Nahl Suresi 99. Ayette “İman Edip Rablerine Tevekkül Edenler Üzerinde Şeytanın Hiçbir Gücü Yoktur” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Nahl Suresi 99. Ayetin Anlamı Nedir
Nahl Suresi'nin 99. ayeti, şeytanın insan üzerindeki etkisinin sınırsız olmadığını, iman edip Allah'a tevekkül eden kimseler üzerinde zorlayıcı bir hâkimiyet kuramayacağını bildiren çok önemli bir ayettir.Ayetin anlamı şöyledir:
Bu ayet, bir önceki ayette bildirilen Kur'an okunurken kovulmuş şeytandan Allah'a sığınma emrinin hemen ardından gelmektedir.
Önce insana Allah'a sığınması öğretilir.
Ardından neden Allah'a sığınmasının güçlü bir koruma olduğu açıklanır:
İman ve tevekkül, şeytanın insan üzerindeki etkisini kıran temel manevi dayanaklardır.
Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta şudur:
Ayet, müminin hiçbir zaman vesvese yaşamayacağını söylememektedir.
Şeytan vesvese verebilir; fakat insanı zorla günaha sürükleyemez.
Son tercih yine insana aittir.
Ayette Geçen “Sultan” Yani Hâkimiyet Ne Anlama Gelir
Ayette şeytanın iman edenler üzerinde bir “sultan”ının, yani zorlayıcı hâkimiyetinin bulunmadığı bildirilmektedir.Bu kavram güç, otorite ve hükmetme anlamları taşır.
Buradaki temel mesaj şudur:
Şeytan insanın iradesini elinden alıp onu zorla günaha sürükleyemez.
İnsan “Şeytan beni zorladı, elimden hiçbir şey gelmedi” diyerek kendi sorumluluğunu tamamen ortadan kaldıramaz.
Şeytan insanı çağırabilir.
Yanlışı güzel gösterebilir.
Korku verebilir.
Şüphe oluşturabilir.
Nefsinin arzularını harekete geçirebilir.
Fakat sonunda insanın bir tercihi vardır.
Şeytan kapıyı gösterebilir; insanın o kapıdan geçmesi ise ayrı bir meseledir.
Bu nedenle ayet, insanın kendi iradesinin önemini de hatırlatmaktadır.
Şeytan İnsan Üzerinde Hiç Mi Etkili Değildir
Şeytanın etkisi vardır fakat bu etki mutlak ve zorlayıcı değildir.Vesvese verir.
Yanlışı cazip gösterebilir.
İnsanı ertelemeye yöneltebilir.
Günahı küçümsetebilir.
İyiliği zor gösterebilir.
İnsanların arasına kuşku ve düşmanlık sokmaya çalışabilir.
Fakat bütün bunlar insanın iradesini tamamen ortadan kaldırmaz.
Etkilemek başka, hükmetmek başkadır.
Bir insanın aklına kötü bir düşüncenin gelmesi, onun hemen günah işlemiş olduğu anlamına gelmez.
Asıl mesele, bu düşünce karşısında nasıl davrandığıdır.
İnsan o düşünceyi reddedebilir.
Allah'a sığınabilir.
Dikkatini başka yöne çevirebilir.
Doğru davranışı tercih edebilir.
Manevi mücadele, vesvesenin hiç gelmemesi değil, geldiğinde ona teslim olmamaktır.
İman Şeytanın Etkisine Karşı Nasıl Koruma Sağlar
İman, insana hayatın anlamı ve doğru ile yanlış konusunda temel bir ölçü kazandırır.İnsan Allah'ın kendisini gördüğüne ve yaptıklarından sorumlu olduğuna inandığında, yanlış karşısındaki direnci güçlenebilir.
Örneğin kimsenin görmediği bir yerde haksız kazanç elde etme fırsatı çıkabilir.
İnsan yalnızca insanlardan korkuyorsa bunu yapabilir.
Fakat Allah'ın kendisini bildiğine inanıyorsa kararını yeniden değerlendirebilir.
İman, insanın yalnızken de bir ahlaki ölçüye sahip olmasını sağlar.
Bu nedenle şeytanın “Kimse görmüyor” şeklindeki vesvesesine karşı müminin cevabı farklıdır:
“İnsanlar görmese de Allah bilir.”
İşte iman, şeytanın etkisini bu şekilde zayıflatabilir.
