Hûd Suresi 76. Ayette “Ey İbrahim! Bundan Vazgeç. Rabbinin Emri Artık Gelmiştir. Şüphesiz Onlara Geri Çevrilemeyecek Bir Azap Gelecektir” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Hûd Suresi 76. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Ey İbrahim! Bundan vazgeç. Çünkü Rabbinin emri artık gelmiştir. Şüphesiz onlara geri çevrilemeyecek bir azap gelecektir.”
Ayetin Arapçası şöyledir:
“Yâ İbrâhîmu a‘rid an hâzâ. İnnehû kad câe emru rabbik. Ve innehum âtîhim azâbun gayru merdûd.”
Bir önceki ayetlerde Hz. İbrahim’in Lût kavminin akıbeti hakkında merhametle konuştuğunu ve onun halîm, evvâh ve münîb, yani yumuşak huylu, içli ve Allah’a yönelen bir peygamber olduğunu görmüştük. Hûd 76’da ise bu merhametli konuşmanın sınırı belirlenir: Artık ilahî hüküm kesinleşmiştir.
“Ey İbrahim! Bundan Vazgeç” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayette:“Yâ İbrâhîmu a‘rid an hâzâ”
denilir.
Genel anlamıyla:
“Ey İbrahim, artık bundan vazgeç; bu konuda daha fazla konuşma.”
demektir.
Bu ifade Hz. İbrahim’in merhametini küçümsemek değildir. Tam tersine Kur’an bir önceki ayette onun bu tavrını güzel karakter özellikleriyle ilişkilendirmişti.
Fakat şimdi ona şu sınır gösterilir:
Merhametin güzel, fakat bu özel durumda ilahî hüküm artık kesinleşmiştir.
Bu, insanın merhametiyle Allah’ın hükmü arasında bir çatışma olduğu anlamına gelmez. Daha çok merhametin de ilahî bilgi ve adaletin sınırları içinde yerini bulması anlamına gelir.
Allah Hz. İbrahim’i Merhametli Olduğu İçin mi Durduruyor
Hayır.Hz. İbrahim’in merhameti eleştirilmiyor.
Eğer merhameti yanlış olsaydı, hemen bir önceki ayette onun:
halîm, evvâh ve münîb
olduğu özellikle vurgulanmazdı.
Dolayısıyla Hûd 76’nın mesajı:
“Merhamet etme.”
değildir.
Daha doğru ifade:
“Bu özel hüküm artık kesinleşmiştir; bu konuda daha fazla ısrar etme.”
şeklindedir.
Bazen insanın iyilik isteği devam eder ama olay artık geri dönüşün mümkün olmadığı bir aşamaya gelmiş olabilir.
Hz. İbrahim’in kıssasında bu sınırı vahiy belirlemektedir.
“Rabbinin Emri Gelmiştir” Ne Anlama Gelir
Ayette:“kad câe emru rabbik”
yani:
“Rabbinin emri gelmiştir.”
denilir.
Buradaki “emir”, Allah’ın Lût kavmi hakkında verdiği kesinleşmiş hükmü ifade eder.
Bu emir, sıradan bir tavsiye veya henüz değişebilecek bir plan değildir. Meleklerin gönderilişiyle birlikte hükmün uygulama aşamasına geldiği anlaşılır.
Dolayısıyla burada:
uyarı dönemi → mühlet → hükmün kesinleşmesi
şeklinde bir süreç vardır.
Kur’an kıssalarında ilahî ceza çoğu zaman uyarısız bir öfke patlaması şeklinde anlatılmaz. Öncesinde peygamberlik tebliği, uyarı ve dönüş çağrısı vardır.
“Allah’ın Emri” İfadesini Günümüzde Bir Yöneticinin Emriyle Eşitleyebilir miyiz
Hayır.Bu çok önemli bir ayrımdır.
Hûd 76’daki:
“Rabbinin emri”
Allah’ın vahiy ile bildirilen ilahî hükmüdür.
