Tevbe Suresi 96. Ayette “Kendilerinden Razı Olmanız İçin Size Yemin Edecekler; Siz Onlardan Razı Olsanız Bile Allah Fâsıklar Topluluğundan Razı Olmaz” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Tevbe Suresi 96. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Kendilerinden razı olmanız için size yemin edecekler. Siz onlardan razı olsanız bile Allah fâsıklar topluluğundan razı olmaz.”
Bu ayet, Tevbe 94 ve 95’in doğrudan devamıdır.
Önce:
mazeretler sunacakları,
sonra:
Allah adına yemin edecekleri
bildirilmişti.
Tevbe 96 ise onların neden bu kadar yemin ettiklerini açıklamaktadır:
İnsanların yeniden kendilerinden hoşnut olmasını ve meseleyi kapatmasını istiyorlardı.
Tevbe 95 ile Tevbe 96 Arasındaki Fark Nedir
Tevbe 95’te:“Sizi kendilerinden yüz çevirtmek için Allah’a yemin edecekler.”
mesajı vardı.
Tevbe 96’da ise bir başka amaç ortaya çıkar:
“Kendilerinden razı olmanız için...”
Yani yalnızca:
“Bizi rahat bırakın.”
demiyorlar.
Aynı zamanda:
“Bizi yeniden kabul edin, bizden hoşnut olun, eski konumumuzu geri verin.”
isteği vardır.
Bu, insanın hatasını düzeltmek yerine bazen algısını düzeltmeye çalışmasının çarpıcı bir örneğidir.
“Sizden Razı Olmanız İçin Yemin Edecekler” Ne Demektir
Ayette:“yahlifûne lekum li-terdav anhum”
ifadesi geçer.
Yani:
“Kendilerinden razı olmanız için size yemin ederler.”
Buradaki amaç hakikatin ortaya çıkması değildir.
Amaç:
toplumun yeniden güvenini kazanmak,
eleştiriden kurtulmak,
dışlanmamak
ve sosyal konumlarını korumaktır.
Problem tam da burada ortaya çıkar:
İnsan yanlışını değil, insanların yanlış hakkındaki kanaatini değiştirmeye çalışabilir.
İnsan Neden Gerçeği Düzeltmek Yerine İmajını Düzeltmek İster
Çünkü gerçeği düzeltmek bedel ister.Özür dilemek gerekebilir.
Zararı telafi etmek gerekebilir.
Güveni yeniden kazanmak gerekebilir.
Kendi hatasını kabul etmek gerekebilir.
İmajı düzeltmek ise bazen daha kolaydır.
Birkaç güzel cümle...
Bir yemin...
Bir açıklama...
Bir mağduriyet hikâyesi...
Ve insan:
“Artık beni iyi biri olarak görün.”
diyebilir.
Kur’an ise görünüş ile gerçeklik arasındaki bu farkı ortaya çıkarır.
İnsanların Bizden Razı Olması Kötü Bir Şey midir
Hayır.İnsanların:
bize güvenmesi,
bizden hoşnut olması,
bizi iyi tanıması
güzel olabilir.
Bir insan ailesinin, arkadaşlarının ve toplumun saygısını önemseyebilir.
Sorun:
Allah’ın rızasının yerine insanların rızasını koymaktır.
İnsanların bizi sevmesi güzel olabilir.
Ama onları memnun etmek uğruna:
yalan söylemek,
hakikati gizlemek,
yanlışı savunmak
veya gösteriş yapmak
doğru değildir.
İnsanların Rızası ile Allah’ın Rızası Arasında Nasıl Bir Fark Vardır
İnsanlar sınırlı bilgiye sahiptir.Bizi:
sözlerimizden,
gördüklerinden,
duyduklarından
değerlendirirler.
Bu nedenle onları kandırmak mümkündür.
Allah ise:
gizliyi de açığı da bilir.
İnsanlar:
“Tamam, seni affettik.”
diyebilir.
Fakat kişi gerçekte:
yalanına,
nifakına
ve yanlışına
devam ediyorsa, insanların hoşnutluğu Allah’ın hükmünü değiştirmez.
Toplumsal kabul, ilahî rızanın garantisi değildir.
