Hicr Suresi 48. Ayette “Orada Onlara Hiçbir Yorgunluk Dokunmaz ve Oradan Çıkarılacak da Değillerdir” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Hicr Suresi 48. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin Arapçası “Lâ yemessuhum fîhâ nasabun ve mâ hum minhâ bi-muhrecîn.” şeklindedir. Genel anlamı ise “Orada onlara hiçbir yorgunluk dokunmaz ve oradan çıkarılacak da değillerdir.” diye ifade edilebilir.Bir önceki ayette cennet ehlinin iç dünyasındaki kin ve düşmanlığın kaldırılacağı anlatılmıştı. Bu ayette ise cennet hayatının bedensel ve varoluşsal güveni vurgulanır.
Yorgunluk yoktur ve kaybetme korkusu yoktur.
Ayetteki “Nasab” Ne Anlama Gelir
“Nasab”, yorgunluk, bitkinlik, tükenme ve kişinin üzerine ağır biçimde çöken zahmet anlam alanına sahiptir.Dünya hayatında beden yorulur. İnsan çalışır, yürür, hastalanır, yaşlanır ve enerji kaybeder.
Cennet tasvirinde ise insanı tüketen bu tür bitkinliğin bulunmayacağı bildirilir.
Cennette İnsan Hiç Yorulmayacak mı
Ayet açık biçimde “Onlara orada yorgunluk dokunmaz” der.Bu nedenle cennette dünya hayatındaki türden insanı tüketen, bedeni zorlayan ve dinlenmeye mecbur bırakan yorgunluğun bulunmadığı anlaşılır.
Ancak bunun ahiret bedeninin biyolojik mekanizmasının nasıl işleyeceğine dair teknik bir açıklama olduğunu düşünmemek gerekir.
Ayet sonuçtan söz eder; biyolojik mühendislik ayrıntısı vermez.
Cennette Yorgunluk Yoksa İnsanlar Hiçbir Şey Yapmayacak mı
Böyle bir sonuç çıkarmak zorunlu değildir.Yorgunluğun bulunmaması, cennet ehlinin hareketsiz ve hiçbir şey yapmadan sonsuza kadar oturacağı anlamına gelmez.
İnsan bir şey yapabilir fakat yaptığı şeyin ardından dünya hayatındaki türden bitkinlik yaşamayabilir.
Dolayısıyla yorgunluğun yokluğu ile faaliyetin yokluğu aynı şey değildir.
Cennet Tembellik Yeri midir
Hayır. Ayet tembelliği öven bir mesaj vermiyor.Cennet, dünya hayatında görev ve sorumlulukla ilişkili çalışma düzeninin artık aynı biçimde devam etmediği bir ahiret yurdudur.
Bunu “Hiçbir şey yapmadan yatmak en büyük ideal” şeklinde dünya ahlakına taşımak doğru değildir.
Dünyada insanın çalışması, üretmesi ve sorumluluklarını yerine getirmesi değerlidir.
Yorgunluk Dünyada Kötü Bir Şey midir
Her yorgunluk kötü değildir.İnsan spor yaptıktan, güzel bir iş başardıktan, ailesi için emek verdikten veya faydalı bir çalışma yaptıktan sonra yorulabilir. Bu yorgunluk bazen insana tatmin ve anlam bile verebilir.
Sorun, insanın sürekli tüketilmesi, sağlığının bozulması ve hayatının bütünüyle bitkinliğe dönüşmesidir.
Cennette kaldırılan şey, insanı tüketen yorgunluktur.
Çalışmak Bir Ceza mıdır
Hayır. Çalışmayı yalnız ceza olarak görmek doğru değildir.İnsan üretmekten, geliştirmekten ve yaptığı işin sonucunu görmekten mutluluk duyabilir.
Kur’an’ın dünya hayatına ilişkin genel yaklaşımı çalışmayı ve sorumluluğu değersizleştirmez.
Cennette çalışma zorunluluğunun farklı olması, dünyada emeğin anlamsız olduğu anlamına gelmez.
Dünya Hayatında Neden Yoruluyoruz
İnsan bedeni sınırlıdır.Enerji kullanır, dinlenmeye ihtiyaç duyar ve zamanla yaşlanır. Bu durum yaratılmış insan bedeninin doğal özelliklerindendir.
Bu yüzden yorulmak tek başına manevî eksiklik veya günah belirtisi değildir.