Bir devlet başkanı, dinî lider, şeyh, hoca veya başka bir insan:
“Benim emrim de Allah’ın emri gibidir.”
diyemez.
İnsan otoritesi sınırlıdır.
Yanılabilir.
Hukuka tabidir.
Eleştirilebilir.
İlahî emir ≠ insan yöneticinin emri.
Bu ayrım kaybolduğunda insan otoritesi kutsallaştırılabilir ve zorbalık dinî bir görüntü kazanabilir.
“Azap Artık Geri Çevrilemez” Ne Anlama Gelir
Ayette:“azâbun gayru merdûd”
denilir.
Yani:
“Geri çevrilemeyecek bir azap.”
Buradaki ifade, hükmün artık uygulama aşamasına geçtiğini ve Hz. İbrahim’in merhametli müracaatının bu özel durumda sonucu değiştirmeyeceğini bildirir.
Bu çok belirli bir tarihsel ve vahiy bağlamıdır.
Dolayısıyla bunu:
“Bir insan çok günah işlerse artık tövbesi kesin kabul edilmez.”
şeklinde genel bir formüle çevirmek doğru değildir.
Lût kavminin hükmünün artık geri çevrilemez olduğunu biliyoruz çünkü Allah bunu peygamberine bildirmiştir.
Bugün yaşayan sıradan bir insan hakkında böyle bir gayb bilgisine sahip değiliz.
Bir İnsan İçin “Artık Allah Seni Affetmez” Denebilir mi
Kendi başımıza böyle bir hüküm vermemeliyiz.Bir insan çok ağır günah işlemiş olabilir.
Uzun yıllar yanlış yaşamış olabilir.
Başkalarının hakkına girmiş olabilir.
Fakat hayatta olduğu ve samimi dönüş imkânı bulunduğu sürece:
“Allah seni artık kesinlikle affetmez.”
demek bizim yetkimiz değildir.
Tövbe:
pişmanlık,
yanlışı bırakma,
mümkünse verilen zararı düzeltme
ve Allah’a dönme
ile anlam kazanır.
Kul hakkı varsa dünyevî sorumluluk ayrıca devam edebilir.
Allah’ın affı ihtimali ile insanların hukuki veya kişisel sınır koyma hakkı aynı şey değildir.
Çok Geç Kalınmış Bir Tövbe Olabilir mi
Kur’an’da ölümün kesinleştiği, ilahî hükmün artık geri dönüşsüz biçimde ortaya çıktığı özel durumlarla ilgili uyarılar vardır. Ancak bunları yaşayan sıradan insanların hayatlarına gelişigüzel uygulamak doğru değildir.Özellikle yaşlı veya hasta bir insana:
“Artık geç.”
demek son derece yanlış olabilir.
İnsan:
seksen yaşında olabilir,
çok ağır bir geçmişe sahip olabilir
ve yine de samimi biçimde Allah’a dönebilir.
Biz onun içtenliğini ve Allah’ın nihai hükmünü bilemeyiz.
Hûd 76’daki geri çevrilemezlik, Lût kavmine ilişkin vahiy ile bildirilmiş özel hükmün aşamasıdır; genel bir ‘tövbe kapatma yetkisi’ değildir.
Hz. İbrahim’in Duası Neden Sonucu Değiştirmedi
Çünkü dua Allah’ı kontrol etme aracı değildir.Hz. İbrahim’in merhametli müracaatı çok değerlidir. Ancak Allah’ın bilgisi Hz. İbrahim’in bilgisinden daha kapsamlıdır.
Allah:
kavmin geçmişini,
iç durumunu,
tebliğin ulaşma derecesini,
işlenen zulmü
ve hükmün bütün hikmetini
bilir.
Hz. İbrahim ise kendisine bildirilen kadarını bilir.
Dolayısıyla dua:
“Ben istedim, Allah bunu yapmak zorunda.”
ilişkisi değildir.
Dua kulluktur.
İstek vardır.
