Yûnus Suresi 86. Ayette “Rahmetinle Bizi İnkârcı Topluluktan Kurtar” Duası Ne Anlama Gelir 
⠀
Yûnus Suresi 86. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı şöyledir:“Rahmetinle bizi inkârcı topluluktan kurtar.”
Ayetin Arapçası:
“Ve neccinâ bi-rahmetike mine’l-kavmi’l-kâfirîn.”
Bu kısa ayet, bir önceki ayette başlayan duanın devamıdır.
Yûnus 85’te Musa’nın kavmi:
“Allah’a tevekkül ettik. Rabbimiz, bizi zalimler topluluğu için bir fitne kılma.”
demişti.
Şimdi dualarını tamamlıyorlar:
“Rahmetinle bizi inkârcı topluluktan kurtar.”
Dolayısıyla burada:
tevekkül, dua ve kurtuluş talebi
birlikte bulunmaktadır.
“Bizi Kurtar” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayette:“neccinâ”
denilir.
Bu:
kurtarmak,
selamete çıkarmak,
tehlikeden uzaklaştırmak
anlamlarını taşır.
Musa’nın kavmi teorik bir sorun yaşamıyor.
Gerçek bir:
baskı,
zulüm,
tehdit
altındadır.
Bu nedenle duaları:
“Bize sadece iç huzuru ver.”
şeklinde değildir.
Aynı zamanda:
“Bizi bu baskı düzeninden fiilen kurtar.”
anlamındadır.
İslam’da dua:
yalnız insanın iç dünyasını değil,
gerçek hayatındaki ihtiyaçlarını da Allah’a arz etmesidir.
Neden “Rahmetinle” Kurtar Deniliyor
Ayette:“bi-rahmetike”
yani:
“Senin rahmetinle...”
denilir.
Bu çok önemli bir ifadedir.
Musa’nın kavmi:
“Biz kusursuzuz, kurtuluşu hak ettik.”
demiyor.
“Biz çok güçlüyüz, kendimizi kurtaracağız.”
da demiyor.
Allah’ın:
rahmetine
sığınıyor.
Bu, kulun kendi sınırlılığını bilmesidir.
İnsan:
çalışır,
direnir,
tedbir alır,
ama sonunda:
Allah’ın lütuf ve rahmetine muhtaç olduğunu
bilir.
Allah’ın Rahmeti Ne Demektir
“Rahmet”:yalnız duygusal bir:
acıma
olarak düşünülmemelidir.
Allah’ın rahmeti:
bağışlama,
koruma,
iyilik,
lütuf,
hidayet,
kurtuluş
gibi geniş bir anlam alanına sahiptir.
Kul:
Allah’ın rahmetiyle:
bağışlanmayı,
korunmayı,
doğru yola erişmeyi,
tehlikeden çıkmayı
isteyebilir.
Yûnus 86’nın bağlamında rahmet:
özellikle:
zulümden kurtuluşla
ilişkilidir.
“Rahmetinle Kurtar” Demek İnsan Amellerinin Önemsiz Olduğu Anlamına mı Gelir
Hayır.Allah’ın rahmetine güvenmek:
çabanın değersiz olduğu
anlamına gelmez.
Musa’nın kavmi:
iman ediyor.
Tevekkül ediyor.
Dua ediyor.
Daha sonra:
Allah’ın verdiği talimatlara göre
hareket edecek.
Yani:
rahmet + sorumluluk
birliktedir.
İnsan:
“Nasıl olsa Allah rahmetiyle kurtarır.”
deyip:
haksızlığını sürdürerek,
sorumluluğunu terk ederek
garanti altında olduğunu
düşünemez.
Rahmet ümidi ≠ sorumsuzluk ruhsatı.
Kurtuluş Yalnız İnsan Çabasının Sonucu mudur
Hayır.İnsan çok güçlü olabilir.
Plan yapabilir.
Bütün tedbirleri alabilir.
Ama:
her sonucu kontrol edemez.