İnsan yorulduğunda dinlenmeye ihtiyaç duyması son derece normaldir.
Sürekli Yorulmak İman Eksikliği midir
Hayır.Bir insan yoğun çalışmadan, uykusuzluktan, hastalıktan veya başka fiziksel nedenlerden dolayı yorgun olabilir.
Sürekli ve olağan dışı yorgunluk yaşayan kişinin gerektiğinde tıbbi değerlendirme yaptırması önemlidir.
Böyle durumları yalnız “Maneviyatım zayıf” şeklinde yorumlamak doğru olmayabilir.
“Oradan Çıkarılacak Değillerdir” Ne Anlama Gelir
Ayetin ikinci bölümü “ve mâ hum minhâ bi-muhrecîn”, yani “onlar oradan çıkarılacak değillerdir” buyurur.Bu ifade cennetin geçici bir konaklama olmadığını gösterir.
Cennet ehli “Bir gün buradan çıkarılır mıyım?” kaygısı yaşamayacaktır.
Bu, cennet güveninin en güçlü yönlerinden biridir.
Hz. Âdem’in Cennetten Çıkarılmasıyla Bu Ayet Çelişir mi
Hz. Âdem kıssasındaki başlangıç cenneti ve ahirette müminlere vaat edilen nihai cennet hakkında tefsirlerde ayrıntılı tartışmalar bulunmuştur.Hicr 48’in açık bağlamında ise söz konusu olan takvâ sahiplerinin ahirette ulaştığı nihai cennettir ve onların oradan çıkarılmayacağı açıkça bildirilir.
Bu nedenle ayetin mesajı nettir: Nihai cennet kaybedilecek geçici bir konak değildir.
Cennette “Ya Beni Çıkarırlarsa?” Korkusu Olmayacak mı
Ayet tam olarak bu güvensizliği kaldırmaktadır.Dünyada insan sahip olduğu konumu kaybedebilir. İşten çıkarılabilir, evini kaybedebilir veya bulunduğu yerden ayrılmak zorunda kalabilir.
Cennette ise mekânın ve nimetin devamlılığı garanti altındadır.
Bu nedenle huzur yalnız bugünkü nimetten değil, yarının da güvenli olmasından doğar.
Dünya Nimetleri Neden Bizi Tam Olarak Tatmin Etmeyebilir
Çünkü dünya nimetleri çoğu zaman geçicidir.İnsan çok sevdiği bir şeye sahip olduğunda hemen ardından onu kaybetme ihtimali ortaya çıkar.
Yeni bir ev alır ve zarar görmesinden korkar. Sağlıklıdır ve hastalanmaktan çekinir. Sevdiği insanlarla birliktedir ve ayrılık ihtimalini bilir.
Cennetin farkı, nimetin geçicilik korkusundan arındırılmış olmasıdır.
Sonsuzluk Cennetin Nimetini Sıradanlaştırmaz mı
Dünya psikolojisi üzerinden böyle bir soru akla gelebilir: “Bir şey sonsuza kadar devam ederse sıkıcı olmaz mı?”Fakat bu soru dünya hayatındaki psikolojik ve biyolojik şartlarımızı ahirete aynen taşımaktadır.
Kur’an cenneti bıkkınlık, tükenme ve sıkıntı yeri olarak değil, sürekli huzur ve nimet olarak tasvir eder.
Dolayısıyla cennet hayatının psikolojisini dünyanın sınırlı şartlarıyla tamamen ölçemeyiz.
Cennette Can Sıkıntısı Olur mu
Kur’an cenneti sürekli sıkıntı ve anlamsızlıkla tasvir etmez.Tam tersine huzur, nimet, güven, kardeşlik ve memnuniyet vurgulanır.
Bu nedenle “Sonsuzluk mutlaka sıkıntıya dönüşür” iddiası, dünya tecrübemizin ahirete zorla taşınması olur.
Ahiret hayatının mahiyeti farklıdır.
“Oradan Çıkarılmayacaklar” İlahi Güvenin Hangi Boyutunu Gösterir
Bu ifade kalıcılık boyutunu gösterir.İnsan dünyada çoğu zaman bir şeyi elde etmek kadar onu korumakla da uğraşır. Güzel bir konum elde ettiğinde hemen “Bunu nasıl kaybetmem?” sorusu başlar.