Merhamet vardır.
Ama sonuç Allah’ın hikmetine aittir.
Dua Kabul Olmadığında Allah Bizi Duymamış mı Olur
Hayır.Bir duanın istediğimiz sonuçla bitmemesi, Allah’ın duayı duymadığı anlamına gelmez.
Hz. İbrahim’in Lût kavmi hakkında merhametle konuştuğunu Kur’an bizzat bize aktarıyor. Fakat sonuç yine Allah’ın kesin hükmü doğrultusunda gerçekleşiyor.
Bu, dua anlayışımız için önemli bir ölçüdür.
İnsan:
“Allah’ım bunu nasip et.”
der.
Fakat sonucu:
“Mutlaka benim istediğim şekilde olmalı.”
diye Allah’a dayatamaz.
Dua, Allah’a yönelmek ve istemektir; Allah üzerinde zorlayıcı hak kurmak değildir.
O Hâlde Dua Etmenin Ne Anlamı Var
Dua sadece dış dünyadaki sonucu değiştirmeye yönelik bir araç değildir.Dua insanın:
Allah’a yönelmesi,
acziyetini fark etmesi,
merhametini dile getirmesi,
umudunu taşıması
ve kendi iradesini Allah’ın hikmetiyle ilişkilendirmesi
anlamına da gelir.
Hz. İbrahim'in Lût kavmi hakkında konuşması sonuçta hükmü değiştirmemiş olabilir; fakat bize onun nasıl bir kalbe sahip olduğunu göstermiştir.
Bazen dua sonucu değiştirir.
Bazen insanı değiştirir.
Bazen ikisini de etkileyebilir.
Ama duayı mekanik:
“Şu kadar söyledim, karşılığında şu olmak zorunda.”
formülüne dönüştürmek doğru değildir.
Hûd 76 Merhametin Bir Sınırı Olduğunu mu Söylüyor
Evet, ama bunu doğru anlamak gerekir.Merhamet:
zulmü normalleştirmek,
mağdurun hakkını silmek
ve hiçbir davranışın sonucu olmamasını istemek
değildir.
Bir insan ağır suç işliyorsa mağdurun korunması gerekir.
Toplumun güvenliği gerekir.
Adalet gerekir.
Hz. İbrahim’in merhameti Lût kavminin yaptıklarını doğruya çevirmemiştir.
Ayet bize önemli bir denge öğretir:
Merhamet insanı kurtarmak ister; adalet mağdurun hakkını unutmaz.
Gerçek ahlak bu ikisini birbirine düşman etmek yerine dengelemeye çalışır.
Bir Suçluyu Affetmek Adaletin Uygulanmaması mı Demektir
Hayır.Kişisel bağışlama ile hukuki sorumluluk birbirinden ayrılabilir.
Bir mağdur:
“İçimde kin taşımak istemiyorum.”
diyebilir.
Ama yine de hukuki hakkını arayabilir.
Bir suçlu samimi şekilde tövbe edebilir.
Fakat bu:
ceza hukukunun,
tazminat sorumluluğunun
ve mağdurun güvenlik sınırlarının
otomatik olarak ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Tövbe insanı Allah’a döndürür; mağdurun yaşadığı zararı sihirli biçimde yok etmez.
Bu nedenle Hûd 76’daki kesin ilahî hükmü insan dünyasına aktarırken adalet ile intikamı, merhamet ile cezasızlığı birbirinden ayırmak gerekir.
Bu Ayet İnsanlara İlahi Ceza Uygulama Yetkisi Veriyor mu
Kesinlikle hayır.Hz. Lût kavmine gelecek azap Allah’ın hükmüdür.
Bunu uygulayacak olan Hz. İbrahim değildir.
Hz. Lût da kendi kavmini cezalandıran kişi değildir.
Melekler Allah’ın emriyle görev yapmaktadır.
Dolayısıyla bir insan:
“Kur’an’da bir kavim cezalandırılmış; ben de Allah adına sevmediğim insanları cezalandırabilirim.”
diyemez.
