Enfâl Suresi 35. Ayette “Onların Beytullah Yanındaki Duaları Islık Çalmak ve El Çırpmaktan Başka Bir Şey Değildi. Öyleyse İnkârınız Sebebiyle Azabı Tadın” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Enfâl Suresi 35. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Onların Beytullah yanındaki duaları ıslık çalmak ve el çırpmaktan başka bir şey değildi. Öyleyse inkâr etmekte olduğunuzdan dolayı azabı tadın.”
Bu ayet, bir önceki ayette Mescid-i Harâm’ın gerçek dostlarının kimler olduğunun açıklanmasının devamıdır.
Mekke müşrikleri Kâbe’nin çevresinde bulunuyor ve onun hizmetini yürüttüklerini düşünüyorlardı.
Fakat Kur’an onların ibadet anlayışını ağır biçimde eleştiriyor.
Çünkü kutsal mekânda bulunmak tek başına gerçek kulluk anlamına gelmiyordu.
“Beytullah Yanındaki Duaları” Ne Demektir
Buradaki “Beyt”, Kâbe’yi ifade eder.Ayet, Mekke müşriklerinin Kâbe çevresindeki dini uygulamalarına dikkat çekmektedir.
Onlar da Kâbe’yi kutsal kabul ediyorlardı.
Orada birtakım ibadet ve ritüeller gerçekleştiriyorlardı.
Ancak Kur’an bu uygulamaların Allah’ın istediği gerçek kulluk anlayışından uzaklaştığını belirtmektedir.
“Islık Çalmak ve El Çırpmak” Ne Anlama Gelir
Ayette kullanılan ifadeler, müşriklerin Kâbe çevresinde gerçekleştirdikleri bazı ritüellere işaret eder.Tefsirlerde onların ıslık çaldıkları, el çırptıkları ve bunları ibadetin bir parçası hâline getirdikleri anlatılır.
Kur’an ise bu davranışların içi boşalmış bir ibadet biçimine dönüştüğünü eleştirmektedir.
Buradaki asıl mesele yalnızca ıslık veya el çırpmak değildir.
Mesele, Allah’a yönelişin gerçek anlamından uzaklaşmış olmasıdır.
Kur’an Neden Bu İbadeti Eleştiriyor
Çünkü ibadet sadece dış hareketlerden ibaret değildir.İbadetin:
niyeti,
anlamı,
samimiyeti,
Allah’a yönelişi
ve ahlaki sonucu önemlidir.
Bir insan kutsal bir mekânda bulunabilir.
Ritüeller yapabilir.
Ama aynı zamanda insanlara zulmediyor ve Allah’ın mesajına karşı çıkıyorsa büyük bir çelişki ortaya çıkar.
Islık Çalmak veya El Çırpmak Başlı Başına Günah mı
Ayetin amacı günlük hayatta ıslık çalmayı veya el çırpmayı genel olarak yasaklamak değildir.Burada belirli bir dini uygulama ve tarihsel bağlam vardır.
Sorun, bu hareketlerin Kâbe’de ibadet yerine geçirilmesi ve Allah’a gerçek kulluğun yerini almasıdır.
Bu nedenle ayeti bağlamından koparıp:
“Her el çırpmak veya ıslık çalmak haramdır.”
şeklinde okumak doğru değildir.
İbadetin Şekli mi, Niyeti mi Daha Önemlidir
İkisi birbirinden tamamen ayrı değildir.İbadetin belirli şekilleri vardır.
Ama şeklin içini dolduran niyet ve bilinçtir.
Sadece hareketleri yapmak, ibadetin bütün amacını gerçekleştirmeyebilir.
Namaz kılan insan ne yaptığını düşünmelidir.
Dua eden insan kime yöneldiğini bilmelidir.
İbadet insanın kalbini ve davranışlarını da etkilemelidir.
Bir İbadet Nasıl İçini Kaybedebilir
İnsan bir davranışı sürekli tekrar ettiğinde zamanla onu alışkanlık hâline getirebilir.Dili dua eder ama zihni tamamen başka yerde olabilir.
