Âl-i İmrân Suresi 31. Ayette “Eğer Allah’ı Seviyorsanız Bana Uyun ki Allah da Sizi Sevsin ve Günahlarınızı Bağışlasın” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Âl-i İmrân Suresinin 31. ayetinde şöyle buyrulur:
“De ki: Eğer Allah’ı seviyorsanız bana uyun ki Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın. Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.”
Bu ayet Kur’an’daki en güçlü Allah sevgisi ayetlerinden biridir.
Çünkü insanın:
“Ben Allah’ı seviyorum.”
demesinin tek başına yeterli olmadığını gösterir.
Sevginin bir sonucu olması gerekir.
Ayetin ortaya koyduğu yapı oldukça dikkat çekicidir:
Allah’ı sevdiğini söylüyorsan → Peygamber’e uy.
Peygamber’e uyarsan → Allah’ın sevgisine yönelirsin.
Allah’ın sevgisi → Bağışlanma ve rahmetle ilişkilendirilir.
Böylece sevgi yalnızca kalpte hissedilen bir duygu olmaktan çıkar ve:
hayatın yönünü belirleyen bir bağlılığa
dönüşür.
“Eğer Allah’ı Seviyorsanız” İfadesi Neden Bir Şart Cümlesidir
Ayet:
“Kul in kuntum tuhibbûnallâh…”
yani:
“De ki: Eğer Allah’ı seviyorsanız…”
şeklinde başlar.
Buradaki “eğer” son derece önemlidir.
Çünkü insan kendi hakkında:
“Ben Allah’ı seviyorum.”
diyebilir.
Fakat Kur’an bu iddiayı sınar.
Sevgi yalnızca kişinin kendi beyanıyla tamamlanmış sayılmaz.
Ardından şu ölçü gelir:
“Bana uyun.”
Yani sevgi iddiası davranışla karşılaştırılır.
Allah’ı Sevmek Ne Demektir
Allah sevgisi yalnızca duygusal bir coşku olarak anlaşılmamalıdır.
İslam düşüncesinde Allah’ı sevmek:
O’na yönelmek,
O’nun rızasını istemek,
O’nun emirlerini önemsemek,
O’na yakınlaşmayı arzulamak
gibi anlamlar taşır.
Bir insan:
“Allah’ı seviyorum.”
deyip aynı zamanda Allah’ın bütün ahlaki ölçülerini tamamen önemsiz görüyorsa, sevginin içeriği sorgulanır.
Çünkü gerçek sevgi insanın önceliklerini etkiler.
Sevgi Neden Davranışla Ölçülüyor
Çünkü insan sevdiği şey için davranışlarını değiştirir.
Bir insan:
ailesini seviyorsa onlar için fedakârlık yapabilir.
Bir hedefi seviyorsa onun için çalışabilir.
Bir değeri seviyorsa onu korur.
Dolayısıyla Allah sevgisinin de:
ahlaka,
ibadete,
adalete,
merhamete
yansıması beklenir.
Kur’an’ın burada söylediği şeye yakın bir anlam şudur:
Sevgi, hiçbir sonuç üretmiyorsa yalnızca söz olarak kalmış olabilir.
Neden “Allah’a Uyun” Değil de “Bana Uyun” Deniyor
Çünkü ayetin muhatabı Hz. Muhammed’dir.
Allah insanlara kendi emir ve ilkelerini peygamber aracılığıyla bildirir.
Peygamber:
vahyi iletir,
açıklar,
hayatında uygular.
Bu nedenle Allah’a itaat ile peygambere uyma arasında güçlü bir ilişki kurulur.
Peygamber bağımsız bir ilahî otorite değildir.
O:
Allah’ın elçisidir.
Dolayısıyla ona uymak, vahyin hayattaki yönlendirmesine uymak anlamına gelir.
Peygamber’e Uymak Tam Olarak Ne Demektir
Peygamber’e uymak yalnızca:
onun yaşadığı dönemin dış biçimlerini taklit etmek
olarak daraltılmamalıdır.
Daha geniş anlamıyla:
onun taşıdığı vahiy mesajını,
ahlaki örnekliğini,
adalet anlayışını,
merhametini,
Allah’a bağlılığını
takip etmeyi ifade eder.
Bu nedenle peygambere uymak:
yalnızca biçimsel benzerlik değil, ahlaki yöneliş
meselesidir.
Peygamber’in Her Davranışı Aynı Derecede Bağlayıcı mıdır
İslam düşüncesinde bu konu ayrıntılı biçimde tartışılmıştır.
Hz. Muhammed’in:
peygamber olarak bildirdiği hükümler,
ibadet uygulamaları,
ahlaki örnekliği
ile;
yaşadığı toplumun kültürel alışkanlıkları,
kişisel tercihleri,
gündelik insanî davranışları
arasında ayrımlar yapılmıştır.