Bu, çok tehlikeli bir sapmadır.
İlahî azap anlatısı ≠ bireysel şiddet ruhsatı.
İnsan toplumunda suç ve ceza:
meşru hukuk,
delil,
yetki
ve adalet
çerçevesinde ele alınmalıdır.
“Geri Çevrilemez Azap” İnsan İntikamını Meşrulaştırır mı
Hayır.Allah’ın ilahî hükmü ile insanın öfkesini birbirine karıştırmamak gerekir.
İnsan:
yanılabilir,
olayı eksik bilebilir,
intikam duygusuyla hareket edebilir
ve ölçüyü aşabilir.
Allah’ın hükmü ise Kur’an’ın teolojik çerçevesinde tam bilgi ve adalete dayanır.
Bu nedenle:
“Allah cezalandırıyor, demek ben de acımasız olabilirim.”
sonucu çıkarılamaz.
Tam tersine insan kendi sınırlılığını bilmeli ve cezalandırma yetkisini keyfî biçimde eline almamalıdır.
İlahî adalet, insan zulmünün mazereti değildir.
Günümüzde Bir Toplum İçin “Allah’ın Hükmü Kesinleşti” Diyebilir miyiz
Hayır.Bu ayetin modern dünyaya en tehlikeli yanlış uygulanışlarından biri böyle olurdu.
Bir toplumda:
ahlaki bozulma,
suç,
zulüm
ve adaletsizlik
bulunabilir.
Bunları açıkça eleştirebiliriz.
Fakat:
“Bu şehrin hükmü kesinleşti, artık Allah onları yok edecek.”
diyemeyiz.
Böyle bir vahiy almıyoruz.
Deprem olursa:
“İşte hüküm geldi.”
diyemeyiz.
Sel olursa:
“Geri çevrilemez azap başladı.”
diyemeyiz.
Bunlar Allah adına sahip olmadığımız bilgiyi konuşmak olur.
Lût kavminin hükmünü vahiy biliyor; modern toplumların gaybî dosyasını biz bilmiyoruz.
Bu Ayet Umutsuzluk mu Öğretiyor
Hayır.Ayetin konusu genel insanlık için:
“Artık umut yok.”
mesajı değildir.
Tam tersine Lût kavminin kıssası uzun bir tebliğ ve uyarı geçmişinin ardından özel ilahî hükmün kesinleştiği son aşamayı anlatır.
Yaşayan insan için normal durum:
tövbe,
düzeltme,
hidayet
ve değişim
ihtimalinin ciddiye alınmasıdır.
Biz yaşayan insanları kolayca:
“Artık senden adam olmaz.”
diye damgalamamalıyız.
İnsan değişebilir.
Çok kötü bir geçmişten dönebilir.
Yıllarca yaptığı yanlışı bırakabilir.
Bir insanın geçmişi onun geleceğini matematiksel olarak belirlemek zorunda değildir.
Hûd 74–76 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
Hûd 74’te Hz. İbrahim Lût kavmi hakkında merhametle konuşmaya başladı.Hûd 75’te onun bu tavrı:
halîm, evvâh ve münîb
oluşuyla açıklandı.
Hûd 76’da ise:
“Ey İbrahim, artık bundan vazgeç; Rabbinin emri gelmiştir.”
deniliyor.
Bu üç ayet birlikte çok güçlü bir denge kurar:
Merhamet et.
İnsanların iyiliğini iste.
Onların dönüşü için dua et.
Ama Allah’ın gerçekten kesin olarak bildirdiği hükmü de kendi duyguna göre değiştirebileceğini sanma.
Bizim için bunun modern karşılığı ise daha da ihtiyatlıdır; çünkü biz böyle özel vahiy almıyoruz.