Tevekkül Ne Demektir
Tevekkül, insanın elinden gelen meşru çabayı gösterdikten sonra sonucu Allah'a bırakması ve kalben O'na güvenmesi demektir.Tevekkül tembellik değildir.
“Allah'a güveniyorum” deyip hiçbir hazırlık yapmamak tevekkül değildir.
İnsan çalışır.
Tedbir alır.
Plan yapar.
Çaba gösterir.
Sonra sonucu Allah'a bırakır.
Tevekkül, sorumluluğu bırakmak değil; sorumluluğu yerine getirdikten sonra sonucu putlaştırmamaktır.
İnsan her şeyi kontrol edemeyeceğini kabul eder.
Elinden geleni yapar ama sonucunu elde edemediğinde tamamen yıkılmaz.
Çünkü Allah'a güvenmektedir.
Bu yönüyle tevekkül, insanı korku ve kaygının esiri olmaktan da koruyabilir.
Tevekkül Şeytanın Vesvesesini Nasıl Zayıflatır
Şeytan insanı özellikle korkuları üzerinden etkileyebilir.“Ya para kaybedersen?”
“Ya insanlar seni terk ederse?”
“Ya bu doğruyu söylersen zarar görürsen?”
“Ya haksız kazancı reddedersen fakirleşirsen?”
Bu tür düşünceler insanın doğru davranıştan vazgeçmesine neden olabilir.
Tevekkül ise insana şunu hatırlatır:
Rızkın, geleceğin ve sonuçların yalnızca insanların elinde değildir.
İnsan gerekeni yapar fakat bütün hayatını korkunun yönetmesine izin vermez.
Bu nedenle tevekkül, insanı daha cesur hâle getirebilir.
Allah'a güvenen insan, her şeyin kendi kontrolünde olmadığını kabul ettiği için korkunun kontrolüne de tamamen girmez.
Bu, şeytanın en önemli baskı araçlarından birini zayıflatır.
Tevekkül ile Tedbir Birbirine Zıt Mıdır
Hayır.Tam tersine gerçek tevekkül tedbirle birlikte düşünülmelidir.
Bir insan kapısını kilitleyebilir ve Allah'a tevekkül edebilir.
Hastalığında doktora gidebilir ve Allah'tan şifa isteyebilir.
İşinde plan yapabilir ve sonucu Allah'a bırakabilir.
Sınava çalışabilir ve başarı için Allah'a dua edebilir.
Tedbir kulun görevi, sonuç Allah'ın takdiridir.
Tedbir almadan tevekkül ettiğini söylemek, bazen sorumluluktan kaçmak olabilir.
Aynı şekilde bütün sonucu yalnızca kendi gücüne bağlamak da insanı kibire götürebilir.
Doğru denge şudur:
Çalış, hazırlan, önlem al, sonra kalbini Allah'a bırak.
İman Eden İnsan Neden Yine Günah İşleyebilir
Çünkü iman etmek insanı otomatik olarak kusursuz hâle getirmez.Mümin de öfkelenebilir.
Nefsine yenilebilir.
Yanlış karar verebilir.
Günah işleyebilir.
Ayetin “şeytanın hâkimiyeti yoktur” ifadesi, müminlerin asla hata yapmayacağı anlamına gelmez.
Asıl mesele, şeytanın onları zorlayarak yönetememesidir.
İnsan günah işlediğinde kendi sorumluluğu vardır.
Fakat tövbe ederek geri dönebilir.
Yanlışını düzeltebilir.
Allah'a sığınabilir.
Müminin farkı hiç düşmemesi değil, düştüğünde nereden ayağa kalkacağını bilmesidir.
Bu nedenle ayet insanı kibire değil, Allah'a bağlılığa yöneltir.
Vesvese Gelmesi İmanın Zayıf Olduğu Anlamına Gelir Mi
Hayır.İnsanın aklına istenmeyen düşünceler gelebilir.
Şüpheler oluşabilir.
Korkular yaşanabilir.
Bu durum tek başına insanın imanının olmadığı anlamına gelmez.
Önemli olan kişinin bu düşüncelere nasıl yaklaştığıdır.
İstenmeyen düşüncenin gelmesi ile onu isteyerek benimsemek aynı şey değildir.
İnsan vesveseden rahatsız olabilir.
Allah'a sığınabilir.
Düşünceyi önemsememeye çalışabilir.
Kendisini başka bir işe verebilir.
