Enfâl Suresi 61. Ayette “Eğer Onlar Barışa Yanaşırlarsa Sen de Ona Yanaş ve Allah’a Tevekkül Et. Şüphesiz O İşitendir, Bilendir” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Enfâl Suresi 61. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Eğer onlar barışa yanaşırlarsa sen de barışa yanaş ve Allah’a tevekkül et. Şüphesiz O hakkıyla işitendir, bilendir.”
Bu ayet bir önceki ayetle birlikte okunduğunda son derece önemli bir denge ortaya çıkar.
Enfâl 60’ta:
Hazırlıklı olun.
Gücünüzü artırın.
Düşmanı caydırın.
denilmişti.
Hemen ardından ise:
Eğer karşı taraf barışa yönelirse siz de barışa yönelin.
buyurulmaktadır.
Yani Kur’an’ın amacı savaşı sürekli hâle getirmek değil, güvenli ve adil bir barışı mümkün kılmaktır.
“Eğer Onlar Barışa Yanaşırlarsa” Ne Demektir
Burada karşı tarafın savaşı bırakmaya ve barış ilişkisine yönelmeye hazır olması anlatılmaktadır.Düşman:
çatışmayı sona erdirmek,
anlaşma yapmak,
saldırganlıktan vazgeçmek
ve barış ortamı oluşturmak
istiyorsa, bu teklif baştan reddedilmemelidir.
Kur’an savaşın kendisini amaç hâline getirmez.
Barış ihtimali ortaya çıktığında onu değerlendirmeyi emreder.
“Sen de Ona Yanaş” İfadesi Ne Anlama Gelir
Bu ifade Hz. Muhammed’e barış teklifine olumlu yaklaşması yönünde bir emir olarak anlaşılır.Yani karşı taraf gerçekten barışa yöneliyorsa:
“Artık onları tamamen yok etme fırsatımız var.”
diye savaşı sürdürmek doğru değildir.
Amaç düşmanı sonsuza kadar düşman olarak tutmak değildir.
Düşmanlık sona eriyorsa savaşın gerekçesi de ortadan kalkabilir.
Bu Ayet İslam’ın Barışa Bakışını Nasıl Gösteriyor
Ayet son derece açık bir ilke ortaya koyar:Barış gerçek bir ihtimal hâline geldiğinde ona yönelmek gerekir.
Bu, Kur’an’daki savaş ayetlerinin nasıl anlaşılması gerektiği açısından da önemlidir.
Savaş:
kalıcı hedef,
sürekli yaşam biçimi
veya farklı insanları ortadan kaldırmanın aracı
değildir.
Belirli saldırı ve çatışma şartlarının sonucudur.
Bu şartlar ortadan kalkınca barış yeniden öne çıkar.
Enfâl 60 ile Enfâl 61 Birbirine Zıt mı
Hayır.Tam tersine birbirlerini tamamlarlar.
Enfâl 60:
Güçlü ve hazırlıklı olun.
der.
Enfâl 61:
Barış fırsatı doğarsa barışı kabul edin.
der.
Bu iki ayet birlikte şöyle bir denge oluşturur:
Savunmasız olma.
Ama saldırgan da olma.
Gücünü koru.
Ama barış kapısını kapatma.
Bu, son derece gerçekçi bir güvenlik anlayışıdır.
Güçlü Olmak Barış İçin Neden Önemli Olabilir
Çünkü barış bazen taraflardan biri tamamen savunmasız olduğunda gerçek bir barış olmayabilir.Zayıf olan taraf baskıyla boyun eğmeye zorlanabilir.
Caydırıcı güce sahip bir toplum ise daha dengeli şartlarda barış görüşmesi yapabilir.
Bu nedenle Enfâl 60’taki hazırlık ile Enfâl 61’deki barış çağrısı birbirini destekler.
Güç, barışı korumanın araçlarından biri olabilir.
Barış Teklifi Her Şartta Kabul Edilmeli midir
Ayet barışa yönelme ilkesini ortaya koyar.Fakat barış teklifinin gerçek olup olmadığı elbette değerlendirilmelidir.
Önceki ayetlerde antlaşma ihaneti konusu ayrıntılı biçimde ele alınmıştı.
