Enfâl Suresi 28. Ayette “Bilin ki Mallarınız ve Çocuklarınız Birer İmtihandır; Büyük Mükâfat ise Allah Katındadır” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Enfâl Suresi 28. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Bilin ki mallarınız ve çocuklarınız birer imtihandır. Büyük mükâfat ise Allah katındadır.”
Bu ayet bir önceki ayetteki emanet ve ihanet uyarısının hemen ardından gelir.
Bu sıralama son derece anlamlıdır.
Çünkü insanın emanete ihanet etmesine,
haksızlığa yönelmesine
veya yanlış bir tercih yapmasına en çok sebep olabilecek şeylerden biri mal ve aile sevgisidir.
Kur’an burada bu iki güçlü bağlılığı doğrudan imtihan olarak tanımlar.
Mal Neden Bir İmtihandır
Çünkü para insana birçok imkân verir.İnsan parayla iyilik de yapabilir.
Haksızlık da yapabilir.
Paylaşabilir.
Cimrileşebilir.
Helal yoldan kazanabilir.
Haram kazanca yönelebilir.
Dolayısıyla mal kendi başına kötü değildir.
Asıl soru insanın mal karşısındaki tavrıdır.
Çocuklar Neden İmtihan Olarak Anlatılıyor
Çünkü insan çocuklarını çok sever.Onları korumak ister.
Onların iyi yaşamasını ister.
Bu son derece doğal bir duygudur.
Fakat bazen insan çocuğu için yanlış olanı bile yapmaya başlayabilir.
Haksız kazanç elde edebilir.
Başkasının hakkına girebilir.
Adaletten taviz verebilir.
Kur’an bu nedenle sevginin bile insanı yanlış bir noktaya götürebileceğini hatırlatır.
“İmtihan” Demek Mal ve Çocukların Kötü Olduğu Anlamına mı Gelir
Hayır.Kur’an’ın birçok yerinde mal ve çocuk nimet olarak da anlatılır.
İmtihan kelimesi burada kötü anlamına gelmez.
İmtihan, insanın sahip olduğu şeylerle nasıl davranacağının ortaya çıkmasıdır.
Sağlık da imtihan olabilir.
Güç de imtihan olabilir.
Bilgi de imtihan olabilir.
Yoksulluk kadar zenginlik de insanı sınayabilir.
İnsan Neden En Çok Sevdiği Şeylerle Sınanır
Çünkü insanın gerçek öncelikleri en çok burada ortaya çıkar.Sevdiği bir şey ile doğru olan arasında seçim yapmak zorunda kaldığında karakteri görünür hâle gelir.
Malını mı koruyacak?
Adaleti mi?
Çocuğunun çıkarını mı düşünecek?
Başkasının hakkını mı?
İşte imtihanın zor tarafı budur.
Evlat Sevgisi Yanlış Bir Şey midir
Hayır.Evlat sevgisi insanın en doğal ve güçlü duygularından biridir.
Kur’an bu sevgiyi ortadan kaldırmak istemez.
Ama sevginin ölçüsüzleşmesine karşı uyarır.
Bir anne veya baba çocuğunu sevebilir.
Onun için çalışabilir.
Onun geleceğini düşünebilir.
Fakat bunu yaparken başkasının çocuğunun hakkını çiğnememelidir.
Adalet burada da korunmalıdır.
“Çocuğum İçin Yaptım” Her Şeyi Meşru Kılar mı
Hayır.İnsanın niyetinin iyi olması, kullandığı her yöntemi doğru hâle getirmez.
Bir kişi:
“Çocuğum daha iyi yaşasın.”
diye haksız kazanç sağlıyorsa, iyi bir amaç yanlış bir yöntemi meşrulaştırmaz.
Kur’an’ın ahlak anlayışında hem amaç hem yöntem önemlidir.
Aile sevgisi insanı dürüstlükten uzaklaştırmamalıdır.
Mal Sevgisi Ne Zaman Tehlikeli Hâle Gelir
Mal insanın elinde olduğu sürece bir araçtır.Ama insanın kalbini yönetmeye başladığında problem oluşur.
İnsan para kaybetmemek için yalan söylüyorsa...
Haksızlık yapıyorsa...
İnsanları küçümsüyorsa...
Ailesini ihmal ediyorsa...
İbadetlerini tamamen terk ediyorsa...
Mal artık sadece sahip olunan bir şey olmaktan çıkıp insanı yöneten bir güce dönüşebilir.
Zengin Olmak Dinen Kötü müdür
Hayır.Kur’an zenginliği kendi başına kötülemez.
Asıl mesele servetin nasıl kazanıldığı ve nasıl kullanıldığıdır.
Helal yoldan kazanılan,
hakları gözetilen,
paylaşmayı unutmayan
ve sahibini kibirlendirmeyen servet büyük bir nimet olabilir.
Problem zenginlik değil, servetin insan üzerindeki hâkimiyetidir.
Fakirlik Otomatik Olarak Manevi Üstünlük Sağlar mı
Hayır.Nasıl zengin olmak otomatik olarak kötü değilse, fakir olmak da otomatik olarak insanı üstün yapmaz.
Her iki durum da farklı biçimlerde imtihan olabilir.
Zengin insan paylaşmakla sınanabilir.
Yoksul insan sabırla sınanabilir.
Asıl ölçü insanın içinde bulunduğu durumda nasıl davrandığıdır.
“Büyük Mükâfat Allah Katındadır” Ne Demektir
Bu ifade insanın önceliklerini yeniden düzenler.Dünyadaki mal sınırlıdır.
Bir gün bırakılır.
Çocuklar büyür.
Hayat değişir.
