Enfâl Suresi 70. Ayette “Ey Peygamber! Elinizdeki Esirlere De ki: Allah Kalplerinizde Bir Hayır Bilirse Sizden Alınandan Daha Hayırlısını Size Verir ve Sizi Bağışlar” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Enfâl Suresi 70. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Ey Peygamber! Elinizdeki esirlere de ki: Eğer Allah kalplerinizde bir hayır olduğunu bilirse sizden alınandan daha hayırlısını size verir ve sizi bağışlar. Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.”
Bu ayet Bedir Savaşı sonrasında Müslümanların elinde bulunan savaş esirlerine hitap etmektedir.
Önceki ayetlerde:
esirler,
fidye,
ganimet
ve maddi çıkar
konuları ele alınmıştı.
Şimdi ise Kur’an çok farklı bir kapı açmaktadır:
Dün savaş alanında karşı tarafta bulunan insan bile değişebilir.
“Ey Peygamber! Elinizdeki Esirlere De ki” Kimleri Anlatıyor
Buradaki kişiler Bedir Savaşı’nda Müslümanlara karşı savaşmış ve daha sonra esir alınmış kimselerdir.Yani ayetin doğrudan tarihsel bağlamı savaş esirleridir.
Fakat dikkat çekici olan şudur:
Kur’an bu insanları yalnızca geçmişte yaptıklarıyla tanımlayıp kapıyı tamamen kapatmıyor.
Onların kalplerinde bir değişim ihtimalinden söz ediyor.
Bu, ayetin en güçlü yönlerinden biridir.
Savaşmış Bir İnsana Neden Hâlâ Umut Veriliyor
Çünkü İslam’da insanın geçmişi onun geleceğini zorunlu olarak belirlemez.Bir kişi dün yanlış tarafta olabilir.
Bugün gerçeği fark edebilir.
Dün düşmanlık etmiş olabilir.
Bugün tövbe edebilir.
İnsan değişebilen bir varlıktır.
Bu nedenle Kur’an düşmana bile:
“Kalbinizde hayır varsa…”
diyerek dönüş kapısını açık bırakmaktadır.
“Allah Kalplerinizde Bir Hayır Bilirse” Ne Demektir
Buradaki “hayır” farklı anlamları kapsayabilir:samimi iman,
doğruya yönelme,
pişmanlık,
dürüstlük,
iyilik arzusu
ve gerçeği kabul etmeye hazır bir kalp...
Önemli olan sadece dışarıdan söylenen söz değildir.
Allah kalbin gerçek durumunu bilir.
Bir insan görünüşte iyi sözler söyleyebilir.
Fakat niyeti farklı olabilir.
Allah ise niyetin gerçeğini bilir.
Demek ki Sadece “İnandım” Demek Yeterli Değil midir
Söz önemlidir.Ama samimiyet de önemlidir.
İnsan:
“Değiştim.”
diyebilir.
Fakat gerçek değişim zamanla davranışlarda da görünür.
Bir insanın:
tutumu,
ahlakı,
adaleti,
sözlerine sadakati
ve insanlara davranışı
kalbindeki dönüşümün işaretlerinden olabilir.
Allah ise bunların ötesinde kalbin gerçeğini bilir.
“Sizden Alınandan Daha Hayırlısını Size Verir” Ne Anlama Gelir
Bedir esirlerinden fidye alınmıştı.Bazıları maddi kayıplar yaşamıştı.
Ayet onlara şöyle bir umut verir:
Eğer gerçekten doğruya yönelirseniz Allah size kaybettiğinizden daha hayırlısını verebilir.
Burada “daha hayırlı” ifadesi önemlidir.
Aynı miktarda para geri verileceği söylenmiyor.
Daha hayırlı olan:
maddi nimet,
manevi huzur,
iman,
doğru yol,
iyi bir hayat
veya ahiretteki karşılık
olabilir.
Allah Her Maddi Kaybı Daha Fazla Parayla mı Telafi Eder
Hayır.Ayeti:
“Şu kadar para kaybedersen Allah sana mutlaka daha fazla para verir.”
şeklinde maddi bir formüle dönüştürmek doğru değildir.
Bazen insan para kaybeder ama çok daha değerli bir şey kazanır.
Bir yanlış ilişkiden çıkar ve huzur kazanır.
Haksız kazançtan vazgeçer ve vicdan rahatlığı kazanır.
Bir alışkanlığı bırakır ve sağlığını kazanır.
