A‘râf Suresi 55. Ayette “Rabbinize Yalvara Yalvara ve Gizlice Dua Edin; Çünkü O Haddi Aşanları Sevmez” İfadesi Ne Anlama Gelir 
A‘râf Suresi'nin 54. ayetinde gökleri ve yeri yaratan, geceyi gündüze bürüyen, güneşi, ayı ve yıldızları emrine boyun eğdiren Allah’ın:
âlemlerin Rabbi
olduğu bildirilmişti.
- ayette ise böylesine büyük bir Rabbe insanın nasıl yönelmesi gerektiği öğretilir:
Bir önceki ayet:
Allah’ın:
kudretini
anlatmıştı.
Bu ayet ise:
insanın o kudret karşısındaki:
tevazusunu
öğretir.
Dua:
yalnızca bir şey istemek değildir.
İnsanın:
kendi sınırlılığını,
ihtiyacını,
Allah’a olan bağlılığını
kabul etmesidir.
Ve ayetin çok dikkat çekici bir yönü vardır:
Duanın yanında hemen:
“Haddi aşmayın.”
uyarısı gelir.
Yani dua bile:
ölçü,
edep
ve samimiyet ister.
“Rabbinize Dua Edin” Ne Demektir
Dua:kulun Allah’a yönelmesidir.
İnsan:
bir ihtiyacını isteyebilir,
şükredebilir,
bağışlanma dileyebilir,
yardım isteyebilir,
derdini anlatabilir.
Dua bu açıdan:
insanın Rabbiyle kurduğu en doğrudan ilişkilerden biridir.
Arada:
gösteriş,
makam,
sosyal statü
gerekmez.
İnsan:
doğrudan Rabbine yönelir.
Neden Ayette “Allah’a” Değil “Rabbinize” Deniliyor
Rab kelimesi:yaratan,
koruyan,
yetiştiren,
idare eden,
sahip çıkan
anlamlarını taşır.
Dua ederken:
“Rabbinize”
denilmesi insana:
kendisine hayat veren,
onu bilen,
ihtiyaçlarını bilen
Allah’a yöneldiğini hatırlatır.
Bu ifade dua ile:
yakınlık
arasında güçlü bir bağ kurar.
“Yalvara Yalvara” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayette geçen “tadarru‘” kavramı:boyun eğerek,
tevazu içinde,
içtenlikle,
kendi acziyetini hissederek
dua etmek anlamına gelir.
Bu:
insanın kendisini değersiz görmesi
değildir.
Tam tersine:
kendi sınırlarını doğru tanımasıdır.
Dua Ederken Neden Tevazu Önemlidir
Çünkü dua:Allah’a emir vermek
değildir.
İnsan:
“Ben bunu istiyorum, mutlaka böyle olacak.”
tavrıyla değil;
“Rabbim, buna ihtiyacım var; benim için hayırlıysa nasip et.”
bilinciyle yönelir.
Duanın ruhunda:
talep vardır.
Ama aynı zamanda:
teslimiyet de vardır.
“Gizlice Dua Edin” Ne Demektir
Ayet duanın:gizli, sessiz ve içten
yapılmasını över.
Bu:
sesli dua tamamen yasaktır
anlamına gelmez.
Kur’an’da ve İslam geleneğinde:
sesli yapılan dualar da vardır.
Fakat ayetin vurgusu:
duanın gösteriye dönüşmemesi,
insanın Allah ile arasındaki:
samimi bağı korumasıdır.
Gizli Dua Neden Daha Samimi Olabilir
Çünkü kimse görmediğinde:gösteriş ihtimali azalır.
İnsan yalnızken dua ediyorsa:
başkalarının:
beğenisi,
alkışı,
takdiri
için dua etme ihtimali daha düşüktür.
O anda:
sadece kul
ve Rabbi vardır.
Bu yüzden gizli dua:
ihlasın güçlü biçimlerinden biri
olabilir.
Allah Sessiz Duayı Nasıl Duyar
Allah’ın duyması:insanın işitmesi gibi değildir.
