Squash'ın Tarihçesi Nedir
“Bazı sporlar büyük stadyumlarda doğar, bazıları ise dört duvar arasında. Squash’ın büyüleyici tarihi, küçücük bir korttan bütün dünyaya yayılan hız, zekâ ve dayanıklılık hikâyesidir.”
Ersan Karavelioğlu
Squash bugün dünyanın birçok ülkesinde oynanan, çok hızlı refleksler, dayanıklılık, taktik zekâ ve raket hâkimiyeti gerektiren önemli bir raket sporudur.
Ancak squash başlangıçta bugünkü biçimiyle tasarlanmış bağımsız bir spor değildi.
Tarihinin kökleri 18. yüzyıl İngiltere’sindeki rackets/racquets adlı duvar raketi oyunlarına kadar uzanır. Modern squash’ın belirgin biçimde ortaya çıkışı ise 19. yüzyılda İngiltere’deki Harrow School öğrencileriyle ilişkilendirilir.
Yaklaşık iki yüzyıllık gelişimin sonunda squash; profesyonel dünya şampiyonaları, Commonwealth Games ve uluslararası turnuvalarla küresel bir spor hâline geldi. Sporun tarihindeki en büyük dönüm noktalarından biri de Los Angeles 2028 Olimpiyat Oyunları'nda ilk kez Olimpiyat programında yer alacak olmasıdır.
Squash'ın Kökenleri Nereye Dayanır
Squash'ın doğrudan atası olarak kabul edilen oyunlardan biri racquets veya rackets adı verilen raket oyunudur.
- yüzyıl Londra'sında özellikle bazı hapishanelerde oyuncular raket kullanarak topu duvarlara vuruyordu. Zaman içerisinde bu duvar oyunları farklı biçimlere dönüştü.
Squash bu geleneğin daha küçük kortta, farklı top özellikleriyle gelişen yeni bir biçimi oldu.
Yani squash'ın tarihini anlamak için önce şu zinciri görmek gerekir:
Squash Nerede Ortaya Çıktı
Modern squash'ın doğduğu yer olarak İngiltere'deki ünlü Harrow School kabul edilir.
England Squash'ın tarihçesine göre Harrow öğrencileri yaklaşık 1830'da, delinmiş veya havası azalmış bir racquets topunun duvara çarptığında ezildiğini ve farklı biçimde sekerek daha çeşitli vuruşlara olanak sağladığını fark ettiler.
Bu küçük değişiklik yeni bir sporun temelini oluşturdu.
“Squash” İsmi Nereden Gelir
İngilizcedeki “squash” kelimesi:
ezilmek,
sıkışmak,
yassılaşmak
gibi anlamlara gelir.
Yeni kullanılan yumuşak kauçuk top duvara çarptığında sert racquets topundan farklı olarak sıkışıp şekil değiştirdiği için oyun zamanla squash adıyla anılmaya başladı. Olimpiyatların resmi tarihçesi de Harrow'daki daha büyük, içi boş kauçuk topun bu yeni oyunun gelişmesindeki önemini vurgular.
Sporun adı böylece doğrudan topun davranışından doğmuştur.
İlk Squash Kortları Ne Zaman Yapıldı
Squash'ın başlangıcında özel standart kortlar bulunmuyordu.
Oyun mevcut duvar alanlarında ve racquets kortlarının çevresinde gelişti.
England Squash tarihçesine göre 1865 yılında Harrow School'da dünyanın ilk squash kortları açıldı. 1883'te ise Vernon Harcourt tarafından Oxford'da özel amaçla yapılmış ilk squash kortlarından biri inşa edildi.
Bu dönem squash'ın geçici bir okul oyunundan bağımsız bir spor dalına dönüşmesinin önemli aşamalarından biridir.
Kauçuk Teknolojisi Squash'ın Doğuşunu Nasıl Etkiledi
Squash tarihinin ilginç yanlarından biri spor ile malzeme teknolojisinin doğrudan bağlantısıdır.
- yüzyılda kauçuğun işlenmesindeki gelişmeler, daha uygun özelliklere sahip içi boş topların üretilmesini mümkün hâle getirdi.
Olimpiyat tarihçesine göre Harrow öğrencilerinin sert racquets topu yerine daha yavaş hareket eden içi boş kauçuk topları kullanması, squash'ın farklı karakterini oluşturdu.
Daha yavaş top:
anlamına geliyordu.
Squash Başlangıçta Kimler Tarafından Oynanıyordu
İlk dönemlerinde squash özellikle İngiliz okulları ve belirli sosyal çevrelerde yayıldı.
Harrow'dan mezun olan öğrencilerin oyunu başka yerlere taşıması, squash'ın okul sınırlarını aşmasına yardımcı oldu.
Daha sonra:
üniversiteler,
askerî kurumlar,
kulüpler,
Britanya İmparatorluğu'nun farklı bölgeleri
aracılığıyla spor uluslararası biçimde yayılmaya başladı.
Squash Kuralları Ne Zaman Standartlaştırıldı
Bir sporun uluslararası hâle gelebilmesi için herkesin aynı kurallarla oynaması gerekir.
England Squash tarihçesine göre 1923 yılında standart kort ölçüleri üzerinde anlaşmaya varıldı.
1926'da Tennis and Rackets Association squash için resmi kurallar yayımladı.
Bu gelişmeler squash'ın modern rekabet sporuna dönüşmesinde belirleyici oldu.
Squash'ı Yöneten İlk Büyük Kuruluş Ne Zaman Kuruldu
1928 yılında Squash Rackets Association kuruldu.
Bu kuruluş İngiltere'deki spor yönetimini Tennis and Rackets Association'dan devraldı ve uzun süre squash konusunda uluslararası düzeyde önemli bir otorite konumuna geldi.
Böylece squash artık yalnızca oynanan bir oyun değil:
kuralları,
kurumları,
organizasyonları
olan sistemli bir spor hâline gelmeye başladı.
British Open Squash Tarihinde Neden Önemlidir
Squash'ın erken profesyonel tarihinde British Open son derece prestijli bir turnuva hâline geldi.
Modern dünya şampiyonalarının kurulmasından önce British Open uzun yıllar sporun en önemli uluslararası unvanlarından biri olarak kabul edildi.
England Squash kronolojisinde 1920'lerde önemli British Open organizasyonlarının geliştiği, modern erkekler British Open döneminin ise 1930'da başladığı belirtilmektedir.
Bu turnuva squash'ın büyük şampiyonlarını dünyaya tanıtan en önemli sahnelerden biri oldu.
Pakistan Squash Tarihine Nasıl Damga Vurdu
Squash'ın tarihindeki en önemli ülkelerden biri Pakistan'dır.
Özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısında Pakistanlı sporcular uluslararası squash'a damga vurdu.
Hashim Khan'ın 1950'lerde başlayan başarılarının ardından Pakistan uzun yıllar dünya squash'ının merkezlerinden biri oldu. England Squash kronolojisi Hashim Khan'ın ilk British Open zaferini 1951 yılına yerleştirir.
Sonraki kuşaklarda ise Jahangir Khan ve Jansher Khan gibi efsaneler ortaya çıktı.

