Âl-i İmrân Suresi 48. Ayette “Allah Ona Kitabı, Hikmeti, Tevrat’ı ve İncil’i Öğretecektir” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Âl-i İmrân Suresinin 48. ayetinde şöyle buyrulur:
“Allah ona kitabı, hikmeti, Tevrat’ı ve İncil’i öğretecektir.”
Bu ayet, Hz. Îsâ’nın doğum müjdesinin hemen ardından onun gelecekteki peygamberlik donanımını anlatır.
Bir önceki ayetlerde:
olağanüstü doğumu,
Allah’ın “Ol” emri,
Meryem’in şaşkınlığı
anlatılmıştı.
- ayette ise anlatı mucizeden bilgiye geçer.
Hz. Îsâ yalnızca mucizevi biçimde doğan biri değildir.
O:
öğretilen, vahiy alan, hikmet taşıyan ve önceki vahiy geleneğini bilen bir peygamberdir.
“Allah Ona Öğretecektir” İfadesi Neden Önemlidir
Ayetin merkezindeki fiil:
“yuallimuhû”
yani:
“ona öğretecek”
ifadesidir.
Bu, Hz. Îsâ’nın bilgisinin kaynağını doğrudan Allah’a bağlar.
Peygamberlik bilgisinin temel kaynağı:
kişisel deha,
siyasi eğitim,
felsefi okul
değildir.
Kur’an’a göre:
ilahî öğretimdir.
“Kitap” Burada Ne Anlama Gelir
Ayette önce genel olarak:
“el-kitâb”
denir.
Bu kelime farklı şekillerde yorumlanmıştır.
Bazı müfessirler bunu:
yazı yazma bilgisi,
genel vahiy bilgisi,
ilahî kitap bilgisi
olarak açıklamıştır.
Kesin olan şudur:
“Kitap” kelimesi burada Hz. Îsâ’nın:
vahiy ve bilgiyle donatılacağını
gösteren geniş bir kavramdır.
“Hikmet” Ne Demektir
Hikmet yalnızca çok bilgi sahibi olmak değildir.
Hikmet:
bilgiyi doğru yerde kullanmak,
doğru hüküm vermek,
olayların özünü kavramak,
ahlaki dengeyi gözetmek
anlamlarına gelir.
Bir insan çok şey bilebilir.
Ama hikmetsiz olabilir.
Çünkü bilgi:
ne olduğunu
öğretir.
Hikmet ise çoğu zaman:
ne yapılması gerektiğini
gösterir.
Bilgi ile Hikmet Arasındaki Fark Nedir
Bilgi:
malumat olabilir.
Hikmet ise:
malumatı doğru sonuca taşıyan olgunluk.
Bir doktor hastalığı bilebilir.
Ama hastaya nasıl yaklaşacağını bilmeyebilir.
Bir hukukçu kanunu bilebilir.
Ama adalet ruhunu kaybedebilir.
Bir din bilgini metni ezberleyebilir.
Ama merhametten uzak olabilir.
Kur’an’ın Hz. Îsâ için hem:
kitap
hem de:
hikmet
zikretmesi bu yüzden çok anlamlıdır.
Allah Neden Hz. Îsâ’ya Tevrat’ı Öğretiyor
Çünkü Hz. Îsâ, İsrailoğulları içinden gelen bir peygamberdir.
Onun yaşadığı toplumun mevcut vahiy geleneğinin merkezinde:
Tevrat
vardır.
Hz. Îsâ bu geleneğin tamamen dışında yeni ve kopuk bir din kuran biri olarak değil:
önceki vahyi doğrulayan ve ilahî mesajı sürdüren peygamber
olarak sunulur.
Bu tema ilerleyen ayetlerde daha da açık hâle gelecektir.
Hz. Îsâ Tevrat’ı İptal Etmek İçin mi Geldi
Kur’an’ın anlatısında Hz. Îsâ:
Tevrat’ı bütünüyle reddetmez.
Tam tersine:
onu doğrulayıcı
olarak tanımlanır.
Ancak bazı hükümlerin değiştirildiği veya bazı yasakların hafifletildiği de ilerleyen ayetlerde belirtilir.
Dolayısıyla ilişki:
tam ret
değil,
devamlılık + bazı yeni düzenlemeler
şeklinde anlaşılabilir.