İnsan:
ses dalgalarına,
mesafeye,
fiziksel kulağa
muhtaçtır.
Kur’an’ın tanıttığı Allah ise:
açığı da gizliyi de bilir.
Bu nedenle dua:
fısıltıyla,
hatta insanın kalbinden
bile olabilir.
Allah’a ulaşmak için:
yüksek ses gerekmemektedir.
İçimizden Geçirdiğimiz Dua da Dua Sayılır mı
İnsan Allah’a:kalbiyle de
yönelebilir.
Bazen kişi:
kelime bulamaz.
Sadece:
üzüntüsünü,
ihtiyacını,
pişmanlığını
kalbinde taşır.
Allah’ın insanın iç dünyasını bildiği inancı açısından:
söze dökülemeyen yöneliş de anlamlıdır.
Dua Ederken Ağlamak Şart mıdır
Hayır.İnsan bazen dua ederken:
ağlayabilir.
Bazen duygulanmayabilir.
Gözyaşı:
samimiyetin tek ölçüsü değildir.
Bir insan ağlamadan da:
son derece içten dua edebilir.
Önemli olan:
kalbin gerçekten Allah’a yönelmesidir.
Çok Yüksek Sesle Dua Etmek Daha Etkili midir
Hayır.Duanın kabulünü:
ses yüksekliği
belirlemez.
Allah:
sessiz duayı da
bilir.
Bu nedenle yüksek ses:
daha güçlü dua
anlamına gelmez.
Ayetin özellikle:
gizlice dua etmeyi
zikretmesi, duanın esasının:
ses değil,
samimiyet
olduğunu gösterir.
Dua Sadece İstek Listesi midir
Hayır.Dua:
çok daha geniştir.
İnsan:
“Rabbim bana bunu ver.”
diyebilir.
Ama aynı zamanda:
“Beni bağışla.”
“Bana doğruyu göster.”
“Kalbimi düzelt.”
“Bana sabır ver.”
“Beni kibirden koru.”
diye de dua eder.
Bazen en değerli dua:
dış şartların değil,
insanın kendisinin değişmesini istemesidir.
Dua Ettiğimiz Her Şey Aynen Gerçekleşir mi
Hayır.Dua:
Allah’ı bizim istediğimiz sonucu vermeye mecbur bırakan
bir araç değildir.
İnsan bir şey ister.
Ama istediği şey:
kendisi için zararlı olabilir.
Zamanı uygun olmayabilir.
Farklı bir biçimde karşılık bulabilir.
Bu nedenle dua:
istek kadar:
Allah’ın hikmetine güvenmeyi de
içerir.
Dua Kabul Olmadığında Allah Bizi Duymamış mı Olur
Hayır.Bir duanın insanın istediği biçimde gerçekleşmemesi:
Allah’ın o duayı duymadığı
anlamına gelmez.
İnsan:
sonucun bütününü göremez.
Bazen:
çok istediğimiz bir şeyin olmaması
sonradan bizim için daha iyi çıkabilir.
Bu nedenle iman:
duanın sonucunu yalnız kendi beklentimize göre ölçmemeyi
de öğretir.
“Haddi Aşanları Sevmez” İfadesi Dua ile Neden Birlikte Geçiyor
Bu çok önemli bir noktadır.Kur’an dua ederken bile:
ölçü
öğretir.
İnsan:
duasında,
davranışında,
isteklerinde
haddi aşabilir.
Ayet böylece:
“Dua edin ama sınırı kaybetmeyin.”
mesajı verir.
Duada Haddi Aşmak Ne Demektir
Tefsirlerde bu ifade farklı şekillerde açıklanmıştır.Örneğin:
Allah’a karşı uygun olmayan bir üslupla konuşmak,
günah veya zulüm istemek,
duayı gösterişe çevirmek,
gereksiz biçimde aşırılığa gitmek
haddi aşma kapsamında düşünülebilir.
Temel ilke şudur:
Dua da ahlaklı olmalıdır.