Jahangir Khan Ve Jansher Khan Neden Efsaneleşti
1980'ler ve 1990'ların önemli bölümünde erkekler dünya squash'ında Pakistan üstünlüğü vardı.
PSA tarihçesine göre Jahangir Khan ve Jansher Khan, 1981–1996 arasındaki erkekler Dünya Şampiyonalarının ikisi dışında tamamını kazandı.
Jansher Khan sekiz, Jahangir Khan ise altı Dünya Şampiyonluğu elde etti.
Bu iki oyuncu squash tarihinin en büyük isimleri arasında kabul edilir.

Dünya Squash Federasyonu Ne Zaman Ortaya Çıktı
Uluslararası yönetimin gelişmesindeki büyük dönüm noktalarından biri 1967 yılıdır.
Bu tarihte International Squash Rackets Federation uluslararası yönetimi üstlendi; kuruluş daha sonra bugünkü World Squash Federation yapısına dönüştü.
Böylece squash:
arasında daha güçlü bir küresel yapıya kavuştu.

İlk Dünya Squash Şampiyonası Ne Zaman Yapıldı
Modern Dünya Şampiyonasının hem erkekler hem kadınlar tarafında başlangıç yılı 1976'dır.
İlk erkekler Dünya Şampiyonası Londra'da düzenlendi ve Avustralyalı Geoff Hunt şampiyon oldu.
Aynı yıl Brisbane'de gerçekleştirilen ilk kadınlar Dünya Şampiyonasını ise Avustralyalı efsane Heather McKay kazandı.
Bu tarihten itibaren Dünya Şampiyonası profesyonel squash'ın en büyük hedeflerinden biri hâline geldi.

Kadınlar Squash'ın Gelişiminde Nasıl Bir Rol Oynadı
Kadın squash'ı sporun çok erken dönemlerinden itibaren organize biçimde gelişti.
England Squash tarihçesine göre Women's Squash Rackets Association 1934 yılında kuruldu.
Heather McKay daha sonra kadın squash tarihinin en baskın sporcularından biri hâline geldi ve 1960'lardan itibaren uzun süre büyük turnuvalara damgasını vurdu.
Sonraki dönemlerde Susan Devoy, Michelle Martin, Nicol David ve yeni kuşak yıldızlar kadın squash'ını küresel ölçekte büyüttü. PSA'nın Dünya Şampiyonası tarihçesi bu farklı dönemlerdeki şampiyonluk silsilesini ayrıntılı biçimde kaydeder.