Namaz kılar ama davranışları hiç değişmeyebilir.
Bir ibadeti toplum nezdinde görünmek için yapabilir.
Bu durumda dış şekil devam ederken iç anlam zayıflayabilir.
Enfâl 35 böyle bir tehlikeye dikkat çeken güçlü bir ayettir.
Kâbe’nin Yanında Bulunmak Neden Yeterli Değildi
Çünkü mekânın kutsallığı insanı otomatik olarak kutsal yapmaz.Kâbe’nin yanında bulunmak büyük bir ayrıcalık olabilir.
Ama aynı kişi:
insanlara zulmediyor,
ibadeti engelliyor,
hakikate karşı çıkıyor
ve kutsalı kendi çıkarı için kullanıyorsa,
mekânsal yakınlığın manevi yakınlığa dönüşmediği görülür.
Kur’an için asıl ölçü takva ve samimiyettir.
Din Sadece Ritüellerden İbaret Olabilir mi
Hayır.Kur’an’ın din anlayışında ibadet ile ahlak sürekli yan yanadır.
Namaz vardır.
Ama adalet de vardır.
Oruç vardır.
Ama merhamet de vardır.
Dua vardır.
Ama kul hakkı da vardır.
İnsan ibadet ederken başkalarına karşı zalim davranıyorsa dini hayatında ciddi bir çelişki oluşur.
Kur’an Ritüelleri Önemsiz mi Görüyor
Hayır.Kur’an namaz,
oruç,
hac,
zekât
gibi ibadetleri açık biçimde önemser.
Fakat ritüelin amacı kaybolduğunda sadece biçimin kalmasına karşı uyarır.
Yani mesele:
“Ritüel gereksizdir.”
değildir.
Mesele:
“Ritüeli ruhundan koparmayın.”
meselesidir.
İbadetin Ahlaka Etkisi Olmalı mıdır
Evet.İbadetin önemli amaçlarından biri insanın Allah bilincini güçlendirmesidir.
Bu bilinç insan davranışına da yansımalıdır.
Bir insan Allah’ın huzurunda olduğunu düşünüyorsa:
haksızlıktan,
yalandan,
zulümden,
emanete ihanetten
ve insan hakkı yemekten uzak durmaya çalışmalıdır.
İbadetin hayata hiçbir etkisi yoksa insan bunun sebebini sorgulamalıdır.
Gösteriş İçin Yapılan İbadet Gerçek İbadet midir
Kur’an’ın genel öğretisinde gösteriş, ibadetin samimiyetini ciddi biçimde zedeler.İnsan başkaları görsün diye dua edebilir.
İnsanların kendisini dindar görmesini isteyebilir.
İyiliğini sürekli gösterebilir.
Bu durumda ibadet Allah’a yönelişten çıkıp insanların takdirini kazanma aracına dönüşebilir.
Samimiyet bu yüzden ibadetin temel unsurlarındandır.
Ayetin “İnkârınız Sebebiyle Azabı Tadın” Bölümü Ne Anlama Gelir
Ayetin sonunda sert bir uyarı bulunmaktadır.Bu ifade, onların yalnızca yanlış bir ritüel uygulamalarından değil, daha geniş anlamda Allah’ın mesajını inkâr etmeleri ve Müslümanlara karşı düşmanca tutumları nedeniyle karşılaştıkları sonucu anlatır.
Enfâl Suresi’nin bu bölümü Bedir Savaşı’nın bağlamındadır.
Bu nedenle “azabı tadın” ifadesi de yaşanan savaş sonucu ve ilahi hesapla ilişkilidir.
Bu Ayet Farklı İbadet Biçimlerine Sahip Herkesi mi Eleştiriyor
Hayır.Ayet belirli bir tarihsel topluluğun Kâbe çevresindeki uygulamasını ve Allah’ın vahyine karşı tutumunu eleştirmektedir.
Bunu her farklı dini uygulamaya karşı kullanılan genel bir suçlama hâline getirmek doğru değildir.
