eziyet eğlenceye dönüşmemelidir.
Kur’an Neden Ekonomik Faydadan Sonra Güzelliği Anlatıyor
Bu sıralama çok anlamlıdır.Nahl 5:
Fayda.
Nahl 6:
Güzellik.
Önce:
Hayvan ne sağlar?
Sonra:
Hayvan sana nasıl bir güzellik sunar?
Bu, insanın dünyayla ilişkisinin yalnız ekonomik olmadığını gösterir.
Bir orman yalnız:
Kaç metreküp kereste çıkar?
sorusuyla ölçülemez.
Deniz yalnız:
Kaç ton balık verir?
değildir.
Hayvan yalnız:
Kaç kilo et eder?
değildir.
Fiyat ile değer aynı şey değildir.
Bu, modern insanın özellikle hatırlaması gereken çok güçlü bir ilkedir.
Bir Şey Faydasız Görünse Bile Güzel Olduğu İçin Değerli Olabilir mi
Evet.İnsan bazen her şeyi:
“Ne işe yarıyor?”
sorusuyla ölçer.
Ama sanatın.
Çiçeğin.
Manzaranın.
Müziğin.
Estetik mimarinin.
de insan hayatında değeri vardır.
Bir çiçek:
Seni işe götürmez.
Ama sana güzellik sunar.
Bir tablo:
Karnını doyurmaz.
Ama insanın ruhuna hitap edebilir.
Bu ayet doğrudan sanat teorisi değildir; fakat güzelliğin başlı başına fark edilebilir bir nimet olduğunu çok açık biçimde gösterir.
İslam’da Estetik Önemsiz midir
Hayır.İslam geleneğinde:
Mimari.
Hat.
Tezhip.
Şiir.
Bahçe düzeni.
Güzel kıraat.
gibi pek çok estetik alan gelişmiştir.
Bu da dinî hayatın yalnız işlev ve kurallardan ibaret olmadığını gösterir.
Ancak estetik:
Ahlakın yerine geçmez.
Çok güzel bir cami yapılabilir.
Ama çalışanların hakkı yenmişse güzellik ahlaki problemi ortadan kaldırmaz.
Güzel görünmek ile güzel davranmak birbirini tamamlamalıdır.
Sosyal Medyada Güzelliği Sergilemek Her Zaman Gösteriş midir
Hayır.Bir insan:
Güzel manzara.
Yeni aldığı eşya.
Bahçesi.
Hayvanı.
tatili.
gibi şeyleri paylaşabilir.
Bundan otomatik olarak:
“Riya yapıyor.”
sonucu çıkarılmaz.
Niyeti biz kesin bilemeyiz.
Ama kişi kendi içinde şu soruyu sorabilir:
“Ben bunu paylaşırken sevincimi mi paylaşıyorum, yoksa insanlara üstünlüğümü mü ispatlamaya çalışıyorum?”
Bu, kişinin kendisini değerlendirmesi için faydalı bir sorudur.
Başkalarının kalbi hakkında kesin hüküm vermek ise doğru değildir.
Güzelliğe Sahip Olmak İnsan Değerini Artırır mı
İnsan güzel olabilir.Güzel evi olabilir.
Güzel hayvanları olabilir.
Güzel kıyafetleri olabilir.
Ama bunlar onun insan olarak başkalarından daha değerli olduğunu otomatik olarak göstermez.
Güzellik:
Nimettir.
Ama ahlaki üstünlük belgesi değildir.
Bir insan çok güzel görünümlü olabilir ama zalim olabilir.
Başka biri sıradan görünümlü ama son derece merhametli olabilir.
Bu nedenle estetik değer ile ahlaki değer birbirine karıştırılmamalıdır.
Güzellik gözün ölçüsüdür; takvâ ve ahlak başka bir alandır.
Nahl Suresi 5 ve 6. Ayetler Birlikte Nasıl Okunmalıdır
Nahl 5:“Hayvanlarda sizin için ısınma, çeşitli faydalar vardır ve onlardan yersiniz.”
demişti.
Nahl 6:
“Onları getirirken ve otlağa salarken sizin için onlarda güzellik vardır.”
der.
İki ayet birlikte hayvanı çok daha bütünlüklü gösterir:
Faydalı.
Ve:
Güzel.
Yani insan doğaya yalnız ekonomik gözle bakmamalıdır.