Dolayısıyla tedbir tamamen bırakılmaz.
Karşı tarafın niyeti,
şartları,
güvenilirliği
ve mevcut durum
değerlendirilebilir.
Fakat sırf düşman olduğu için barış ihtimalini baştan reddetmek de ayetin ruhuyla uyuşmaz.
Barış İstemek Zayıflık mıdır
Hayır.Bazen barış istemek büyük bir özgüven ve olgunluk gerektirir.
Savaşta insan öfkelenebilir.
Kayıplar verebilir.
İntikam duygusu büyüyebilir.
Tam böyle bir anda:
“Düşmanlık burada bitsin.”
diyebilmek zayıflık değil, güçlü bir ahlaki tercih olabilir.
Gerçek güç her zaman saldırmaya devam etmek değildir.
Ne zaman duracağını bilmek de güçtür.
Düşmana Güvenmek Tehlikeli Değil midir
Tedbir gerekir.Kur’an bundan önceki ayetlerde antlaşma ihanetine karşı nasıl davranılacağını zaten anlatmıştır.
Dolayısıyla barış:
“Bütün güvenlik tedbirlerini bırakın.”
anlamına gelmez.
İnsan hem barış yapabilir hem dikkatli olabilir.
Hem güven ilişkisi kurabilir hem de gerçekleri gözlemleyebilir.
İslam’ın yaklaşımı kör güven ile sürekli düşmanlık arasında bir dengedir.
“Allah’a Tevekkül Et” Neden Barış Emrinin Ardından Geliyor
Çünkü barış yapmak da risk taşır.İnsan:
“Ya karşı taraf bizi kandırırsa?”
“Ya anlaşmayı bozarsa?”
“Ya bu teklif bir tuzaksa?”
diye düşünebilir.
Kur’an burada:
Tedbirinizi alın.
Ama korku yüzünden barış ihtimalini tamamen reddetmeyin.
Allah’a güvenin.
mesajı verir.
Tevekkül burada da tedbirin alternatifi değildir.
Tedbirden sonra kalbin Allah’a dayanmasıdır.
Tevekkül Barışta da Savaşta da Gerekli midir
Evet.Savaşta insan sonucu tamamen kontrol edemez.
Barışta da kontrol edemez.
Karşı tarafın gelecekte ne yapacağını kesin olarak bilemez.
Bu nedenle insan:
aklını kullanır,
şartları değerlendirir,
anlaşmasını yapar,
tedbirini alır
ve sonra Allah’a tevekkül eder.
Hayatın hiçbir alanında bütün gelecek insanın elinde değildir.
Barış Yapmak Geçmişteki Haksızlıkları Unutmak mıdır
Hayır.Barış ile hafızasızlık aynı şey değildir.
Bir toplum geçmişte yaşananları hatırlayabilir.
Kayıplarını unutmayabilir.
Haksızlıkların telafisini isteyebilir.
Fakat buna rağmen gelecekte aynı savaşın sürmesini istemeyebilir.
Barış:
“Hiçbir şey yaşanmadı.”
demek değildir.
“Yaşananlardan sonra aynı düşmanlığı sonsuza kadar sürdürmeyelim.”
demektir.
Barış İçin Adalet Gerekli midir
Kalıcı barış için adalet son derece önemlidir.Sadece silahların susması bazen gerçek barış olmayabilir.
Eğer:
haksızlık,
baskı,
hak ihlalleri
ve düşmanlığı üreten sebepler
devam ediyorsa çatışma yeniden başlayabilir.
Bu yüzden güçlü bir barış, yalnızca çatışmanın durması değil, sorunların adil biçimde ele alınmasıyla daha kalıcı hâle gelir.
İslam’da Düşman Sonsuza Kadar Düşman mıdır
Hayır.Kur’an’ın bu ayeti bunun önemli delillerinden biridir.
Bir topluluk bugün savaş hâlinde olabilir.
Yarın barış yapabilir.
Bir insan bugün İslam’a düşman olabilir.
Daha sonra tavrını değiştirebilir.
Kur’an insanları sonsuza kadar değişmez kimliklere hapsetmez.
Düşmanlık davranışla ilgilidir.
Davranış değişirse ilişki de değişebilir.