Ayetin asıl ahlaki mesajı:
ibadetin samimiyetini,
anlamını
ve Allah’a gerçek yönelişi
korumaktır.
Enfâl 34 ile Enfâl 35 Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
Bir önceki ayette Mekke müşriklerinin Mescid-i Harâm’ın gerçek dostları olmadığı söylenmişti.Bu ayette bunun bir başka gerekçesi gösterilir:
Kutsal mekânın gerçek anlamını kaybetmiş bir ibadet anlayışı.
Yani bir tarafta:
“Burası bizim.”
iddiası vardır.
Diğer tarafta ise:
“Peki burada Allah’a nasıl kulluk ediyorsunuz?”
sorusu ortaya çıkar.
Kur’an sahiplik iddiasından çok kulluk kalitesine bakmaktadır.
Ayet Bize Din ile Gelenek Arasındaki Farkı mı Gösteriyor
Bir ölçüde evet.Bir toplum bir uygulamayı uzun yıllar yapabilir.
Atalarından devralabilir.
Onu kutsal kabul edebilir.
Fakat uzun süre yapılması o uygulamanın mutlaka Allah tarafından emredildiği anlamına gelmez.
Kur’an gelenekleri vahyin ve hakikatin ölçüsünde değerlendirmeyi ister.
“Atalarımız böyle yaptı.”
tek başına yeterli bir delil değildir.
Ayetin Günümüzdeki En Büyük Mesajı Nedir
Bugün de insan bazen dini sadece görünür işaretlere indirebilir.Nasıl göründüğüne,
hangi kelimeleri kullandığına,
hangi ibadetleri yaptığına
çok dikkat ederken insanlara nasıl davrandığını unutabilir.
Oysa Kur’an’ın sık sık sorduğu asıl sorulardan biri şudur:
Bu inanç seni nasıl bir insan yaptı?
Daha adil mi?
Daha merhametli mi?
Daha dürüst mü?
Daha güvenilir mi?
Ayetin En Derin Mesajlarından Biri Nedir
Belki de şudur:İbadetin en büyük tehlikelerinden biri, insanın ibadet ettiğini zannederken aslında sadece alışkanlığını tekrar ediyor olmasıdır.
Dudak hareket eder.
Beden hareket eder.
Ama kalp orada olmayabilir.
Kur’an insanı dış biçimin ötesine çağırır.
“Ne yaptığın” kadar:
“Neden yaptığın?”
ve:
“O ibadet seni neye dönüştürüyor?”
sorularını da sordurur.
Sonuç: Enfâl Suresi 35. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Enfâl Suresi 35. ayet Mekke müşriklerinin Kâbe çevresindeki ibadet anlayışını eleştirmektedir.Onların duaları ve ibadetleri, Kur’an’ın ifadesiyle ıslık çalmak ve el çırpmak gibi içi boşaltılmış hareketlere dönüşmüştü.
Fakat ayetin asıl meselesi bu hareketlerin kendisinden çok daha büyüktür.
Kur’an insana şu gerçeği hatırlatır:
Kutsal yerde bulunmak tek başına yeterli değildir.
Ritüel yapmak tek başına yeterli değildir.
Bir geleneği uzun yıllardır sürdürmek de tek başına yeterli değildir.
İbadetin Allah’a gerçek yöneliş,
samimiyet,
takva
ve ahlakla birleşmesi gerekir.
İnsan Kâbe’nin yanında olabilir ama Allah’tan uzak yaşayabilir.
İnsan dünyanın başka bir köşesinde olabilir ama kalbi Allah’a çok yakın olabilir.
Mesele yalnızca insanın nerede durduğu değildir.
Kalbinin hangi yöne baktığıdır.
Enfâl 35 bize belki de şu soruyu yöneltmektedir:
İbadetlerimizi gerçekten Allah’a yaklaşmak için mi yapıyoruz, yoksa zamanla neden yaptığımızı düşünmeden tekrarladığımız alışkanlıklara mı dönüştürdük?