Cennette ise nimet korunmak için sürekli mücadele gerektirmez.
Allah’ın verdiği güven kalıcıdır.
Bu Ayet Dünyayı Değersiz mi Gösteriyor
Hayır.Dünyanın geçici olması onun anlamsız olduğu anlamına gelmez. Tam tersine dünya, insanın tercihlerinin ve sorumluluğunun gerçekleştiği önemli alandır.
İnsan çalışmalı, sevmeli, üretmeli, adaleti savunmalı ve hayatını mümkün olduğunca iyi yaşamalıdır.
Geçicilik değersizlik değildir.
Hicr Suresi 47 ve 48. Ayetler Birlikte Nasıl Okunmalıdır
Hicr Suresi 47. ayette cennet ehlinin kalplerindeki kin kaldırılmış, kardeşler hâlinde karşılıklı oturdukları bildirilmişti. 48. ayette ise bu huzura yorgunluğun bulunmaması ve cennetten çıkarılmama güvencesi eklenir.Böylece cennet huzurunun üç önemli yönü ortaya çıkar: İçsel barış, tükenmeyen esenlik ve kalıcılık.
Bir sonraki ayet olan Hicr Suresi 49. ayette Allah, Hz. Peygamber’e son derece güçlü bir rahmet mesajı bildirecek ve şöyle buyuracaktır: “Kullarıma haber ver ki gerçekten ben çok bağışlayıcıyım, çok merhametliyim.” Bu ayeti ele alırken özellikle Allah’ın bağışlayıcılığı ve rahmeti, günahkârın ümitsizliğe düşmemesi, rahmetin günahı önemsizleştirmek anlamına gelmemesi, tövbe ile kul hakkının ayrılması, ‘Allah nasıl olsa affeder’ düşüncesinin sorumsuzluğa dönüştürülmemesi ve hemen sonraki 50. ayette azabın da hatırlatılmasıyla korku-ümit dengesinin kurulması üzerinde dikkatle durmak gerekecektir.
Sonuç: Hicr Suresi 48. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Hicr Suresi 48. ayet, “Orada onlara hiçbir yorgunluk dokunmaz ve oradan çıkarılacak da değillerdir” buyurarak cennet nimetinin iki büyük özelliğini anlatır: Tükenmeme ve kaybetmeme.Dünya hayatında bu iki şey insanın hayatını çok güçlü biçimde etkiler.
İnsan yorulur.
Ve insan kaybeder.
Bazen bedenen yorulur.
Bazen zihnen yorulur.
Bazen sorumluluklardan yorulur.
Bazen sürekli kendisini savunmaktan yorulur.
Bazen de hiçbir fiziksel işi olmadığı hâlde hayatın yükünden yorgun hisseder.
Cennet tasvirinde bu tüketici yorgunluk sona erer.
Bu çok büyük bir nimettir.
Çünkü insan için dinlenmek yalnız uyumak değildir.
Bazen insan sekiz saat uyur ama yine yorgundur.
Çünkü zihninde çözülmemiş sorunlar vardır.
Borç düşünür.
Sağlığını düşünür.
Ailesini düşünür.
Geleceğini düşünür.
Cennet huzurunda ise insanı tüketen bu varoluşsal yük de ortadan kalkacaktır.
İnsan yalnız bedenen değil, bütünüyle dinlenecektir.
Ancak buradan dünyadaki emeği kötülemek doğru değildir.
Çalışmak insan hayatının anlamlı parçalarından biri olabilir.
İnsan yaptığı işten gurur duyabilir.
Bir eser üretebilir.
Bir ev inşa edebilir.
Bir hastayı iyileştirebilir.
Çocuk yetiştirebilir.
Toprağı ekip ürün alabilir.
Bilimsel araştırma yapabilir.
Sanat üretebilir.
Bütün bunlar emek gerektirir.
Ve emek her zaman lanet değildir.
Sorun emeğin insanı tüketen sömürüye dönüşmesidir.
Bu ayrım özellikle modern çalışma hayatında önemlidir.
İnsan bazen “Çok çalışmak her zaman erdemdir” düşüncesiyle sağlığını yok edebilir.
Uykusuzluğunu başarı sembolü hâline getirebilir.
Ailesine hiç zaman ayırmamayı fedakârlık sanabilir.
Sürekli bitkin olmayı üretkenliğin kanıtı kabul edebilir.
