Enfâl Suresi 71. Ayette “Eğer Sana Hainlik Etmek İsterlerse, Daha Önce Allah’a da Hainlik Etmişlerdi; Allah da Sana Onlara Karşı İmkân Vermişti” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Enfâl Suresi 71. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Eğer sana hainlik etmek isterlerse, daha önce Allah’a da hainlik etmişlerdi. Bunun üzerine Allah sana onlara karşı imkân verdi. Allah hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.”
Bu ayet bir önceki ayette sözü edilen Bedir esirleriyle doğrudan bağlantılıdır.
Enfâl 70’te esirlere umut verilmişti:
Eğer kalplerinde hayır varsa Allah onlara kaybettiklerinden daha hayırlısını verebilir ve onları bağışlayabilir.
Şimdi ise diğer ihtimal ele alınmaktadır:
Ya bu iyi niyet çağrısını kötüye kullanırlarsa?
Kur’an burada umut ile tedbir arasında denge kurmaktadır.
“Eğer Sana Hainlik Etmek İsterlerse” Ne Demektir
Burada söz konusu kişiler savaşta esir alınmış ve daha sonra serbest bırakılmaları gündemde olan kimselerdir.Bazıları:
barış sözü verebilir,
iyi niyet gösterebilir,
fidye ödeyerek serbest kalabilir.
Fakat daha sonra yeniden düşmanlığa dönebilirler.
Ayet bu ihtimali gerçekçi biçimde kabul etmektedir.
İnsan değişebilir.
Ama insan verdiği sözü de bozabilir.
Enfâl 70 ile Enfâl 71 Birbirine Zıt mı
Hayır.Tam tersine birbirlerini tamamlarlar.
Enfâl 70:
İnsan değişebilir.
Kalbinde hayır varsa bağışlanabilir.
der.
Enfâl 71 ise:
Ama yeniden ihanet ihtimalini de tamamen yok sayma.
der.
Bu çok dengeli bir yaklaşımdır.
Ne insanları geçmişlerine sonsuza kadar mahkûm eder.
Ne de geçmişteki davranışları tamamen görmezden gelerek safça davranmayı ister.
Kur’an Neden Bir Ayette Umut Verip Sonraki Ayette Tedbirden Söz Ediyor
Çünkü gerçek hayat tam olarak böyledir.İnsanlara ikinci şans verilebilir.
Ama ikinci şans:
hafıza kaybı,
sınırların kaldırılması
ve bütün tedbirlerin terk edilmesi
anlamına gelmez.
Bir insan değiştiğini söyleyebilir.
Samimiyeti zaman içinde davranışlarıyla ortaya çıkar.
Kur’an umut verirken gerçekçiliği terk etmez.
“Daha Önce Allah’a Hainlik Etmişlerdi” Ne Anlama Gelir
Buradaki ihanet ifadesi Allah’ın mesajına karşı çıkmaları ve Hz. Peygamber’e yönelik düşmanlıkları bağlamında anlaşılır.Allah’a iman etmemek sadece sıradan bir sözleşme ihlaliyle aynı anlamda kullanılmıyor.
Burada ilahi hakikate karşı bilinçli biçimde direnme ve Allah’ın elçisine karşı savaşma tavrına işaret edilmektedir.
Bu nedenle ayetin dili bulunduğu savaş bağlamında değerlendirilmelidir.
İnsan Allah’a Nasıl “Hainlik” Edebilir
Allah hiçbir insana muhtaç değildir.Dolayısıyla insan Allah’a zarar veremez.
Buradaki ifade Allah’a karşı sorumluluğun ihlal edilmesini anlatır.
İnsan:
kendisine ulaşan hakikati reddedebilir,
verdiği sözü bozabilir,
Allah’ın emirlerini önemsemeyebilir,
hakikate karşı bilinçli düşmanlık gösterebilir.
“Hainlik” burada bu tür sadakatsizliği ifade eden güçlü bir anlatımdır.
“Allah Sana Onlara Karşı İmkân Verdi” Ne Demektir
Bedir Savaşı’nın sonucu hatırlatılmaktadır.Müslümanlar sayıca ve imkân bakımından daha sınırlı olmalarına rağmen savaşta galip gelmiş ve karşı taraftan esirler almışlardı.
Ayet Hz. Muhammed’e şöyle bir güven vermektedir:
Eğer bu insanlar yeniden ihanete yönelirlerse korkuya kapılma.
Daha önce de onların planları mutlak değildi.
Allah sana karşı koyma imkânı vermişti.