Squash Commonwealth Games'e Ne Zaman Girdi
Squash için çok önemli dönüm noktalarından biri 1998 Kuala Lumpur Commonwealth Games oldu.
Squash bu organizasyonda resmi sporlar arasında yer aldı. Commonwealth Sport'un resmi kayıtlarında Kuala Lumpur 1998 programındaki 15 spor arasında squash da bulunmaktadır.
Bu gelişme squash'ın büyük çok sporlu organizasyonlardaki görünürlüğünü önemli ölçüde artırdı.

Squash Neden Uzun Süre Olimpiyatlarda Yer Almadı
Squash dünya çapında yaygın bir spor olmasına rağmen uzun yıllar Olimpiyat programına giremedi.
Spor farklı dönemlerde Olimpiyatlara dâhil edilmek için yoğun çalışmalar yürüttü.
Buenos Aires'te düzenlenen 2018 Yaz Gençlik Olimpiyatları'nda gösteri niteliğinde yer alması, Olimpiyat hedefinin sembolik aşamalarından biri oldu.
Ancak yetişkin Olimpiyat Oyunlarında resmi madalya sporu olarak sahneye çıkması için daha uzun süre beklemek gerekti.

Squash İlk Kez Hangi Olimpiyatlarda Yer Alacak
Squash'ın tarihindeki belki de en büyük dönüm noktalarından biri Los Angeles 2028 Olimpiyat Oyunları olacak.
LA28'in resmi programına göre squash, Olimpiyatlarda ilk kez erkekler ve kadınlar tekler kategorilerinde madalya sporu olarak oynanacak.
Böylece yaklaşık iki yüzyıl önce İngiliz öğrencilerin duvara farklı bir topla vurmalarıyla şekillenen oyun, dünyanın en büyük spor organizasyonlarından birinin sahnesine çıkmış olacak.

Squash Nasıl Küresel Bir Spora Dönüştü
Squash'ın tarihinin en ilginç özelliklerinden biri sporun farklı dönemlerde farklı ülkelerde merkezileşmesidir.
Başlangıçta:
daha sonra:
ve son dönemde özellikle:
dünya squash'ında çok güçlü kuşaklar yetiştirdi.
Profesyonel Dünya Şampiyonalarının geçmişi de bu coğrafi değişimi açık biçimde gösterir; İngiliz ve Avustralyalı öncülerin ardından Pakistan dönemi, daha sonra çok uluslu profesyonel dönem ve güçlü Mısır ekolü ortaya çıktı.
Bu durum squash'ı İngiliz kökenli olmasına rağmen gerçek anlamda uluslararası bir spor kültürüne dönüştürdü.

Squash Tarihinin En Büyük Anlamı Nedir
Squash'ın tarihi aslında küçük bir değişikliğin ne kadar büyük sonuçlar yaratabileceğinin güzel örneklerinden biridir.
Her şey yaklaşık iki yüzyıl önce bir grup öğrencinin farklı davranan bir topla oynamaya başlamasıyla gelişti.
Top daha fazla eziliyordu.
Daha yavaş hareket ediyordu.
Duvarlardan farklı açılarla dönüyordu.
Ve bu küçük farklılık yeni bir oyun doğurdu. Harrow School'daki 1830'lar kökeni ve 1865'teki ilk kortlar, bugün bildiğimiz squash'ın kurumsallaşmasının başlangıç noktaları arasında kabul edilir.
Sonrasında:
kurallar oluşturuldu,
kortlar standartlaştırıldı,
federasyonlar kuruldu,
British Open gibi büyük organizasyonlar doğdu,
Dünya Şampiyonaları başladı,
efsane sporcular yetişti,
Commonwealth Games'e girildi
ve sonunda Olimpiyat kapısı açıldı.
Squash bugün dört duvar arasında oynansa da oyunun gerçek alanı son derece geniştir.
Oyuncu yalnızca rakibiyle mücadele etmez.
Aynı anda:
topun hızını,
duvarın açısını,
kortun geometrisini,
rakibin konumunu,
kendi dayanıklılığını
hesaplamak zorundadır.
Bu nedenle squash fiziksel gücün yanında adeta hareket hâlindeki satranç gibi stratejik düşünme gerektiren bir spora dönüşmüştür.
Ve squash tarihindeki en sembolik dönüm noktası artık gelecektedir:
Los Angeles 2028.
Yaklaşık 1830'larda Harrow School duvarlarının arasında şekillenmeye başlayan oyun, 2028'de ilk kez Olimpiyat madalyası için oynanacaktır.
“Squash'ın tarihi bize sporun büyüklüğünün oynandığı alanın büyüklüğüyle ölçülmediğini gösterir; bazen dört duvar arasındaki küçük bir fikir, iki yüzyıl sonra bütün dünyanın izlediği bir oyuna dönüşebilir.”
Ersan Karavelioğlu
Moderatör tarafında düzenlendi: