Hûd Suresi 94. Ayette “Emrimiz Gelince Şuayb’ı ve Onunla Birlikte İman Edenleri Rahmetimizle Kurtardık; Zulmedenleri İse Korkunç Bir Ses Yakaladı” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Hûd Suresi 94. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Emrimiz gelince Şuayb’ı ve onunla birlikte iman edenleri tarafımızdan bir rahmetle kurtardık. Zulmedenleri ise korkunç bir ses yakaladı da yurtlarında diz üstü çökmüş, hareketsiz hâlde kaldılar.”
Ayetin Arapçası şöyledir:
“Ve lemmâ câe emrunâ necceynâ Şuayben vellezîne âmenû meahû bi-rahmetin minnâ ve ehazeti’llezîne zalemû’s-sayhatu fe-asbahû fî diyârihim câsimîn.”
Hûd 93’te Hz. Şuayb kavmine, “Bekleyin; ben de sizinle birlikte bekliyorum” demişti. Hûd 94’te bu bekleyiş sona erer ve vahyin önceden haber verdiği hüküm gerçekleşir. Ayet bir tarafta rahmetle kurtuluşu, diğer tarafta ise zulümde ısrarın sonucunu birlikte anlatır.
“Emrimiz Gelince” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayette:“ve lemmâ câe emrunâ”
yani:
“Emrimiz gelince...”
denilir.
Buradaki “emir”, Allah’ın Medyen halkı hakkındaki kesinleşmiş hükmünü ifade eder. Daha önce Hz. Şuayb kavmini defalarca uyarmış, onları hileden, ekonomik zulümden ve Allah’a karşı sorumsuzluktan vazgeçmeye çağırmıştı.
Bu nedenle ayetteki hüküm, hiçbir uyarı olmadan gerçekleşen keyfî bir öfke olarak sunulmaz. Kıssanın tamamında tebliğ, açıklama, uyarı, tövbe çağrısı ve uzun bir direnç süreci vardır.
Kur’an’ın anlatımı bize şu önemli ölçüyü verir:
İlahî hüküm, eksik bilgiyle verilmiş ani bir tepki olarak değil; Allah’ın tam bilgisi içindeki adalet olarak anlatılır.
“Şuayb’ı ve Onunla Birlikte İman Edenleri Kurtardık” Ne Anlama Gelir
Ayet, Hz. Şuayb ile ona iman edenlerin kurtarıldığını bildirir.Bu, kıssa içindeki özel tarihsel kurtuluştur. Hz. Şuayb ve beraberindeki müminler yaklaşan hükümden korunmuştur.
Ancak buradan:
“Mümin olan kişi dünyada hiçbir felakette ölmez.”
sonucu çıkarılamaz.
Kur’an’ın ve hayatın bütünü böyle bir kural göstermemektedir. Müminler hastalanabilir, kazalarda hayatını kaybedebilir, savaşta zarar görebilir ve doğal afetlerde ölebilir.
Dolayısıyla Hûd 94’teki kurtuluşu, bütün zamanlara ait otomatik fiziksel dokunulmazlık garantisine dönüştürmemek gerekir.
Özel peygamberlik kıssasındaki kurtuluş ≠ her mümine dünyada fiziksel zarar gelmeyeceği vaadi.
Kurtuluşun “Rahmetimizle” Gerçekleşmesi Neden Önemlidir
Ayette:“bi-rahmetin minnâ”
yani:
“tarafımızdan bir rahmetle”
denilir.
Bu ifade son derece önemlidir. Hz. Şuayb ve iman edenlerin kurtuluşu yalnız:
“Biz hak ettik, Allah da borcunu ödedi.”
mantığıyla anlatılmaz.
Kur’an kurtuluşu Allah’ın rahmetiyle ilişkilendirir.
Bu, insanın salih amellerinin değersiz olduğu anlamına gelmez. İman, doğruluk ve mücadele önemlidir. Fakat insan Allah’ın lütfunu kendi üzerinde zorunlu bir alacak hakkına dönüştüremez.
İbadet ve iyilik, Allah’ı borçlandırmaz.
