Tevbe Suresi 72. Ayette “Allah Mümin Erkeklere ve Mümin Kadınlara Altlarından Irmaklar Akan Cennetler, Adn Cennetlerinde Güzel Meskenler Vaat Etmiştir; Allah’ın Rızası İse Hepsinden Daha Büyüktür” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Tevbe Suresi 72. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Allah, mümin erkeklere ve mümin kadınlara, içlerinde ebedî kalacakları, altlarından ırmaklar akan cennetler ve Adn cennetlerinde güzel meskenler vaat etmiştir. Allah’ın rızası ise hepsinden daha büyüktür. İşte büyük kurtuluş ve başarı budur.”
Bu ayet, Tevbe 71’de anlatılan mümin karakterin ahiretteki karşılığını açıklamaktadır.
Bir önceki ayette müminler:
iyiliği emreden,
kötülükten sakındıran,
namazı kılan,
zekâtı veren,
Allah’a ve Resulüne itaat eden
insanlar olarak tanımlanmıştı.
Tevbe 72 şimdi onların önüne üç büyük müjde koyar:
Cennet.
Güzel ve kalıcı meskenler.
Ve bunların da üzerinde:
Allah’ın rızası.
Neden Yine “Mümin Erkekler ve Mümin Kadınlar” Birlikte Zikrediliyor
Tevbe 71’de:“Mümin erkekler ve mümin kadınlar birbirlerinin velileridir.”
denilmişti.
Tevbe 72’de de mükâfat birlikte zikredilir.
Bu son derece önemli bir dengedir:
Sorumlulukta beraberler, mükâfatta da beraberler.
Kur’an burada ahiret değerini cinsiyete bağlamaz.
Erkek iman ederse mükâfat alır.
Kadın iman ederse mükâfat alır.
Belirleyici olan:
iman, yöneliş ve salih ameldir.
Kadın ve Erkek Cennette Aynı Değere mi Sahiptir
Ayetin temel mesajı açısından evet:Her ikisi de aynı ilahî vaadin muhatabıdır.
Cennet yalnızca erkeklere vaat edilmiş bir ödül değildir.
Mümin kadın da:
cennet,
kalıcı mutluluk,
güzel mesken
ve Allah’ın rızası
vaadinin doğrudan muhatabıdır.
Kur’an’ın burada kurduğu dil çok açıktır:
Allah katındaki temel değer ölçüsü cinsiyet değil, iman ve ahlaki yöneliştir.
“Altlarından Irmaklar Akan Cennetler” Ne Anlama Gelir
Kur’an cenneti sık sık:“Altlarından ırmaklar akan bahçeler”
ifadesiyle tasvir eder.
Arap coğrafyasında su:
hayat,
bereket,
serinlik,
verim
ve güvenlik
anlamına geliyordu.
Bu nedenle sürekli akan sularla çevrili bahçeler çok güçlü bir güzellik ve huzur tasviridir.
Ancak cennet yalnızca dünyadaki güzel bir bahçenin büyütülmüş hâli olarak düşünülmemelidir.
Kur’an, insanın anlayabileceği imgelerle dünya tecrübesini aşan bir ahiret mutluluğunu anlatır.
Cennetteki Irmaklar Gerçek mi, Sembolik mi
İslam’ın klasik anlayışında cennet nimetleri gerçek nimetlerdir.Ancak onların mahiyetinin dünyadaki su, bahçe ve mekânla tamamen aynı olduğunu varsaymak da gerekmez.
Ahiret başka bir varoluş alanıdır.
Bu yüzden Kur’an’ın verdiği tasvirlere inanılır fakat:
“Tam olarak nasıl olacak?”
sorusunun bütün ayrıntılarının dünyadaki fizik kurallarıyla çözülebileceği düşünülmez.
Temel mesaj şudur:
Cennette eksiklik, korku ve mahrumiyet değil; bolluk, huzur ve süreklilik vardır.
“İçlerinde Ebedî Kalacaklardır” Neden Özellikle Vurgulanıyor
Dünyadaki bütün mutlulukların ortak bir problemi vardır:Biterler.
