Âl-i İmrân Suresi 37. Ayette “Rabbi Meryem’i Güzel Bir Kabulle Kabul Etti, Onu Güzel Bir Bitki Gibi Yetiştirdi ve Zekeriyyâ’yı Onun Bakımıyla Görevlendirdi” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Âl-i İmrân Suresinin 37. ayetinde şöyle buyrulur:
“Rabbi onu güzel bir kabulle kabul etti, onu güzel bir şekilde yetiştirdi ve Zekeriyyâ’yı onun bakımına memur etti. Zekeriyyâ onun bulunduğu yere her girişinde yanında bir rızık bulur ve ‘Ey Meryem! Bu sana nereden geliyor?’ derdi. O da ‘Bu Allah katındandır. Şüphesiz Allah dilediğine hesapsız rızık verir’ derdi.”
Bu ayet, Hz. Meryem’in çocukluk dönemini anlatan en dikkat çekici pasajlardan biridir.
Bir önceki ayette annesi:
Meryem’i ve onun soyunu şeytandan Allah’a sığındırmıştı.
Şimdi bu duanın karşılığı görünmeye başlar.
Allah:
Meryem’i kabul eder.
Onu yetiştirir.
Zekeriyyâ’yı onun bakımına verir.
Ve Meryem’in hayatında olağanüstü bir rızık tecrübesi anlatılır.
Ayetin merkezinde yalnızca bir mucize yoktur.
Daha derinde şu tema vardır:
Allah’ın kabul ettiği bir hayat nasıl şekillenir?
“Rabbi Onu Güzel Bir Kabulle Kabul Etti” Ne Demektir
Ayet:
“fetekabbelehâ rabbuhâ bi-kabûlin hasen”
ifadesini kullanır.
Yaklaşık anlamıyla:
“Rabbi onu güzel bir kabulle kabul etti.”
Burada annenin bir önceki ayetteki:
“Benden kabul et.”
duasına adeta doğrudan cevap verilmektedir.
Anne:
“Kabul et.”
demişti.
Ayet:
“Rabbi onu güzel bir kabulle kabul etti.”
der.
Bu, Kur’an’daki çok zarif dua-cevap bağlantılarından biridir.
Allah’ın Bir İnsanı “Kabul Etmesi” Ne Anlama Gelir
Buradaki kabul yalnızca:
“Dua duyuldu.”
anlamında değildir.
Daha geniş biçimde:
Allah’ın rızasına,
korumasına,
özel terbiyesine,
ilahî göreve hazırlamasına
işaret eder.
Yani Meryem’in hayatı artık sıradan bir biyolojik büyüme hikâyesi değildir.
Kur’an onu:
özel bir ilahî yönlendirme altında
anlatmaya başlar.
Neden “Güzel Bir Kabul” Deniyor
Çünkü kabulün niteliği özellikle vurgulanır:
“Kabûlen hasenen”
yani:
“güzel bir kabul.”
Bu ifade yalnızca talebin onaylanmasını değil, onun:
iyi,
bereketli,
hayra yönelen
bir sonuçla karşılandığını düşündürür.
Anne bir şey adamıştır.
Allah ise bu adağı yalnızca kabul etmekle kalmaz, Meryem’in geleceğini çok daha büyük bir anlamla şekillendirir.
“Onu Güzel Bir Bitki Gibi Yetiştirdi” Ne Anlama Gelir
Ayetin en zarif ifadelerinden biri:
“enbetehâ nebâten hasenen”
ifadesidir.
Kelime anlamı olarak:
“Onu güzel bir bitki gibi yetiştirdi.”
anlamına gelir.
Burada insanın yetişmesi bir bitkinin büyümesine benzetilir.
Bir bitki için:
toprak,
su,
ışık,
koruma,
zaman
gereklidir.
İnsan için de:
eğitim,
ahlak,
sevgi,
güven,
manevi çevre
önemlidir.
Kur’an böylece yetişmenin yavaş ve sürekli bir süreç olduğunu düşündürür.
Neden “Bitki” Benzetmesi Kullanılmış Olabilir
Çünkü bitki büyümesi doğal, aşamalı ve hassastır.
Bir tohumu çekerek büyütemezsiniz.
Onu uygun şartlarda bırakırsınız.
Sonra zamanla gelişir.
İnsan yetiştirmek de böyledir.
Çocuğa her şeyi zorla dayatmak yerine:
doğru ortamı,
örnekliği,
güveni
sağlamak gerekir.
Bu benzetme eğitim açısından son derece güçlüdür:
Gerçek gelişim zorlamayla değil, uygun şartlarla olgunlaşır.