Bu nedenle “Peygamber’e uyma” kavramını sağlıklı anlayabilmek için:
sünnetin bağlamı ve niteliği
dikkate alınmalıdır.
Her tarihsel ayrıntıyı aynı hukukî seviyeye koymak doğru olmaz.
Allah Sevgisinin Peygamber Sevgisiyle İlişkisi Nedir
Peygamber sevgisi Allah sevgisinin yerine geçmez.
Peygamber:
Allah değildir.
Fakat Allah’ın mesajını taşıdığı için ona duyulan sevgi:
vahye,
ahlaki örnekliğe,
risalete
duyulan bağlılığın parçası olabilir.
Kur’an’ın yaptığı sıralama şudur:
Allah sevgisi → Peygamber’e uyma → Allah’ın sevgisine mazhar olma.
Burada merkez yine Allah’tır.
“Allah da Sizi Sevsin” Ne Anlama Gelir
Ayetin en dikkat çekici bölümlerinden biri budur:
“Allah sizi sevsin.”
İnsan Allah’ı sever.
Fakat ayet bunun ötesinde:
Allah’ın insanı sevmesinden
söz eder.
Kur’an’da Allah’ın sevgisi:
iyilik yapanlar,
tövbe edenler,
sabredenler,
adaletli olanlar
gibi çeşitli gruplarla ilişkilendirilir.
Dolayısıyla Allah’ın sevgisi yalnızca duygusal bir ifade değil:
ilahî yakınlık, rahmet ve hoşnutluk
anlamı taşır.
Allah’ın Sevmesi İnsan Sevgisine Benzer mi
Tam olarak aynı şekilde düşünülmemelidir.
İnsan sevgisi:
duygusal değişimlere,
ihtiyaçlara,
özleme
bağlı olabilir.
Kur’an’ın Tanrı anlayışında Allah insan gibi ihtiyaç sahibi değildir.
Bu nedenle Allah’ın sevgisi klasik teolojide çoğu zaman:
rahmet,
rızâ,
yakınlık,
iyilikte bulunma
gibi ilahî fiillerle açıklanmıştır.
Yani insan sevgisindeki biyolojik veya psikolojik sınırlamalar Allah’a aynen taşınmaz.
Allah’ı Sevmek İçin Önce Allah’ı Tanımak Gerekir mi
Sevgi ile bilgi arasında güçlü bir ilişki vardır.
İnsan hiç tanımadığı bir şeyi gerçek anlamda nasıl sevebilir?
Kur’an insanı:
Allah’ın isimlerini,
yaratılışı,
rahmeti,
adaleti,
vahyi
düşünmeye çağırır.
Bu nedenle Allah sevgisinin derinleşmesi:
Allah tasavvurunun derinleşmesiyle
birlikte ilerleyebilir.
Ancak bilgi tek başına sevgi üretmez.
Bilginin kalp ve hayatla birleşmesi gerekir.
Allah Sevgisi Korkuyu Ortadan Kaldırır mı
Hayır.
Kur’an’da Allah ile ilişki:
yalnızca sevgi,
yalnızca korku
üzerine kurulmaz.
İnsan:
Allah’ı sever,
rahmetini umar,
hesabını ciddiye alır.
Bu nedenle sağlıklı dinî ilişki:
sevgi + umut + sorumluluk
şeklinde düşünülebilir.
Allah sevgisi insanı hesaptan bağımsız hâle getirmez.
Tam tersine sevdiği varlığın rızasını önemsemeye yöneltir.
“Günahlarınızı Bağışlasın” Neden Sevginin Ardından Geliyor
Ayet:
“Allah sizi sevsin”
dedikten sonra:
“ve günahlarınızı bağışlasın”
ifadesini getirir.
Bu çok anlamlıdır.
İnsan Allah’a yönelse bile kusursuz değildir.
Peygamber’e uymaya çalışan kişi de hata yapabilir.
Dolayısıyla Allah sevgisi:
insanın günahsız olması
anlamına gelmez.
Bağışlanma ihtiyacı devam eder.
Bu, dindarlığın kibir değil tevazu üretmesi gerektiğini gösterir.
Gerçek Sevgi Tövbe Etmeyi Gerektirir mi
Evet.
İnsan sevdiği birine yanlış yaptığında bundan rahatsız olur.
İlişkiyi düzeltmek ister.
Allah sevgisi de benzer biçimde insanı:
yanlışından dönmeye
yöneltebilir.
Tövbe:
yalnızca cezadan kaçma isteği değildir.
Daha derin anlamda:
Allah’la bozulan ilişkinin onarılması arzusu
olarak da düşünülebilir.
İnsan “Allah Beni Seviyor” Diye Kesin Konuşabilir mi
Bu konuda dikkatli olmak gerekir.