Bu durumda vesvesenin varlığı tek başına kişinin manevi değerini belirlemez.
Bazen insan vesveseden korktuğu için ona daha fazla odaklanır.
Bu da düşüncenin zihinde büyümesine neden olabilir.
Her düşünceye cevap vermek gerekmez; bazı düşüncelerin geçip gitmesine izin vermek gerekir.
Şeytan İnsanı En Çok Hangi Yollardan Etkilemeye Çalışır
Şeytanın insana yaklaşabileceği yollar çok farklı olabilir.Kibir.
Öfke.
Kıskançlık.
Şehvet.
Para sevgisi.
Makam tutkusu.
Korku.
Umutsuzluk.
Erteleme.
Bunların her biri insanın zayıf noktası hâline gelebilir.
Bir kişiye “Sen herkesten üstünsün” diye yaklaşabilir.
Başkasına “Sen zaten affedilmezsin” diye umutsuzluk verebilir.
Bir başkasına “Şimdi günah işle, sonra tövbe edersin” düşüncesini verebilir.
Şeytan herkese aynı kapıdan yaklaşmak zorunda değildir.
Bu nedenle insanın kendi zayıf noktalarını tanıması çok önemlidir.
Kendisini en çok hangi durumların yanlış davranışa sürüklediğini fark etmelidir.
İnsanın kendisini tanıması, şeytanın kullanabileceği kapıları da tanımasıdır.
Şeytan İnsanı Umutsuzluğa Sürükleyebilir Mi
Evet.Şeytanın önemli yöntemlerinden biri, insanı Allah'ın rahmetinden ümitsiz hâle getirmektir.
İnsan büyük bir hata yaptığında şöyle düşünebilir:
“Ben artık affedilmem.”
“Ben zaten kötü bir insanım.”
“Bundan sonra düzelmenin anlamı yok.”
Bu düşünceler insanın tövbe etmesini ve değişmesini engelleyebilir.
Oysa İslam'da tövbe kapısı insan hayatta olduğu sürece büyük önem taşımaktadır.
Günahın ardından şeytanın ikinci tuzağı, insanı tövbeden uzaklaştırmak olabilir.
Bu nedenle mümin ne günahını küçümsemeli ne de Allah'ın rahmetinden ümidini kesmelidir.
Doğru denge budur.
Yanlışını ciddiye al ama Allah'ın rahmetini daha küçük görme.
Şeytan İnsanı Kibirle de Aldatabilir Mi
Evet.İnsan bazen günahla değil, yaptığı iyiliklerle de sınanabilir.
Çok ibadet etmiş olabilir.
Çok bilgi sahibi olabilir.
İnsanlara yardım etmiş olabilir.
Sonra kendisini başkalarından üstün görmeye başlayabilir.
İşte burada başka bir tehlike ortaya çıkar.
İyilik insanı Allah'a yaklaştırması gerekirken kibir sebebi hâline gelebilir.
Şeytan insana şöyle düşündürebilir:
“Sen artık çok iyisin.”
“Senin hatan olmaz.”
“Başkaları senin seviyende değil.”
Bu düşünceler insanın manevi hayatına ciddi zarar verebilir.
Bu nedenle iman eden kişinin tevekkülü aynı zamanda tevazu taşır.
Allah'a güvenen insan, kendi gücünü mutlaklaştırmaz.
Başarısının ve hidayetinin Allah'ın lütfuyla ilişkili olduğunu bilir.
Tevekkül İnsanı Psikolojik Olarak Nasıl Güçlendirebilir
Tevekkül insanın her şeyi kontrol etmek zorunda olmadığını kabul etmesine yardımcı olabilir.İnsan hayatında birçok şeyi kontrol edemez.
Başkalarının kararlarını.
Gelecekte olacakları.
Beklenmeyen hastalıkları.
Bazı kayıpları.
Bütün bunları kontrol etmeye çalışmak insanı yorabilir.
Tevekkül, insanın kendi sorumluluğu ile kontrolü dışındaki alanları ayırmasına yardımcı olur.
Elinden geleni yap, elinden gelmeyeni Allah'a bırak.
Bu düşünce insanın zihnindeki ağır yükü hafifletebilir.
Tevekkül, sorunların yok olacağı garantisi değildir.
Fakat insanın sorunlar karşısındaki duruşunu değiştirebilir.
Tevekkül, fırtınanın bitmesi değil; fırtına içinde dayanacak bir dayanak bulmaktır.