Oysa insan bedeni sınırlıdır.
Dinlenmek ihtiyaçtır.
Tükenmek fazilet değildir.
Cennet tasvirinde yorgunluğun kaldırılması da bize insanın sürekli tükenmek için yaratılmadığını düşündürür.
Dünya sorumluluk alanıdır ama insanın bedeni de emanettir.
Bu nedenle çalışmanın yanında dinlenmek de önemlidir.
Uyumak tembellik değildir.
Tatil yapmak otomatik olarak israf değildir.
İnsanın kendisine ve ailesine zaman ayırması sorumsuzluk değildir.
Denge önemlidir.
Hicr 48’in ikinci büyük mesajı ise kaybetmeme güvencesidir.
Dünyada insanın mutluluğuna çoğu zaman gölge düşüren şey, güzel olanın biteceğini bilmesidir.
Bir tatil biter.
Bir güzel gün biter.
Gençlik geçer.
Bir ev eskir.
Bir araba bozulur.
Bir iş sona erebilir.
Sevdiğimiz insanlar ölür.
Ve sonunda biz de dünyadan ayrılırız.
Bu geçicilik dünyanın yapısının parçasıdır.
Cennet ise bunun karşıtını sunar:
“Oradan çıkarılmayacaksınız.”
Bu cümle, yalnız mekânda kalmaya ilişkin değildir.
Aynı zamanda büyük bir psikolojik güven içerir:
“Bu mutluluk senden geri alınmayacak.”
İnsan açısından bunun ne kadar büyük nimet olduğunu anlamak için dünya hayatındaki kaybetme korkusunu düşünmek yeterlidir.
Bazı insanlar sahip oldukları şeylerden bile keyif alamazlar, çünkü sürekli kaybetmeyi düşünürler.
Parasını kullanamaz çünkü azalmasından korkar.
Sevdiğine bağlanmaktan korkar çünkü kaybetmekten çekinir.
Başarıdan bile keyif alamaz çünkü bir gün başarısız olabileceğini düşünür.
Bu durumda insanın sahip olduğu nimet ile o nimeti yaşayabilmesi arasında büyük bir fark vardır.
Cennette nimet yalnız verilmeyecek; korkusuzca yaşanabilecektir.
Bu, Hicr 46’daki “güven içinde girin” ifadesinin devamıdır.
Hicr 46 güveni bildirmişti.
Hicr 47 kalplerdeki kini kaldırmıştı.
Hicr 48 ise güvenin neden kalıcı olduğunu gösterir:
Çünkü çıkarılma yoktur.
Bu üç ayet birlikte düşünüldüğünde cennetin çok güçlü bir portresi oluşur.
Dışarıdan tehdit yok.
İçeride kin yok.
Bedende tüketici yorgunluk yok.
Ve gelecekte kaybetme korkusu yok.
Bu dört özellik, insanın dünyada aradığı huzurun neredeyse bütün temel boyutlarını kapsar.
Cennet bu nedenle yalnız çok güzel bir yer değildir.
Tam güvenin gerçekleştiği yerdir.
Bu ayet ayrıca insanın aidiyet ihtiyacına da dokunur.
Dünyada insan zaman zaman bulunduğu yerden çıkarılma korkusu yaşayabilir.
Kiracı evden çıkarılabilir.
Çalışan işinden çıkarılabilir.
Bir insan ülkesinden sürülebilir.
Bir aile içinde bile kişi kendisini “Bir gün artık burada istenmeyeceğim” diye hissedebilir.
Bu tür güvensizlikler psikolojik olarak çok ağır olabilir.
Cennette ise Allah “Oradan çıkarılacak değillerdir” buyurur.
Bu, nihai aidiyetin güvencesidir.
Artık burası senin yurdun ve seni buradan kimse çıkarmayacak.
Bu düşünce özellikle dünyada yerinden edilmiş, sürgün yaşamış veya sürekli aidiyet problemi çekmiş insanlar açısından çok güçlü bir umut taşıyabilir.
Ancak ahiretteki bu güveni dünyadaki mülkiyet veya siyasi iddiaların doğrudan belgesi gibi kullanmak doğru değildir.
Ayet ahiret cennetinden söz eder.
Dünya üzerindeki belirli bir arazi için “Burası sonsuza kadar yalnız bizimdir çünkü cennet gibi vaat edildi” şeklinde bir siyasi mülkiyet sonucu çıkarılamaz.