Allah Meryem’i Doğrudan mı Yetiştirdi
Ayet ilahî yetiştirmeyi vurgular.
Fakat bu, insan aracılarının olmadığı anlamına gelmez.
Tam tersine hemen ardından:
Zekeriyyâ’nın onun bakımını üstlendiği
söylenir.
Bu çok önemli bir dengedir.
Allah’ın koruması çoğu zaman:
insanlar,
şartlar,
ilişkiler
üzerinden gerçekleşebilir.
Yani ilahî yardım ile insan sorumluluğu birbirine alternatif değildir.
Zekeriyyâ Kimdir
Hz. Zekeriyyâ Kur’an’da peygamberlerden biridir.
Aynı zamanda ilerleyen ayetlerde:
Hz. Yahyâ’nın babası
olarak anlatılacaktır.
Meryem’in bakımını üstlenmesi, onun:
güvenilir,
dindar,
ahlaki bir çevrede
yetişmesi açısından önemlidir.
Kur’an burada Meryem’in hayatını başka bir peygamber ailesiyle birleştirir.
“Zekeriyyâ’yı Onun Bakımıyla Görevlendirdi” Ne Demektir
Ayette:
“ve keffelehâ Zekeriyyâ”
ifadesi vardır.
Bu:
Zekeriyyâ’yı onun bakımından sorumlu kıldı
anlamına gelir.
Burada bakım yalnızca:
yemek vermek,
barınma sağlamak
değildir.
Daha geniş anlamda:
korumak,
eğitmek,
gözetmek,
manevi gelişimine eşlik etmek
olarak düşünülebilir.
Bu da çocuk yetiştirmede doğru rehberin önemini gösterir.
Doğru Bir Rehber Bir İnsanın Hayatını Değiştirebilir mi
Evet.
İnsan yalnızca kendi iç kapasitesiyle şekillenmez.
Karşılaştığı:
öğretmenler,
anne babalar,
dostlar,
rehberler
hayatında çok derin etkiler bırakabilir.
Zekeriyyâ’nın Meryem’in hayatındaki varlığı, Kur’an’ın bize şu gerçeği düşündürdüğünü gösterir:
Doğru insanla karşılaşmak da bir nimet olabilir.
“Mihrap” Nedir ve Zekeriyyâ Oraya Neden Giriyordu
Ayet:
“Zekeriyyâ onun bulunduğu mihraba her girişinde…”
der.
Buradaki mihrap, daha sonraki cami mimarisindeki imamın durduğu niş anlamıyla sınırlı değildir.
Bu bağlamda:
ibadet edilen özel bölüm,
mabette ayrılmış mekân
anlamına gelir.
Meryem’in ibadete ayrılmış bir ortamda bulunduğu anlaşılır.
Bu mekân onun manevi hayatının sembollerinden biri hâline gelir.
Zekeriyyâ Meryem’in Yanında Ne Buluyordu
Ayet:
“Onun yanında bir rızık bulurdu.”
der.
Kur’an rızkın türünü burada ayrıntılı olarak açıklamaz.
Klasik tefsirlerde:
mevsimi dışında meyveler,
olağanüstü yiyecekler
gibi yorumlar aktarılmıştır.
Ancak bunlar ayetin açıkça belirttiği ayrıntılar değildir.
Kesin olan şudur:
Zekeriyyâ, Meryem’in yanında kaynağını merak ettiği bir rızık görmektedir.
Bu Rızık Bir Mucize midir
Geleneksel tefsirlerin önemli bir kısmı bunu:
Meryem’e verilen olağanüstü bir ikram
olarak değerlendirmiştir.
Meryem peygamber değildir; bu nedenle kelâm literatüründe bu tür olağanüstü durumlar bazen:
keramet
kavramıyla açıklanmıştır.
Ancak ayetin kendisi teknik bir sınıflandırma yapmaz.
Sadece:
rızkın bulunduğunu
ve Meryem’in:
“Bu Allah katındandır.”
dediğini bildirir.
“Ey Meryem! Bu Sana Nereden?” Sorusu Neden Önemlidir
Zekeriyyâ peygamber olduğu hâlde şaşırır ve sorar:
“Bu sana nereden geliyor?”
Bu soru insanın merakının din içinde yasak olmadığını da gösterir.
Bir olay şaşırtıcıysa:
soru sorulur.
Kaynağı araştırılır.
Meryem de cevap verir.
Kur’an burada:
iman ile soru sormayı birbirine düşman yapmaz.
Zekeriyyâ’nın merakı inkâr değil, anlamaya yönelmedir.
Meryem’in “Bu Allah Katındandır” Sözü Ne Anlama Gelir
Meryem rızkı kendisine mal etmez.