Bir insan:
tedavi olur.
Ama iyileşmenin bütün ayrıntılarını
kontrol edemez.
Bir insan:
zulümden kaçmak için plan yapar.
Ama önüne çıkabilecek bütün ihtimalleri
bilemez.
İşte dua burada:
insanın:
kendi gücünü mutlaklaştırmasını
engeller.
Sebebi kullanırız; sebebi ilahlaştırmayız.
Bu Dua Pasif Biçimde Kurtarılmayı Beklemek midir
Hayır.Musa kıssasının tamamı bunun tersini gösterir.
Hz. Musa:
Firavun’un karşısına çıkar.
Konuşur.
İsrailoğullarını yönlendirir.
Allah’ın emirlerini uygular.
Kavmi de:
hareket etmek zorundadır.
Dolayısıyla:
“Allah bizi kurtarsın.”
duası:
“Biz hiçbir şey yapmayalım.”
demek değildir.
Doğru denge:
dua et + tedbir al + gerekeni yap + sonucu Allah’a bırak.
Bir Zulümden Kaçmak İman Eksikliği midir
Hayır.Bu ayet zaten:
kurtuluş istemeyi
meşru gösterir.
İnsan:
zulümden kaçabilir.
Güvenli bölgeye gidebilir.
Başka ülkeye sığınabilir.
Hukukî koruma isteyebilir.
Tehdit eden kişiden uzaklaşabilir.
Bunlar:
tevekkülsüzlük
değildir.
Bazen en doğru davranış:
çatışmanın ortasında kalmak değil,
zarardan uzaklaşmaktır.
Canı korumak:
önemli bir sorumluluktur.
“İnkârcı Topluluktan” Kim Kastediliyor
Ayette:“mine’l-kavmi’l-kâfirîn”
denilir.
Bağlam:
Hz. Musa,
Firavun
ve Firavun’un baskıcı çevresidir.
Buradaki “kâfir topluluk” ifadesi:
belirli tarihsel bağlamdaki:
Musa’nın peygamberliğini ve Allah’ın ayetlerini reddeden,
aynı zamanda iman edenlere zulmeden
toplulukla ilişkilidir.
Bu nedenle ayeti doğrudan:
bugünkü bütün Müslüman olmayan insanları
aynı tarihsel role yerleştirmek doğru değildir.
Farklı inanç ≠ otomatik Firavunî düşmanlık.
“Kâfir” Kelimesini Her Farklı İnançtaki İnsana Hakaret Olarak Kullanabilir miyiz
Hayır.Kur’an’daki “küfür” kelimesinin:
bağlama göre:
inkâr,
reddetme,
örtme,
nankörlük
gibi anlam alanları vardır.
Dinî bir kavram:
hakaret sözcüğüne
dönüştürülmemelidir.
Bir insan:
başka bir inanca mensup olabilir.
Bu:
ona:
zulmetme,
hakaret etme,
hakkını çiğneme
yetkisi vermez.
Yûnus 86’daki bağlam:
sadece inanç farklılığı değil, peygamberi reddeden ve iman edenlere baskı uygulayan Firavun düzenidir.
Bu Ayet Farklı İnançtaki İnsanlarla Birlikte Yaşamaya Karşı mıdır
Hayır.Ayet:
“Farklı inançtaki herkesle ilişkinizi kesin.”
demiyor.
Kur’an’ın başka ilkelerinde:
adalet,
emanet,
iyilik,
sözleşme,
komşuluk
gibi değerler vardır.
Bir Müslüman:
Müslüman olmayan:
komşusuyla,
iş arkadaşıyla,
doktoruyla,
öğretmeniyle
normal ve adil ilişkiler kurabilir.
Buradaki kurtuluş talebi:
zulmeden özel bir toplumsal güçten kurtuluş
bağlamındadır.
İnanç ayrılığı ≠ sürekli savaş hâli.
Bu Dua İnsanlara Karşı Nefret Duası mıdır
Hayır.Dua:
“Bizi kurtar.”