Ahiret tasviri ile dünyevî hukuk birbirinden ayrılmalıdır.
Hicr 48, insanın sürekli performans göstermek zorunda olduğu modern kültürü de düşündürebilir.
Bugün birçok insan kendisini ancak üretken olduğu sürece değerli hissediyor.
Daha fazla çalış.
Daha fazla kazan.
Daha fazla içerik üret.
Daha fazla başarı göster.
Daha fazla büyü.
Bir noktada kişi artık neden yaşadığını değil, ne kadar üretim yaptığını düşünmeye başlayabilir.
Oysa insanın değeri yalnız performansından ibaret değildir.
Çalışmak önemlidir fakat insan makine değildir.
Yorulabilir.
Dinlenebilir.
Bazen hiçbir şey yapmadan oturabilir.
Bu onu değersiz yapmaz.
Cennet tasvirinde insanın artık performans kaygısıyla varlık hakkı kazanması gerekmez.
O, Allah’ın lütfuyla güven içindedir.
Bu, kulluğun bir tür ticari başarı sistemi olmadığını da hatırlatır.
İnsan “Ne kadar çok iş yaparsam Allah beni o kadar sever” şeklinde mekanik bir ilişki kurmamalıdır.
İbadet ve salih amel önemlidir.
Fakat Allah’la ilişki yalnız sayı hesabına indirgenmez.
Niyet, samimiyet ve rahmet boyutu vardır.
Zaten hemen sonraki ayet bunun merkezini açacaktır:
“Kullarıma haber ver ki gerçekten ben çok bağışlayıcıyım, çok merhametliyim.”
Bu geçiş son derece anlamlıdır.
Cennet anlatıldıktan sonra Allah kendisini bağışlayan ve merhamet eden olarak tanıtır.
Demek ki cennete ilişkin umut yalnız insanın performansına duyduğu güvene değil, Allah’ın rahmetine de dayanır.
Bu da insanı iki tehlikeden korur.
Birincisi kibirdir:
“Ben yeterince iyi olduğum için cenneti hak ettim.”
İkincisi umutsuzluktur:
“Ben yeterince iyi değilim, benim için hiçbir umut yok.”
Rahmet anlayışı iki uç arasında denge kurar.
İnsan elinden geleni yapar ama Allah’a karşı alacaklı gibi davranmaz.
Hata yaptığında da “Artık bittim” demez.
Hicr 48’in kalıcılık mesajı insanın dünya hayatına bakışını da dengeler.
Dünyanın geçici olduğunu bilmek, dünyadan nefret etmek anlamına gelmez.
İnsan güzel bir günü, geçici olduğu hâlde sevebilir.
Çiçek kısa süre açar ama güzeldir.
Çocukluk geçer ama değerlidir.
Bir yaz tatili biter ama anlamlı olabilir.
Geçici olan her şey değersiz değildir.
Dünyanın geçiciliği bize yalnız bağımlılıklarımızın sınırını öğretir.
Dünya nimetine “Bu sonsuza kadar benim olacak” diye sarılmamak gerekir.
Çünkü olmayacaktır.
Ama “Nasıl olsa geçici, hiçbir şeyin değeri yok” demek de doğru değildir.
İnsan geçici dünyada kalıcı sonuçlara uzanan ahlaki tercihler yapar.
Bu nedenle dünya hem geçici hem önemlidir.
Ayetin “oradan çıkarılmazlar” mesajı, insanın Allah’a olan güvenini de derinleştirir.
Cennette insan sürekli yeni bir sınavın sonunda her şeyini kaybetmekten korkmaz.
Bu çok önemlidir.
Çünkü eğer cennet bile sürekli kaybedilebilecek bir yer olsaydı tam güven gerçekleşmezdi.
Kur’an burada o kaygıyı kaldırır.
Nihai kurtuluş, nihai güven taşır.
Bu nedenle cennet ehli sürekli korkuyla yaşamaz.
Bu, bazı din anlatılarında görülen sürekli tedirginlik anlayışını da sorgulamamızı gerektirir.
İnsan dünyada sorumludur.
Kendisinden tamamen emin olup kibirlenmemelidir.
Ama sürekli “Allah her an beni reddedecek” korkusuyla da yaşamak zorunda değildir.
Rahmet umudu dinî hayatın gerçek parçasıdır.
