📖 A‘râf Suresi 14. Ayette İblis’in “İnsanların Diriltilecekleri Güne Kadar Bana Süre Ver” Sözü Ne Anlama Gelir ❓

A‘râf Suresi 14. Ayette İblis’in “İnsanların Diriltilecekleri Güne Kadar Bana Süre Ver” Sözü Ne Anlama Gelir ​

“Kibirle başlayan isyan, çoğu zaman pişmanlıkla değil erteleme isteğiyle devam eder. İnsan da bazen yanlışını bırakmak yerine yalnızca sonuçları geciktirmek ister.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...

A‘râf Suresi'nin 13. ayetinde İblis’in kibri sebebiyle bulunduğu makamdan uzaklaştırıldığı anlatılmıştı.

1. ayette ise İblis hemen şu talepte bulunur:

“Bana, insanların diriltilecekleri güne kadar süre ver.”

Bu cümle çok dikkat çekicidir.

Çünkü İblis:

özür dilemez.

Pişmanlık göstermez.

Yanlışını kabul etmez.

Bunun yerine:

zaman ister.

Yani yaptığı hatayı düzeltmek için değil, varlığını ve etkisini sürdürmek için mühlet talep eder.

Bu ayet insan psikolojisi açısından da son derece düşündürücüdür:

Bazen insan yanlışını bırakmak yerine yalnızca sonuçlarını ertelemek ister.

İblis Neden Süre İstedi ​

İblis’in talebi:

“Beni hemen cezalandırma; diriliş gününe kadar yaşayayım.”

anlamındadır.

Bu istek, onun ölümünün ertelenmesi ve görevini sürdürebilmesi için mühlet istemesidir.

Burada önemli olan şudur:

İblis’in isteği:

tövbe etmek için zaman kazanmak

değildir.

Bir sonraki ayetlerde onun insanları saptırma niyetini açıkça söylediği görülür.

“İnsanların Diriltilecekleri Gün” Hangi Gündür ​

Burada kastedilen gün:

kıyametten sonraki diriliş günü

olarak anlaşılır.

İblis, insanların yeniden diriltileceği zamana kadar varlığının sürmesini ister.

Bu da onun:

ahireti,

dirilişi,

hesabı

inkâr etmediğini gösterir.

Yani İblis’in problemi:

bilgi eksikliği değildir.

İblis Ahirete İnanıyor muydu ​

Kur’an anlatımına göre evet.

Çünkü:

“Diriltilecekleri güne kadar…”

demektedir.

Bu son derece önemli bir ayrıntıdır.

İblis:

Allah’ı bilir.

Ahireti bilir.

Dirilişi bilir.

Buna rağmen isyan eder.

Demek ki:

bir şeyi bilmek, ona ahlaken teslim olmakla aynı şey değildir.

İblis’in Bu Talebi Bize Ne Gösterir ​

İblis’in temel problemi artık daha da görünür olur:

O:

yanlışını düzeltmek istemez.

Yaptığı seçimin sonuçlarını geciktirmek ister.

Bu da insan hayatında sık görülen bir davranış biçimini hatırlatır.

İnsan bazen:

“Değişeceğim.”

demek yerine:

“Biraz daha böyle devam edeyim.”

der.

Erteleme Neden Tehlikeli Olabilir ​

Çünkü insan zamanın kendisine ait olduğunu sanabilir.

“Yarın bırakırım.”

“Sonra özür dilerim.”

“İleride düzelirim.”

“Daha vakit var.”

gibi düşünceler zamanla alışkanlığa dönüşebilir.

Fakat hayatın en büyük belirsizliği:

ne kadar zamanımız olduğunu bilmememizdir.

İblis Tövbe Etseydi Ne Olurdu ​

Kur’an bu ihtimalin nasıl sonuçlanacağını açık biçimde anlatmaz.

Bu nedenle kesin konuşamayız.

Fakat anlatıda önemli olan:

İblis’in tövbe etmeyi seçmemesidir.

O:

hatasını kabul etmek yerine,

yanlışında ısrar eder.

Bu yüzden İblis kıssasının merkezinde yalnızca günah değil:

inat ve kibir

de vardır.

İnsan da Bazen Hatasını Kabul Etmeden Süre mi İster ​

Evet.

Bir insan örneğin:

zararlı bir alışkanlığını,

haksız bir kazancı,

bozuk bir ilişki biçimini,

sürekli ertelediği bir özrü

bırakması gerektiğini bilebilir.

Ama:

“Şimdi değil.”

der.

İşte bu cümle bazen değişimin önündeki en büyük engel olabilir.

“Daha Sonra Düzelirim” Düşüncesi Neden Rahatlatıcıdır ​

Çünkü insana iki şeyi aynı anda sağlar:

Yanlışını tamamen inkâr etmez.

Ama hemen değiştirmek zorunda da kalmaz.

Böylece kişi kendi vicdanına:

“Ben kötü biri değilim, sadece henüz zamanı değil.”

diyebilir.

Bu psikolojik rahatlık ise yanlış davranışın uzamasına neden olabilir.

Mühlet Her Zaman Rahmet midir ​

Mühlet bir fırsat olabilir.

İnsan verilen zamanı:

tövbe,

iyilik,

düzeltme,

öğrenme

için kullanabilir.

Ama mühlet aynı zamanda yanlışta ısrar etmek için de kullanılabilir.

Bu nedenle zamanın kendisi:

ne iyi ne kötüdür.

Onu nasıl kullandığımız önemlidir.