İnsan güzel bir eve sahip olur.
Bir gün ayrılabilir.
Sevdiği insanlarla yaşar.
Bir gün ölüm gelir.
Sağlıklı olur.
Sağlık değişebilir.
Zengin olur.
Malını kaybedebilir.
Bu nedenle dünya mutluluğunun içinde her zaman bir kaybetme ihtimali bulunur.
Cennet ise Kur’an’ın ifadesiyle:
kalıcıdır.
İnsan artık:
“Bu ne zaman bitecek?”
diye düşünmez.
Sonsuzluk Neden Cennet Nimetinin En Büyük Unsurlarından Biridir
Çünkü yalnızca güzel bir şeye sahip olmak değil, onu kaybetmeyeceğini bilmek de huzurun parçasıdır.Dünyada insan bazen en güzel anında bile:
“Ya bu sona ererse?”
diye korkabilir.
Ahiretin güveni ise bu korkunun ortadan kalkmasıdır.
Cennet:
yalnızca acının olmadığı yer değil,
mutluluğun sona ereceği korkusunun da olmadığı yerdir.
Bu nedenle “ebedî kalış” ifadesi cennet tasvirinin merkezindedir.
“Adn Cennetleri” Ne Demektir
Ayette:“cennâti Adn”
ifadesi geçer.
“Adn” kelimesi:
yerleşmek,
kalıcı biçimde ikamet etmek,
bir yerde sürekli bulunmak
anlamlarıyla ilişkilidir.
Bu nedenle Adn cennetleri, kalıcı yerleşim ve sürekli ikamet edilen cennetler olarak anlaşılmıştır.
Buradaki vurgu yine geçiciliğin ortadan kalkmasıdır.
İnsan orada misafir gibi:
“Bir gün buradan çıkar mıyım?”
kaygısı taşımaz.
Cennet geçici konaklama değil, kalıcı yurttur.
“Güzel Meskenler” Ne Anlama Gelir
Ayette:“mesâkine tayyibeten”
ifadesi yer alır.
Bu:
güzel,
hoş,
temiz,
huzur veren
meskenler anlamına gelir.
İnsan dünyada evini sadece duvar ve çatı olarak görmez.
Ev:
güven,
mahremiyet,
dinlenme,
huzur
ve aidiyet
demektir.
Kur’an cennette bu ihtiyacın da en güzel biçimde karşılanacağını anlatmaktadır.
Cennet evi, yalnızca ihtişam değil huzur mekânıdır.
Cennetteki Evleri Dünyadaki Saraylarla Aynı Şekilde mi Düşünmeliyiz
Tam olarak değil.Kur’an ahiret nimetlerini insanın anlayabileceği kelimelerle anlatmaktadır.
Ama ahiret dünyadan farklıdır.
Bu yüzden:
“Kaç odalı?”
“Ne kadar büyük?”
“Nasıl bir mimarisi var?”
gibi ayrıntılar ayetin temel amacı değildir.
Asıl mesaj:
İnsanın kendisini bütünüyle güvende, huzurlu ve ait hissedeceği kusursuz bir ikamet hâlidir.
Dünyadaki en güzel ev bile:
eskir,
zarar görür,
terk edilir.
Ahiret meskeninin farkı ise kalıcılığı ve eksiksiz huzurudur.
Ayette Neden Maddi Gibi Görünen Nimetler Anlatılıyor
Çünkü insan yalnızca soyut bir varlık değildir.Kur’an insanı:
ruhu,
bedeni,
duyguları,
istekleri
ve ihtiyaçlarıyla birlikte ele alır.
Bu nedenle ahiret mutluluğu yalnızca:
“İnsan zihinsel olarak mutlu olacak.”
şeklinde anlatılmaz.
Bahçeler,
ırmaklar,
meskenler,
yiyecekler
ve başka nimetler
de zikredilir.
Fakat Tevbe 72 çok önemli bir denge kurar:
Bütün bu nimetlerden sonra:
“Allah’ın rızası ise daha büyüktür.”
der.