Bir sonraki ayet olan Nahl Suresi 7. ayette, bu hayvanların bir başka önemli faydasına geçilecek ve şöyle buyurulacaktır: “Onlar, ancak büyük bir güçlükle ulaşabileceğiniz bir beldeye yüklerinizi taşırlar. Şüphesiz Rabbiniz çok şefkatli, çok merhametlidir.” Bu ayeti ele alırken özellikle hayvanların tarih boyunca ulaşım ve yük taşımadaki rolü, insan gücünün sınırlılığı, teknolojiden önce hayvan taşımacılığının önemi, hayvanlara taşıyamayacakları yükü yüklememe, kolaylık nimetinin rahmetle ilişkilendirilmesi ve günümüzde araç ve teknoloji nimetinin benzer biçimde şükür ve sorumluluk gerektirmesi üzerinde dikkatle durmak gerekecektir.
Sonuç: Nahl Suresi 6. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Nahl Suresi 6. ayet çok güzel ve belki de bazen gözden kaçırılan bir kelime kullanır:“Cemâl.”
Yani:
Güzellik.
Bir önceki ayette hayvanların faydaları anlatılmıştı.
Bu ayette ise Kur’an adeta şöyle der:
“Onlara yalnız fayda gözüyle bakma; güzelliklerini de gör.”
Bu çok önemli bir bakış değişikliğidir.
Çünkü insan özellikle modern ekonomik hayatta her şeyi fayda hesabına dönüştürebilir.
Bir araziye bakar:
Kaç para eder?
Bir ağaca bakar:
Ne kadar ürün verir?
Bir hayvana bakar:
Kaç kilo gelir?
Bir insana bile bakar:
Bana ne faydası var?
Bu bakış tek başına çok yoksullaştırıcı olabilir.
Çünkü hayatın her değerinin fiyat etiketi yoktur.
Bir annenin sevgisinin fiyatı nedir?
Dostluğun?
Güzel bir gün batımının?
Bir çocuğun kahkahasının?
Bir kuş sürüsünün gökyüzündeki görüntüsünün?
Bunlar ekonomik tabloda görünmez.
Ama insan hayatında gerçek değer taşırlar.
Nahl 6, hayvan sürüsü üzerinden insana bunu hatırlatır.
Hayat yalnız:
Kullanım değeri
değildir.
Güzellik değeri de vardır.
Bu, insanın dünyaya bakışını yumuşatabilir.
Sürekli:
“Bunun bana faydası ne?”
diye soran insan, bir süre sonra güzelliği fark etmeyi unutabilir.
Oysa insan bazen bir ağaca yalnız ağaç olduğu için bakabilir.
Bir hayvanı yalnız canlı ve güzel olduğu için sevebilir.
Denizi yalnız para kazanılacak kaynak olarak değil, hayranlık duyulacak yaratılış olarak görebilir.
Bu bakış çevre ahlakı açısından da değerlidir.
Bir şeyin ekonomik getirisi olmadığı için yok edilmesi gerekmeyebilir.
Doğal güzelliğin de değeri vardır.
Fakat burada başka bir uçtan kaçınmak gerekir.
Güzelliği önemsemek:
İnsan ihtiyaçlarını önemsiz görmek değildir.
Bir çiftçi hayvanını ekonomik amaçla yetiştirir.
Bu normaldir.
Ailesini geçindirir.
Hayvanın sütünden ve etinden yararlanır.
Ayet zaten bunu önceki ayette kabul etti.
Kur’an burada ekonomiyi estetikle dengelemektedir, ekonomiyi iptal etmemektedir.
Bu çok güzel bir dengedir:
Fayda + güzellik.
İnsan hayvanından para kazanabilir.
Ama ona baktığında yalnız para görmemelidir.
İşte bu bakış insanın davranışını da değiştirebilir.
Bir şeyi yalnız mal olarak görürsen:
Bozulduğunda atarsın.
Ama canlı olduğunu fark edersen:
Bakarsın.
Korursun.
Merhamet edersin.
Nahl 6 böylece bir önceki ayetin hayvan refahı mesajını daha da derinleştirir.
Çünkü güzellik gördüğün şeye karşı genellikle daha hassas olursun.
Ayetin başka büyük mesajı nimetten sevinmenin meşru oluşudur.
Bazı insanlar dindarlığı sürekli yüz asmak gibi anlayabilir.
