📖 A‘râf Suresi 123. Ayette “Firavun ‘Ben Size İzin Vermeden Ona İman Ettiniz Öyle mi? Şüphesiz Bu, Halkını Oradan Çıkarmak İçin Şehirde Kurduğunuz

A‘râf Suresi 123. Ayette “Firavun ‘Ben Size İzin Vermeden Ona İman Ettiniz Öyle mi? Şüphesiz Bu, Halkını Oradan Çıkarmak İçin Şehirde Kurduğunuz Bir Tuzaktır; Yakında Bileceksiniz’ Dedi” İfadesi Ne Anlama Gelir ​

“Kontrolünü kaybetmeye başlayan güç, bazen insanların kendi iradesiyle karar verdiğini kabul etmek istemez; özgür tercihi bile gizli bir plan gibi göstermeye çalışır.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...

A‘râf Suresi'nin 121. ve 122. ayetlerinde sihirbazların:

“Âlemlerin Rabbine, Musa’nın ve Hârûn’un Rabbine iman ettik.”

dedikleri anlatılmıştı.

1. ayette ise Firavun’un buna verdiği sert tepki gelir:

“Firavun dedi ki: ‘Ben size izin vermeden ona iman ettiniz öyle mi? Şüphesiz bu, halkını oradan çıkarmak için şehirde kurduğunuz bir tuzaktır. Yakında bileceksiniz.’”

Bu ayette Firavun’un asıl rahatsızlığının yalnız:

sihirbazların fikir değiştirmesi

olmadığı görülür.

Onu öfkelendiren şeylerden biri:

insanların:

kendi izni olmadan

iman etmiş olmasıdır.

Yani Firavun:

yalnız bedenleri değil,

insanların:

vicdanlarını ve kararlarını da kontrol etmek ister.

Bu da ayeti:

otorite,

özgür irade,

inanç özgürlüğü,

komplo suçlaması

ve güç kaybı

açısından çok önemli hâle getirir.

Firavun Neden “Ben Size İzin Vermeden” Diyor ​

Çünkü sihirbazların:

kendi iradeleriyle:

taraf değiştirmesini

kabul edemez.

Sanki onların:

neye inanacağına karar verme hakkı:

Firavun’a aitmiş gibi

konuşur.

Bu:

çok güçlü bir:

otorite ve sahiplik iddiasıdır.

Bir İnsan Başkasının İnancına İzin Verebilir mi ​

İnanç:

özünde:

kalbin ve zihnin kabulüdür.

Bir otorite:

insanı:

zorlayabilir,

tehdit edebilir,

cezalandırabilir.

Ama:

gerçek anlamda:

bir insanın kalbine:

hangi inancın gireceğini

emredemez.

Bu yüzden Firavun’un sözü:

vicdan üzerinde mutlak kontrol iddiasını

gösterir.

Firavun’un Asıl Korkusu Ne Olabilir ​

Sihirbazların iman etmesi:

onun açısından:

çok ağır bir gelişmedir.

Çünkü bu insanlar:

kendisi tarafından:

Hz. Musa’yı yenmek için

getirilmiştir.

Şimdi ise:

halkın önünde:

Hz. Musa’nın Rabbine:

iman etmişlerdir.

Bu:

Firavun’un:

otoritesine ve itibarına büyük bir darbe

olabilir.

Neden Sihirbazların İmanını Samimi Bir Karar Olarak Kabul Etmiyor ​

Çünkü kabul ederse:

şunu da kabul etmek zorunda kalabilir:

“Benim getirdiğim uzmanlar Musa’nın doğru olduğunu gördü.”

Bu:

Firavun için:

çok ağır bir sonuçtur.

Bu yüzden:

imanlarını:

samimi karar olarak görmek yerine:

önceden hazırlanmış bir komplo

olarak sunar.

“Bu Bir Tuzaktır” Sözü Ne Anlama Gelir ​

Firavun:

Hz. Musa ile sihirbazların:

önceden anlaşmış olduğunu

iddia eder.

Yani:

karşılaşmanın:

gerçek olmadığını,

sonucun:

planlanmış olduğunu

ima eder.

Bu:

yenilgiyi açıklamak için:

alternatif bir anlatı üretme

çabasıdır.

İnsan Yenilgiyi Kabul Etmek Yerine Komplo İddiasına Sığınabilir mi ​

Evet.

Bazen:

beklenmedik bir sonuç ortaya çıktığında:

insan:

“Bu normal olamaz, kesin bir oyun var.”

diye düşünebilir.

Bazen gerçekten:

gizli planlar olabilir.

Ama:

kanıt olmadan:

her istenmeyen sonucu:

komployla açıklamak

doğru değildir.