İnsanın sahip olduğu hiçbir dünyevi şey sonsuza kadar yanında kalmaz.
Kur’an bu yüzden insanın bütün hayatını geçici kazançlara bağlamamasını ister.
Kalıcı karşılığın Allah katında olduğunu hatırlatır.
Ayet Dünyayı Önemsiz mi Görüyor
Hayır.Dünya hayatının sorumlulukları önemlidir.
Çalışmak gerekir.
Aileye bakmak gerekir.
Çocuk yetiştirmek gerekir.
Malı korumak gerekir.
Fakat bunların hiçbiri nihai amaç hâline getirilmemelidir.
Dünya araçtır.
İnsan burada yaptığı tercihlerle ahiretini de şekillendirir.
Enfâl 27 ile Enfâl 28 Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
Bir önceki ayette:“Emanetlerinize bile bile ihanet etmeyin.”
denilmişti.
Hemen ardından mal ve çocukların imtihan olduğu hatırlatılır.
Bu bağlantı oldukça güçlüdür.
İnsan bazen para için emanete ihanet edebilir.
Bazen ailesinin çıkarı için haksızlık yapabilir.
Kur’an sanki insana şöyle sorar:
Seni emanete ihanete götüren şey ne olabilir?
Malın mı?
Çocukların mı?
Çıkarın mı?
İşte bunların hepsi seni sınayan şeylerdir.
Aile İçin Çalışmak İbadet Sayılabilir mi
Helal yoldan çalışmak ve ailesinin ihtiyaçlarını karşılamak İslam ahlakında değerli bir sorumluluktur.Problem aile için çalışmak değildir.
Problem aileyi gerekçe göstererek haramı, haksızlığı veya başkasının hakkını meşrulaştırmaktır.
İnsan ailesini korurken ahlakını kaybetmemelidir.
Çünkü çocuklarına bırakabileceği en önemli miras yalnızca para değildir.
Karakter de mirastır.
Çocuklara Bırakılabilecek En Büyük Miras Nedir
Mal önemlidir.Eğitim önemlidir.
Güvenli bir hayat önemlidir.
Ama bunların yanında çocukların gördüğü ahlak da büyük bir mirastır.
Bir çocuk anne babasının:
dürüstlüğünü,
adaletini,
merhametini,
sözünde durmasını
ve insanların hakkına gösterdiği saygıyı görerek büyür.
Bazen bırakılan karakter, bırakılan servetten daha uzun yaşar.
İnsan Parasını Kaybetmekten Neden Bu Kadar Korkar
Çünkü para güvenlik duygusu verir.İnsan:
“Param varsa geleceğim güvende.”
diye düşünebilir.
Belirli ölçüde maddi güven elbette önemlidir.
Ama hiçbir servet insanın bütün geleceğini garanti edemez.
Sağlık değişebilir.
Ekonomi değişebilir.
Şartlar değişebilir.
Enfâl 28 insanın güvenini tamamen malına bağlamaması gerektiğini de düşündürür.
Ayetin Günümüz İnsanına En Büyük Mesajı Nedir
Bugün insan hayatının büyük bölümü daha fazla kazanmak üzerine kurulabiliyor.Daha iyi ev...
Daha pahalı araba...
Çocuk için daha iyi okul...
Daha fazla birikim...
Bunların hiçbiri kendi başına yanlış değildir.
Ama bir noktada insan şu soruyu sormalıdır:
Bütün bunları kazanırken ne kaybediyorum?
Sağlığımı mı?
Aileme ayıracağım zamanı mı?
Vicdanımı mı?
Dürüstlüğümü mü?
Enfâl 28 bu dengeyi hatırlatır.
Ayetin En Derin Mesajlarından Biri Nedir
Belki de şudur:Nimet ile imtihan bazen aynı şeydir.
İnsan:
“Allah bana mal verdi.”
diyebilir.
Doğrudur.
Ama o mal aynı zamanda:
“Bununla ne yapacaksın?”
sorusudur.
İnsan:
“Allah bana çocuk verdi.”
diyebilir.
Bu büyük bir nimettir.
Ama aynı zamanda:
“Onu nasıl yetiştireceksin?”
sorumluluğudur.
Allah’ın verdiği şey bazen hem nimet hem emanettir.
Sonuç: Enfâl Suresi 28. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Enfâl Suresi 28. ayet insanın en güçlü iki bağlılığını hatırlatır:Malı ve çocukları.
Kur’an bunların kötü olduğunu söylemez.
Tam tersine bunlar büyük nimetler olabilir.
Fakat aynı zamanda büyük birer imtihandır.
Mal seni cimrileştiriyor mu?
Yoksa paylaşmaya mı yöneltiyor?
Servetin seni kibirlendiriyor mu?
Yoksa şükrettiriyor mu?
Çocuğuna duyduğun sevgi seni adaletten uzaklaştırıyor mu?
Yoksa sana daha büyük bir sorumluluk bilinci mi kazandırıyor?
İmtihanın özü burada ortaya çıkar.
İnsan bazen Allah’a:
“Bana daha çok ver.”
diye dua eder.
Fakat verilen şeyin beraberinde getirdiği sorumluluğu unutabilir.
Kur’an ise nimetin arkasındaki soruyu gösterir:
Sana verilenle ne yaptın?
Enfâl 28 belki de bize şu soruyu yöneltmektedir:
Biz mallarımıza ve çocuklarımıza mı sahibiz, yoksa zamanla onlar mı bizim bütün kararlarımıza sahip olmaya başladı?
Çünkü insan sevdiği şeyi kaybetmekten korktuğunda, bazen kaybetmemesi gereken en önemli şeyi tehlikeye atabilir:
Vicdanını.