şeklindedir.
Merkezinde:
korunma
vardır.
İnsanların:
acı çekmesinden zevk alma
yoktur.
Bu çok önemlidir.
Bir zalimden korunmak istemek:
zalim olmaya dönüşmek zorunda değildir.
İnsan:
“Allah’ım beni onun zulmünden koru.”
diyebilir.
Bu:
“Ben de ona zulmedeyim.”
demek değildir.
Kurtuluş talebi ≠ intikam tutkusu.
Allah’ın Rahmeti Zalimlere de Açık mıdır
Yaşayan insan için:tövbe ve dönüş imkânı
vardır.
Firavun kıssasının belirli ilahî hükmü ayrı bir vahiy bağlamıdır.
Fakat genel olarak bir insan:
zulmünden dönebilir.
Hakkı iade edebilir.
Tövbe edebilir.
Hayatını değiştirebilir.
Bu yüzden yaşayan bir insan hakkında:
“Allah seni asla affetmez.”
diye kesin hüküm vermek doğru değildir.
Allah’ın rahmeti:
insanın bizim belirlediğimiz sınırlarına
mahkûm değildir.
Ancak:
rahmet ümidi, zulmü sürdürme bahanesi de değildir.
Gerçek tövbe:
yanlışı terk etmeyi ve mümkünse zararı telafi etmeyi
gerektirir.
Zulümden Kurtulduktan Sonra Zulmeden Tarafa Dönüşmek Mümkün müdür
Evet.Tarih boyunca mazlum olan topluluklar:
güç elde ettikten sonra
başkalarına zulmedebilmiştir.
Bu yüzden:
mazlum olmak otomatik olarak insanı ömür boyu adaletli yapmaz.
Yûnus 86’daki dua:
kurtuluş talebidir.
Ama kurtuluşun ardından:
yeni bir ahlaki sorumluluk
başlar.
Dün:
sana yapılan zulmü
bugün:
başkasına yapmamalısın.
Gerçek kurtuluş:
yalnız zincirin kırılması değil,
zinciri başka birinin ayağına takmamaktır.
“Allah Bizi Kurtarsın” Duası Hukukî Mücadeleyi Gereksiz Kılar mı
Hayır.Bir insan:
şiddet görüyorsa:
yardım isteyebilir.
Dolandırıldıysa:
hukuka başvurabilir.
İş yerinde haksızlığa uğruyorsa:
haklarını arayabilir.
Devlet baskısı altındaysa:
meşru hukuk yollarına,
uluslararası koruma mekanizmalarına,
güvenli sığınma yollarına
başvurabilir.
Allah’a dua etmek:
adalet mekanizmalarını terk etmek
değildir.
Tersine:
hak arama çabası,
dua ile birlikte yürüyebilir.
Dua ≠ hukukun alternatifi.
Bu Ayetten “Allah Bizi Kurtarırsa Kesin Haklıyız” Sonucu Çıkarılabilir mi
Hayır.Bir insan:
tehlikeden kurtulabilir.
Bu:
onun bütün görüşlerinin:
Allah tarafından onaylandığını
kanıtlamaz.
Tersine:
bir insan zulüm altında kalabilir.
Bu da:
onun mutlaka haksız olduğunu
göstermez.
Dünyevî olaylar:
tek başına:
ilahî onay belgesi
değildir.
Bu önemli ilkeyi Yûnus Suresi boyunca tekrar tekrar görüyoruz:
Dünyevî başarı ≠ Allah’ın kesin rızası.
Dünyevî sıkıntı ≠ Allah’ın kesin gazabı.
Bu Dua Günümüzde Nasıl Anlaşılabilir
Bir insan bugün:aile içi şiddet,
zorbalık,
savaş,
siyasi baskı,
insan kaçakçılığı,
iş yeri istismarı
gibi durumlarda:
Allah’a:
“Beni bu zulümden kurtar.”
diye dua edebilir.
Ama sonra:
yapabileceği somut adımları
da atmalıdır.