Yani geçmişte yaşanan olay, gelecekteki korkuya karşı bir hatırlatma hâline getirilmektedir.
Bu Ayet “Nasıl Olsa Allah Yardım Eder” Diyerek Tedbiri Bırakmayı mı Öğretiyor
Hayır.Enfâl Suresi boyunca bunun tam tersini gördük.
Antlaşmalar yönetildi.
İhanete karşı tedbir emredildi.
Kuvvet hazırlanması istendi.
Düşmanın caydırılması söylendi.
Barış teklifleri değerlendirildi.
Dolayısıyla:
“Allah yardım eder.”
demek:
“Hiçbir şey yapmayın.”
anlamına gelmez.
İlahi güven ile insan sorumluluğu birlikte yürür.
Geçmişte İhanet Eden Birine Bir Daha Hiç Güvenilmemeli midir
Böyle mutlak bir sonuç çıkarılamaz.İnsan gerçekten değişebilir.
Enfâl 70 zaten bunun mümkün olduğunu açıkça söylemişti.
Fakat güvenin yeniden kurulması zaman alabilir.
Söz kadar davranış gerekir.
İnsan:
pişmanlığını gösterebilir,
zararı telafi edebilir,
yeni sözlerine sadık kalabilir.
Güven bir anda geri gelmeyebilir.
Bu normaldir.
Affetmek ile Yeniden Güvenmek Aynı Şey midir
Hayır.Bu ayrım çok önemlidir.
Bir insanı affedebilirsiniz.
Ama ona aynı gün eskisi kadar güvenmek zorunda olmayabilirsiniz.
Affetmek:
öfkeyi ve intikam arzusunu bırakmakla ilgili olabilir.
Güven ise:
gelecekteki davranış hakkında oluşan kanaattir.
Kırılan güven çoğu zaman yeniden davranışla inşa edilir.
Kur’an’ın Enfâl 70 ve 71’de kurduğu denge buna güzel bir örnek oluşturur.
İkinci Şans Vermek Saflık mıdır
Hayır.İkinci şans vermek bazen çok olgun bir davranıştır.
Fakat ikinci şans:
sınırsız şans,
sürekli aynı ihaneti kabul etmek
ve hiçbir sınır koymamak
anlamına gelmez.
İnsan değişme fırsatı bulmalıdır.
Ama yapılan her yeni davranış da değerlendirilmelidir.
Merhamet ile sınır koymak aynı anda mümkündür.
Bir İnsan Sürekli Aynı İhaneti Yapıyorsa Ne Olur
Bu durumda artık yalnızca tek bir hatadan söz etmek zorlaşır.Davranış bir örüntü hâline gelir.
Önceki ayetlerde de antlaşmalarını tekrar tekrar bozan kişiler eleştirilmişti.
İnsan:
özür diliyor,
aynı şeyi tekrar yapıyor,
yeniden söz veriyor,
yeniden bozuyorsa
güvenin azalması doğal ve haklıdır.
İslam merhameti, insanın sürekli kötüye kullanılmasını gerektirmez.
Bu Ayet Geçmiş Hataları Sürekli İnsanların Yüzüne Vurmayı mı Öğretiyor
Hayır.Geçmişten ders çıkarmak ile geçmişi silah hâline getirmek farklıdır.
Bir insan gerçekten değişmişse ona sürekli:
“Sen zaten eskiden şunu yapmıştın.”
demek haksızlık olabilir.
Ama geçmiş davranışlardan hiç ders çıkarmamak da akıllıca değildir.
Doğru yaklaşım:
Geçmişi bil.
Bugünü gözlemle.
İnsana değişme fırsatı ver.
Ama davranışları da ciddiye al.
Güven Neden Bu Kadar Kolay Kırılıp Zor Kurulur
Çünkü güven geleceğe yönelik bir beklentidir.Bir insana güvenmek demek:
“Bu kişi yarın da sözünün arkasında duracak.”
diye düşünmektir.
Bir kez ciddi ihanet olduğunda bu beklenti kırılır.
Güvenin yeniden oluşması için yeni bir geçmiş gerekir.
Yani kişi bir süre boyunca:
dürüstlük,
tutarlılık
ve sadakat
göstermelidir.
Güven cümlelerle değil, tekrar eden davranışlarla büyür.
Ayet Düşmanın Niyetini Okumamızı mı İstiyor
Hayır.İnsan kalpleri kesin olarak bilemez.
Ayet zaten:
“Eğer hainlik etmek isterlerse…”
şeklinde ihtimalden söz etmektedir.