“İncil” Burada Ne Anlama Gelir
Kur’an’daki İncil, Hz. Îsâ’ya verilen ilahî vahyi ifade eder.
Bu önemli bir ayrımdır.
Bugünkü Hristiyan kutsal metinlerindeki:
Matta,
Markos,
Luka,
Yuhanna
İncilleri, tarihsel olarak Hz. Îsâ’dan sonra kaleme alınmış metinlerdir.
Kur’an’ın bahsettiği İncil ise:
Allah’ın Hz. Îsâ’ya verdiği vahiy
anlamındadır.
Bu ikisini doğrudan özdeş kabul etmek doğru olmaz.
Kur’an Neden “İnciller” Değil de “İncil” Diyor
Çünkü Kur’an’ın kullandığı kavram:
tekil bir ilahî vahiydir.
Hristiyan kanonunda dört kanonik İncil bulunmasına rağmen Kur’an:
“el-İncîl”
şeklinde tekil ifade kullanır.
Bu da Kur’an’ın:
Hz. Îsâ’ya doğrudan verilen ilahî mesajı
kastettiğini düşündürür.
Daha sonraki yazılı Hristiyan metin geleneği ayrı bir tarihsel süreçtir.
Hz. Îsâ’ya İncil Ne Zaman Verildi
Ayet bu sürecin tarihsel ayrıntısını açıklamaz.
Sadece Allah’ın ona:
İncil’i öğreteceğini
bildirir.
Bu, onun peygamberlik göreviyle bağlantılıdır.
Dolayısıyla İncil:
Hz. Îsâ’nın çocukluk bilgisi olarak değil,
risalet hayatındaki vahiy
olarak anlaşılmalıdır.
Tevrat ile İncil Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır
Kur’an’a göre iki kitap birbirinden tamamen kopuk değildir.
İkisi de:
Allah’tan gelen vahiy geleneğinin
parçalarıdır.
Tevrat:
Hz. Musa’ya verilen vahiydir.
İncil:
Hz. Îsâ’ya verilen vahiydir.
Hz. Îsâ’nın görevi:
önceki vahiy geleneğini tamamen yok etmek değil,
onu doğrulayan ve yeniden ilahî ölçüye çağıran bir görev
olarak sunulur.
Bu Ayet Vahiylerin Tarih İçindeki Sürekliliğini mi Gösteriyor
Evet.
Âl-i İmrân’ın başından beri tekrar edilen önemli bir tema budur.
Kur’an:
Musa’yı,
Îsâ’yı,
Muhammed’i
birbirinden bağımsız din kurucuları gibi sunmaz.
Onları:
aynı tevhid geleneğinin farklı dönemlerdeki peygamberleri
olarak görür.
- ayet de bu sürekliliği açık biçimde ortaya koyar.
Peygamber Bilgisi Doğuştan mı Gelir
Kur’an’ın anlatısında peygamberlerin bazıları çok erken yaşta özel özellikler gösterebilir.
Fakat ayette açıkça:
“Allah ona öğretecek.”
denir.
Bu da öğretim ve vahiy sürecinin varlığını gösterir.
Peygamberin bilgisi:
kendi bağımsız ilahlığından
gelmez.
Allah’ın öğretmesiyle
gelir.
Bu, Hz. Îsâ’nın ilahlaştırılmasına karşı da önemli bir teolojik ayrımdır.
Allah Öğretiyorsa Hz. Îsâ Her Şeyi Biliyor muydu
Kur’an açısından hayır.
Mutlak bilgi:
Allah’a aittir.
Peygamberler Allah’ın:
bildirdiği kadarını
bilirler.
Hz. Îsâ büyük bilgiye ve vahye sahip olabilir.
Ama bu:
Allah gibi sınırsız bilgiye sahip olduğu
anlamına gelmez.
Bu ayrım İslam’ın tevhid anlayışı açısından çok önemlidir.
Hikmet Peygamberlikte Neden Vazgeçilmezdir
Çünkü vahiy yalnızca ezberlenecek bilgi değildir.
İnsanlara:
doğru zamanda,
doğru yöntemle,
doğru üslupla
aktarılması gerekir.
Peygamber:
insan psikolojisini,
toplumun durumunu,
ahlaki dengeyi
gözetmek zorundadır.