Güvenli yere gitmek,
yetkililere haber vermek,
hukuki destek almak,
belge toplamak,
güvendiği insanlardan yardım istemek
tevekküle aykırı değildir.
Yûnus 86’nın ruhuna daha uygun yaklaşım:
duayı eylemin yerine değil, eylemin yanına koymaktır.
Yûnus 84, 85 ve 86 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
Üç ayet çok güçlü bir bütün oluşturur.Yûnus 84:
Musa:
“Allah’a tevekkül edin.”
diyor.
Yûnus 85:
İman edenler:
“Allah’a tevekkül ettik. Rabbimiz, bizi zalimler topluluğu için fitne kılma.”
diyor.
Yûnus 86:
Duayı tamamlıyor:
“Rahmetinle bizi inkârcı topluluktan kurtar.”
Yani süreç şöyledir:
İman.
Tevekkül.
Zulümden korunma duası.
Allah’ın rahmetiyle kurtuluş talebi.
Bu dua:
korkunun ortasında doğan:
aktif bir umut
ifadesidir.
Sonuç: Yûnus Suresi 86. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Yûnus Suresi 86. ayet sadece birkaç kelimeden oluşur:“Rahmetinle bizi inkârcı topluluktan kurtar.”
Fakat bu kısa dua:
çok derin bir kulluk anlayışı taşır.
Önce şunu görürüz:
Musa’nın kavmi:
kendi gücüne güvenmiyor.
Firavun karşısında zaten:
siyasi ve askerî açıdan güçlü durumda değiller.
Ama:
“Biz hiçbir şey yapamayız.”
deyip teslim de olmuyorlar.
Allah’a:
dua ediyorlar.
Tevekkül ediyorlar.
Kurtuluş istiyorlar.
Bu nedenle dua:
çaresizliğin ifadesi olmaktan çok, umudun korunmasıdır.
İnsan bazen:
karşısındaki problemi
kendi gücünden çok büyük
görebilir.
Borç olabilir.
Hastalık olabilir.
Hukukî sorun olabilir.
Zulüm olabilir.
Aile içi problem olabilir.
İnsan:
“Ben bunu tek başıma çözemiyorum.”
noktasına gelebilir.
Bu cümle:
her zaman yenilgi değildir.
Bazen:
gerçekçi olmaktır.
İnsan sınırlıdır.
Her problemi:
tek başına çözemeyebilir.
Yûnus 86’nın duası:
bu sınırlılığı Allah’a arz eder:
“Rabbim, Senin rahmetinle bizi kurtar.”
Bu cümlede:
kibir yoktur.
“Biz bunu hak ettik.”
iddiası yoktur.
Allah’a karşı:
alacaklı dili
yoktur.
Rahmet isteği vardır.
Bu da bize önemli bir kulluk ahlakı öğretir.
İnsan yaptığı iyilikleri:
Allah üzerinde bir borç
gibi görmemelidir.
“Ben şu kadar ibadet ettim, Allah artık istediğimi vermek zorunda.”
diyemez.
İbadet:
Allah’ı borçlandırmaz.
Kul:
Allah’ın rahmetine
muhtaçtır.
Bu:
insanın amellerini değersizleştirmez.
Tam tersine:
ameli:
kibirden
korur.
Bir insan:
çok iyilik yapabilir.
Ama:
“Ben diğerlerinden üstünüm ve kurtuluşu kesin hak ettim.”
demeye başladığında
başka bir manevi sorun doğabilir.
Yûnus 86’nın:
“rahmetinle”
kelimesi bu kibri kırar.
Çalış ama rahmeti unutma.
İyilik yap ama Allah’a karşı alacaklı gibi davranma.
Gayret et ama gücünü mutlaklaştırma.
Ayetin:
“Bizi kurtar.”
kısmı ise bize:
İslam’da zulme boyun eğmenin:
ideal hâline getirilmediğini
gösterir.
Bazen insanlar:
“Sabret.”
kelimesini yanlış kullanabilir.