Biz insanların:
davranışlarını,
sözlerini,
işaretleri
ve şartları
değerlendirebiliriz.
Fakat kalplerin bütün gerçeğini Allah bilir.
Ayetin sonunda Allah’ın “Alîm” yani her şeyi bilen olarak anılması da bununla bağlantılıdır.
“Allah Alîm’dir” İfadesi Burada Neden Önemlidir
Çünkü esirlerin kalplerinde gerçekten hayır olup olmadığını insanlar kesin biçimde bilemez.Bir önceki ayette:
“Allah kalplerinizde bir hayır bilirse…”
denilmişti.
Şimdi de olası ihanetten söz ediliyor.
Bu iki ihtimalin gerçek durumunu en iyi bilen Allah’tır.
İnsan dış davranışı görür.
Allah:
niyeti,
samimiyeti,
gizli planı
ve kalpte olanı
bilir.
“Allah Hakîm’dir” İfadesi Ne Anlama Gelir
“Hakîm”, hüküm ve hikmet sahibi demektir.Allah sadece ne olduğunu bilen değildir.
Aynı zamanda doğru hükmü veren ve her şeyi hikmetle değerlendiren olarak anlatılır.
İnsan bazen birini gereğinden fazla şüpheyle suçlayabilir.
Bazen de açık belirtilere rağmen gereğinden fazla saf davranabilir.
Allah’ın hükmü ise eksik bilgiye dayanmaz.
Bu nedenle ayet “Alîm” ve “Hakîm” sıfatlarıyla sona erer.
Ayetin Bugünkü İnsana En Güçlü Mesajı Nedir
Bu ayetin doğrudan konusu savaş esirleridir.Fakat güven konusunda verdiği denge günlük hayatta da düşündürücüdür.
Bir insan seni geçmişte kandırmış olabilir.
Özür dilemiş olabilir.
Gerçekten değişmiş de olabilir.
Bu durumda iki aşırı uç vardır:
“Asla kimse değişmez.”
demek.
veya
“Özür diledi, artık hiçbir tedbire gerek yok.”
demek.
Enfâl 70 ve 71 birlikte daha dengeli bir yol gösterir:
Değişim ihtimaline inan.
Ama aklını da kullan.
Umutlu ol.
Ama sınırlarını koru.
Sonuç: Enfâl Suresi 71. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Enfâl Suresi 71. ayet, Bedir esirleri hakkındaki umut mesajının ardından ihtiyat ve güvenlik boyutunu ortaya koymaktadır.Bir önceki ayette esirlere:
Kalplerinizde hayır varsa Allah size daha hayırlısını verebilir ve sizi bağışlayabilir.
denilmişti.
Bu son derece güçlü bir değişim ve bağışlanma kapısıdır.
Fakat şimdi:
“Eğer sana hainlik etmek isterlerse…”
denilmektedir.
Yani Kur’an insanın değişebileceğine inanırken, insanın yeniden yanlış yapabileceği gerçeğini de inkâr etmez.
İki hakikat aynı anda mümkündür:
İnsan değişebilir.
İnsan yeniden ihanet de edebilir.
Bu yüzden gerçek merhamet saf olmak değildir.
Gerçek tedbir de herkesi sonsuza kadar suçlu görmek değildir.
Ayet Hz. Muhammed’e geçmişteki Bedir sonucunu hatırlatır:
Onlar daha önce de Allah’a karşı sadakatsizlik göstermişlerdi ve Allah sana onlara karşı üstünlük imkânı vermişti.
Dolayısıyla gelecekteki ihanet ihtimali korkunun bütün kararları yönetmesine sebep olmamalıdır.
Tedbir alınır.
Davranışlar gözlenir.
Sınırlar korunur.
Ama insanlara dönüş kapısı da kapatılmaz.
Belki de bu ayetin bugünkü insana öğrettiği en güzel denge şudur:
Affet ama öğren.
Umut et ama gözlerini kapatma.
İkinci şans ver ama güvenin yeniden kurulması gerektiğini unutma.
Ve en önemlisi, hiçbir insanın kalbi hakkında Allah’ın bilgisine sahipmiş gibi kesin hükümler verme.
Enfâl 71 bize belki de şu soruyu yöneltmektedir:
Geçmişte güvenimizi kıran biri değişmeye çalıştığında onu sonsuza kadar geçmişine mi mahkûm ediyoruz, yoksa değişme ihtimaline kapı bırakırken aynı zamanda kendi sınırlarımızı koruyabilecek kadar dengeli davranabiliyor muyuz?