İnsan çaba gösterir; kurtuluş ve nihai başarı yine Allah’ın rahmetiyle gerçekleşir.
Rahmetle Kurtuluş “Amel Önemsizdir” Demek midir
Hayır.Bu da diğer uç olur.
Hz. Şuayb ve beraberindekiler pasif biçimde:
“Rahmet gelecek, hiçbir şey yapmayalım.”
dememiştir.
Hz. Şuayb tebliğ etmiş, ekonomik haksızlığa karşı çıkmış, kavminin tehditlerine rağmen görevini sürdürmüş ve Allah’a tevekkül etmiştir.
Dolayısıyla ayetin dengesi şöyledir:
İnsan sorumluluğunu yerine getirir; sonucu kendi emeğinin mutlak hakkı gibi görmez.
Rahmet, emeği değersizleştirmez.
Emek de rahmeti gereksiz hâle getirmez.
Bu yüzden:
“Nasıl olsa Allah merhametlidir, ne yaparsam yapayım fark etmez.”
anlayışı da:
“Ben çok ibadet ettim, Allah beni mutlaka istediğim biçimde ödüllendirmek zorunda.”
anlayışı da dengeli değildir.
“Zulmedenleri Korkunç Bir Ses Yakaladı” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayette:“ve ehazeti’llezîne zalemû’s-sayhah”
denilir.
Yani:
“Zulmedenleri sayha yakaladı.”
“Sayha”, güçlü bir ses, çığlık, korkunç haykırış veya sarsıcı ses anlam alanına sahiptir. Kur’an burada meydana gelen hükmü bu kelimeyle tasvir eder.
Ancak ayet bize:
sesin kaç desibel olduğunu,
hangi fiziksel kaynaktan çıktığını,
akustik dalganın nasıl oluştuğunu
veya hangi jeolojik mekanizmayla ilişkili olduğunu
anlatmaz.
Bu nedenle “sayha”yı modern teknik bir rapora dönüştürmek doğru olmaz.
Kur’an olayın teolojik anlamını ve yıkıcı niteliğini bildirir; bütün fiziksel mekanizmayı açıklamaz.
“Sayha” Bir Patlama mıydı, Deprem miydi, Ses Dalgası mıydı
Bunu ayetten hareketle kesinleştiremeyiz.İnsan doğal olarak:
“Bu korkunç ses tam olarak neydi?”
diye merak edebilir. Bilimsel veya tarihsel araştırmalar çeşitli ihtimaller üzerinde durabilir. Fakat Kur’an’ın söylemediği mekanizmayı kesin olarak Kur’an’a nispet etmek doğru değildir.
“Kesin volkanik patlamaydı.”
veya:
“Kesin ses silahıydı.”
gibi iddialar metnin verdiği bilgiyi aşar.
Bir fiziksel mekanizma bulunması da olayın Kur’an’daki teolojik anlamını otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde teolojik anlamı kabul etmek de bizi fiziksel mekanizma hakkında kanıtsız konuşmaya mecbur etmez.
İman ile bilimsel araştırmayı birbirine rakip hâle getirmeye gerek yoktur.
Doğal Bir Sebep Varsa Bu Olay İlahi Azap Olmaktan Çıkar mı
Hayır.Bu kıssa özelinde olayın ilahî hüküm olduğunu Kur’an açıkça bildirir.
Bir olayın fiziksel sebebinin bulunması, onun Allah’ın yaratması ve hükmü dışında olduğu anlamına gelmez. Depremin fiziksel sebebi olabilir, yıldırımın elektriksel açıklaması olabilir ve hastalığın biyolojik mekanizması olabilir. Müslüman açısından fiziksel sebebi bilmek Yaratıcıyı inkâr etmeyi gerektirmez.
Ancak bunun tersine de dikkat etmek gerekir.
Bir modern afetin fiziksel sebebini bilmemiz:
“O hâlde bunun Allah’ın özel cezası olduğunu da biliyoruz.”
anlamına gelmez.
Hûd 94’te özel hükmü biliyoruz çünkü vahiy söylüyor.
Bugünkü bir olay hakkında aynı özel vahiy bilgisine sahip değiliz.
