Abese Suresi 10. Ayette “Sen İse Onunla İlgilenmiyorsun” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Samimiyetle Hakikati Arayan Bir İnsanı İhmal Etmek Neden Eleştirilmiştir 
Abese Suresi 10. Ayet Ne Söyler
Abese Suresi’nin 10. ayetinde:
“Fe ente anhü telehhâ.”
buyrulur.
Bu ifade genel olarak:
“Sen ise onunla ilgilenmiyorsun.”
veya:
“Sen ondan yüz çevirip başka şeyle meşgul oluyorsun.”
şeklinde anlamlandırılır.
Bir önceki iki ayette Abdullah b. Ümmü Mektûm’un:
gayretle geldiği
ve:
haşyet duyduğu
anlatılmıştı.
Şimdi ise Hz. Peygamber’in o anda ona yeterli ilgiyi göstermemesi eleştirilir.
“Telehhâ” Kelimesi Ne Anlama Gelir
“Telehhâ” kelimesi:
başka bir şeyle meşgul olmak, ilgiyi başka yöne çevirmek, bir kişiyi geri planda bırakmak
anlamlarını taşır.
Burada mutlaka:
küçümseyici söz söylemek veya ağır hakaret etmek
gibi bir davranış anlatılmaz.
Daha ince bir durum vardır:
Dikkatin başka insanlara yönelmesi.
Bu da bize ahlâkın yalnızca büyük davranışlardan değil, küçük ilgisizliklerden de oluşabileceğini gösterir.
Hz. Peygamber Kiminle Meşguldü
Klasik anlatıya göre Hz. Peygamber Mekke’nin nüfuzlu isimleriyle konuşuyordu.
Amacı onların İslâm’a yönelmesini sağlamaktı.
Bu kişiler:
toplumda güçlü ve etkili
oldukları için, onların kabulü İslâm’ın yayılması açısından önemli görülmüş olabilir.
Tam bu sırada Abdullah b. Ümmü Mektûm gelip öğrenmek istemiştir.
Hz. Peygamber ise konuştuğu kişilerle ilgilenmeye devam etmiştir.
Bu Davranış Neden Eleştirildi
Çünkü Abdullah b. Ümmü Mektûm:
zaten öğrenmek için gelmiştir.
Diğer kişiler ise:
kendilerini ihtiyaçsız görüyor olabilirler.
Yani vahiy şu karşıtlığı gösterir:
Bir tarafta:
öğütten kaçan veya ona ihtiyaç duymadığını düşünen kişi.
Diğer tarafta:
öğüt için çabalayarak gelen kişi.
Bu durumda önceliğin samimi arayıcıya verilmesi gerektiği hatırlatılır.
Samimiyet Neden Toplumsal Güçten Daha Önemlidir
Çünkü hakikatin amacı yalnızca:
çok kişiye ulaşmak
değildir.
Asıl amaç:
insanın gerçekten dönüşmesidir.
Bir nüfuzlu kişi binlerce kişiyi etkileyebilir ama kendisi hakikate tamamen kapalıysa bu potansiyel gerçekleşmeyebilir.
Öte yandan toplumun hiç önemsemediği tek bir insan:
öğrendiği bir hakikatle bütün hayatını değiştirebilir.
Bu nedenle sayı her zaman değer değildir.
Bir İnsanı İhmal Etmek Neden Bu Kadar Önemli Bir Ahlâk Meselesidir
Çünkü insan yalnızca kötü sözle yaralanmaz.
Bazen:
görmezden gelinmek
çok daha derin bir etki bırakabilir.
Bir insan size soru sorar.
Siz telefonunuza bakarsınız.
Bir çocuk size bir şey anlatır.
Siz başka işle uğraşırsınız.
Bir yaşlı yardım ister.
Siz daha önemli gördüğünüz kişiye dönersiniz.
Bu davranışların mesajı bazen şudur:
“Sen şu anda benim için önemli değilsin.”
Abese 10 bu görünmez mesajı sorgular.
İlgisizlik Her Zaman Kibirden Mi Kaynaklanır
Hayır.
Bazen:
yoğunluk,
dikkat dağınıklığı,
önceliklendirme hatası
veya iyi niyetli başka bir amaç nedeniyle de ortaya çıkabilir.