Kur’an belirli ahlaki özellikleri Allah’ın sevgisiyle ilişkilendirir.
Fakat bireyin kendi hakkında:
“Allah beni kesin seviyor ve benden kesin razıdır.”
şeklinde mutlak hüküm vermesi tehlikeli olabilir.
Çünkü insan kendi iç durumunu bile tam olarak bilemeyebilir.
Daha sağlıklı tavır:
Allah’ın sevgisini ummak ve o sevgiye layık olacak şekilde yaşamaya çalışmaktır.
Allah Sevgisi Sadece İbadetle mi Gösterilir
Hayır.
İbadet elbette önemlidir.
Fakat Allah sevgisinin ahlaki sonucu da vardır.
Bir insan:
namaz kılıp,
oruç tutup,
dua edip
aynı zamanda:
kul hakkı yiyorsa,
insanlara zulmediyorsa,
yalan söylüyorsa,
adaletsiz davranıyorsa
sevgi iddiasıyla davranışları arasında ciddi bir çelişki oluşur.
Kur’an’da Allah sevgisi:
ahlaktan kopuk bir mistik duygu değildir.
Peygamber’e Uymak İnsanları Birbirine Benzetmek mi Demektir
Hayır.
İnsanların:
karakterleri,
kültürleri,
meslekleri,
yaşam koşulları
farklı olabilir.
Peygamber’e uymak herkesi tek tip kişiliğe dönüştürmek değildir.
Asıl mesele:
ortak ahlaki yön
oluşturmaktır.
Dürüstlük,
merhamet,
adalet,
tevazu,
Allah’a bağlılık
gibi ilkeler farklı hayatlarda farklı biçimlerde yaşayabilir.
30. ve 31. Ayetler Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır
- ayette insanın:
bütün iyilik ve kötülükleriyle yüzleşeceği hesap günü
anlatılmıştı.
- ayette ise bu yüzleşmeden önce insana bir yol gösterilir:
Allah’ı seviyorsanız Peygamber’e uyun; Allah sizi sevsin ve bağışlasın.
Bu sıralama son derece anlamlıdır.
Önce:
hesap gerçeği
hatırlatılır.
Sonra:
sevgi ve bağışlanma yolu
gösterilir.
Kur’an’ın uyarısı böylece yalnızca korkuyla bırakılmaz.
İnsana dönüş yolu da açılır.
Allah Sevgisi Kanıtlanabilir mi
Sevginin kalpteki tam derecesini yalnız Allah bilir.
Fakat sonuçları görülebilir.
Allah sevgisi arttıkça insanın:
kibrinin azalması,
adaletinin artması,
merhametinin derinleşmesi,
günah karşısında daha hassas olması
beklenir.
Eğer bir insanın “Allah sevgisi” onu:
daha kibirli,
daha zalim,
daha nefret dolu
hâle getiriyorsa, burada sevgi iddiasının içeriğini sorgulamak gerekir.
Çünkü Kur’an’ın Allah tasavvuru ahlaki dönüşümden kopuk değildir.
Allah’ı Sevdiğimizi Söylüyoruz; Peki Hayatımız Bunu Söylüyor mu
Âl-i İmrân 31’in insanı götürdüğü en derin soru budur.
“Allah’ı seviyorum.”
demek kolay olabilir.
Bu söz:
duada,
ilahide,
sohbette
tekrar edilebilir.
Fakat sevginin gerçek sınavı gündelik hayatta başlar.
Çıkarımıza ters düştüğünde de adil miyiz?
Bizi öfkelendiren insana karşı sınırı koruyor muyuz?
Kimse görmediğinde de dürüst müyüz?
Affedilmek istediğimiz kadar affedebiliyor muyuz?
Allah’ın rahmetini isterken başkalarına merhamet gösterebiliyor muyuz?
İşte Âl-i İmrân 31 sevgi kavramını romantik bir söz olmaktan çıkarır.
Kur’an’ın mantığına göre:
Sevgi yön verir.
Sevgi tercih oluşturur.
Sevgi insanı dönüştürür.
Bu yüzden ayette:
“Allah’ı seviyorsanız bunu söylemeye devam edin.”
denmiyor.
“Bana uyun.”
deniyor.
Yani sevginin doğruluğu hayatın içinde sınanıyor.
Belki de insanın Allah sevgisi hakkında kendisine sorabileceği en önemli soru şudur:
Allah’ı sevdiğimi söylemeseydim, hayatıma bakan biri davranışlarımdan bunu anlayabilir miydi?
Eğer cevap giderek “evet”e yaklaşıyorsa sevgi yalnızca dilde kalmamış demektir.
Çünkü Âl-i İmrân 31’in anlattığı sevgi:
söylenen değil, yaşanan sevgidir.