Bir Başkasının Kötülüğünü İstemek Dua mıdır
İnsan kendisine haksızlık yapıldığında:adalet isteyebilir.
Allah’tan hakkının ortaya çıkmasını dileyebilir.
Fakat sırf:
kin,
kıskançlık,
öfke
nedeniyle masum birinin zararını istemek:
dua ahlakıyla bağdaşmaz.
Dua:
zulmün başka biçimine dönüşmemelidir.
Dua Etmek Çalışmanın Yerini Tutar mı
Hayır.Dua ile çaba:
birbirine alternatif değildir.
İnsan:
rızık ister
ama çalışır.
Sağlık ister
ama tedavi arar.
Başarı ister
ama hazırlanır.
Allah’a tevekkül:
insanın görevini bırakması değil;
elinden geleni yaptıktan sonra sonucu Allah’a bırakmasıdır.
A‘râf Suresi 54. ve 55. Ayetler Birlikte Ne Söylüyor
- ayette Allah:
geceyi gündüze bürüyen,
güneşi,
ayı,
yıldızları
emrine boyun eğdiren Rab olarak anlatılmıştı.
- ayette ise insana:
denir.
Ama:
kibirle değil.
Yalvararak.
Gösterişle değil.
Gizlice.
Haddi aşarak değil.
Edeple.
Bir ayet bize:
Allah’ın büyüklüğünü,
diğeri ise o büyüklük karşısında:
insanın nasıl durması gerektiğini
öğretir.
Sonuç: A‘râf Suresi 55. Ayet Bize Ne Öğretiyor
A‘râf Suresi 55. ayet duanın ruhunu birkaç kelimeyle anlatır:“Rabbinize yalvara yalvara ve gizlice dua edin.”
Bu cümle bize:
Allah’a yönelmek için:
özel bir sahneye,
kalabalığa,
gösterişli sözlere,
yüksek sese
ihtiyacımız olmadığını hatırlatır.
Bazen en gerçek dua:
gecenin sessizliğinde,
kimsenin duymadığı,
insanın yalnızca:
“Rabbim…”
diyebildiği duadır.
Çünkü Allah’a:
kelimelerin güzelliğinden önce
kalbin samimiyeti sunulur.
Ayet ardından:
“O, haddi aşanları sevmez.”
der.
Yani dua:
sınırsız isteklerin listesi değildir.
Bir edebi vardır.
Bir ölçüsü vardır.
Bir kulluk bilinci vardır.
İnsan dua ederken:
Allah’ı kendi arzularının hizmetinde görmez.
Tam tersine:
kendisini Allah’ın kulu olarak görür.
Bu yüzden bazen:
“Bana bunu ver.”
demekten daha derin dua şudur:
“Rabbim, benim için hayırlı olanı ver.”
Bazen:
“Şartları değiştir.”
demekten daha önemli dua şudur:
“Bu şartların içinde beni doğru insan olarak tut.”
Bazen:
“Düşmanımı yok et.”
demek yerine:
“Beni zulmetmekten de zulme uğramaktan da koru.”
demek daha güzeldir.
Ve belki ayetin bize verdiği en huzurlu mesaj şudur:
İnsanlar bizi duymayabilir.
Bizi anlamayabilir.
Derdimizi anlatamayabiliriz.
Ama Allah’a dua etmek için:
sesimizi herkese duyurmamız gerekmez.
Çünkü:
en gizli duanın bile muhatabı vardır.
Belki de A‘râf 55’in insana yönelttiği en önemli soru şudur:
Dua ederken gerçekten Allah’a mı yöneliyoruz, yoksa başkalarının bizi nasıl gördüğünü mü düşünüyoruz?
Gerçek dua:
insanı büyütmez.
Onu tevazuya indirir.
Ve insanın Allah karşısındaki en güzel hâllerinden biri de belki budur:
Kendini güçlü göstermeye çalışmadan,
bütün ihtiyaçlarıyla,
sessizce:
Rabbine yönelmek.