“Daha hayırlı” olan her zaman “daha pahalı” olan değildir.
İnsan Bir Şeyi Kaybettiğinde Daha Hayırlısını Kazanabilir mi
Evet.İnsan çoğu zaman yalnızca kaybettiği şeye bakar.
“Param gitti.”
“Fırsat kaçtı.”
“Bu ilişki bitti.”
“Bu iş olmadı.”
der.
Fakat zaman geçince bazen kaybın yeni bir kapı açtığını fark eder.
Elbette her kayıp için:
“Kesin daha iyisi gelecek.”
diye dünyevi garanti veremeyiz.
Ama ayet, Allah’ın samimi dönüşü karşılıksız bırakmadığını öğretmektedir.
Ayette Neden Önce Kalp, Sonra Karşılık Geliyor
Çünkü esas değişim içeriden başlar.Allah:
“Önce size daha fazla mal vereyim, sonra değişirsiniz.”
demiyor.
Önce:
“Kalplerinizde hayır varsa…”
deniliyor.
Yani asıl mesele kazanç değil, insanın içindeki dönüşümdür.
Maddi karşılık ikinci plandadır.
Bu sıralama çok önemlidir.
“Ve Sizi Bağışlar” İfadesi Ne Anlama Gelir
Bedir esirleri Müslümanlara karşı savaşmışlardı.Buna rağmen ayet bağışlanma ihtimalinden söz etmektedir.
Bu bize Allah’ın rahmetinin büyüklüğünü gösterir.
İnsan geçmişte ne kadar yanlış davranmış olursa olsun samimi bir dönüş yaparsa bağışlanma kapısı açıktır.
Tövbe insanın geçmişini inkâr etmek değildir.
Geçmişteki yanlıştan gerçek anlamda yön değiştirmektir.
Büyük Günahlar İşleyen İnsan da Bağışlanabilir mi
Samimi tövbe kapısı büyük günahlar için de açıktır.İslam’da:
“Sen bir kez büyük hata yaptın, artık asla değişemezsin.”
şeklinde umutsuz bir anlayış yoktur.
Ancak tövbe yalnızca sözden ibaret değildir.
Kul hakkı varsa mümkün olduğunca telafi gerekir.
Zarar verilmişse düzeltme gerekir.
Yanlış davranış terk edilmelidir.
Gerçek tövbe değişim üretir.
Bağışlanmak Yapılan Haksızlığın Sonuçlarını Tamamen Ortadan Kaldırır mı
Her zaman değil.Allah’ın bağışlaması ile dünyadaki hukuki veya insani sonuçlar farklı meseleler olabilir.
Bir kişi tövbe edebilir.
Ama başkasının malını aldıysa geri vermesi gerekebilir.
Birine zarar verdiyse telafi sorumluluğu doğabilir.
Bir suçun hukuki sonucu bulunabilir.
Tövbe:
“Artık yaptığım şey hiç yaşanmamış sayılır, kimseye karşı sorumluluğum yok.”
demek değildir.
Bu Ayet Esirlere Nasıl Bir İnsanlık Bakışı Sunuyor
Ayet savaş esirlerini yalnızca birer tehdit veya ekonomik değer olarak görmüyor.Onların da:
kalpleri,
iradeleri,
gelecekleri
ve değişme ihtimalleri
olduğunu hatırlatıyor.
Bu son derece önemlidir.
Dün düşman olan kişi yarın dost olabilir.
Dün yanlış yerde bulunan kişi yarın doğruyu savunabilir.
İnsanı sonsuza kadar tek bir etikete hapsetmemek gerekir.
Bedir Esirleri Arasında Daha Sonra Müslüman Olanlar Oldu mu
İslam tarihindeki rivayetlerde Bedir’de esir düşen bazı kişilerin daha sonra İslam’ı kabul ettikleri aktarılır.Bunlar arasında Hz. Peygamber’in amcası Abbas bin Abdülmuttalib de geleneksel kaynaklarda özellikle anılır.
Bu tür örnekler ayetin verdiği temel mesajı somutlaştırır:
İnsanların bugünkü konumlarına bakıp gelecekleri hakkında kesin hüküm vermemek gerekir.
Kalpler değişebilir.
Bir İnsanın Geçmişi Sürekli Yüzüne Vurulmalı mıdır
Bir insan gerçekten değişmişse geçmişteki hatasını sürekli onun kimliği hâline getirmek doğru değildir.Elbette geçmiş unutulmak zorunda değildir.