Neden Ayet “Medyenlileri” Değil “Zulmedenleri” Diyor
Bu nokta son derece önemlidir.Ayet:
“ellezîne zalemû”
yani:
“zulmedenler”
ifadesini kullanır.
Böylece vurgu yalnız etnik veya kabilesel kimliğe değil, ahlaki fiile yönelir.
Kur’an’ın anlatımı:
“Medyenli olmak başlı başına suçtu.”
demiyor.
Problem:
Allah’ın çağrısına direnmek,
insanların hakkını eksiltmek,
ekonomik hilede ısrar etmek,
peygamberi tehdit etmek
ve zulümde devam etmektir.
Bu nedenle kıssayı modern bir etnik veya toplumsal gruba karşı nefret malzemesi yapmak doğru değildir.
Suç soyda değil, fiildedir.
Bir Toplumun Bazı Üyeleri Yanlış Yapıyorsa Hepsi Aynı Hükümde midir
Böyle mekanik bir genelleme yapılamaz.Toplumların içinde farklı insanlar bulunabilir. Kur’an kıssasında da Hz. Şuayb’a iman edenler açıkça diğerlerinden ayrılmış ve kurtarılmıştır.
Bu bize kolektif etiketlemenin tehlikesini gösterir.
Modern bir toplumda bazı insanlar:
yolsuzluk yapıyor,
şiddet uyguluyor
veya başka haksızlıklarda bulunuyor olabilir.
Bundan:
“Bu toplumun bütün bireyleri aynıdır.”
sonucu çıkmaz.
Çocuklar, muhalifler, mağdurlar, dürüst insanlar ve farklı davranan kişiler olabilir.
Toplumsal eleştiri yapılabilir; toplu ahlaki suçluluk konusunda ise çok dikkatli olmak gerekir.
“Yurtlarında Câsimîn Oldular” Ne Anlama Gelir
Ayette:“fe-asbahû fî diyârihim câsimîn”
denilir.
“Câsimîn”, yere çökmüş, hareketsiz kalmış ve ölü hâlde bulunan kimseleri anlatan güçlü bir ifadedir.
Ayetin anlamı, Medyen halkının yıkıcı hüküm sonucunda yurtlarında hareketsiz ve ölü hâle gelmiş olmasıdır.
Burada gereksiz anatomik ayrıntılar üretmemek gerekir.
Kur’an:
bedenlerinin hangi pozisyonda bulunduğunu bütün biyolojik ayrıntılarıyla anlatan bir adli tıp raporu sunmaz.
Ana vurgu şudur:
Dün güçlü ve tehditkâr davranan insanlar, hüküm geldiğinde güçlerini tamamen kaybetmişlerdir.
“Sabahladılar” İfadesi Mutlaka Olayın Gece Olduğunu mu Gösterir
“Fe-asbahû” ifadesi sabaha çıkmak veya bir hâle gelmek anlamında kullanılabilir. Bağlamda onların yurtlarında hareketsiz hâlde kaldıkları anlatılır.Buradan olayın bütün dakikalarını ve kronolojisini teknik bir kesinlikle çıkarmak doğru olmaz.
Kur’an’ın amacı:
“Saat kaçta başladı, kaç dakika sürdü?”
sorusunu cevaplamak değildir.
Asıl vurgu:
Bir önceki gün tehdit edenlerin artık etkisiz ve hareketsiz kalmış olmasıdır.
Bu da dünya gücünün ne kadar geçici olabileceğini düşündürür.
Hûd 94 “Zalimler Dünyada Mutlaka Böyle Cezalandırılır” mı Diyor
Hayır.Bu ayet belirli bir tarihsel topluma verilen özel hükmü anlatır.
Dünyada bazı zalimler ağır sonuçlarla karşılaşabilir. Bazıları hukuk önünde hesap verir. Bazıları ise hayatlarının sonuna kadar görünür bir dünyevî ceza yaşamadan yaşayabilir.
Bu durum:
“Demek yaptıkları yanlış değilmiş.”
anlamına gelmez.
Kur’an’ın ahiret öğretisi tam da burada önem kazanır. Dünyevî adalet her zaman eksiksiz gerçekleşmeyebilir; nihai adalet yalnız dünya hayatına indirgenmez.