Bir sonraki ayette sahne Hz. Lût’a geçecek ve melekler onun yanına ulaştığında Hz. Lût’un onların gelişi nedeniyle daralacağı, büyük sıkıntı yaşayacağı ve “Bu çetin bir gündür” diyeceği anlatılacaktır. Böylece yaklaşan hükmün, Hz. Lût’un evindeki dramatik boyutu görünür hâle gelecektir.
Sonuç: Hûd Suresi 76. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Hûd Suresi 76. ayet, çok önemli bir merhamet ve hüküm dengesi kurar.Hz. İbrahim insanların akıbetini önemsiyor.
Onların durumunu konuşuyor.
Kolayca:
“Yok olsunlar.”
demiyor.
Kur’an onun bu tavrını eleştirmek yerine önceki ayette onu:
halîm, evvâh ve münîb
olarak övüyor.
Ama sonra bir sınır geliyor:
“Ey İbrahim, artık bundan vazgeç.”
Neden?
Çünkü:
“Rabbinin emri geldi.”
Bu bize çok önemli bir ahlak ilkesi öğretir:
Merhamet, gerçeği yok saymak değildir.
İnsan bazen çok sevdiği birinin yanlışını kabul etmek istemez.
Çocuğu ciddi bir hata yapar.
Anne baba:
“Benim çocuğum yapmaz.”
der.
Yakını suç işler.
Aile:
“Onu korumalıyız.”
der.
Arkadaşı açıkça birine zarar verir.
İnsan:
“Ama o aslında iyi biridir.”
diyerek mağdurun yaşadığını küçümseyebilir.
Bu merhamet değildir.
Gerçek merhamet:
insanı sevmek ama gerçeği inkâr etmemek
demektir.
Hz. İbrahim Lût kavminin kurtuluşunu isteyebilir.
Ama onların durumuna dair Allah’ın kesin hükmünü artık değiştirmesi mümkün değildir.
İnsan dünyasında da bazen birinin yaptığının sonuçları vardır.
Bir suç işlenmişse:
mağdur vardır.
Bir ihanet yaşanmışsa:
güven kırılmıştır.
Bir borç ödenmemişse:
hak doğmuştur.
Sadece:
“Pişman oldum.”
demek her dünyevî sonucu otomatik olarak silmez.
Bu nedenle merhamet, sorumluluğun alternatifi değildir.
Ayetin ikinci büyük dersi duanın sınırı üzerinedir.
Hz. İbrahim peygamberdir.
Allah’a çok yakındır.
Büyük bir dua ve merhamet sahibidir.
Ama o bile:
“Ben bunu istiyorum, öyleyse Allah bunu yapmak zorunda.”
diyemez.
Bu, dua anlayışımız için çok büyük bir terbiyedir.
Bazen insan çok uzun süre dua eder.
Bir yakını iyileşsin ister.
Bir evlilik kurtulsun ister.
Bir iş olsun ister.
Bir çocuk olsun ister.
Bir problem çözülsün ister.
Sonuç bazen istediği gibi olur.
Bazen olmaz.
Olmadığında:
“Allah beni duymadı.”
demek zorunda değildir.
Hz. İbrahim'in konuşması Kur’an'da kayıtlıdır.
Allah onu duymuştur.
Ama hüküm yine değişmemiştir.
Demek ki:
Duyulmak ile istediğimiz sonucu almak aynı şey değildir.
Bu ayrım dua hayatını çocukça bir pazarlıktan çıkarıp daha derin bir kulluk ilişkisine dönüştürür.
İnsan:
“Rabbim, bunu istiyorum.”
der.
Sonra:
“Ama Sen benden daha iyi bilirsin.”
diyebilir.
Bu teslimiyet, isteğin değersiz olduğu anlamına gelmez.
Tam tersine duayı tevekkülle tamamlar.
Hûd 76’nın üçüncü büyük dersi bilgi sınırıdır.
Hz. İbrahim peygamber olduğu hâlde ilahî hükmün bütün bilgisinin sahibi değildir.
Allah ona açıklama yapar.
Bu, bizim için çok daha büyük tevazu gerektirir.
Biz sıradan insanlarız.