Hicr 48’in cennet mesajı aslında insanın çok temel üç arzusuna cevap verir:
Dinlenmek.
Güvende olmak.
Kaybetmemek.
Dünyada bunların hiçbirine tam olarak sahip olamayız.
Dinleniriz ama yeniden yoruluruz.
Güvende oluruz ama yeni risk ortaya çıkar.
Bir şeyi koruruz ama sonunda yine ayrılırız.
Cennet ise bunların tamamına kalıcı cevap verir.
Bu yüzden ahiret umudu dünyadaki insanın derin varoluşsal ihtiyaçlarına hitap eder.
Fakat bu umut insanı dünyadan kaçırmamalıdır.
Tam tersine dünya hayatında daha dengeli yaşamaya yardımcı olabilir.
Çünkü insan bilir ki burası son durak değildir.
Bu yüzden her şeyi burada elde etmek zorunda değildir.
Her yarışa katılmak zorunda değildir.
Herkesten zengin olmak zorunda değildir.
Herkesin kendisini alkışlamasını sağlamak zorunda değildir.
Dünya nihai puan tablosu değildir.
Bu farkındalık insana büyük özgürlük verebilir.
Başkasının başarısını kendi yenilgisi olarak görmeyebilir.
Bir maddi kaybı hayatının tamamının yok olması gibi yaşamayabilir.
Çünkü insanın değeri ve nihai geleceği yalnız dünyadaki geçici sonuçlarla ölçülmez.
Hicr Suresi 48. ayetin bütün mesajı bu çerçevede şöyle özetlenebilir: **Cennette yorgunluk bulunmamasını dünyada çalışmayı kötüleme gerekçesine dönüştürme. Dinlenmeyi tembellik, tükenmişliği de erdem sanma. Cennetin kalıcılığını dünyanın geçici nimetlerini küçümsemek için kullanma. ‘Oradan çıkarılmazlar’ ifadesini ise yalnız mekânsal kalış değil, kaybetme korkusunun sona erdiği nihai güven olarak oku. Çünkü ayetin büyük mesajı şudur: Cennet, insanın artık tükenmediği ve sahip olduğu huzurun elinden alınacağından korkmadığı yerdir; Allah’ın nihai lütfunda hem yorgunluk sona erer hem de ‘Bir gün bunu kaybeder miyim?’ korkusu tamamen ortadan kalkar.”
Bir sonraki ayet olan Hicr Suresi 49. ayette, cennet tasvirlerinin ardından Allah’ın rahmeti doğrudan ilan edilecek ve şöyle buyrulacaktır: “Kullarıma haber ver ki gerçekten ben çok bağışlayıcıyım, çok merhametliyim.” Bu ayeti ele alırken özellikle “el-Gafûr” ve “er-Rahîm” isimlerinin anlamı, Allah’ın rahmetinden ümit kesmeme, büyük günah işleyenin bile samimi tövbeyle dönüş imkânı, bağışlanmanın kul hakkını otomatik olarak ortadan kaldırmaması, ‘Allah affeder’ diyerek bilinçli günahı normalleştirmeme, rahmetin adaletle çelişmemesi ve hemen ardından gelen 50. ayetteki azap uyarısıyla korku-ümit dengesinin nasıl kurulduğu üzerinde dikkatle durmak gerekecektir.
Ve belki Hicr Suresi 48. ayetin bugün bize yönelttiği en güçlü soru şudur: Hayatımızda yorgunluğu ne ölçüde başarı ölçüsü hâline getirdik? Sürekli tükenmeyi çalışkanlık mı sanıyoruz? Dinlenirken suçluluk mu hissediyoruz? Sahip olduğumuz güzelliklerin tadını çıkarmak yerine onları kaybetme korkusuyla mı yaşıyoruz? Dünyanın geçici olduğunu bilerek onu değersiz mi görüyoruz, yoksa geçici olduğu için daha dikkatli mi yaşıyoruz? Başarı, para ve statümüzü kaybedersek kendi değerimizi de kaybedeceğimizi mi düşünüyoruz? Ve en önemlisi, Allah cenneti ‘yorulmayacağınız ve çıkarılmayacağınız yer’ olarak anlatırken, gerçek huzurun yalnız daha fazlasına sahip olmak değil, artık tükenmemek ve kaybetmekten korkmamak olduğunu görebiliyor muyuz?
