Nâziât Suresi 23. Ayette “Hemen Adamlarını Topladı Ve Seslendi” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Firavun Halkı Neden Toplamak Zorunda Kaldı 
Nâziât Suresi 23. Ayet Ne Söyler
Nâziât Suresi’nin 23. ayetinde:
“Fe haşere fe nâdâ.”
buyrulur.
Bu kısa ifade genel olarak:
“Derken adamlarını topladı ve seslendi.”
şeklinde anlamlandırılır.
Bir önceki ayette Firavun’un Hz. Mûsâ’dan yüz çevirip karşı mücadeleye giriştiği anlatılmıştı.
Şimdi bu mücadelenin yeni aşaması başlar:
Kalabalığı devreye sokmak.
“Haşere” Kelimesi Ne Anlama Gelir
“Haşere” kelimesi:
toplamak, bir araya getirmek, kalabalık hâlinde sevk etmek
anlamlarını taşır.
Bu nedenle Firavun yalnızca birkaç danışmanını çağırmış gibi düşünülmeyebilir.
Kur’an’ın diğer Mûsâ kıssalarıyla birlikte bakıldığında:
sihirbazların, yöneticilerin ve halkın
bir araya getirildiği büyük bir toplumsal gösteri akla gelir.
Yani Firavun sorunu artık kamuoyu önüne taşır.
“Nâdâ” Kelimesi Ne Anlama Gelir
“Nâdâ”:
seslenmek, yüksek sesle çağırmak, ilan etmek
anlamlarını taşır.
Bu kelime Firavun’un yalnızca özel bir konuşma yapmadığını düşündürür.
O, mesajını:
kalabalığa duyurmak
istemektedir.
Bir sonraki ayette söyleyeceği:
“Ben sizin en yüce rabbinizim.”
iddiası da bu toplu seslenişin içeriğini oluşturacaktır.
Firavun Halkı Neden Toplamak Zorunda Kaldı
Çünkü Hz. Mûsâ’nın çağrısı artık sadece Firavun ile Mûsâ arasında kalabilecek bir mesele değildir.
Mûsâ’nın mucizesi görülmüş,
mesajı duyulmuş,
otorite sorgulanmaya başlanmıştır.
Firavun bu nedenle toplum üzerindeki kontrolünü yeniden göstermek ister.
Kalabalığı toplamak:
gücünü görünür kılmanın bir aracıdır.
Firavun Kalabalığa Güveniyor Muydu
Büyük ihtimalle siyasi ve psikolojik açıdan evet.
Tek başına bir insan olarak Hz. Mûsâ’nın karşısında tartışmak başka,
büyük bir kalabalığın önünde hükümdar olarak görünmek başkadır.
Kalabalık:
iktidarın büyüklüğünü hissettirir.
Firavun böylece Hz. Mûsâ’nın mucizesinin oluşturduğu etkiyi kendi toplumsal gücüyle bastırmaya çalışır.
İnsanları Toplamak Bir Güç Gösterisi Midir
Bu bağlamda güçlü biçimde öyledir.
Firavun yalnızca fikir açıklamaz.
Sahne kurar.
Kalabalık toplar.
Halkın önüne çıkar.
Sesini yükseltir.
Bu durum iktidarın sembolik yönünü gösterir.
Bir yönetici yalnızca emir vererek değil:
insanlara güçlü göründüğünü sürekli hatırlatarak
da otoritesini koruyabilir.
Firavun Neden Hz. Mûsâ İle Özel Olarak Konuşmakla Yetinmedi
Çünkü mesele artık kendi inancından daha büyüktür.
Hz. Mûsâ’nın mesajı halk tarafından kabul edilirse:
Firavun’un otoritesi zayıflayabilir.
Bu yüzden onun asıl kaygısı sadece:
“Ben inanıyor muyum?”
değildir.
Şu sorudur:
“Halk kime inanacak?”
Böylece dinî tartışma aynı zamanda siyasi otorite meselesine dönüşür.
Firavun Halkın Düşüncesini Kontrol Etmek Mi İstiyordu
Kur’an anlatısının bütünü böyle bir yönü güçlü biçimde düşündürür.
Firavun Hz. Mûsâ’yı:
sihirbaz, tehdit veya düzen bozucu
olarak sunmaya çalışır.
Bunun amacı yalnızca Mûsâ’yı küçültmek değil:
halkın onu dinlemesini engellemektir.
Bu, iktidarın yalnızca bedenleri değil, insanların olayları nasıl yorumlayacağını da kontrol etme arzusunu gösterir.
Sihirbazların Toplanması Bu Ayetle İlişkili Midir
Kur’an’ın diğer bölümlerindeki Mûsâ kıssalarıyla birlikte değerlendirildiğinde evet.
Firavun ülkenin farklı yerlerinden yetenekli sihirbazların getirilmesini sağlar.
Amaç:
Hz. Mûsâ’nın mucizesini sihir olarak göstermek
ve halkın gözünde etkisini kırmaktır.
Böylece 23. ayetteki:
“topladı”
ifadesi sadece siyasi bir mitingi değil, bu geniş seferberliği de çağrıştırabilir.
Firavun Neden Sihirbazlara İhtiyaç Duydu
Çünkü Hz. Mûsâ’nın asasının dönüşmesi sıradan bir olay değildir.
Firavun bu olayı açıklamak zorundadır.
Eğer:
“Bu Allah’ın mucizesidir.”
derse Mûsâ’yı kabul etmiş olacaktır.
Bunun yerine:
“Bu sihirdir.”
demek ister.
