Enfâl Suresi 48. Ayette “Şeytan Yaptıklarını Onlara Güzel Gösterdi ve ‘Bugün İnsanlardan Sizi Yenecek Kimse Yok, Ben de Sizin Yardımcınızım’ Dedi; İki Ordu Karşılaşınca Geri Dönüp Kaçtı” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Enfâl Suresi 48. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Hani şeytan onlara yaptıklarını güzel göstermiş ve ‘Bugün insanlardan sizi yenecek kimse yoktur, ben de sizin yardımcınızım’ demişti. Fakat iki topluluk birbirini görünce gerisin geri dönüp, ‘Ben sizden uzağım. Ben sizin görmediğinizi görüyorum. Ben Allah’tan korkarım. Allah’ın azabı şiddetlidir’ dedi.”
Bu ayet Bedir Savaşı öncesinde Kureyş ordusunun içine düştüğü büyük yanılgıyı anlatmaktadır.
Önce kendilerini güçlü gördüler.
Yaptıkları doğruymuş gibi geldi.
Zaferden emin oldular.
Fakat gerçek karşılaşma başladığında bütün bu güven çöktü.
“Şeytan Yaptıklarını Onlara Güzel Gösterdi” Ne Demektir
Şeytanın en önemli yöntemlerinden biri yanlışı insana yanlış olarak göstermemektir.Tam tersine yanlış davranışı:
mantıklı,
haklı,
gerekli
hatta güzel
gösterebilir.
İnsan yaptığı kötülüğü kötülük olarak görüyorsa geri dönmesi daha kolaydır.
Asıl tehlike, kötülüğünü iyilik sanmaya başladığı andır.
İnsan Yanlış Bir Davranışı Nasıl Güzel Görebilir
İnsan kendi davranışına gerekçeler üretebilir.“Ben bunu yapmak zorundaydım.”
“Onlar hak etti.”
“Herkes böyle yapıyor.”
“Benim başka seçeneğim yoktu.”
“Ben sadece hakkımı savunuyorum.”
gibi düşüncelerle yanlışını meşrulaştırabilir.
Böylece vicdanın uyarısı zamanla zayıflayabilir.
Kur’an buna şeytanın süslemesi veya güzel göstermesi şeklinde dikkat çeker.
“Bugün Sizi Yenecek Kimse Yok” Sözü Ne Anlama Gelir
Bu ifade aşırı özgüveni gösterir.Kureyş ordusu:
daha kalabalıktı,
daha hazırlıklıydı,
askerî imkânları daha fazlaydı.
Bu nedenle zaferin kesin olduğunu düşünmüş olabilirler.
Fakat Enfâl Suresi boyunca sürekli tekrar edilen mesajlardan biri şudur:
Sayı ve maddi güç önemlidir ama sonucu tek başına belirlemez.
Bedir bunun en açık örneklerinden biri olmuştur.
Şeytan İnsana Neden “Sen Kesin Kazanacaksın” Duygusu Verir
Çünkü aşırı güven insanın tedbirini azaltabilir.İnsan:
“Bana hiçbir şey olmaz.”
dediğinde riskleri küçümseyebilir.
“Ben asla kaybetmem.”
dediğinde rakibini hafife alabilir.
“Ben zaten haklıyım.”
dediğinde kendisini sorgulamayı bırakabilir.
Böylece insan kendi hatasını göremez hâle gelir.
“Ben Sizin Yardımcınızım” Ne Demektir
Ayet, şeytanın onlara güven verdiğini anlatmaktadır.Sanki:
“Arkanızdayım.”
“Endişe etmeyin.”
“Bu iş sizin lehinize.”
denmiş gibidir.
Burada çok önemli bir psikolojik mesaj vardır.
İnsan bazen yanlış yolda yürürken kendisini yalnız hissetmeyebilir.
Çevresinden destek görebilir.
Ama destek görmek yolun doğru olduğunu kanıtlamaz.
Tefsirlerde Şeytanın Sürâka Suretinde Göründüğü Anlatılır mı
Bazı klasik tefsir ve siyer rivayetlerinde şeytanın Bedir öncesinde Sürâka b. Mâlik suretinde Kureyş’e göründüğü ve onlara güven verdiği anlatılır.Bu, geleneksel kaynaklarda yer alan meşhur bir rivayettir.