Bir kadın:
şiddet görüyordur.
Ona:
“Sabret, evini bozma.”
denebilir.
Bir çalışan:
sömürülüyordur.
“Sabret, kaderin.”
denebilir.
Bir insan:
ağır zulme uğruyordur.
“Demek Allah seni sınıyor, hiçbir şey yapma.”
denebilir.
Bu yaklaşım:
Kur’an’ın bu duasındaki:
“Bizi kurtar.”
ifadesini görmezden gelir.
Musa’nın kavmi:
“Rabbimiz, bizi burada bırak ve daha çok acı çekelim.”
demiyor.
“Bizi kurtar.”
diyor.
Demek ki:
zulümden çıkmak istemek,
güvenli hayat istemek,
korunmak istemek:
iman eksikliği değildir.
İnsan:
sabredebilir
ve aynı anda:
zulümden kurtulmak için
çalışabilir.
Sabır ≠ zulme razı olmak.
Tevekkül ≠ zalime teslim olmak.
Bu ayrımlar çok önemlidir.
Ayetin:
“inkârcı topluluk”
ifadesini de bağlamından koparmamak gerekir.
Burada:
Firavun düzeni
vardır.
Bu insanlar:
yalnız farklı teolojik görüş taşıyan sıradan komşular
değildir.
Musa’ya:
karşı çıkıyor,
Allah’ın ayetlerini reddediyor,
iman eden insanları:
baskıyla tehdit ediyorlar.
Dolayısıyla bugün:
bir Müslüman:
Müslüman olmayan komşusuna bakıp:
“Yûnus 86’daki topluluk sensin.”
diye doğrudan hüküm veremez.
Kur’an’ın tarihsel bağlamını:
insanlara karşı düşmanlık üretmek için
kullanmamalıyız.
Bir insan:
Hristiyan olabilir.
Yahudi olabilir.
Ateist olabilir.
Başka bir dine mensup olabilir.
Bu:
tek başına:
onun sana zulmettiği,
seni tehdit ettiği,
Firavun düzeninin parçası olduğu
anlamına gelmez.
İtikadî farklılık ile fiilî zulmü birbirine karıştırmamak gerekir.
Bu, ayetin doğru anlaşılması açısından önemlidir.
Yûnus 86’nın bir başka güçlü tarafı:
kurtuluşun:
“rahmet”
ile ilişkilendirilmesidir.
İnsan bazen:
yalnız adalet
ister.
“Hakkımı ver.”
der.
Bu önemlidir.
Ama Allah’ın rahmeti:
adaletin ötesinde:
lütfu,
korumayı,
yeni başlangıç imkânını
da içerir.
Musa’nın kavmi yalnız:
Firavun yenilsin
istemiyor.
Kendilerinin:
kurtulmasını
istiyor.
Bu çok önemli bir odak değişikliğidir.
Bazen insan bütün enerjisini:
düşmanının başına ne geleceğine
harcar.
“O cezalandırılsın.”
“O rezil olsun.”
“O kaybetsin.”
Ama kendi hayatını:
nasıl kurtaracağını,
nasıl yeniden kuracağını
unutabilir.
Yûnus 86’nın duası ise:
“Bizi kurtar.”
diyor.
Bu:
mazlum için çok sağlıklı bir odak olabilir.
Zalimin ne olacağı:
Allah’ın ve hukukun hükmüne
bırakılabilir.
Sen:
güvenliğini,
iyileşmeni,
hayatını yeniden kurmayı
da düşün.
Çünkü:
kurtuluş sadece zalimin düşmesi değil, mazlumun yeniden yaşayabilmesidir.
Bu ilke:
travma yaşayan insanlar için de çok anlamlıdır.
Bir insan:
zararlı ilişkiden çıkmış olabilir.
Ama fiziksel olarak uzaklaşmak:
her zaman psikolojik iyileşmenin tamamlandığı
anlamına gelmez.
Kurtuluş bazen:
bedenin güvenliğe çıkmasıyla
başlar.