Hz. Peygamber’in örneğinde de kişisel kibirden çok:
davet açısından stratejik öncelik
düşünülür.
Fakat ayetin önemli mesajı şudur:
İyi niyet, bir insanın hakkını istemeden geri plana atmamıza engel olmayabilir.
Bu nedenle niyet kadar sonuç da önemlidir.
Bir İnsana Zaman Ayırmak Ona Değer Vermek Anlamına Gelir Mi
Çoğu zaman evet.
İnsan için en değerli şeylerden biri:
dikkattir.
Çünkü zaman sınırlıdır.
Birine gerçekten kulak verdiğinizde ona:
“Seni görüyorum.”
mesajı verirsiniz.
Birini sürekli geçiştirdiğinizde ise bunun tam tersi hissedilebilir.
Bu nedenle insan ilişkilerinde ilgi:
saygının görünür biçimlerinden biridir.
İnsan Neden Nüfuzlu Kişilere Daha Fazla Dikkat Gösterir
Çünkü bilinçaltında şöyle düşünebilir:
“Bu kişi bana fayda sağlayabilir.”
Güçlü kişinin:
desteği,
tanınırlığı,
bağlantıları
önemli olabilir.
Bu yüzden insan farkında olmadan:
fayda sağlayabilecek kişilere daha fazla dikkat
verebilir.
Abese Suresi bu çıkar refleksini tersine çevirir:
Sana hiçbir şey sağlayamayacak görünen insan da aynı insanlık değerine sahiptir.
Görme Engelli Bir İnsanı İhmal Etmek Neden Daha Hassas Bir Meseledir
Çünkü engelli bireyler toplumsal yaşamda zaten bazı erişim sorunları yaşayabilir.
Bir görme engelli:
ulaşıma,
bilgiye,
yönlendirmeye
daha fazla ihtiyaç duyabilir.
Böyle bir insanın öğrenmek için gösterdiği çabayı görmezden gelmek, mevcut zorluğuna başka bir engel daha ekleyebilir.
Abese 10 bu nedenle aynı zamanda güçlü bir:
erişilebilirlik ve insan onuru
dersi olarak da okunabilir.
Ayet Dinî Eğitimde Kime Öncelik Verilmesi Gerektiğini Mi Gösterir
Evet, önemli bir ölçü verir.
Öncelik yalnızca:
en etkili, en zengin veya en görünür kişiye
verilmemelidir.
Öğrenmeye hazır insan:
kim olursa olsun
ciddiye alınmalıdır.
Bazen on kişiye istemedikleri bir şeyi anlatmak yerine, gerçekten öğrenmek isteyen tek kişiye zaman ayırmak daha anlamlı olabilir.
Bu, eğitimde:
isteklilik ve açıklığın
önemini gösterir.
Öğrenmek İsteyen Birini Geri Çevirmek Onun Geleceğini Etkileyebilir Mi
Evet.
Bir insan soru sormaya cesaret etmiş olabilir.
Eğer sürekli:
“Şimdi değil.”
“Sonra.”
“Bununla uğraşamam.”
gibi karşılıklar alırsa zamanla arayışını bırakabilir.
Bu yüzden öğretmenlerin, ebeveynlerin ve rehberlik yapan insanların:
samimi soruları küçümsememesi
çok önemlidir.
Bazen bir kişinin öğrenme isteğini korumak, ona verilen en büyük desteklerden biridir.
Bu Ayet Liderlere Ne Öğretir
Bir lider yalnızca güçlü kişilerin sesini dinlerse:
gerçek toplumun büyük bölümünü duyamaz.
Yöneticiler:
zenginleri,
nüfuzluları,
güçlü grupları
kolayca duyabilir.
Ama:
engelliler,
yoksullar,
sessiz kalanlar
ve görünür olmayan insanlar
aynı şekilde seslerini ulaştıramayabilir.
Abese 10’un ilkesi liderliğe uygulandığında şu ortaya çıkar:
En az duyulan kişiyi özellikle duymak gerekir.
Bu Ayet Anne Babalar İçin Nasıl Bir Ders Taşır
Çocuk bazen anne veya babasına:
çok önemsiz görünen bir şey
anlatmak isteyebilir.
Yetişkinin işi önemlidir.
Telefonu çalmaktadır.
Başka sorumlulukları vardır.