Ancak ayetin temel mesajını yalnızca bu rivayete bağlamak gerekmez.
Ayetin açık vurgusu şudur:
Şeytan onların yaptıklarını güzel gösterdi.
Onlara zafer güveni verdi.
Fakat kritik anda onları terk etti.
“İki Topluluk Birbirini Görünce Geri Döndü” Ne Anlama Gelir
İki ordu artık karşı karşıyaydı.Teori bitmişti.
Gerçek başlamıştı.
Kureyş’in önceden taşıdığı büyük özgüven, savaşın gerçekliğiyle sınanacaktı.
Ayet bu anda şeytanın desteğini çektiğini anlatır.
Yani yanlış yolda insana verilen sahte güven, sonuçların ortaya çıktığı anda ortadan kaybolabilir.
“Ben Sizden Uzağım” Sözü Neden Çok Önemlidir
Çünkü şeytan önce:“Ben sizin yanınızdayım.”
diyor.
Sonra:
“Ben sizden uzağım.”
diyor.
Bu iki cümle arasında şeytanın insanla ilişkisi çok güçlü biçimde özetlenmiştir.
Yanlışa çağırırken yakındır.
Sonuç geldiğinde uzaklaşır.
İnsanı teşvik eder.
Ama sorumluluğunu paylaşmaz.
Şeytan Günahın Sorumluluğunu Üstlenir mi
Hayır.Kur’an’ın genel anlatısında şeytan insanı zorla günah işlemeye mecbur etmez.
Vesvese verir.
Yanlışı süsler.
Teşvik eder.
Ama seçim insanın kendisine aittir.
Bu nedenle insan:
“Şeytan beni yaptırdı.”
diyerek bütün sorumluluğunu üzerinden atamaz.
Şeytan çağırabilir.
Fakat insan kabul edip etmemeye karar verir.
“Ben Sizin Görmediğinizi Görüyorum” Ne Demektir
Bu ifade ayetin dikkat çekici bölümlerinden biridir.Tefsirlerde bunun, şeytanın Allah’ın yardımını ve meleklerin varlığını fark etmesiyle ilgili olduğu açıklanmıştır.
Enfâl Suresi’nin önceki ayetlerinde Bedir’de meleklerle yardım konusundan söz edilmişti.
Bu nedenle şeytanın karşı tarafın görmediği ilahi yardımı görmesi ve geri çekilmesi şeklinde yorumlanmıştır.
“Ben Allah’tan Korkarım” Demesi Şeytanın İmanlı Olduğunu mu Gösterir
Hayır.Allah’ın varlığını ve kudretini bilmek ile Allah’a itaat etmek aynı şey değildir.
Şeytan Allah’ın varlığını inkâr eden biri olarak anlatılmaz.
Onun asıl problemi kibir ve itaatsizliktir.
Allah’ın gücünü bilmesine rağmen emrine karşı çıkmıştır.
Bu da bize çok önemli bir ders verir:
Bilmek tek başına insanı iyi yapmaz.
Bilginin itaate ve ahlaka dönüşmesi gerekir.
İnsan Allah’ı Bildiği Hâlde Neden Günah İşleyebilir
Çünkü bilgi ile davranış arasında her zaman otomatik bir bağ yoktur.İnsan sigaranın zararını bilir ama içebilir.
Yalanın yanlış olduğunu bilir ama söyleyebilir.
Haksızlığın kötü olduğunu bilir ama çıkarı için yapabilir.
Aynı şekilde Allah’a inandığını söyleyen insan da nefsine yenilebilir.
Bu nedenle iman sadece bilgi değil, hayatı şekillendiren bir bağlılık olmalıdır.
Şeytanın Korkması Neden Savaşı Durdurmuyor
Çünkü savaşın sorumluluğu insanlara aittir.Şeytanın geri çekilmesi Kureyş’in iradesini ortadan kaldırmaz.
Onlar kendi kararlarıyla Bedir’e gelmişlerdi.
Kendi kibirleri,
kendi düşmanlıkları
ve kendi seçimleri vardı.
Şeytanın rolü onları teşvik etmektir.
Ama insanların yaptığı tercihlerin sorumluluğu yine kendilerine aittir.