Güzel bir şeyden hoşlanınca:
“Dünyevileştim mi?”
diye korkar.
Oysa Kur’an:
“Sizin için onlarda güzellik vardır.”
diyor.
Yani insanın gözünün hoşlanması görmezden gelinmiyor.
Bu çok insani ve dengeli bir dindir.
İnsan:
Güzel evden hoşlanabilir.
Güzel bahçeden.
Güzel hayvandan.
Güzel kıyafetten.
Bu otomatik olarak günah değildir.
Asıl mesele:
Güzelliğin seni neye dönüştürdüğü.
Şükre mi?
Kibre mi?
Bir insan güzel bir eve girer.
“Ne güzel, Allah sahibine huzur versin.”
der.
Bu başka.
“Benim evim bundan daha iyi, bunlar kim?”
der.
Bu başka.
Güzellik aynı.
Kalbin tavrı farklı.
Bu nedenle ahlak çoğu zaman sahip olduğun şeyde değil, ona verdiğin anlamda ortaya çıkar.
Nahl 6’nın başka önemli bir mesajı güzellik ile statü arasındaki ilişkiyi düşündürür.
İlk dönemlerde büyük sürü servetin göstergesi olabilirdi.
Hayvanlar akşam toplu hâlde dönüyor.
İnsanlar görüyordu.
Sahibi bununla gurur duyabiliyordu.
Bugün bunun karşılığı:
Lüks araba.
Büyük ev.
Tekne.
Markalı kıyafet.
gibi şeyler olabilir.
Bunları kullanmak tek başına yanlış değildir.
Ama insanın bütün kimliğini:
“Benim neye sahip olduğumu görün.”
üzerine kurması problem oluşturabilir.
Çünkü bu yarışın sonu yoktur.
Senin araban güzel.
Başkasının daha pahalı.
Senin evin büyük.
Başkasının daha büyük.
Bu karşılaştırma sürdükçe güzellik huzur değil rekabet üretmeye başlayabilir.
Oysa güzelliğin en sağlıklı karşılığı:
Takdir + şükür
olabilir.
Sende varsa şükret.
Başkasında varsa kıskanmak yerine güzel bulabil.
Bu, insanı çok özgürleştirir.
Çünkü artık güzel olan her şeyi sahiplenmek zorunda değilsin.
Bir manzara senin değil.
Ama seyredebilirsin.
Birinin bahçesi senin değil.
Ama:
“Çok güzel olmuş.”
diyebilirsin.
Başkasının arabası senin değil.
Beğenebilirsin.
Güzelliği takdir etmek için ona sahip olmak zorunda değilsin.
Bu çok olgun bir bakıştır.
Nahl 6’nın bir diğer önemli mesajı alışkanlık körlüğüdür.
Hayvan sahibi bir insan her gün aynı sürüyü görüyor.
Bir süre sonra sıradan gelebilir.
Biz de hayatımızdaki nimetlere böyle alışırız.
Her sabah aynı deniz.
Artık bakmıyoruz.
Evimizin manzarası.
İlk gün muhteşemdi.
Bir yıl sonra perdeyi bile açmıyoruz.
Sevdiğimiz insanın yüzü.
Bir zamanlar görmek için can atıyorduk.
Sonra sıradan geliyor.
Nahl 6 günlük bir görüntüyü:
“Burada güzellik var.”
diyerek yeniden görünür hâle getirir.
Bu, şükür açısından çok güçlü bir derstir.
Belki hayatımızda yeni nimetten önce eski nimeti yeniden görebilmek gerekiyor.
Her şeyin değişmesi gerekmiyor.
Bazen bakışımızın değişmesi gerekiyor.
Bir insan:
“Hayatımda güzel hiçbir şey yok.”
diyebilir.
Gerçekten çok ağır şartları olabilir.
Bunu küçümsememek gerekir.
Ama bazen de insan güzelliklere o kadar alışmıştır ki artık fark etmiyordur.
Bir bardak çay.
Sessiz bir sabah.
Sağlıklı uyanmak.
Bir dostun mesajı.
Bir hayvanın gelip yanına oturması.
Bunlar hayatın küçük güzellikleri olabilir.
Şükür, büyük mucizeler beklemeden küçük güzellikleri fark edebilme yeteneği de kazandırabilir.
Ayetin başka önemli mesajı estetiğin ruhsal etkisidir.