“Siz Onlardan Razı Olsanız Bile...” İfadesi Neden Önemlidir
Ayet son derece çarpıcı bir ihtimal ortaya koyar:Müminler onlardan razı olabilir.
Yani insanlar:
ikna olabilir,
yeminlerine inanabilir,
meseleyi kapatabilir.
Fakat ayet:
“Siz razı olsanız bile Allah razı değildir.”
der.
Bu, insan değerlendirmesinin yanılabileceğini gösterir.
Bir insan toplum önünde:
saygın,
iyi,
dindar,
güvenilir
görünebilir.
Ama dış görünüş Allah katındaki gerçekliği tek başına belirlemez.
Bu Ayet “İnsanların Ne Düşündüğünü Hiç Önemsemeyin” mi Diyor
Hayır.İnsanların hakkımızdaki düşünceleri tamamen önemsiz değildir.
Özellikle:
güven,
emanet,
ticaret,
aile ilişkileri
ve kamu görevi
gibi alanlarda iyi itibar değerlidir.
Fakat insanın temel ölçüsü yalnızca:
“İnsanlar ne der?”
olmamalıdır.
Çünkü bazen toplum yanlış bir şeyi alkışlayabilir.
Bazen doğru bir insanı da yanlış anlayabilir.
Bu yüzden insan:
toplumsal itibarı önemsemeli ama vicdan ve Allah’ın rızasının üzerine çıkarmamalıdır.
İnsanları Memnun Etmek ile Riyakârlık Arasında Nasıl Bir Fark Vardır
İnsanlara güzel davranmak riya değildir.Kibar olmak,
özür dilemek,
gönül almak,
iyi ilişkiler kurmak
güzeldir.
Riya ise insanın iyi görünmek için gerçekte olmadığı bir görüntüyü üretmesiyle ilgilidir.
Örneğin:
yardım etmediği hâlde yardım etmiş gibi görünmek,
tövbe etmediği hâlde pişman görünmek,
Allah’a bağlı olmadığı hâlde sırf toplum için dindarlık sergilemek
riyakârlık alanına girebilir.
İnsan memnuniyeti amaç olabilir; fakat hakikatin yerine geçmemelidir.
“Allah Fâsıklar Topluluğundan Razı Olmaz” Ne Demektir
Ayette:“fe innallâhe lâ yardâ ani’l-kavmi’l-fâsikîn”
denilir.
Yani:
“Allah fâsıklar topluluğundan razı olmaz.”
“Fısk”:
itaat çizgisinden çıkmak,
Allah’a karşı isyankâr bir yönelişte bulunmak,
doğru sınırların dışına taşmak
anlamlarını taşır.
Buradaki kişiler:
tek bir küçük hata sebebiyle değil,
ısrarlı nifak ve isyan yönelişi sebebiyle bu ağır nitelemeyle anılmaktadır.
Bir Günah İşleyen Her Müslüman “Allah’ın Razı Olmadığı Fâsık” mıdır
Bu ayeti böyle mekanik biçimde uygulamak doğru değildir.Bir Müslüman günah işleyebilir.
Pişman olabilir.
Tövbe edebilir.
Allah’a yeniden yönelebilir.
Kur’an’ın genel öğretisinde Allah:
tövbeyi kabul eder.
Tevbe 96’nın bağlamında ise:
nifakta ısrar eden,
yalan söyleyen,
sorumluluktan kaçan,
yeminlerle insanları kandırmaya çalışan
bir grup anlatılır.
Tek günah ile yerleşmiş fısk aynı şey değildir.
Allah’ın Razı Olmaması Tövbe Kapısının Kapandığı Anlamına mı Gelir
Hayır.Allah’ın belirli bir davranıştan veya insanın mevcut yönelişinden razı olmaması ile kişinin samimi tövbe etme imkânının tamamen ortadan kalkması aynı şey değildir.
İnsan hayattayken:
yanlışından dönebilir,
imanını düzeltebilir,
zararı telafi edebilir,
samimi olabilir.
Kur’an daha önce bu ağır gruplar hakkında bile:
“Tövbe ederlerse kendileri için daha hayırlıdır.”
demişti.
