Abese Suresi 16. Ayette “Değerli Ve İyi Elçilerin” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Vahyi Taşıyan Meleklerin Güvenilirliği Neden Özellikle Vurgulanmıştır 
Abese Suresi 16. Ayet Ne Söyler
Abese Suresi’nin 16. ayetinde:
“Kirâmin berarah.”
buyrulur.
Bu kısa ifade genel olarak:
“Değerli ve iyi elçilerin.”
veya:
“Şerefli ve itaatkâr elçilerin.”
şeklinde tercüme edilir.
Bir önceki ayette vahyin:
“elçilerin ellerinde”
bulunduğu belirtilmişti.
Şimdi ise bu elçilerin hangi niteliklere sahip olduğu açıklanır.
“Kirâm” Kelimesi Ne Anlama Gelir
“Kirâm”, kerîm kelimesinin çoğuludur.
Şu anlamları taşır:
değerli, şerefli, saygın, asil.
Burada söz konusu elçilerin sıradan ve güvenilmez varlıklar olmadığı vurgulanır.
Onlar kendilerine verilen görev bakımından:
şerefli ve güvenilir
olarak tanıtılır.
“Berarah” Kelimesi Ne Anlama Gelir
“Berarah” kelimesi:
iyi, dürüst, erdemli, itaatkâr
anlamlarıyla açıklanır.
Kelime ahlâkî doğruluk fikri taşır.
Dolayısıyla ayetteki elçiler sadece:
güçlü
değildir.
Aynı zamanda:
ahlâkî bakımdan güvenilir
olarak tasvir edilir.
Bu ayrım oldukça önemlidir.
Buradaki “Kirâmin Berarah” Kimleri Anlatır
Önceki ayetin bağlamıyla birlikte düşünüldüğünde klasik tefsirlerde bunların:
vahyi taşıyan melekler
olduğu yaygın biçimde kabul edilir.
- ayette:
“Elçilerin elleriyle.”
denilmişti.
- ayet:
“Değerli ve iyi olanların.”
diyerek bu elçileri niteler.
Böylece iki ayet birlikte okunmalıdır.
Meleklerin Güvenilirliği Neden Özellikle Vurgulanmıştır
Çünkü mesajın güvenilirliği açısından:
aktarıcının güvenilirliği
çok önemlidir.
Bir mesaj kaynağından doğru çıksa bile aradaki taşıyıcı onu değiştirirse:
muhataba farklı biçimde ulaşabilir.
Kur’an’ın anlatısında ise vahyi taşıyan melekler:
güvenilir ve itaatkâr
olarak sunulur.
Bu nedenle aktarım zincirinde bilinçli bir bozulma düşüncesi dışlanır.
Melekler Vahye Bir Şey Ekler Veya Ondan Bir Şey Çıkarır Mı
İslâmî inanç açısından hayır.
Meleklerin görevi:
kendilerine verilen emri yerine getirmektir.
Onlar vahyin:
yazarları
değil,
taşıyıcılarıdır.
Bu nedenle mesajı kendi düşüncelerine göre:
değiştirmeleri,
yeniden yazmaları,
kişisel çıkarları için kullanmaları
söz konusu değildir.
Ayetin “berarah” vurgusu da bu güvenilirliği destekler.
Bir Elçinin İyi Olması Neden Mesaj Kadar Önemlidir
Çünkü insan çoğu zaman mesajı:
taşıyıcısı üzerinden
tanır.
Bir kişi doğruluktan söz ediyor fakat sürekli yalan söylüyorsa mesajına güven azalabilir.
Adaletten söz ediyor fakat kendisi haksızlık yapıyorsa:
sözü ile davranışı arasında çelişki
oluşur.
Bu nedenle gerçek elçilik:
sadece doğru sözü taşımak değil, ona layık bir güvenilirlik göstermek
demektir.
Bu Ayet Meleklerin Ahlâkî Niteliğini Mi Gösterir
Evet.
Meleklerin:
“kirâm”
ve:
“berarah”
olarak nitelenmesi onların yalnızca görev yapan varlıklar değil:
şerefli ve iyilik sahibi görevliler
olarak tasvir edildiğini gösterir.
Bu, vahiy aktarımının:
güvenilirlik ve ahlâk
üzerinden anlatılması açısından önemlidir.
Vahyin Güvenilirliği Sadece Meleklerle Mi İlgilidir
Hayır.
Vahyin güvenilirliği İslâmî düşüncede farklı aşamalarda ele alınır.
Kaynak:
Allah’tır.
Aktarımda:
melekler
vardır.
İnsanlara ulaştırmada:
peygamber
bulunur.
Daha sonra metnin korunması ve aktarılması:
insan topluluklarının tarihsel faaliyetleriyle
devam eder.
Abese 15–16 özellikle metafizik aktarım aşamasına dikkat çeker.
İyi Bir Taşıyıcı Olmak Ne Demektir
Bir emaneti taşıyan kişi:
emanete sadık kalmalıdır.
Kendisine verilen mesajı:
çıkarına göre değiştirmemeli,
abartmamalı,
eksiltmemeli,
yanlış aktarmamalıdır.
Bu ilke sadece vahiy için değil:
günlük hayatta,
habercilikte,
bilimsel iletişimde,
öğretmenlikte
de önemlidir.
Çünkü bilgi aktarımı büyük bir ahlâkî sorumluluktur.
İnsanlar Da Bir Bakımdan Mesaj Taşıyıcıları Olabilir Mi
Evet.
Bir insan öğrendiği bilgiyi başkasına aktardığında:
bir tür taşıyıcı
olur.
Örneğin:
öğretmen,
gazeteci,
tercüman,
araştırmacı,
din görevlisi
bilgi aktarır.