Barış Yapılan İnsanlarla Normal İlişkiler Kurulabilir mi
Evet.Savaş sona erdiğinde insanlar yeniden:
ticaret yapabilir,
komşuluk kurabilir,
anlaşmalar yapabilir
ve barış içinde yaşayabilir.
İslam tarihindeki siyasi ilişkilerde de farklı topluluklarla çeşitli antlaşmalar yapılmıştır.
Bu, din farklılığının sürekli savaş sebebi olmadığını gösterir.
Fiilî düşmanlık sona erdiğinde ilişkinin niteliği de değişebilir.
Enfâl 59, 60 ve 61 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
Bu üç ayet çok güçlü bir bütünlük oluşturur.Enfâl 59:
Düşmanlar Allah’ın hükmünden kaçabileceklerini sanmasın.
der.
Enfâl 60:
Onlara karşı gücünüz yettiği kadar hazırlıklı olun.
der.
Enfâl 61 ise:
Eğer barışa yanaşırlarsa siz de yanaşın.
der.
Yani:
Allah’a güven.
Hazırlıklı ol.
Caydırıcı ol.
Ama barışı reddetme.
Bu, savaş ve barış konusunda dengeli bir yaklaşım ortaya koyar.
Ayet İntikam Kültürüne Karşı Bir Mesaj Taşıyor mu
Evet, bu yönde güçlü bir ders çıkarılabilir.İnsan çatışma sırasında kayıp verdiğinde:
“Artık barış olmaz.”
diyebilir.
Ama böyle düşünülürse savaşlar nesiller boyunca sürebilir.
Bir noktada taraflardan birinin:
“Bu düşmanlık burada bitsin.”
demesi gerekir.
Enfâl 61, gerçek bir barış teklifi geldiğinde intikam arzusunun barışın önüne geçirilmemesini düşündürmektedir.
Ayetin Bugünkü İnsana En Güçlü Mesajı Nedir
Bu ayetin doğrudan bağlamı savaş olsa da günlük ilişkiler için de güçlü bir ahlaki ders taşır.İki insan kavga etmiş olabilir.
Aileler kırılmış olabilir.
Arkadaşlar küsmüş olabilir.
Taraflardan biri samimi biçimde:
“Bu kavga bitsin.”
dediğinde diğer kişi yalnızca gurur nedeniyle barışı reddedebilir.
Bazen insan haklı olmayı ilişkiyi kurtarmaktan daha önemli hâle getirir.
Enfâl 61 bize şunu düşündürür:
Barış kapısı açıldığında onu sonsuza kadar kapalı tutmak zorunda değilsin.
Sonuç: Enfâl Suresi 61. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Enfâl Suresi 61. ayet Kur’an’ın savaş ve barış konusundaki dengesini son derece açık biçimde ortaya koymaktadır.Bir önceki ayette Müslümanlara:
Gücünüz yettiği kadar hazırlıklı olun.
Düşmanı caydırın.
denilmişti.
Hemen ardından:
Eğer onlar barışa yanaşırlarsa siz de barışa yanaşın.
buyurulmaktadır.
Bu sıralama çok anlamlıdır.
Kur’an savunmasızlığı istemez.
Ama savaşı da kutsallaştırmaz.
Güçlü olun.
Hazırlıklı olun.
Kendinizi koruyun.
Fakat karşı taraf gerçekten düşmanlıktan vazgeçmeye hazırsa savaşı sırf intikam için sürdürmeyin.
Ve ardından:
“Allah’a tevekkül et.”
denilmektedir.
Çünkü barış da cesaret ister.
Barış yapmak geleceğin bütün risklerini ortadan kaldırmaz.
Karşı tarafın niyetini yüzde yüz bilemezsiniz.
Ama sonsuz şüphe içinde yaşamak da mümkün değildir.
İnsan gereken tedbiri aldıktan sonra Allah’a güvenir.
Enfâl 61 bize belki de şu soruyu yöneltmektedir:
Bir çatışmada gerçekten barış fırsatı ortaya çıktığında amacımız sorunu çözmek mi, yoksa artık savaşacak gerekçe kalmasa bile gururumuz uğruna mücadeleyi sürdürmek mi?