Dolayısıyla:
Allah’ın razı olmadığı hâlden çıkmanın yolu samimi dönüş olabilir.
İnsanların Affetmesi Allah’ın da Affettiği Anlamına Gelir mi
Otomatik olarak hayır.Bir insan size:
“Seni affettim.”
diyebilir.
Bu, aranızdaki kişisel hakkın önemli bir kısmını çözebilir.
Ama Allah’a karşı işlenmiş bir günah varsa:
tövbe,
samimiyet
ve Allah’ın affı
ayrı bir boyuttur.
Aynı şekilde Allah’ın bağışlamasını ummak da kul hakkını görmezden gelmek anlamına gelmez.
Bir insan başkasına zarar verdiyse mümkünse:
özür,
iade,
telafi
ve hakkı yerine getirme
gerekebilir.
Kul Hakkında Sadece Allah’tan Af Dilemek Yeterli midir
Mesele başkasının hakkını içeriyorsa, sadece:“Allah’ım beni affet.”
demekle yetinmek doğru olmayabilir.
Örneğin:
çalınmış mal varsa geri vermek,
borç varsa ödemek,
zarar verilmişse telafi etmek
gerekebilir.
Çünkü samimi tövbe, mümkün olan yerde yanlışın sonuçlarını düzeltmeye çalışmayı da içerir.
Tevbe 96’nın ruhu da bunu düşündürür:
İnsanların rızasını yeminle değil, hakkı gerçekten yerine getirerek ara.
İnsanların Bizi Affetmesini İstemek Yanlış mıdır
Hayır.Tam tersine yanlış yaptığımız insandan özür dilemek ve gönlünü almak çok değerlidir.
Fakat sağlıklı özür:
karşı tarafı manipüle etmeye çalışmaz.
“Beni hemen affetmek zorundasın.”
demez.
“Affetmezsen kötü insansın.”
demez.
“Bak vallahi pişmanım, artık bana güvenmek zorundasın.”
demez.
Gerçek özür:
sorumluluğunu kabul eder ve karşı tarafa karar alanı bırakır.
Bu Ayet Sosyal İtibar ile Gerçek Karakter Arasında Ne Öğretiyor
İnsanların gözünde iyi görünmek mümkündür.Bir insan:
çok güzel konuşabilir.
Dinî ifadeler kullanabilir.
Hayırsever bir görüntü oluşturabilir.
Sosyal medyada örnek bir hayat gösterebilir.
Fakat karakterin gerçek ölçüsü her zaman görüntü değildir.
Kur’an:
“Siz razı olsanız bile Allah razı olmaz.”
diyerek sosyal onay ile gerçek ahlaki değer arasındaki farkı çok net ortaya koyar.
Popüler olmak ile doğru olmak aynı şey değildir.
Bu Ayet Başkaları Hakkında “Allah Senden Razı Değil” Dememize İzin Verir mi
Keyfî biçimde hayır.Tevbe 96’da belirli kişiler hakkında hükmü veren Allah’tır.
Biz bugün:
bir davranışın Kur’an’a göre yanlış olduğunu söyleyebiliriz.
Ama bir insan hakkında:
“Allah kesinlikle senden razı değildir ve asla olmayacaktır.”
diye nihai hüküm vermek başka bir şeydir.
Çünkü insanın:
son hâlini,
tövbesini,
kalbini
ve Allah’ın nihai hükmünü
bilmeyiz.
Ayet başkalarının Allah katındaki dosyasını yönetmek için değil, kendi rıza arayışımızı düzeltmek için okunmalıdır.
Ayetin Bugünkü İnsana En Güçlü Mesajı Nedir
Bugün imaj yönetimi hayatın büyük bir parçası hâline gelmiştir.İnsanlar:
sosyal medya,
reklam,
halkla ilişkiler,
açıklamalar,
özür metinleri
ve kamuoyu çalışmalarıyla
kendileri hakkında belirli bir görüntü oluşturabilir.
Bunların hepsi kötü değildir.
Ama sorun şu noktada başlar:
Gerçek değişmediği hâlde yalnızca algı değiştirilmeye çalışılıyorsa.