Enfâl 47 ile Enfâl 48 Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
Bir önceki ayette Kureyş’in:böbürlenerek,
gösteriş yaparak
ve insanları Allah’ın yolundan alıkoyarak
Mekke’den çıktığı anlatılmıştı.
Bu ayette ise o kibri besleyen manevi mekanizma gösterilmektedir:
Şeytan yaptıklarını onlara güzel göstermiştir.
Yani önce dışarıdaki davranışı görüyoruz.
Sonra onun arkasındaki aldanışı görüyoruz.
Kibir ile şeytani süsleme birbirini besleyebilir.
Şeytanın En Tehlikeli Yöntemi Günahı Normalleştirmek midir
Bu, en tehlikeli yöntemlerden biri olarak düşünülebilir.İnsan ilk yanlışında rahatsız olabilir.
Ama yanlış tekrarlandıkça:
“Bunda ne var?”
demeye başlayabilir.
Sonra:
“Herkes yapıyor.”
der.
Bir süre sonra:
“Aslında doğru olan bu.”
diye düşünmeye başlayabilir.
Yanlışın normalleşmesi, vicdanın uyarı gücünü zayıflatabilir.
Günümüzde “Yaptığını Güzel Görme” Nasıl Ortaya Çıkabilir
Bu durum hayatın her alanında görülebilir.İnsan haksız kazancı:
“Akıllılık.”
diye adlandırabilir.
İntikamı:
“Adalet.”
olarak görebilir.
Kibri:
“Özgüven.”
sanabilir.
İsrafı:
“Yaşam tarzı.”
diye savunabilir.
Başkalarını ezmeyi:
“Güçlü olmak.”
olarak yorumlayabilir.
İsim değiştiğinde gerçek değişmez.
Bu nedenle insan kendi davranışına dışarıdan bakabilmeyi öğrenmelidir.
Ayetin Bugünkü İnsana En Güçlü Mesajı Nedir
Belki de ayetin en güçlü mesajlarından biri şudur:Seni destekleyen herkes gerçek dostun değildir.
Sana:
“Devam et.”
diyen herkes seni iyiliğe götürmüyor olabilir.
Sana sürekli haklı olduğunu söyleyen biri hatalarını görmeni engelliyor olabilir.
Gerçek dost bazen seni alkışlayan değil:
“Burada yanlış yapıyorsun.”
diyebilen kişidir.
Çünkü insanı uçuruma götüren destek, destek değildir.
Sonuç: Enfâl Suresi 48. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Enfâl Suresi 48. ayet Bedir öncesinde Kureyş’in yaşadığı büyük aldanışı ortaya koymaktadır.Şeytan onların yaptıklarını güzel gösterdi.
Onlara:
“Bugün sizi kimse yenemez.”
dedi.
Kendilerinin yanında olduğunu hissettirdi.
Onlar zaten sayılarına,
güçlerine
ve hazırlıklarına güveniyorlardı.
Böylece kibir daha da büyüdü.
Fakat gerçek karşılaşma başladığında şeytan:
“Ben sizden uzağım.”
diyerek geri çekildi.
Bu anlatı yalnızca Bedir Savaşı hakkında değildir.
İnsanın kötülükle ilişkisi hakkında çok büyük bir ders taşır.
Yanlış çoğu zaman:
“Ben yanlışım.”
diye kapımızı çalmaz.
Bazen haklılık gibi gelir.
Bazen çıkar gibi gelir.
Bazen cesaret gibi görünür.
Bazen özgürlük,
bazen güç,
bazen adalet kılığına girer.
İşte bu nedenle insanın kendisini sürekli sorgulaması gerekir.
Ben gerçekten doğru olanı mı yapıyorum?
Yoksa yapmak istediğim şeyi doğru gösterecek gerekçeler mi üretiyorum?
Enfâl 48 aynı zamanda sahte desteğin sonunu da gösterir.
Yanlışa teşvik edenler sonuç ortaya çıktığında:
“Benimle ilgisi yok.”
diyebilirler.
Fakat hesabı insan kendi tercihlerinden verir.
Bu ayet bize belki de şu soruyu yöneltmektedir:
Bizi cesaretlendiren ses gerçekten hakikatin sesi mi, yoksa sonucuna katlanmayacağı bir yanlışa bizi sürükleyen sahte bir güven mi?