Fakat bunu inandırıcı kılmak için kendi sihirbazlarının Mûsâ’yla karşılaşmasını sağlaması gerekir.
Firavun’un Halkı Toplaması Korkusunu Da Gösteriyor Olabilir Mi
Evet, böyle bir psikolojik okuma yapılabilir.
Gerçekten önemsiz gördüğü bir kişiye karşı:
ülke çapında hazırlık, kalabalık ve propaganda
gerekmeyebilirdi.
Bu nedenle büyük gösteri, gücün yanında:
güvensizliğin de işareti
olabilir.
Bazen iktidar ne kadar yüksek sesle bağırıyorsa içeride o kadar büyük bir korku taşıyor olabilir.
Kalabalık Hakikatin Ölçüsü Müdür
Hayır.
Ayetin düşündürdüğü en önemli noktalardan biri budur.
Firavun kalabalığı toplayabilir.
Binlerce kişi onun önünde durabilir.
Fakat bu:
Firavun’un haklı olduğunu
kanıtlamaz.
Hakikat çoğunluk oylamasıyla oluşmaz.
Bir düşüncenin çok kişi tarafından savunulması onun doğru olduğunu otomatik olarak göstermez.
Kalabalık İnsan Psikolojisini Nasıl Etkiler
İnsan çevresindeki insanların davranışlarından güçlü biçimde etkilenebilir.
Herkes aynı şeyi söylüyorsa kişi:
“Demek ki doğru budur.”
diye düşünebilir.
Firavun’un kalabalığı toplaması da bu açıdan güçlü bir psikolojik mekanizma oluşturur.
İnsanlar yalnızca hükümdarın sözünü değil:
birbirlerinin itaatini de görür.
Bu toplumsal baskıyı artırabilir.
Firavun Neden Sesini Yükseltmek Zorunda Hissetti
Çünkü sessiz hakikat bazen yüksek otoriteyi sarsabilir.
Hz. Mûsâ’nın elinde büyük bir ordu yoktur.
Ama mesajı Firavun’un temel iddiasını sorgular.
Firavun ise buna:
daha büyük sahne ve daha yüksek sesle
cevap verir.
Bu çok güçlü bir sembolik karşıtlık oluşturur:
Hakikat mesajla gelir, iktidar gösteriyle cevap verir.
İnsanları Toplamak Firavun’un Sorumluluğunu Artırır Mı
Evet, ahlâkî açıdan düşünüldüğünde bireysel bir yanlışın topluma yayılması sorumluluğu büyütür.
Firavun yalnızca kendisi reddetmez.
Başkalarını da kendi inkârının etrafında toplamaya çalışır.
Böylece:
kişisel tercih, toplumsal yönlendirmeye
dönüşür.
Bir insanın kendi yanlışıyla kalması başka,
başkalarını da o yanlışın içine çekmesi başka bir sorumluluk düzeyidir.
Ayetin Felsefi Mesajı Nedir
Ayet şu temel soruyu gündeme getirir:
Güç, hakikatin yerine geçebilir mi?
Firavun’un elinde:
kalabalık,
otorite,
saray,
propaganda
vardır.
Hz. Mûsâ’nın elinde ise:
mesaj ve mucize.
Bu kıssa, gerçeğin gücünü kalabalığın sayısından ayırır.
Çok kişinin alkışladığı yanlış yine yanlış olabilir.
Günümüz İnsanı Bu Ayetten Ne Öğrenebilir
İnsan bugün de bir düşüncenin doğruluğunu:
kaç kişinin söylediğine,
ne kadar popüler olduğuna,
kim tarafından tekrarlandığına
göre değerlendirme eğiliminde olabilir.
Fakat kalabalık:
kanıt değildir.
İnsan mümkün olduğunca:
“Herkes ne diyor?”
sorusunun yanında:
“Gerçekten doğru olan ne?”
sorusunu da sormalıdır.
21, 22 Ve 23. Ayetler Birlikte Nasıl Bir Düşüş Zinciri Gösterir
- ayette:
Firavun yalanlar ve isyan eder.
- ayette:
hakikatten yüz çevirip çalışmaya koyulur.
- ayette:
insanları toplar ve seslenir.
Bu süreç dikkat çekicidir:
Reddediş önce bireyseldir.
Sonra:
eyleme dönüşür.
Sonunda:
toplumsallaştırılır.
Böylece tek kişinin kibri bütün toplumun önüne çıkarılan bir ideolojiye dönüşmeye başlar.
Sonuç: Firavun Halkı Neden Topladı Ve Seslendi
Nâziât Suresi 23. ayette:
“Fe haşere fe nâdâ.”
buyrulur:
“Adamlarını topladı ve seslendi.”
Firavun Hz. Mûsâ’nın mucizesinin ve çağrısının kendi otoritesini tehdit ettiğini fark etmişti.
Bu nedenle:
insanları topladı,
siyasi gücünü görünür hâle getirdi,
kamuoyu oluşturmaya çalıştı
ve hemen ardından kendi üstünlük iddiasını ilan edecekti.
Bu ayetin en çarpıcı mesajı belki de şudur:
Hakikati yenemeyen güç, bazen kalabalığın sesini hakikatin yerine koymaya çalışır.
Fakat kalabalık gerçeği değiştirmez.
Binlerce insan bir yanlışa inansa da gerçek başka olabilir.
Ve tarihin çok defa gösterdiği gibi:
bir dönem bütün meydanları dolduran sesler susabilir; fakat o seslerin bastırmaya çalıştığı hakikat yüzyıllar sonra bile konuşmaya devam edebilir.