Birinin kalbini bilmiyoruz.
Geleceğini bilmiyoruz.
Nasıl öleceğini bilmiyoruz.
Tövbe edip etmeyeceğini bilmiyoruz.
Allah katındaki nihai yerini bilmiyoruz.
O hâlde nasıl kolayca:
“Bu kesin cehennemlik.”
“Allah bunu asla affetmez.”
“Bu toplumun hükmü kesinleşti.”
diyebiliriz?
Gaybı bilmediğimiz yerde kesin ahiret hükmü dağıtmak bizim görevimiz değildir.
Yanlışa yanlış diyebiliriz.
Fiili değerlendirebiliriz.
Hukuki sonuç isteyebiliriz.
Ama insanın bütün ahiret dosyasını kapatamayız.
Hûd 76'nın dördüncü büyük mesajı tövbe kapısının insanlar tarafından kapatılamamasıdır.
Bazen dinî çevrelerde ağır günah işlemiş bir insana:
“Sen artık bittin.”
gibi konuşulabilir.
Bu çok tehlikelidir.
İnsan kötülüğe devam ederken elbette uyarılabilir.
Ama samimi biçimde dönmek isteyen insana umut kapısını kapatmak doğru değildir.
İnsan yıllarca uyuşturucu kullanmış olabilir.
Hırsızlık yapmış olabilir.
Ailesini üzmüş olabilir.
Hayatını çok kötü yönetmiş olabilir.
Ama bugün:
“Ben değişmek istiyorum.”
diyorsa ona:
“Artık çok geç.”
demek yerine dönüşünü desteklemek gerekir.
Tövbe, geçmişi hiç yaşanmamış hâle getirmez; fakat insanın yönünü değiştirebilir.
Verilen zararların telafisi gerekiyorsa telafi gerekir.
Hukuki sorumluluk varsa o devam edebilir.
Ama insanın manevî dönüşünü bizim kapatmamız gerekmez.
İnsan değişebilir; Allah’ın rahmeti bizim öfkemizden daha geniştir.
Ayetin beşinci büyük mesajı, ilahî hüküm ile insan cezalandırması arasındaki sınırdır.
Lût kavminin azabını kim uyguluyor?
Hz. İbrahim değil.
Hz. Lût değil.
Onların takipçileri değil.
Allah’ın emriyle melekler görevlendirilmiştir.
Bu son derece önemlidir.
Bugün bir insan Kur’an’da geçmiş bir kavmin cezalandırıldığını okuyup:
“Demek ki ben de Allah adına şu insanlara şiddet uygulayabilirim.”
diyemez.
Bu, vahiy kıssasını bireysel şiddet ruhsatına çevirmek olur.
İnsanların hayatında ceza yetkisi meşru hukukla sınırlandırılır.
Delil gerekir.
Mahkeme gerekir.
Yetki gerekir.
Orantılılık gerekir.
Dinin öfkesiyle özel infaz üretmek adalet değildir.
Hûd 76 bize Allah’ın hükmünün Allah’a ait olduğunu hatırlatırken aslında insanın haddini de öğretir.
Ayetin altıncı büyük mesajı merhametin mağduru unutmaması gerektiğidir.
Hz. İbrahim Lût kavmi için merhamet taşıyor.
Bu çok güzeldir.
Ama Kur’an’ın genel ahlakında mağdurun hakkı da önemlidir.
Bazen insanlar suçluya o kadar odaklanır ki mağdur görünmez olur.
“Onu affedelim.”
denir.
Peki zarar gören insan?
“Hata yapmış, gençtir.”
denir.
Peki onun zarar verdiği kişi?
Merhametin tek yönlü kullanılması adaletsizlik üretebilir.
Gerçek merhamet:
suçlunun dönüşünü isterken mağdurun güvenliğini de korur.
Bir insanın affedilmesi, mağdurun onu yeniden hayatına almak zorunda olduğu anlamına gelmez.
Güven yeniden kurulmak zorunda değildir.