Şöyle demez:
“Ben bunu hak ettim.”
veya:
“Bu benim özel gücüm.”
Doğrudan:
“Bu Allah katındandır.”
der.
Bu, onun erken yaşta sahip olduğu:
şükür,
tevazu,
Allah bilinci
hakkında güçlü bir işaret olarak okunabilir.
Nimetin kaynağını kendisinde değil Allah’ta görür.
“Allah Dilediğine Hesapsız Rızık Verir” Ne Demektir
Bu ifade 27. ayette de karşımıza çıkmıştı.
Burada tekrar edilir:
“Allah dilediğine hesapsız rızık verir.”
“Hesapsız” ifadesi:
Allah’ın rızkının insanın sınırlı hesaplarına bağlı olmadığını,
beklenmeyen yollardan gelebileceğini,
Allah’ın vermekle eksilmeyeceğini
anlatır.
İnsan kaynakları sınırlıdır.
İlahî kudret ise Kur’an’a göre sınırsızdır.
Bu Ayet “Çalışmadan Rızık Bekleyin” mi Diyor
Hayır.
Ayet belirli ve özel bir hadiseyi anlatır.
Kur’an’ın genel öğretisinde insan:
çalışmalı,
emek vermeli,
sebeplere başvurmalı
ve helal kazanç aramalıdır.
“Hesapsız rızık” düşüncesini:
“Hiçbir şey yapma, Allah gönderir.”
şeklinde pasifliğe çevirmek doğru değildir.
Tevekkül:
çabayı bırakmak değil,
sonucun tamamını kendi gücüne bağlamamaktır.
Meryem’in Rızkı Zekeriyyâ’nın Hayatını Nasıl Etkileyecek
Ayetin bir sonraki bölümüne geçiş burada hazırlanır.
Zekeriyyâ Meryem’in yanında bu rızkı görünce:
Allah’ın beklenmedik biçimde verebildiğini
bir kez daha hatırlar.
Ve hemen sonraki ayette:
kendisi de Allah’tan bir çocuk isteyecektir.
Bu bağlantı olağanüstü güzeldir.
Meryem’in aldığı nimet:
Zekeriyyâ’nın duasına ilham olur.
Yani bir insanın nimeti başka bir insanın umudunu artırabilir.
36. ve 37. Ayetler Birlikte Okunduğunda Ne Görürüz
- ayette anne:
Meryem’i Allah’a sığındırmıştı.
- ayette:
Allah’ın kabulü,
güzel yetiştirme,
Zekeriyyâ’nın koruyuculuğu,
rızık
anlatılır.
Yani dua ile cevap arasında şu zincir görünür:
Dua → Kabul → Koruma → Yetişme → Rızık → Yeni bir duaya ilham
Bu, Kur’an’ın dua anlayışında cevabın bazen tek bir olay değil:
uzun bir hayat süreci
olabileceğini gösterir.
Allah Bir Duayı Kabul Ettiğinde Cevap Her Zaman Bizim Beklediğimiz Şekilde mi Gelir
Âl-i İmrân 37’nin en derin mesajlarından biri burada ortaya çıkar.
İmrân’ın eşi çocuk için dua etti.
Ama önceki ayette sonucu beklediği gibi değildi.
Kız çocuğu doğmuştu.
Şimdi ise anlıyoruz ki bu kızın hayatı:
özel bir kabul,
özel bir yetişme,
özel bir koruma
ile şekillenmektedir.
Yani annenin duası:
“Benim istediğim biçimde olsun.”
şeklinde cevaplanmadı.
Ama çok daha büyük bir anlam kazandı.
Bu, insanın dua anlayışını değiştirebilir.
Bazen biz:
bir iş isteriz.
Başka bir kapı açılır.
Bir insan isteriz.
Başka bir hayat oluşur.
Bir sonuç isteriz.
Gecikme yaşarız.
Sonra yıllar sonra geriye bakınca:
cevabın hiç beklemediğimiz biçimde geldiğini
fark edebiliriz.
Elbette her gerçekleşmeyen isteğin dünyada mutlaka daha iyi bir sonuçla değiştirileceğini garanti edemeyiz.
Fakat Âl-i İmrân 37 bize en azından şunu öğretir:
Allah’ın kabulünü yalnızca bizim tasarladığımız sonuçla ölçmemeliyiz.
Meryem’in hikâyesinde kabul:
bir anda değil,
bir hayat boyunca açılmaktadır.
Ve belki ayetin bize bıraktığı en güçlü soru şudur:
Biz Allah’tan yalnızca istediğimiz şeyi mi bekliyoruz, yoksa bize gelen cevabın içinde bilmediğimiz bir iyilik ihtimalini de görebiliyor muyuz?