Dolayısıyla Hûd 94:
“Her zalimin başına dünyada mutlaka korkunç ses gelecek.”
şeklinde mekanik bir formül değildir.
Günümüzde Deprem Sonrası “Hûd 94 Gerçekleşti” Denebilir mi
Hayır.Bu çok önemli bir ayrımdır.
Bir bölgede deprem meydana geldiğinde:
fay hareketlerini,
zemin yapısını,
bina kalitesini,
mühendislik hatalarını
ve ihmalleri
araştırabiliriz.
Bunlar somut ve araştırılabilir konulardır.
Ancak:
“Bu insanların günahları yüzünden Allah onları Hûd 94’teki gibi cezalandırdı.”
demek için özel vahiy bilgimiz yoktur.
Bir felaketin içinde çocuklar, salih insanlar, hastalar, yardımseverler ve hiçbir özel suçla ilişkilendirilemeyecek insanlar bulunabilir.
Afet mağdurunu suçlamak, kıssadan ibret almak değildir.
Hûd 94 bize Medyen halkının özel tarihsel hükmünü anlatır; modern afetlerin gizli ahlaki dosyasını vermez.
Afetin Sebebini Bilimsel Olarak Araştırmak Kader İnancına Aykırı mıdır
Hayır.Tam tersine insan hayatını korumak için sebepleri araştırmak son derece değerlidir.
Bir bina çöktüyse:
neden çöktüğünü incelemek gerekir.
Malzeme kötü müydü?
Mühendislik hatası mı vardı?
Denetim yapılmadı mı?
Zemin uygun değil miydi?
Bu sorular:
“Allah’ın takdirine karşı çıkıyoruz.”
anlamına gelmez.
Kader inancı insan ihmallerini görünmez hâle getiren bir perde olmamalıdır.
Bir müteahhit gereken standardı uygulamadıysa:
“Kader böyleymiş.”
deyip sorumluluğu yok saymak adalet değildir.
İlahî takdir ile insan sorumluluğu birbirini ortadan kaldırmaz.
Hz. Şuayb ve Müminlerin Kurtulması, İnananların Daima Afetten Kurtulacağını mı Gösterir
Hayır.Bunu özellikle tekrar etmek gerekir.
Hz. Şuayb kıssasındaki kurtuluş, vahiy ile bildirilmiş özel peygamberlik kurtuluşudur.
Bugün imanlı bir insan:
depremde ölebilir,
hastalıktan hayatını kaybedebilir,
trafik kazası geçirebilir
veya başkasının saldırısına uğrayabilir.
Böyle bir durumda:
“Demek imanı zayıftı.”
demek son derece yanlış ve incitici olabilir.
Ölüm, başlı başına Allah’ın bir insana kızdığının işareti değildir.
Peygamberler de ölmüştür.
Ölüm ≠ ilahî mahkûmiyet.
Fiziksel kurtuluş ≠ iman seviyesinin otomatik göstergesi.
Bu Ayet İnsanlara Zalimleri Kendi Ellerimizle Cezalandırma Yetkisi Verir mi
Hayır.Hz. Şuayb kavmini kendisi öldürmemiştir.
İman edenlere:
“Gidin ve onları cezalandırın.”
şeklinde bir talimat da verilmemiştir.
Ayet Allah’ın özel tarihsel hükmünü anlatır.
Bu nedenle Hûd 94:
linç, özel infaz veya bireysel intikam
için kullanılamaz.
İnsan toplumlarında suç ve cezalandırma söz konusu olduğunda hukuk, delil, yetki ve adil süreç gerekir.
Birine:
“Zalim olduğuna ben karar verdim, o hâlde cezayı da ben veririm.”
demek adalet değil, yeni bir zulüm üretebilir.
İlahî azap ≠ insanın kendisine verdiği sınırsız cezalandırma yetkisi.
Hûd 93 ve 94 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
Hûd 93’te Hz. Şuayb:“Bekleyin; ben de sizinle birlikte bekliyorum.”
demişti.
Hûd 94’te ise beklenen hüküm gerçekleşmiştir.