Bağışlama ile güven aynı şey değildir.
Bu ayrım özellikle aile içi şiddet, istismar ve ağır ihanet gibi konularda son derece önemlidir.
Ayetin yedinci büyük dersi hükmün kesinleşmesi ile insan hayatındaki geri dönülemez sonuçlar arasında dikkatli bir benzerlik kurmamıza izin verir.
Her şey düzeltilemeyebilir.
İnsan bazı sözleri geri alamaz.
Bazı fırsatlar geçer.
Bazı zararların tam telafisi mümkün olmaz.
Bu yüzden:
“Nasıl olsa sonra özür dilerim.”
anlayışı tehlikelidir.
Tövbe kapısının açık olması, günahın sonuçsuz olduğu anlamına gelmez.
Bir insan alkollü araç kullanır ve kazaya sebep olur.
Sonradan samimi biçimde tövbe edebilir.
Ama kaybedilen can geri gelmeyebilir.
Bir insan yıllarca çocuğunu ihmal eder.
Sonradan pişman olabilir.
Ama geçmiş yılları geri getiremez.
Bu yüzden tövbe öğretisi:
“Rahatça yanlış yap, sonra sıfırlarsın.”
değildir.
Tam tersine:
Bugün doğruyu seç; çünkü bazı sonuçlar geri alınamaz.
Hûd 76’nın “gayru merdûd” ifadesi bu anlamda insanın sorumluluk bilincini de derinleştirebilir.
Fakat yine vurgulamak gerekir: Ayetteki geri çevrilemez azap ilahî ve özel bir hükümdür. Biz kendi hayatımızdaki her olumsuz sonucu Allah’ın azabı ilan etmiyoruz.
Ayetin sekizinci büyük mesajı Allah’ın adaletine güvenmektir.
Hz. İbrahim merhametlidir.
Ama sonuçta Allah’ın hükmüne teslim olur.
Bu teslimiyet:
“İnsanların acısı umurumda değil.”
anlamına gelmez.
Tam tersine önce merhamet göstermiştir.
Sonra Allah’ın kendisinden daha fazla bildiğini kabul etmiştir.
Bu, iman açısından çok derin bir dengedir:
Kalbin merhametli olsun, fakat Allah’tan daha adil olduğunu düşünme.
İnsan bazen:
“Ben olsaydım böyle yapmazdım.”
diye ilahî hüküm hakkında çok hızlı konuşabilir.
Soru sormak mümkündür.
Anlamaya çalışmak mümkündür.
Fakat insan kendi sınırlı bilgisini mutlak adalet ölçüsü hâline getirmemelidir.
Hûd 76 bizi burada hem düşünmeye hem tevazuya çağırır.
Bir sonraki ayette sahne artık tamamen Hz. Lût’a geçecektir. Melekler onun yanına geldiğinde Hz. Lût onlardan dolayı sıkıntıya düşecek, eli kolu daralacak ve “Bu çok çetin bir gündür” diyecektir. Böylece Hz. İbrahim’in uzaktan duyduğu kaygı, Hz. Lût’un evinde çok daha doğrudan ve dramatik bir sınava dönüşecektir.
Ve belki Hûd Suresi 76. ayetin bugün bize yönelttiği en güçlü soru şudur:
Merhamet ederken gerçeği inkâr mı ediyoruz, yoksa insanın iyiliğini isterken sorumluluğu da kabul edebiliyor muyuz? Dua ettiğimizde Allah’ın bizim istediğimiz sonucu vermek zorunda olduğunu mu düşünüyoruz, yoksa isteğimizi samimiyetle sunup nihai hikmeti Allah’a bırakabiliyor muyuz? Ve geçmiş kavimlere verilmiş özel ilahî hükümleri bugünkü insanlara uygulamak yerine, gayb hakkında bilmediğimiz yerde susmayı, adil olmayı ve tövbe kapısını kendi elimizle kapatmamayı başarabiliyor muyuz?