Tevbe 96 adeta şöyle sorar:
İnsanların gözünde aklanmak mı istiyorsun, yoksa gerçekten düzelmek mi?
Sonuç: Tevbe Suresi 96. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Tevbe Suresi 96. ayet, insanların rızası ile Allah’ın rızası arasındaki farkı çok güçlü biçimde ortaya koymaktadır.Tebük Seferi’ne mazeretsiz biçimde katılmayan bazı kişiler, Müslümanlar döndüğünde önce:
mazeretler ileri sürecek,
sonra:
Allah adına yemin edeceklerdir.
Tevbe 96 onların daha derindeki hedefini açıklıyor:
“Kendilerinden razı olmanız için...”
Yani istedikleri yalnızca:
“Bizi sorgulamayın.”
değildir.
İnsanların yeniden:
onları kabul etmesini,
onlara güvenmesini,
onlardan hoşnut olmasını
istemektedirler.
Fakat Kur’an son derece güçlü bir sınır koyar:
“Siz onlardan razı olsanız bile Allah fâsıklar topluluğundan razı olmaz.”
Bu cümle bütün bir hayat anlayışını değiştirebilir.
Çünkü insan çoğu zaman hayatını:
başkalarının onayına
göre yaşayabilir.
Ailesi ne der?
Arkadaşları ne düşünür?
Toplum nasıl görür?
İnsanlar beni başarılı buluyor mu?
Beni iyi biri sanıyorlar mı?
Beni dindar görüyorlar mı?
Kur’an ise şu soruyu bütün bunların üzerine yerleştirir:
“Allah’ın rızası nerede?”
Bu, insanların düşüncesini tamamen yok saymak değildir.
İnsanlara karşı güvenilir olmak önemlidir.
İyi bir itibara sahip olmak güzeldir.
Ama itibarın değeri, hakikate dayanıyorsa vardır.
İnsanların tamamı bizi iyi biri sanabilir.
Ama gerçekten zulmediyorsak bu alkış bizi Allah katında iyi yapmaz.
Tersine, insanlar bizi yanlış anlayabilir.
Fakat biz gerçekten doğru ve samimiysek Allah gerçeği bilir.
Bu nedenle insanın huzuru tamamen kalabalığın hükmüne bağlanmamalıdır.
Ayetin diğer önemli noktası şudur:
Bu kişiler Allah’ın adını kullanarak insanların rızasını kazanmak istemektedir.
Bu, dinin itibar yönetimi aracına dönüşmesi tehlikesidir.
Bir insan:
Allah’ı,
dini,
ibadeti,
yemini
ve kutsal ifadeleri
kendi imajını temizlemek için kullanabilir.
Ama hakikat değişmiyorsa dinî dil onu temizlemez.
Hatta sorumluluğunu daha ağır hâle getirebilir.
Gerçek tövbe:
“İnsanları nasıl ikna ederim?”
sorusundan önce:
“Yanlışımı nasıl düzeltirim?”
sorusunu sormalıdır.
İnsanlardan af dile.
Gönüllerini almaya çalış.
Güveni yeniden kur.
Ama bunu:
yeminle,
duygusal baskıyla,
dinî manipülasyonla
değil,
değişmiş davranışla yap.
Ayetin:
“Allah fâsıklar topluluğundan razı olmaz.”
cümlesini de umutsuzluk üretmek için kullanmamak gerekir.
Bu, yanlışta ısrar eden belirli grubun hâlidir.
İnsan hayattaysa dönüş mümkündür.
Fıskta ısrar etmek yerine:
tövbe,
dürüstlük,
telafi
ve samimiyet
yolunu seçebilir.
Çünkü önemli olan:
insanların bizi bir an için yeniden beğenmesi değil,
gerçekten değişmeye başlamamızdır.
Tevbe 96 böylece bize son derece zor ama değerli bir soru yöneltmektedir:
Bir yanlışımız ortaya çıktığında asıl derdimiz “İnsanları nasıl yeniden kendimden razı ederim?” mi oluyor, yoksa insanların bizi affetmesi kadar önemli olan “Allah’ın razı olacağı bir insana gerçekten nasıl dönüşebilirim?” sorusunu da kendimize sorabiliyor muyuz?