Firavun’un Komplo İddiasının Delili Var mı ​

Ayet:

Firavun’un bu iddiasını:

kanıtlayan bir bilgi vermez.

Tam tersine:

kıssanın önceki akışı:

sihirbazların:

ödül talep ettiğini,

Firavun’un tarafında bulunduğunu,

sonra:

Hz. Musa’nın mucizesini görüp:

iman ettiğini

anlatır.

Bu nedenle:

Firavun’un iddiası:

olayın akışını yeniden yorumlayan bir suçlama

olarak görünür.

Güç Sahibi İnsanlar Neden Beklenmedik Muhalefeti “İhanet” Gibi Görebilir ​

Çünkü güçlü biri:

çevresindekilerin:

kendisine bağlı olduğunu

düşünebilir.

Onlardan biri:

fikrini değiştirince:

bunu:

bağımsız karar

olarak değil,

ihanet

olarak görebilir.

Bu:

otoriter düşüncenin:

önemli özelliklerinden biridir.

Firavun Sihirbazları Kendi Mülkü Gibi mi Görüyor ​

Söylemi:

buna yaklaşır.

“Ben size izin vermeden…”

ifadesi:

onların:

kendi iradelerine sahip bireyler olduğunu:

ikinci plana iter.

Sanki:

düşünceleri bile:

Firavun’un iznine bağlıdır.

Bu:

insan onurunu:

zedeleyen bir yaklaşım

olarak görülebilir.

İnanç Neden Zorla Kontrol Edilemez ​

Çünkü inanç:

yalnız dış davranış değildir.

İnsan:

korkudan:

bir söz söyleyebilir.

Ama kalben:

başka bir şeye

inanabilir.

Bu yüzden:

zorla elde edilen:

dış itaat,

gerçek iman anlamına gelmez.

Firavun Neden “Halkını Şehirden Çıkarmak İstiyorsunuz” Diyor ​

Bu iddia:

daha önce de:

Hz. Musa hakkında:

ortaya atılmıştı.

Şimdi:

sihirbazların iman etmesi:

aynı tehdit anlatısının içine

yerleştirilir.

Yani:

“Bu sadece din meselesi değil, ülkeye karşı plan.”

denilmektedir.

Bu:

korkuyu:

yeniden üretir.

Bir İnanç Değişikliğini Güvenlik Sorununa Dönüştürmek Ne Sonuç Doğurabilir ​

İnsanların:

samimi kararları:

şüpheli hâle gelebilir.

Her farklı düşünce:

tehdit

olarak görülebilir.

Bu durumda:

tartışma ve ikna yerine:

baskı ve ceza

öne çıkabilir.

Firavun Neden Delile Cevap Vermek Yerine Niyet Suçlaması Yapıyor ​

Çünkü mucize karşısında:

teknik üstünlük iddiası:

çökmüştür.

Bu durumda:

tartışma:

“Musa’nın delili nedir?”

sorusundan:

“Musa’nın gizli amacı nedir?”

sorusuna kayar.

Bu çok önemli bir değişimdir.

Delil yerine:

niyet tartışılmaya başlanır.

Bir Kişinin Niyetini Bilmediğimiz Hâlde Kesin Hüküm Vermek Doğru mudur ​

Hayır.

İnsan davranışlarından:

çıkarımlar yapabiliriz.

Ama bir kişinin:

gizli niyetini:

kesin olarak bildiğimizi iddia etmek:

çoğu zaman:

aşırı bir hüküm olur.

Daha sağlıklı yaklaşım:

kanıta ve açık davranışa bakmaktır.

“Yakında Bileceksiniz” Sözü Ne Anlama Gelir ​

Bu ifade:

açık bir:

tehdit

içerir.

Firavun:

sihirbazların:

bu kararlarının:

cezasız kalmayacağını

söyler.

Yani:

ikna edemediği kişilere:

şimdi:

güç yoluyla karşılık vermeye

hazırlanır.

Güç Tartışmayı Kaybedince Şiddete Başvurabilir mi ​

Tarih boyunca:

bu durum görülebilir.

Bir otorite:

sözle:

ikna edemediğinde,

eleştiriyi:

susturmak için:

baskıya

başvurabilir.

Firavun kıssasında da:

çok benzer bir geçiş

görülmektedir:

delilden tehdide.

Sihirbazların İmanı Bu Tehdit Karşısında Neden Daha Değerli Hâle Geliyor ​

Çünkü artık:

imanlarının:

bedeli ortaya çıkmıştır.

İman ettiklerinde:

yalnız ödülü kaybetmiyorlar.

Hayatları:

tehlikeye giriyor.