Şeytan İnsanların Arasını Bozmaya Çalışır Mı
Evet.Şeytanın önemli yöntemlerinden biri insanlar arasında kuşku, öfke ve düşmanlık oluşturmaktır.
Bir arkadaşın sözü yanlış anlaşılabilir.
Bir eşin davranışı olduğundan daha kötü yorumlanabilir.
İnsan hemen en kötü ihtimali düşünmeye başlayabilir.
Burada vesvese büyüyebilir.
Her şeyi kötüye yormak, ilişkileri zehirleyebilir.
Bu nedenle insan emin olmadığı konularda acele hüküm vermemelidir.
Konuşmalıdır.
Doğrusunu sormalıdır.
Öfke anında karar vermemelidir.
Çünkü birçok ilişki gerçek bir kötülükten değil, yanlış anlamalardan zarar görebilir.
Şeytanın istediği kavga olabilir; müminin görevi ise doğruluğu ve adaleti korumaktır.
Günlük Hayatta Şeytandan Korunmak İçin Ne Yapılabilir
Allah'a sığınmak temel başlangıçtır.Bunun yanında insan günlük hayatında bazı manevi tedbirler alabilir.
Namazlarına dikkat edebilir.
Kur'an okuyabilir.
Helal ve haram konusunda hassas davranabilir.
Kötü alışkanlıklardan uzaklaşmaya çalışabilir.
İyi insanlarla beraber olabilir.
Öfkesini kontrol etmeye çalışabilir.
Yanlış yaptığında hemen tövbe edebilir.
Manevi korunma tek bir davranış değil, hayatın genel yönüdür.
İnsan sürekli yanlış ortamların içinde bulunup yalnızca birkaç dua okuyarak her etkiden korunacağını düşünmemelidir.
Dua önemlidir.
Ama insanın tercihleri de önemlidir.
Allah'a sığınmak dilde başlar, davranışlarda devam eder.
Tevekkül “Nasıl Olsa Allah Korur” Deyip Tehlikeye Girmek Midir
Hayır.Bu yanlış bir tevekkül anlayışıdır.
İnsan bile bile tehlikeye girip “Allah beni korur” diyemez.
Tedbir almak insanın sorumluluğudur.
Örneğin trafik kurallarını ihlal edip Allah'a güvenmek gerçek tevekkül değildir.
Sağlık problemi olduğunda tedaviyi tamamen reddedip “Allah şifa verir” demek de doğru bir anlayış değildir.
Çünkü Allah şifayı sebepler üzerinden verebilir.
Sebebe başvurmak Allah'a güvenmemek değildir.
Tam tersine insan, Allah'ın yarattığı sebepleri kullanır.
Sonucu ise Allah'a bırakır.
Tevekkül, sebepleri terk etmek değil, sebepleri ilahlaştırmamaktır.
Nahl Suresi 98 ve 99. Ayetler Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
Nahl Suresi'nin 98. ayetinde Kur'an okunurken kovulmuş şeytandan Allah'a sığınmak emredilmektedir.99. ayette ise bu sığınmanın dayandığı manevi gerçek açıklanmaktadır:
İman edip Rablerine tevekkül edenler üzerinde şeytanın zorlayıcı bir hâkimiyeti yoktur.
Bu iki ayet birbirini doğrudan tamamlar.
98. ayet insanın yapması gerekeni söyler:
Allah'a sığın.
99. ayet bunun sonucundaki güveni gösterir:
Allah'a iman edip tevekkül eden insan şeytan karşısında çaresiz değildir.
Bu son derece güçlü bir manevi mesajdır.
İnsan şeytandan korkarak yaşamamalıdır.
Allah'a güvenerek yaşamalıdır.
Müminin merkezinde şeytan korkusu değil, Allah'a güven bulunmalıdır.
Nahl Suresi 99. Ayetin En Büyük Manevi Mesajı Nedir
Bu ayetin en büyük manevi mesajlarından biri, insanın şeytan karşısında güçsüz ve çaresiz olmadığıdır.Bazen insanlar şeytana neredeyse sınırsız bir güç atfedebilir.
Her yanlışın sebebini ona bağlayabilir.
Kendisini iradesizmiş gibi görebilir.
Oysa ayet bunun tam tersini söylemektedir.
İman ve tevekkül sahibi insan üzerinde şeytanın zorlayıcı hâkimiyeti yoktur.