“Allah’ın Rızası Daha Büyüktür” Ne Anlama Gelir
Ayetin belki de en güçlü cümlesi budur:“Ve rıdvânun minallâhi ekber.”
Yani:
“Allah’tan gelen bir rıza ise daha büyüktür.”
Cennet var.
Irmaklar var.
Güzel meskenler var.
Sonsuz hayat var.
Ama Kur’an:
Bunların üzerinde başka bir nimet var.
der:
Allah’ın kulundan razı olması.
Bu, İslam’ın ibadet anlayışının merkezini gösterir.
En büyük hedef yalnızca cenneti istemek değil, Allah’ın rızasını kazanabilmektir.
Allah’ın Razı Olması İnsanlardaki Duygusal Memnuniyet Gibi midir
Allah’ın sıfatlarını insan duygularıyla tamamen aynı şekilde düşünmek doğru değildir.İnsan:
bugün memnun olur,
yarın fikrini değiştirir,
duygusu değişir.
Allah’ın rızası ise insanlardaki değişken ruh hâline benzemez.
Kur’an dilinde Allah’ın rızası:
kulun imanını, samimiyetini ve doğru yönelişini kabul etmesi
ve ona lütufla karşılık vermesi anlamında anlaşılır.
Bu nedenle “Allah’ın rızası” ilahî kabulün en yüksek ifadelerinden biridir.
Neden Allah’ın Rızası Cennetten Bile Daha Büyük Sayılıyor
Çünkü nimetin en yüksek anlamı, yalnızca nimetin kendisine sahip olmak değildir.Nimeti verenle ilişkinin düzelmesidir.
İnsan cennette:
aç değildir.
Susuz değildir.
Korkmaz.
Kaybetmez.
Ama bütün bunların üzerinde şu güven vardır:
Allah ondan razıdır.
Artık:
“Acaba reddedildim mi?”
“Allah beni bağışladı mı?”
“Sonum ne olacak?”
korkusu yoktur.
İşte bu nedenle ilahî rıza, cennetin maddi nimetlerinden bile daha büyük olarak tanımlanır.
Sadece Cenneti İstemek Yanlış mıdır
Hayır.Kur’an zaten insanları cennetle müjdeler ve cenneti istemeyi teşvik eder.
Cenneti istemek yanlış değildir.
Cehennemden korunmayı istemek de yanlış değildir.
Fakat insanın manevi yolculuğu geliştikçe amaç daha derinleşebilir:
“Allah bana ne verecek?”
sorusunun yanına:
“Allah benden razı mı?”
sorusu gelir.
Böylece kulluk yalnızca ödül beklentisinden değil:
sevgi,
şükür,
sadakat
ve Allah’a yakınlık
bilincinden de beslenir.
Cennete Girmek Sadece Amellerimizin Karşılığı mıdır
İslam anlayışında salih amel son derece önemlidir.Tevbe 71’de de müminlerin davranışları sayılmıştır.
Ama insan:
“Ben şu kadar ibadet yaptım; Allah bana cenneti borçlu.”
diyemez.
Kur’an boyunca Allah’ın:
rahmeti,
bağışlaması
ve lütfu
vurgulanır.
İnsan çalışır.
İman eder.
İyilik yapar.
Tövbe eder.
Ama kurtuluşu kendi amelinin büyüklüğüyle övünerek değil, Allah’ın rahmetine umut bağlayarak bekler.
Amel önemlidir.
Fakat kibir sebebi değildir.
“İşte Büyük Kurtuluş Budur” Ne Demektir
Ayet:“Zâlike’l-fevzü’l-azîm.”
ifadesiyle biter:
“İşte büyük başarı/kurtuluş budur.”
Dünyada başarı denildiğinde:
zenginlik,
ün,
makam,
güç,
kariyer
ve kazanımlar
akla gelebilir.
Kur’an ise başarı kavramını yeniden tanımlar.
Gerçek büyük başarı:
Allah’ın rahmetine, cennete ve rızasına ulaşmaktır.
Bu, dünya başarısını değersiz saymak değildir.
Ama onun nihai başarı olmadığını hatırlatmaktır.