Buna rağmen:

ilerleyen ayetlerde:

geri dönmeyeceklerdir.

Bu:

onların dönüşümünün:

samimiyetini güçlendirir.

A‘râf Suresi 122. ve 123. Ayetler Birlikte Ne Söylüyor ​

1. ayette:

sihirbazlar:

“Musa’nın ve Hârûn’un Rabbine iman ettik.”

demişti.

1. ayette:

Firavun:

bu bağımsız kararı:

kabul etmek yerine:

“Ben size izin vermeden mi iman ettiniz?”

der.

Sonra:

onları:

komployla suçlar

ve:

tehdit eder.

Yani:

özgür iman ile kontrolcü otorite

doğrudan karşı karşıya gelir.

Sonuç: A‘râf Suresi 123. Ayet Bize Ne Öğretiyor ​

A‘râf Suresi 123. ayet:

Firavun’un:

sihirbazların imanına verdiği tepki üzerinden:

gücün en tehlikeli yönlerinden birini

gösterir:

İnsanların yalnız davranışlarını değil, düşüncelerini ve vicdanlarını da kontrol etme arzusu.

Firavun:

“Ben size izin vermeden ona iman ettiniz öyle mi?”

der.

Bu cümle:

çok şey söyler.

Sanki:

bir insanın:

neye inanacağına:

başkası karar verebilirmiş gibi.

Sanki:

vicdan:

bir hükümdarın mülküymüş gibi.

Sanki:

hakikat:

izin belgesiyle:

kabul edilebilirmiş gibi.

Ama sihirbazların:

bir önceki ayetlerdeki tavrı:

bunun tam tersini gösterir.

Onlar:

hakikati görür.

Ve:

izin beklemez.

Çünkü:

gerçeği görmek:

başkasının onayına bağlı değildir.

Firavun’un ikinci hamlesi ise:

komplo suçlamasıdır.

Sihirbazların:

samimi biçimde iman etmiş olabileceğini:

kabul etmez.

Onların:

Hz. Musa ile önceden anlaşmış olduğunu

ileri sürer.

Bu da:

insan psikolojisinde:

çok tanıdık bir savunmadır.

Bazen bir insan:

beklediğinin tersine bir sonuç gördüğünde:

“Demek ki ben yanılmışım.”

demek yerine:

“Kesin burada bir oyun var.”

diyebilir.

Elbette dünyada:

gerçek komplolar,

hileler,

planlar

olabilir.

Ama:

her beklenmedik sonucu:

kanıtsız şekilde:

komployla açıklamak:

hakikati görmekten kaçışa

dönüşebilir.

Ayetin üçüncü aşamasında:

tehdit gelir:

“Yakında bileceksiniz.”

Yani:

önce:

delil vardı.

Sonra:

yenilgi geldi.

Ardından:

komplo suçlaması.

Ve sonunda:

tehdit.

Bu zincir:

çok dikkat çekicidir.

Çünkü bir insan:

gerçeğe cevap veremediğinde:

bazen önce:

kişiyi suçlar.

Sonra:

niyetini suçlar.

Sonra:

onu tehdit eder.

Ama bunların hiçbiri:

asıl delili:

çürütmez.

Sihirbazların hikâyesi ise:

insan özgürlüğünün:

çok güçlü bir örneğine dönüşür.

Onlar:

birkaç dakika önce:

Firavun’un:

ödülünü bekliyordu.

Şimdi:

Firavun’a rağmen:

iman ediyorlar.

Bu:

özgürlüğün:

yalnız fiziksel olmadığını

gösterir.

İnsan:

sarayın içinde olup:

zihnen köle olabilir.

Başka biri:

tehdit altında olup:

vicdanen özgür

olabilir.

Belki de A‘râf 123’ün bize yönelttiği en güçlü soru şudur:

Bir insan bizim beklemediğimiz bir karar verdiğinde, onun gerçekten fikrini değiştirmiş olabileceğini kabul edebiliyor muyuz; yoksa kontrolümüzden çıktığı için onu hemen kötü niyetle mi suçluyoruz?

Çünkü başkasının özgürlüğüne gerçekten saygı göstermek:

yalnız bizimle aynı şeyi seçtiğinde değil,

bizim istemediğimiz bir şeyi seçtiğinde de onun iradesini insan iradesi olarak tanıyabilmektir.

“İnsanın bedenini zorlayabilirsin, sözünü tehdit edebilirsin, önüne ceza koyabilirsin; fakat hakikati gerçekten görmüş bir vicdanı izinle yönetemezsin. Özgürlük bazen ‘Buna inanmama kimse izin vermedi; ben doğru olduğunu gördüm’ diyebilmektir.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...