Bu insanın kendi sorumluluğunu da artırır.
Çünkü artık “Şeytan yaptırdı” bahanesi yeterli değildir.
İnsan kendi kararlarını değerlendirmelidir.
Neden o yanlışı yaptı?
Hangi zayıflığı etkili oldu?
Bir daha aynı duruma düşmemek için ne yapabilir?
Manevi olgunluk, şeytanı suçlamaktan önce kendi kapılarını kontrol etmektir.
Ayet aynı zamanda büyük bir güven mesajıdır.
Allah'a bağlanan insan yalnız değildir.
Şeytanın çağrısı olabilir; fakat Allah'ın koruması daha büyüktür.
Nahl Suresi 99. Ayetin Sonuç Olarak Bize Anlattığı Nedir
Nahl Suresi'nin 99. ayeti, iman edip Rablerine tevekkül eden kimseler üzerinde şeytanın zorlayıcı bir hâkimiyetinin bulunmadığını bildirmektedir.Bu ayet insanı hem rahatlatan hem de sorumluluk sahibi yapan büyük bir hakikat taşımaktadır.
Rahatlatır, çünkü insan şeytan karşısında çaresiz değildir.
Sorumluluk yükler, çünkü insan yaptığı yanlışları tamamen şeytanın üzerine atamaz.
Şeytan vesvese verir; fakat insan tercih eder.
Bu nedenle müminin manevi mücadelesi kendi iradesini korumakla başlar.
İnsan hangi ortamlarda zayıfladığını bilmelidir.
Kendisini en fazla hangi şeylerin öfkelendirdiğini anlamalıdır.
Para karşısında mı zorlanıyor?
Kibir karşısında mı?
Şehvet karşısında mı?
Korku karşısında mı?
İşte kendi zayıflıklarını fark eden insan daha bilinçli davranabilir.
Kendini tanımayan insan, kendisine nereden saldırılabileceğini de bilemez.
Ayetin ikinci temel mesajı tevekküldür.
Tevekkül, insanın hiçbir şey yapmadan beklemesi değildir.
İnsan çaba gösterir.
Tedbir alır.
Doğruyu arar.
Kendisine düşeni yapar.
Sonra kalbini Allah'a bırakır.
Gerçek tevekkül, çalışmadan beklemek değil; çalıştıktan sonra sonucu Allah'a emanet etmektir.
Bu anlayış insanın korkularını da dengeler.
Şeytan insanı gelecek korkusuyla yanlış davranışlara sürüklemeye çalışabilir.
“Bu haram kazancı almazsan fakirleşirsin.”
“Bu yalanı söylemezsen makamını kaybedersin.”
“Bu haksızlığa susmazsan yalnız kalırsın.”
Tevekkül ise insana şunu söyler:
“Rızkım, geleceğim ve değerim yalnızca insanların elinde değildir.”
Bu düşünce insanın doğru kalmasını kolaylaştırabilir.
Ayetin üçüncü büyük mesajı, imanın insanı pasif değil güçlü hâle getirmesidir.
İman insanı korkunun kölesi yapmamalıdır.
Tam tersine ona manevi bir dayanak kazandırmalıdır.
İnsan yalnız olmadığını bilir.
Allah'ın kendisini gördüğüne inanır.
Yanlış yaptığında tövbe kapısının bulunduğunu bilir.
Doğru davranıp kaybettiğinde Allah katındaki karşılığın kaybolmadığını bilir.
Bu bilinç şeytanın en önemli silahlarından olan korku ve umutsuzluğu zayıflatır.
İnsan yine hata yapabilir.
Fakat hatasını kader veya şeytan bahanesiyle örtmez.
Yanlışını kabul eder.
Allah'a döner.
Kendisini düzeltmeye çalışır.
İşte gerçek manevi mücadele budur.
Nahl Suresi'nin 99. ayeti insanın hayatına çok net bir ölçü bırakmaktadır:
Şeytandan korkarak değil, Allah'a güvenerek yaşa.
Vesveseden kaçarken iradeni unutma.
Tevekkül ederken tedbiri bırakma.
Hata yaptığında şeytanı suçlamakla yetinme; kendi davranışını düzelt.
Allah'a sığın ve doğru yolda kalmak için çaba göster.
Çünkü şeytanın gücü sınırlıdır; Allah'a iman ve tevekkül eden insan ise yalnız değildir.
⠀
Son Söz