Bu iki ayet arasında çok güçlü bir bağ vardır. Hz. Şuayb sonucu kendi eliyle zorlamamış, görevini yaptıktan sonra Allah’ın hükmünü beklemiştir.
Sonra hüküm geldiğinde:
Şuayb ve iman edenler rahmetle kurtarılır, zulmedenleri ise sayha yakalar.
Bu, peygamberin:
“Sonucu ben üretirim.”
değil:
“Görevimi yaparım; hüküm Allah’a aittir.”
tavrının sonucudur.
Bir sonraki ayette Medyen halkının yurtlarında sanki hiç yaşamamış gibi oldukları ifade edilecek ve “Semûd uzaklaştırıldığı gibi Medyen de uzak olsun” şeklinde çok güçlü bir kapanış gelecektir. Orada özellikle dünya refahının ve yerleşik medeniyetin kalıcılık garantisi olmadığı, fakat bunun modern toplumlara rastgele lanet okuma yetkisi vermediği üzerinde durmak gerekecektir.
Sonuç: Hûd Suresi 94. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Hûd Suresi 94. ayet, Hz. Şuayb kıssasında uzun süredir yaklaşmakta olan sonucun gerçekleştiği noktadır.Kavim daha önce Hz. Şuayb’a:
“Seni zayıf görüyoruz.”
demişti.
Ardından:
“Aşiretin olmasaydı seni taşlardık.”
diye tehdit etmişti.
Kendilerini güçlü görüyorlardı.
Hz. Şuayb ise:
“Benim aşiretim sizin gözünüzde Allah’tan daha mı güçlü?”
diye sormuş ve sonra:
“Bekleyin; ben de sizinle birlikte bekliyorum.”
demişti.
Hûd 94 şimdi görünür güç dengelerini tamamen tersine çevirir.
Bir gün önce tehdit eden taraf güçlü görünüyordu.
Bir gün sonra o güç hiçbir işe yaramaz hâle gelir.
Bu bize ilk olarak şunu öğretir:
Dünyevî güç kalıcı değildir.
Bir insan bugün:
çok zengin,
çok nüfuzlu,
çok korkulan
veya çok güçlü
olabilir.
Ama bu durum onun sonsuza kadar aynı konumda kalacağını göstermez.
Güç insanın elinde emanet ve sorumluluk olmalıdır; dokunulmazlık belgesi değil.
Medyen halkının problemi yalnız güçlü olmaları değildi. Güçlerini, ekonomik sistemlerini ve toplumsal konumlarını ahlaki hesap dışı kalacaklarının güvencesi gibi yaşamalarıydı.
Hûd 94 bu yanılsamayı kırar.
İkinci büyük ders, rahmet ile adaletin aynı ayette buluşmasıdır.
Ayet yalnız:
“Zulmedenleri sayha yakaladı.”
demiyor.
Önce:
“Şuayb’ı ve onunla iman edenleri rahmetimizle kurtardık.”
diyor.
Bu sıralama önemlidir.
Allah’ın ilişkisi yalnız cezalandırma üzerinden anlatılmaz.
Rahmet de vardır.
Kurtuluş da vardır.
Fakat rahmet:
adaletsizliğin hiçbir anlamı yokmuş gibi
sunulmaz.
İslamî düşüncede rahmet ve adalet birbirine rakip olmak zorunda değildir.
Gerçek merhamet, mağdurun hakkını tamamen yok saymaz.
Gerçek adalet de keyfî intikam değildir.
Rahmet ≠ zulmü önemsizleştirmek.
Adalet ≠ öfkeli intikam.
Üçüncü büyük ders, ayetin “zulmedenler” ifadesine dikkat etmektir.
Kur’an insanları yalnız etnik isimleriyle mahkûm etmiyor.
Fiile bakıyor.
Bu bugün son derece değerlidir.
Bir kişinin:
hangi milletten,
hangi şehirden,
hangi aileden
veya hangi topluluktan
olduğu onun otomatik ahlaki hükmü değildir.
İnsan davranışıyla değerlendirilmelidir.
Bir toplumun geçmişinde kötülük yapılmış olabilir.
Bu, yüzyıllar sonra doğan her bireyin aynı suçu taşıdığı anlamına gelmez.
Suç miras yoluyla insanın kanına geçmez.
Kur’an’ın “zulmedenler” vurgusu bizi toplu nefret üretmekten koruyabilir.
Dördüncü büyük ders, dünya felaketleri konusunda dilimizi sınırlamaktır.
Bu kıssada:
“İlahî azap.”
diyoruz.
Çünkü vahiy diyor.
Bugünkü bir depremde ise:
“Bu özel olarak şu günahın cezası.”
diyemiyoruz.
Çünkü bilmiyoruz.
Bu ayrımı yapmak iman zayıflığı değildir.
Tam tersine Allah adına konuşurken sınır bilmektir.
Dinî tevazunun en önemli biçimlerinden biri:
“Allah’ın söylediğini söylüyorum; söylemediği yerde kesin hüküm vermiyorum.”
diyebilmektir.
İnsan bilinmeyeni doldurmayı sever.
Bir şehirde afet olur.
Hemen:
“Şu yüzden.”
der.
Fakat bazen en dürüst dinî cevap:
“Bu afetin özel ilahî anlamını bilmiyoruz.”
demektir.
Bilim fiziksel sebebi araştırabilir.
Hukuk ihmali araştırabilir.
Mühendisler yapıları inceleyebilir.
Toplum yaralarını sarabilir.
Ama hiç kimse vahiy olmadan bütün mağdurların Allah katındaki gizli hükmünü okuyamaz.
Bilmediğini bilmek de ilimdir.
Beşinci büyük ders, fiziksel açıklama ile iman arasında sahte bir savaş kurmamaktır.
Sayha nasıl meydana geldi?
Kur’an teknik ayrıntı vermiyor.
Bir gün tarihsel veya jeolojik bir mekanizmaya ilişkin güçlü kanıtlar elde edilse bile bu, Müslüman açısından Allah’ın hükmünü otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
Çünkü:
mekanizma başka, nihai teolojik anlam başka bir sorudur.
Yağmurun meteorolojik açıklamasını bilmek Allah’ın yaratmasını inkâr etmek değildir.
Hastalığın mikrobunu bilmek Allah’a imanla çelişmez.
Depremin fay hattını bilmek kaderi reddetmek değildir.
Aynı şekilde bilimsel açıklama bulamadığımız yerde de:
“O hâlde kesin mucize.”
diye boşluk doldurmamak gerekir.
Kur’an’ı bilimsel bilgisizliğin üzerine kurmak yerine, her alanı kendi yöntemiyle değerlendirmek daha sağlıklıdır.
Altıncı büyük ders, kurtulanların üstünlük kibrine düşmemesidir.
Ayet:
“Rahmetimizle kurtardık.”
diyor.
Bu ifade kurtulan insana:
“Bak, ben ne kadar üstünüm.”
deme hakkı vermez.
Tam tersine:
şükür ve tevazu
gerektirir.
Bir insan bir kazadan kurtulabilir.
Diğeri ölebilir.
Kurtulan:
“Allah beni daha çok sevdiği için kurtuldum, ölen daha kötüydü.”
diyemez.
Biz insanların Allah katındaki bütün durumunu bilmiyoruz.
Hûd 94’te özel vahiy bilgisi vardır.
Modern hayatta aynı ayrıntılı vahiy bilgisi yoktur.
Bu yüzden kurtuluş:
ahlaki üstünlük gösterisine
dönüşmemelidir.
Yedinci büyük ders, mazluma suç yüklememektir.
Bir insan afette hayatını kaybettiğinde:
“Acaba ne günah işledi?”
diye başlamamız gerekmez.
Önce:
“Nasıl yardım ederiz?”
diye sormalıyız.
Bir çocuk enkaz altında kalmışsa onun ahlak dosyasını tartışmak değil, onu kurtarmak gerekir.
Bir aile evini kaybetmişse ilk görev:
barınma, güvenlik ve destek
olmalıdır.
Kur’an’daki azap kıssalarını modern mağdurları suçlamak için kullanmak, kıssaların ahlaki amacını tersine çevirebilir.