Güven yeniden kurulurken dikkat gerekebilir.
Ama samimi biçimde değişen bir kişiye:
“Sen zaten eskiden böyleydin, hep böylesin.”
demek onun değişme ihtimalini yok saymak olur.
İnsan hatasından daha büyük olabilir.
Enfâl 69 ile Enfâl 70 Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
Bir önceki ayette Müslümanlara:“Elde ettiğiniz ganimetten helâl ve temiz olarak yiyin ve Allah’tan sakının.”
denilmişti.
Şimdi ise aynı olayın diğer tarafına dönülmektedir:
Esirler.
Yani Kur’an yalnızca kazanan tarafla ilgilenmez.
Kaybeden ve esir düşen insanlara da söz söyler.
Onlara da umut verir.
Bu geçiş son derece anlamlıdır.
Ayetin Sonunda Neden “Allah Bağışlayandır, Merhamet Edendir” Deniliyor
Çünkü ayetin temel temalarından biri dönüş ve bağışlanmadır.İnsan savaşmış olabilir.
Yanlış yapmış olabilir.
Düşmanlık etmiş olabilir.
Ama dönüş kapısı tamamen kapanmamıştır.
Allah’ın “Gafûr” olması çok bağışlayan olduğunu,
“Rahîm” olması ise merhametinin genişliğini
ifade eder.
Bu iki sıfat ayetin umut mesajını tamamlar.
Ayetin Bugünkü İnsana En Güçlü Mesajı Nedir
Bugün insanlar birbirlerini çok hızlı etiketleyebiliyor.“Bu insan kötüdür.”
“Bundan bir şey olmaz.”
“Asla değişmez.”
denilebiliyor.
Özellikle biri geçmişte büyük bir hata yaptıysa onun hayatının geri kalanında sadece o hatayla tanınması istenebiliyor.
Enfâl 70 bunun karşısına çok güçlü bir ihtimal koyar:
Kalpte hayır doğabilir.
İnsan değişebilir.
Samimi dönüş gerçekleşebilir.
Bu, safça herkese hemen güvenmek anlamına gelmez.
Ama kimsenin geleceğini kendi geçmişine mahkûm etmeme konusunda güçlü bir ahlaki uyarıdır.
Sonuç: Enfâl Suresi 70. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Enfâl Suresi 70. ayet Bedir Savaşı sonrasında Müslümanların elinde bulunan esirlere yöneltilmiş çok güçlü bir umut mesajıdır.Bu insanlar kısa süre önce Müslümanlarla savaşmışlardı.
Şimdi esirdiler.
Bazılarından fidye alınmıştı.
Fakat Kur’an onlara:
“Artık sizin için hiçbir umut yok.”
demedi.
Tam tersine:
“Allah kalplerinizde hayır bilirse…”
diye başladı.
Bu ifade insanın gerçek değerinin yalnızca geçmişte yaptığı şeylerden ibaret olmadığını gösterir.
Kalp değişebilir.
İnsan yönünü değiştirebilir.
Pişman olabilir.
Hakikati kabul edebilir.
Ve hayatına yeniden başlayabilir.
Ayet daha sonra iki büyük müjde verir:
Allah sizden alınandan daha hayırlısını verebilir.
Ve sizi bağışlayabilir.
Buradaki “daha hayırlı” ifadesini sadece parayla ölçmemek gerekir.
İnsan para kaybedip iman kazanabilir.
Statü kaybedip huzur kazanabilir.
Yanlış çevresini kaybedip karakterini kazanabilir.
Bir kapı kapanırken hayatının çok daha değerli bir yönü açılabilir.
Ayetin sonunda ise bütün mesajı tamamlayan iki sıfat vardır:
Allah bağışlayandır.
Allah merhamet edendir.
Demek ki insanın geçmişi ne kadar ağır olursa olsun samimi dönüşün anlamı vardır.
Fakat bu dönüş yalnızca dilde kalmamalıdır.
Kalpteki hayır davranışa dönüşmeli,
varsa verilen zarar telafi edilmeli
ve insan yeni yolunu gerçekten seçmelidir.
Enfâl 70 bize belki de şu soruyu yöneltmektedir:
Bir insanın geçmişte yaptığı hataları gördüğümüzde onu sonsuza kadar o hataya mı mahkûm ediyoruz, yoksa Allah’ın bile açık bıraktığı değişim ve bağışlanma kapısının insanlar için gerçekten mümkün olduğuna inanabiliyor muyuz?