Güzel ve düzenli çevre insan üzerinde olumlu etki oluşturabilir.
Bu nedenle:
Evi düzenlemek.
Bahçe yapmak.
Çiçek yetiştirmek.
Temiz ve güzel giyinmek.
yaşam alanını hoş hâle getirmek.
tamamen gereksiz şeyler değildir.
İnsan yalnız biyolojik ihtiyaçlardan oluşmaz.
Estetik ihtiyaçları da vardır.
Fakat burada yine israf sınırı vardır.
Bir evi güzelleştirmek başka.
Sırf gösteriş için borç içinde yaşamak başka.
Güzel giyinmek başka.
Yalnız marka logosuyla insan değerini ölçmek başka.
Estetik hayatı güzelleştirir; statü bağımlılığı hayatı yorabilir.
Nahl 6’nın başka bir güçlü yönü, güzelliğin hareket içinde anlatılmasıdır.
Hayvanlar durmuyor.
Akşam geliyorlar.
Sabah gidiyorlar.
Yani güzellik yalnız sabit nesnede değildir.
Harekette ve düzende de güzellik vardır.
Bu çok düşündürücüdür.
Bir kuşun uçması.
Atın koşması.
Dalgaların gelişi.
Yağmurun düşüşü.
Bazen güzellik şeyin kendisinden çok hareket biçimindedir.
Kur’an insanı dünyaya dikkatli bakmaya çağırır.
Bu bakış insanın sürekli telefona gömülü olduğu çağda daha da değerlidir.
İnsan dışarı çıkıyor.
Ağaç var.
Gökyüzü var.
Hayvanlar var.
Ama göz telefonda.
Bazen yüzlerce kilometre seyahat ediyoruz.
Manzarayı telefon kamerasından izliyoruz.
Fotoğraf çekiyoruz.
Ama gerçekten bakmıyoruz.
Nahl 6’nın:
“Sizin için onlarda güzellik vardır.”
ifadesi adeta:
“Bak.”
der.
Gör.
Fark et.
Her şeyi kayıt altına almak yerine bazen sadece yaşa.
Bu da modern çağ için güçlü bir tefekkürdür.
Ayetin başka bir mesajı güzellik ile sahiplik arasındaki sınırdır.
İnsan güzel olanı görünce sahip olmak isteyebilir.
Bu doğal olabilir.
Ama her güzel şeyi satın alamayız.
Ve satın almak zorunda da değiliz.
Güzelliğe sahip olmadan da ondan faydalanabiliriz.
Bir park.
Bir dağ.
Bir gün batımı.
Sana ait değil.
Ama sana güzellik sunuyor.
Bu düşünce tüketim kültürüne güçlü bir alternatif sunar:
Her beğendiğin şeyi satın almak zorunda değilsin.
Bazen görmek yeter.
Bu, hem insan bütçesi hem çevre açısından çok sağlıklı olabilir.
Nahl 6’nın estetik mesajı aynı zamanda hayvan sevgisini de dengeli biçimde anlamamıza yardımcı olabilir.
Bir insan hayvanları çok sevebilir.
Bu güzel.
Onları besleyebilir.
Koruyabilir.
Ama hayvan sevgisi insanlara karşı nefret bahanesi olmamalıdır.
Bazen:
“Hayvanları insanlardan daha çok seviyorum; insanlar değersiz.”
gibi cümleler kurulabilir.
İnsanın kötü insan deneyimleri olabilir.
Ama bir merhamet biçiminin başka varlıklara karşı nefret üretmesi sağlıklı olmayabilir.
Merhamet bölünmek zorunda değildir.
Hayvana merhamet edebilirsin.
İnsana da.
Doğaya da.
Nahl Suresi’nin nimetleri sayarken insanı merkeze alması, diğer yaratılmışların tamamen değersiz olduğu anlamına gelmez.
Tam tersine insanın sorumluluğunu büyütür.
Ayetin başka bir önemli dersi güzelliğin şükre açılan kapı olabilmesidir.
Bir şey güzel.
İnsan:
“Ne güzel yaratılmış.”
diyor.
Bu basit cümle insanı Allah’a yöneltebilir.
Ama güzellik tek başına bütün insanlarda aynı inanç sonucunu doğurmak zorunda değildir.
Bir ateist de gün batımını güzel bulabilir.
Bir Müslüman da.