İblis’e Süre Verilmesi Onun Haklı Olduğu Anlamına mı Gelir ​

Hayır.

Birine zaman verilmesi:

onun davranışının onaylandığı

anlamına gelmez.

Kur’an’da birçok yerde mühlet verilmesinin:

sınama,

imkân tanıma,

hakikatin ortaya çıkması

gibi anlamlarla ilişkili olduğu görülür.

Dolayısıyla İblis’e verilen süre:

onun masum olduğu anlamına gelmez.

İblis’in Varlığı İnsan İçin Bir Sınav mıdır ​

İslam düşüncesinde evet.

Şeytan:

insanı zorla günaha sürükleyen bir güç değildir.

Daha çok:

fısıldar,

aldatır,

süsler,

bahane üretir,

yanlışı cazip gösterir.

İnsan ise:

seçim yapar.

Bu nedenle şeytanın varlığı insanın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Şeytan İnsanı Zorlayabilir mi ​

Kur’an’ın genel anlatımına göre şeytanın insan üzerinde mutlak bir zorlayıcı gücü yoktur.

O:

çağırır,

vesvese verir,

yanlışı güzel gösterir.

Fakat son karar:

insana aittir.

Bu yüzden:

“Şeytan yaptırdı.”

ifadesi insanı tamamen sorumluluktan kurtaran bir mazeret değildir.

İnsan Neden Yanlışını Şeytana Atmayı Sever ​

Çünkü bu, kişisel sorumluluğu azaltır.

İnsan:

“Ben yapmadım, şeytan yaptırdı.”

dediğinde kendisini rahatlatabilir.

Fakat Kur’an insanı:

kendi iradesiyle yüzleşmeye

çağırır.

Çünkü vesvese başka şeydir;

karar başka şeydir.

İblis’in Mühlet İstemesinde Korku Var mı ​

Bu ihtimal düşünülebilir.

Çünkü kovulmanın ardından hemen süre istemesi:

sonucun farkında olduğunu gösterir.

Fakat metinde esas vurgu korkudan çok:

geleceğe yönelik niyetinin sürmesi

üzerindedir.

O, yalnızca yaşamak istemez.

Bir sonraki ayetlerde insanların yoluna oturacağını söyler.

Zaman İstemek ile Zamanı Hak Etmek Aynı Şey midir ​

Hayır.

İnsan:

daha fazla zaman isteyebilir.

Ama her ek süre:

bir sorumluluktur.

Bir gün daha yaşamak:

bir gün daha:

iyi olma,

yanlışı düzeltme,

birine fayda sağlama

imkânıdır.

Bu nedenle ömür yalnızca:

süre değil, emanettir.

Bu Ayet Ölümü Hatırlatıyor mu ​

Dolaylı biçimde evet.

Çünkü İblis bile:

ne zamana kadar yaşayacağını

konuşmaktadır.

İnsan ise çoğu zaman ölümü uzak görür.

Fakat hayatın sınırlı olması:

onu değersiz değil,

daha kıymetli

hâle getirir.

İnsan İçin Asıl Soru “Ne Kadar Yaşayacağım” mıdır ​

Belki de daha önemli soru şudur:

“Verilen zamanı nasıl kullanacağım?”

Çünkü uzun ömür:

tek başına başarı değildir.

Kısa ömür de:

tek başına başarısızlık değildir.

Asıl mesele:

zamanın hangi değerlerle doldurulduğudur.

A‘râf Suresi 13. ve 14. Ayetler Birlikte Ne Anlatıyor ​

1. ayette:

İblis kibri yüzünden aşağılanır.

1. ayette:

hemen süre ister.

Bu sıralama önemlidir.

Önce:

yanlışın sonucu.

Sonra:

sonucun ertelenmesi için talep.

Fakat henüz:

özür,

pişmanlık,

tövbe

yoktur.

Bu da İblis’in karakterindeki ısrarı açık biçimde gösterir.

Sonuç: A‘râf Suresi 14. Ayet Bize Ne Öğretiyor ​

A‘râf Suresi 14. ayette İblis:

“İnsanların diriltilecekleri güne kadar bana süre ver.”

der.

Bu talep onun:

Allah’ı,

dirilişi,

ahireti

bildiğini gösterir.

Fakat bilgi onu değiştirmez.

Çünkü sorun bilgi değil:

kibir ve ısrardır.

İblis yaptığı hatadan sonra:

“Beni bağışla.”

demez.

“Ben yanlış yaptım.”

demez.

Bunun yerine:

“Bana zaman ver.”

der.

İşte ayetin insan hayatına bıraktığı güçlü derslerden biri burada ortaya çıkar:

Zaman istemek kolaydır.

Ama verilen zamanı:

değişmek için kullanmak

başka bir şeydir.

İnsan yanlışını biliyorsa hayatındaki en tehlikeli kelimelerden biri bazen:

“Sonra…”

olabilir.

Sonra özür dilerim.

Sonra bırakırım.

Sonra düzelirim.

Sonra başlarım.

Fakat hayatın bize ne kadar “sonra” vereceğini bilmiyoruz.

Bu yüzden gerçek soru:

“Ne kadar zamanım kaldı?”

değil;

“Elimdeki zamanı ne için kullanıyorum?”

olmalıdır.

“Zaman istemek kolaydır; asıl mesele verilen zamanı neye dönüştürdüğümüzdür. Çünkü ertelenen her iyilik, bir gün yapılamadan kalabilir.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...