Geçmişteki vahiy hükmünden ibret al; bugünkü yaralıya merhamet göster.
Sekizinci büyük ders, hukuk ile ilahî hükmü birbirine karıştırmamaktır.
Hz. Şuayb’ın kavmine gelen sonuç Allah’ın hükmüdür.
Bugün bir suç işlendiğinde ise insanların görevi:
delil toplamak,
savunma hakkını korumak,
tarafsız yargılama yapmak
ve orantılı hukuki karşılık vermektir.
Bir kişi:
“Ben onun zalim olduğunu biliyorum.”
diyerek mahkemenin, delilin ve hukukun yerine geçemez.
Çünkü insan bilgisi sınırlıdır.
Yanılabiliriz.
Öfkeli olabiliriz.
Taraf tutabiliriz.
İlahî bilgi ise eksiksizdir.
Bu yüzden Allah’ın hükmünü insan intikamına model yapmak çok ciddi bir hata olabilir.
Dokuzuncu büyük ders, Hz. Şuayb’ın bütün kıssasını birlikte okumaktır.
Bu kıssa yalnız sonundaki sayhadan ibaret değildir.
Başlangıcında:
adalet vardır.
Ölçü vardır.
Tartı vardır.
İnsanların hakkı vardır.
Helal kazanç vardır.
Tevbe vardır.
Rahmet vardır.
Söz ile davranış arasındaki tutarlılık vardır.
Ve en sonunda sonuç vardır.
Sadece azap bölümünü alıp bütün ahlaki hazırlığı unutursak kıssayı eksik okuruz.
Hz. Şuayb’ın asıl çağrısı:
“İnsanların hakkını yemeyin.”
idi.
Bu nedenle Hûd 94’ü okuyan bir tüccarın ilk düşüncesi:
“Kim cezalandırılacak?”
değil:
“Ben terazimi doğru tutuyor muyum?”
olmalıdır.
Bir işverenin sorusu:
“Hangi toplum helak olur?”
değil:
“Çalışanın hakkını tam veriyor muyum?”
olmalıdır.
Bir yöneticinin sorusu:
“Allah kime azap edecek?”
değil:
“Yetkimi adaletle kullanıyor muyum?”
olmalıdır.
İşte kıssanın gerçek ahlaki gücü burada ortaya çıkar.
Hûd 94’ün bütün mesajını birkaç cümlede toplamak mümkündür:
Allah’ın rahmetini küçümseme, fakat adaleti de yok sayma.
Dünyevî gücü kalıcı sanma.
Özel peygamberlik kurtuluşunu bütün müminler için fiziksel dokunulmazlık garantisine dönüştürme.
Sayhanın teknik mekanizması hakkında Kur’an’ın söylemediğini uydurma.
Modern afetleri vahiy olmadan özel ilahî ceza ilan etme.
Mağduru suçlama.
Ve ilahî hükmü bireysel şiddete ruhsat yapma.
Bir sonraki ayette Medyen kıssası son derece güçlü bir kapanışla tamamlanacaktır. Kur’an onların “sanki o diyarda hiç yaşamamış gibi” olduklarını bildirecek ve Semûd kavmi için kullanılan ifadeye benzer biçimde Medyen’in de uzaklaştırıldığı söylenecektir. Bu da bize dünya hayatındaki evlerin, pazarların, servetin ve toplumsal gücün ne kadar geçici olabileceğini gösterecek; fakat yine modern halklara keyfî lanet okuma yetkisi vermeyecektir.
Ve belki Hûd Suresi 94. ayetin bugün bize yönelttiği en güçlü soru şudur:
Kur’an geçmişteki bir toplumun özel ilahî hükmünü anlattığında, biz bunu başka insanların başına gelecek felaketi tahmin etmek için mi kullanıyoruz, yoksa kendi hayatımızdaki zulmü, haksız kazancı ve güç tutkusunu sorgulamak için mi? Bir afet gördüğümüzde mağdura suç mu yüklüyoruz, yoksa yardım elini mi uzatıyoruz? Ve bize verilen güç, servet veya güvenliği kalıcı üstünlük belgesi sanmadan yaşayabilecek kadar tevazu gösterebiliyor muyuz?