Ama çocuk için o küçük konu:
o an dünyanın en önemli meselesi
olabilir.
Sürekli ilgisizlik, çocukta:
“Benim söylediklerim önemli değil.”
duygusu oluşturabilir.
Bu açıdan Abese’nin mesajı ev hayatına kadar ulaşabilir:
Sana geleni gerçekten dinle.
Bir İnsanı Dinlemek Onunla Aynı Fikirde Olmak Mıdır
Hayır.
Dinlemek:
kabul etmek
demek değildir.
Bir insanın düşüncesine katılmayabilirsiniz.
Ama onu:
saygıyla dinleyebilirsiniz.
Bu önemli bir ayrımdır.
İnsanların konuşmasına izin vermek, onların her söylediğini doğru kabul etmek anlamına gelmez.
Ama dinlenmek:
insan onurunun önemli parçalarından biri
olarak görülebilir.
Ayetin Psikolojik Mesajı Nedir
İnsan dikkatini değer verdiği şeye yöneltir.
Bu nedenle:
kime zaman ayırdığımız
gerçek önceliklerimizi ele verebilir.
Sözle:
“Herkes değerlidir.”
diyebiliriz.
Ama davranışlarımızda yalnızca:
güçlüleri,
işimize yarayanları,
bize benzeyenleri
dinliyorsak gerçek değer sistemimiz farklı olabilir.
Abese 10 insanı davranışlarıyla yüzleştirir.
Ayetin Felsefi Mesajı Nedir
Bu ayet şu temel soruyu düşündürür:
Bir insan bize fayda sağlamasa da ona değer vermek için yeterli bir sebep var mıdır?
İnsan onuru fikrinin cevabı:
Evet.
İnsan değerli olmak için:
zengin,
ünlü,
başarılı
veya faydalı olmak zorunda değildir.
İnsan olduğu için temel bir değer taşır.
Abese’nin anlatısı bu düşünceyi olağanüstü güçlü biçimde somutlaştırır.
5’ten 10. Ayete Kadar Nasıl Bir Karşılaştırma Kurulur
- ayette:
kendisini ihtiyaçsız gören kişi
vardır.
- ayette:
Peygamber ona yönelir.
- ayette:
onun arınmamasından Peygamber’in sorumlu olmadığı
söylenir.
- ayette:
gayretle gelen kişi
vardır.
- ayette:
onun haşyet duyduğu
bildirilir.
- ayette ise:
“Sen onunla ilgilenmiyorsun.”
denilir.
Böylece sure çok güçlü bir değer değişimi yapar:
Toplumun önemli gördüğüne fazla ilgi, toplumun önemsiz gördüğüne yetersiz ilgi.
Vahiy bu dengeyi tersine çevirir.
Sonuç: Samimiyetle Hakikati Arayan Bir İnsanı İhmal Etmek Neden Eleştirilmiştir
Abese Suresi 10. ayette:
“Fe ente anhü telehhâ.”
buyrulur:
“Sen ise onunla ilgilenmiyorsun.”
Bu ayetin eleştirisi yalnızca birkaç saniyelik tarihsel bir olaydan ibaret değildir.
Çok daha büyük bir insanlık ilkesi taşır:
Bize gerçekten ihtiyaç duyan kişiyi, daha güçlü birinin ilgisini kazanmak uğruna görünmez hâle getirmemeliyiz.
Abdullah b. Ümmü Mektûm:
öğrenmek için gelmiştir.
Gayret göstermiştir.
Haşyet duymaktadır.
Yani mesajdan yararlanmaya hazırdır.
Buna karşılık güçlü kişiler:
kendilerini ihtiyaçsız görüyor olabilirler.
İşte vahiy burada başarının ölçüsünü değiştirir.
Başarı:
kaç güçlü kişiyi etkilediğimiz
değil,
bazen:
karşımızdaki tek insanın gerçek ihtiyacını görüp göremediğimizdir.
Belki Abese 10’un bugünkü hayatımıza bıraktığı en büyük soru şudur:
Bize samimiyetle yaklaşan hangi insanı, daha “önemli” gördüğümüz şeylerle meşgul olduğumuz için fark etmiyoruz?
Çünkü bazen en büyük ihmal:
bir insana kötü davranmak değil, onun varlığını fark etmeyecek kadar başka tarafa bakmaktır.