Bu durumda şu soru ortaya çıkar:
Bilgiyi olduğu gibi mi aktarıyoruz, yoksa kendi çıkarımıza göre mi değiştiriyoruz?
Abese 16’nın güvenilirlik ilkesi burada da düşünülebilir.
Haber Taşımada Ahlâk Neden Gereklidir
Çünkü yanlış aktarılan bir bilgi:
insanlara zarar verebilir.
Bir söylenti:
itibar zedeleyebilir.
Yanlış sağlık bilgisi:
insan hayatını tehlikeye atabilir.
Yanlış tarih bilgisi:
toplumsal algıyı değiştirebilir.
Bu nedenle haber taşımak yalnızca teknik bir iş değildir.
Aynı zamanda:
ahlâkî bir sorumluluktur.
Günümüzde “Kirâmin Berarah” İlkesinin Karşılığı Ne Olabilir
Bugünün dünyasında insan sürekli bilgi akışı içindedir.
Sosyal medya,
haber siteleri,
videolar,
mesajlaşma grupları
üzerinden sürekli bir şeyler aktarılır.
Fakat çok az kişi:
“Bu doğru mu?”
diye kontrol eder.
İnsan bir bilgiyi paylaşmadan önce:
kaynağını ve doğruluğunu
araştırıyorsa daha güvenilir bir taşıyıcı olur.
Bu, ayetin doğrudan konusu olmasa da taşıdığı güven ilkesiyle uyumlu bir çağdaş çıkarımdır.
Güvenilirlik Neden Şerefle Birlikte Anlatılmıştır
Çünkü gerçek şeref:
yalnızca makamdan
gelmez.
Bir varlığı veya insanı değerli kılan şeylerden biri:
emanete sadakati
olabilir.
Bu nedenle ayette önce:
“kirâm” — değerli ve şerefli
ardından:
“berarah” — iyi ve erdemli
ifadelerinin gelmesi anlamlıdır.
Şeref ile ahlâk birlikte sunulur.
Güçlü Olmak İle Güvenilir Olmak Aynı Şey Midir
Hayır.
Bir insan çok güçlü olabilir ama:
güvenilmez
olabilir.
Başka biri çok az güce sahip olabilir ama:
son derece dürüst
olabilir.
Abese Suresi’nin genel mesajıyla da bu uyumludur.
Sure baştan beri:
statü ile gerçek değeri birbirinden ayırmaktadır.
Vahiy taşıyıcılarında da esas vurgu yalnızca güç değil:
ahlâkî güvenilirliktir.
Ayetin Psikolojik Mesajı Nedir
Güven insan ilişkilerinin temel unsurlarından biridir.
Bir kişinin:
sözünü değiştirmediğini, emanete ihanet etmediğini ve gerçeği çarpıtmadığını
bildiğimizde ona güven duyarız.
Bu güven bir kez yıkıldığında:
yeniden kurulması çok zor olabilir.
Ayetin melekleri güvenilir elçiler olarak tanıtması, mesajın kabulünde güven duygusunun ne kadar önemli olduğunu düşündürür.
Ayetin Felsefi Mesajı Nedir
Abese 16 şu temel soruyu gündeme getirir:
Hakikat ile onu taşıyan kişi arasındaki ahlâkî ilişki nedir?
Bir hakikat:
kötü bir insan tarafından da söylenebilir.
Bu, hakikati yanlış yapmaz.
Fakat hakikati sürekli taşıma görevini üstlenen bir kişinin:
güvenilir olması
çok önemlidir.
Çünkü hakikat sadece bulunmaz:
aktarılır.
Aktarım da sorumluluk ister.
13, 14, 15 Ve 16. Ayetler Birlikte Ne Söyler
- ayette:
“Değerli sahifelerde.”
- ayette:
“Yüceltilmiş ve tertemiz.”
- ayette:
“Elçilerin elleriyle.”
- ayette:
“Değerli ve iyi olanların.”
buyrulur.
Böylece olağanüstü bir bütünlük oluşur:
Mesaj değerlidir.
Bulunduğu sahifeler yücedir.
Sahifeler temizdir.
Taşıyıcılar şereflidir.
Taşıyıcılar güvenilir ve iyidir.
Vahyin değerine ilişkin anlatı böylece tamamlanır.
Sonuç: Vahyi Taşıyan Meleklerin Güvenilirliği Neden Özellikle Vurgulanmıştır
Abese Suresi 16. ayette:
“Kirâmin berarah.”
buyrulur:
“Değerli ve iyi elçilerin.”
Bu iki kelime vahiy aktarımının temelindeki:
güven
fikrini güçlendirir.
Kur’an’ın teolojik anlatısına göre vahiy rastgele ve güvenilmez bir aktarım zincirinden geçmez.
Onu taşıyanlar:
şerefli,
itaatkâr,
iyi
ve:
emanete sadık
olarak sunulur.
Bu vurgu sadece melekler hakkında bilgi vermek için değildir.
Aynı zamanda çok büyük bir ahlâk ilkesini düşündürür:
Değerli bir mesajın taşıyıcısı olmak, büyük bir sorumluluktur.
İnsan bir haberi,
bir bilgiyi,
bir sözü
veya başka bir insanın kendisine emanet ettiği bir sırrı aktardığında aynı soruyla karşılaşır:
Ben güvenilir bir taşıyıcı mıyım?
Çünkü hakikate yapılan ihanet bazen onu doğrudan inkâr etmekle değil:
onu çarpıtarak başkasına aktarmakla
gerçekleşir.
Ve belki ayetin bugüne uzanan en derin mesajlarından biri şudur:
İnsanın şerefi yalnızca ne bildiğiyle değil, kendisine emanet edilen doğruluğa ne kadar sadık kaldığıyla da ölçülür.