Tevbe 71 ile Tevbe 72 Nasıl Birbirini Tamamlıyor
Tevbe 71 bize müminin nasıl yaşadığını anlattı:Müminler birbirlerini destekler.
İyiliği teşvik eder.
Kötülükten sakındırır.
Namazı kılar.
Zekâtı verir.
Allah’a ve Resulüne itaat eder.
Ve ayet:
“Allah onlara rahmet edecektir.”
diye bitti.
Tevbe 72 ise bu rahmetin ahiretteki görüntüsünü açar:
Cennet.
Sonsuzluk.
Güzel meskenler.
Ve en büyüğü:
Allah’ın rızası.
Böylece davranış ile sonuç arasında güçlü bir bağ kurulur:
İman yalnızca bir kimlik değildir; insanın yönünü belirleyen ve sonunda Allah’ın rahmetine taşıyan bir hayat biçimidir.
Sonuç: Tevbe Suresi 72. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Tevbe Suresi 72. ayet, Kur’an’ın cennet anlayışını ve gerçek başarı ölçüsünü son derece güzel bir biçimde özetlemektedir.Allah hem:
mümin erkeklere
hem de:
mümin kadınlara
aynı büyük vaadi verir.
Altlarından ırmaklar akan cennetler...
Bitmeyecek bir hayat...
Adn cennetlerinde güzel meskenler...
Ve bütün bunların üzerinde:
Allah’ın rızası.
Buradaki sıralama son derece düşündürücüdür.
İlk olarak insanın anlayabileceği nimetler anlatılır:
bahçeler,
sular,
evler,
güven,
kalıcılık.
Sonra Kur’an bütün bunların üzerine çıkar ve:
“Allah’ın rızası daha büyüktür.”
der.
Bu cümle bize kulluğun en derin seviyesini gösterir.
İnsan başlangıçta:
“Cennete girmek istiyorum.”
diyebilir.
Bu güzel bir istektir.
Fakat iman derinleştikçe insan belki daha büyük bir şey söylemeye başlar:
“Allah’ın benden razı olmasını istiyorum.”
Çünkü Allah’ın rızası varsa cennet zaten onun rahmetinin sonucudur.
Bu ayet aynı zamanda dünyadaki başarı anlayışımızı sorgular.
Dünyada:
çok para kazanmak,
çok tanınmak,
yüksek makama gelmek,
güzel evlerde yaşamak
başarı sayılabilir.
Bunların kendisi yanlış değildir.
Fakat hepsi geçicidir.
En güzel ev bir gün bırakılır.
En büyük servet bir gün başkasına kalır.
En güçlü makam sona erer.
En tanınmış isim bile zamanla unutulabilir.
Kur’an ise bitmeyecek bir başarıdan söz eder.
Bu nedenle:
“İşte büyük kurtuluş budur.”
der.
Büyük başarı:
hiç kaybetmeyeceğin bir hayat,
korkmayacağın bir gelecek,
eksilmeyecek bir nimet
ve hepsinden önemlisi Allah’ın rızasıdır.
Ayetin kadın ve erkekleri birlikte zikretmesi de son derece önemlidir.
Dünyadaki toplumsal konumlar farklılaşabilir.
İnsanlar birbirlerine farklı değerler biçebilir.
Ama Allah’ın huzurunda mümin erkek de mümin kadın da:
aynı ilahî rahmetin ve aynı ebedî müjdenin muhatabıdır.
Ve belki bu ayetin en güçlü tarafı şudur:
Cennet yalnızca:
“İstediğim her şeye sahip olacağım yer.”
değildir.
Daha derin anlamıyla cennet:
artık kaybetme korkusunun bulunmadığı, Allah’ın rahmetine ve rızasına bütünüyle kavuşulan bir varoluştur.
Tevbe 72 bize belki de şu soruyu yöneltmektedir:
Hayatta Allah’tan en çok bize ne vermesini istiyoruz; yoksa bütün isteklerimizin üzerinde, “Rabbim benden razı olsun.” diyebilecek kadar Allah’ın rızasını da hayatımızın en büyük başarısı olarak görebiliyor muyuz?