Sonra:
zihnin,
duyguların,
hayata güvenin
iyileşmesi gerekir.
Kur’an doğrudan modern psikoterapi kavramları öğretmiyor.
Ama:
kurtuluşun yalnız düşmanın yenilgisinden ibaret olmadığını
düşünmemize imkân verir.
Allah’ın rahmeti:
insanın yeniden:
umut,
güven,
hayat
bulmasını da kapsayabilir.
Bu ayet ayrıca:
insanın kurtulduktan sonra:
kibirlenmemesi
gerektiğini hatırlatır.
Çünkü dua:
“Biz zekâmızla kurtulduk.”
değil,
“Rahmetinle bizi kurtar.”
diyor.
Bir insan büyük bir krizden:
çıkabilir.
İşini kurtarabilir.
Hastalıktan iyileşebilir.
Zulümden kaçabilir.
Sonra:
“Bunu tamamen ben yaptım.”
diyebilir.
Elbette kendi emeği vardır.
Ama:
hayatında kontrol edemediği:
binlerce faktör
de vardır.
Tevekkül ve şükür:
insanın kendi emeğini inkâr etmeden:
kendi emeğini mutlaklaştırmamasıdır.
Doktor:
emek verdi.
Hasta:
tedaviye uydu.
Aile:
destek oldu.
Ama bunların tamamının üzerinde:
kul:
Allah’ın rahmetini
anar.
Bu, insan emeğini küçültmez.
Aksine:
onu doğru yerine koyar.
Yûnus 86’nın bizi götürdüğü bir başka ahlaki nokta:
kurtulduğun zulmü başkasına yapmamak
olmalıdır.
Bir zamanlar:
susturulmuş olabilirsin.
Güç kazandığında:
başkasını susturma.
Bir zamanlar:
ayrımcılığa uğramış olabilirsin.
Çoğunluk olduğunda:
başkasına ayrımcılık yapma.
Bir zamanlar:
işverenin seni ezmiş olabilir.
Sen işveren olduğunda:
çalışanını ezme.
Bir zamanlar:
ailende söz hakkın yoktu.
Anne-baba olduğunda:
çocuğunun sesini yok etme.
Çünkü:
mazlumluk geçmişi gelecekteki zulme ruhsat değildir.
Gerçek kurtuluş:
insanın:
zalimden kurtulup zalimin yöntemlerinden de kurtulmasıdır.
Bu belki ayetin günümüzdeki en güçlü ahlaki uzantılarından biridir.
İnsan:
zulmün mağduru olduğu için
adaleti öğrenebilir.
Ama:
öfkesine teslim olursa
zulmün biçimini sadece:
yer değiştirmiş
olabilir.
Kur’an’ın hedefi:
yalnız:
zalimlerin değişmesi
değil,
zulmün kendisinin sona ermesi
olmalıdır.
Yûnus 86 bu nedenle küçük ama çok derin bir duadır:
“Rahmetinle bizi kurtar.”
Kendi gücümüzü:
mutlaklaştırmadan.
Zalime:
teslim olmadan.
İnsan yardımını:
reddetmeden.
Hukuku:
terk etmeden.
Korkuyu:
iman eksikliği saymadan.
Farklı inançtaki herkesi:
düşman ilan etmeden.
Ve kurtulduğumuzda:
aynı zulmü başkasına uygulamadan.
Belki Yûnus Suresi 86. ayetin bugün bize yönelttiği en güçlü soru şudur:
Zulümden kurtulmak için Allah’a dua ederken gerekli tedbiri de alıyor muyuz, yoksa duayı eylemsizliğin bahanesine mi dönüştürüyoruz; daha da önemlisi, Allah’ın rahmetiyle bir sıkıntıdan çıktığımızda bunu yalnız kendi gücümüze mi bağlıyoruz, yoksa şükredip bir zamanlar kaçtığımız zulmü başkalarına uygulamamak için de kendimizi değiştirebiliyor muyuz?