Bu nedenle hikmet:
vahyin hayata nasıl taşınacağını bilmek
anlamında çok büyük önem taşır.
Çok Bilgi Sahibi Olmak İnsanı Otomatik Olarak İyi Yapar mı
Hayır.
Âl-i İmrân’ın önceki ayetlerinde de bilgi sahibi olup hakikatten yüz çeviren insanlar anlatılmıştı.
Bu nedenle:
bilgi ≠ ahlak
eşitliği yoktur.
Bilgi:
kibir de üretebilir,
tevazu da.
Hikmet ise bilginin:
ahlaki yön kazanmasını
gerektirir.
Bu açıdan Hz. Îsâ’ya hem kitap hem hikmet verilmesi son derece anlamlıdır.
Modern Eğitim Bu Ayetten Ne Öğrenebilir
Çok şey.
Bugün eğitim çoğu zaman:
not,
diploma,
meslek,
teknik beceri
üzerinden ölçülür.
Bunlar önemlidir.
Ama insan:
çok iyi mühendis,
çok iyi doktor,
çok iyi hukukçu
olup etik açıdan son derece sorunlu olabilir.
Âl-i İmrân 48’in diliyle:
kitap tek başına yetmez; hikmet de gerekir.
Yani eğitim:
ne bildiğini değil, bildiğini ne için kullandığını da
sormalıdır.
47. ve 48. Ayetler Birlikte Okunduğunda Ne Görürüz
- ayette:
Hz. Îsâ’nın yaratılışı
anlatılmıştı.
- ayette:
Hz. Îsâ’nın eğitimi ve vahiy donanımı
anlatılır.
Önce:
Allah onu yaratır.
Sonra:
Allah ona öğretir.
Bu sıralama önemli bir Îsâ portresi oluşturur:
O yaratandır değil,
yaratılandır.
Bilginin kaynağı değil,
kendisine öğretilendir.
Buna rağmen çok yüksek bir peygamberlik makamına sahiptir.
Mucize mi Daha Önemlidir, Bilgi ve Hikmet mi
Kur’an’ın anlatısında bunlar birbirine rakip değildir.
Ama insan bazen mucizeye fazla odaklanabilir.
Hz. Îsâ denildiğinde:
babasız doğum,
ölüyü diriltme,
hastalara şifa verme
gibi olağanüstü olaylar akla gelir.
Fakat Âl-i İmrân 48 bize şunu hatırlatır:
Hz. Îsâ aynı zamanda:
öğreten, bilen, hikmet taşıyan bir peygamberdir.
Mucize insanı şaşırtır.
Bilgi insanı aydınlatır.
Hikmet ise:
hayatı dönüştürür.
İnsan İçin Daha Büyük Bir Nimet Hangisidir: Çok Şey Bilmek mi, Bildiğini Doğru Kullanabilmek mi
Âl-i İmrân 48’in insanın önüne koyduğu en derin sorulardan biri budur.
Bugün insanlık tarihin en büyük bilgi birikimlerinden birine sahiptir.
Bir telefondan:
binlerce kitap,
milyonlarca makale,
dünyanın bütün haberleri
erişilebilir hâle gelmiştir.
Ama bilgi artarken:
adaletsizlik,
savaş,
nefret,
manipülasyon
ortadan kalkmamıştır.
Bu bize çok önemli bir şeyi gösterir:
Bilginin çoğalması tek başına insanın ahlaken olgunlaşmasını garanti etmez.
Hz. Îsâ’ya:
kitap verilir.
Ama onun yanında:
hikmet de verilir.
Belki bu ikili bugün insanlık için her zamankinden daha önemlidir.
Bilgi bize:
ne yapabileceğimizi
söyler.
Hikmet ise:
yapabiliyor olmamızın onu yapmamız gerektiği anlamına gelip gelmediğini
sorar.
Bilim atomu parçalayabilir.
Hikmet:
onu enerji için mi, şehirleri yok etmek için mi kullanacağımızı
sorgular.
Teknoloji milyonlara ulaşabilir.
Hikmet:
bu erişimi bilgi için mi, manipülasyon için mi kullanacağımızı
sorar.
İnsan çok şey bilebilir.
Ama belki asıl sınav:
bildiği şeyin insanı daha iyi bir insan yapıp yapmadığıdır.