Fark, güzelliğe verilen nihai yorumdadır.
Mümin:
“Bu güzellik bana Yaratanı hatırlatıyor.”
diyebilir.
Ama bunu başka insanı zorlamak için kullanmamalıdır.
Tefekkür davettir; zorunlu felsefi sonuç dayatması değildir.
Nahl 6’dan çıkarılabilecek başka bir önemli hayat dersi de insanların yalnız faydasını görmemektir.
Bu doğrudan ayetin tefsiri değildir; fakat güçlü bir ahlaki tefekkürdür.
Bazen insan ilişkileri de tamamen fayda hesabına döner.
Bu kişi bana ne kazandırıyor?
Bu arkadaşın bağlantısı var mı?
Bu insan işime yarar mı?
Oysa insan sadece işlev değildir.
Sevgi.
Dostluk.
Sohbet.
Karakter.
Güven.
değerlidir.
Hayvana bile:
“Yalnız faydası yok; güzelliği de var.”
diyen bir bakış, insanı yalnız üretim aracı olarak görmekten çok daha fazla kaçınmalıdır.
Bir çalışan:
Yalnız maaş karşılığında üretim yapan makine değildir.
Bir eş:
Yalnız ev işi veya ekonomik katkı sağlayan kişi değildir.
Çocuk:
Yalnız gelecekte başarı getirecek proje değildir.
İnsanların değeri işlevlerinden büyüktür.
Bu, Nahl 6’nın estetik bakışından çıkarılabilecek güzel bir çağdaş tefekkürdür.
Nahl Suresi 6. ayetin bütün mesajı bu çerçevede şöyle özetlenebilir: **“Hayvanlarda sizin için güzellik vardır” ifadesini servet gösterisi veya kibir teşviki olarak anlama. Aynı şekilde dindarlığı da güzellikten kaçmak, güzel şeylerden hoşlanmamak veya hayatın estetik tarafını küçümsemek şeklinde yorumlama. Çünkü ayetin büyük mesajı şudur: Allah’ın nimetleri yalnız faydalı değil, güzel de olabilir. İnsan güzelliği görebilir, ondan sevinç duyabilir ve bunu şükre dönüştürebilir. Fakat güzelliği insan değerinin ölçüsüne, başkalarını küçümseme aracına veya canlıları yalnız gösteri nesnesine dönüştürmemelidir. Gerçek estetik, nimet ile tevazuyu bir arada yaşayabilmektir.”
Bir sonraki ayet olan Nahl Suresi 7. ayette, hayvanların insan hayatındaki bir başka büyük faydası anlatılacak ve şöyle buyurulacaktır: “Onlar, ancak büyük bir güçlükle ulaşabileceğiniz bir beldeye yüklerinizi taşırlar. Şüphesiz Rabbiniz çok şefkatli, çok merhametlidir.” Bu ayeti ele alırken özellikle deve ve yük hayvanlarının tarih boyunca ulaşımda oynadığı rol, insan bedeninin sınırlılığı, hayvanlara taşıyamayacakları yükün yüklenmemesi, kolaylığın Allah’ın rahmeti olarak görülmesi, teknoloji ve ulaşım araçlarının günümüzde benzer bir nimet bilinciyle değerlendirilmesi, kolaylık arttıkça şükrün ve sorumluluğun da artması ve hayvanı ekonomik araç görürken merhamet sınırını kaybetmeme üzerinde dikkatle durmak gerekecektir.
Ve belki Nahl Suresi 6. ayetin bugün bize yönelttiği en güçlü soru şudur: Hayatta yalnız işe yarayan şeyleri mi değerli görüyoruz, yoksa güzelliği de fark edebiliyor muyuz? Güzel bir şeye sahip olduğumuzda şükür mü ediyoruz, yoksa onu başkasına üstünlük göstermek için mi kullanıyoruz? Başkasının güzel bir nimetine sahip olmak zorunda kalmadan hayranlık duyabiliyor muyuz? Hayvanlara yalnız ekonomik değerleriyle mi bakıyoruz? Sürekli telefon ekranına bakarken çevremizdeki günlük güzellikleri kaçırıyor muyuz? Ve en önemlisi, Allah bize bir nimetin yalnız faydasını değil güzelliğini de hatırlatıyorsa, hayatımızda alıştığımız için artık göremediğimiz kaç güzellik var?
