Enfâl Suresi 21. Ayette “İşitmedikleri Hâlde ‘İşittik’ Diyenler Gibi Olmayın” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Enfâl Suresi 21. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“İşitmedikleri hâlde ‘İşittik’ diyenler gibi olmayın.”
Bu kısa ayet, bir önceki ayette verilen uyarının devamıdır.
Önce müminlere:
“Allah’a ve Resulüne itaat edin; işittiğiniz hâlde ondan yüz çevirmeyin.”
denilmişti.
Şimdi ise daha derin bir problem anlatılıyor:
Bir insanın duyduğu hâlde aslında hiç dinlememesi.
Yani kulak açık olabilir ama kalp kapalı olabilir.
“İşittik” Demek Neden Yeterli Değildir
Çünkü bir şeyi duymak ile onu gerçekten anlamak aynı şey değildir.İnsan bir söz işitebilir.
Kelimesini anlayabilir.
Hatta ezberleyebilir.
Ama hayatında hiçbir karşılığı olmayabilir.
Kur’an burada yüzeysel işitme ile gerçek işitme arasında ayrım yapmaktadır.
Gerçek işitme, duyulan sözün insanı düşündürmesi ve davranışına etki etmesidir.
İnsan Nasıl Duyduğu Hâlde İşitmemiş Olabilir
Günlük hayatta bunun birçok örneğini görürüz.Birisi bize defalarca aynı uyarıyı yapar.
Biz:
“Tamam, duydum.”
deriz.
Ama hiçbir şeyi değiştirmeyiz.
Aslında ses kulağımıza ulaşmıştır.
Fakat mesaj içimize ulaşmamıştır.
Kur’an’ın eleştirdiği durum tam olarak budur.
Ayette Kimler Eleştiriliyor
Ayet belirli bir tavrı eleştirmektedir:Hakikati duyduğu hâlde sanki hiç duymamış gibi davranmak.
Buradaki mesele yalnızca inanmayan insanlarla ilgili değildir.
Ayet müminlere:
“Siz de böyle olmayın.”
diye uyarıda bulunmaktadır.
Yani bu tehlike herkes için vardır.
İnsan kendisini inançlı gördüğü hâlde de duyduğu gerçeğe kulaklarını kapatabilir.
Gerçek İşitmek Ne Demektir
Gerçek işitmek üç aşamalı düşünülebilir:Önce sözü duyarsın.
Sonra ne anlama geldiğini düşünürsün.
Sonra kendine sorarsın:
“Bu söz benim hayatımda neyi değiştirmeli?”
İşte üçüncü aşama çoğu zaman en zorudur.
Çünkü bilgi insanın davranışına dokunduğu anda gerçek sınav başlar.
Kur’an’ı Çok Okumak Gerçekten Dinlediğimiz Anlamına Gelir mi
Her zaman değil.Bir insan Kur’an’ı çok okuyabilir.
Ayetleri ezbere bilebilir.
Fakat sürekli haksızlık yapıyorsa,
insanların hakkını yiyorsa,
yalana devam ediyorsa,
kibirleniyorsa,
okuduğu söz ile yaşadığı hayat arasında bir mesafe oluşabilir.
Kur’an insanı tam da bu mesafeyi azaltmaya çağırır.
Bilmek ile Yaşamak Arasında Neden Bu Kadar Büyük Fark Vardır
Çünkü bilmek zihinsel bir iştir.Yaşamak ise karakter ister.
Bir insan öfkenin zararını bilir ama yine de öfkelenir.
Yalanın yanlış olduğunu bilir ama çıkarı için yalan söyleyebilir.
İsrafın kötü olduğunu bilir ama israf edebilir.
Demek ki bilgi tek başına insanı değiştirmeye yetmez.
Bilginin iradeyle birleşmesi gerekir.
“Duydum” Demek Bazen Kaçış Olabilir mi
Evet.İnsan bazen karşısındaki kişi konuşmayı bıraksın diye:
“Tamam, duydum.”
der.
Ama aslında anlamaya niyeti yoktur.
Bu, iletişimde çok sık görülen bir durumdur.
İnsan eşini,
çocuğunu,
arkadaşını
veya kendisini uyaran birini gerçekten dinlemeyebilir.
Kur’an’daki bu kısa ifade günlük ilişkiler için bile son derece güçlü bir ders taşır.
Allah’ın Sözünü Dinlemek Ne Anlama Gelir
Allah’ın sözünü dinlemek sadece tilaveti işitmek değildir.Ayetin anlamını düşünmek,
kendi hayatıyla karşılaştırmak
ve gerektiğinde kendisini değiştirmeye açık olmak gerekir.
İnsan Kur’an’dan sadece kendisini doğrulayan cümleleri seçerse gerçek anlamda dinlemiyor olabilir.
Bazen ayet bizi rahatlatır.
Bazen ise bizi rahatsız eder.
İşte asıl sınav ikinci durumda ortaya çıkar.
İnsan Neden Rahatsız Eden Gerçekleri Duymak İstemez
Çünkü bazı gerçekler insanın kendisiyle ilgili hoşuna gitmeyen şeyleri gösterir.Belki haksızdır.
Belki kibirlidir.
Belki birine zarar vermiştir.
Belki yıllardır sürdürdüğü bir davranış yanlıştır.
Bunu kabul etmek kolay değildir.
Bu nedenle insan bazen gerçeği reddetmek yerine sadece “duymamış gibi” davranmayı seçer.
Ayet İkiyüzlülükle İlgili Bir Uyarı da Taşır mı
Geniş anlamda evet.İnsan dışarıdan:
“Dinliyorum.”
diyebilir.
Ama iç dünyasında hiçbir şekilde kabul etmeyebilir.
Söz ile iç tutum arasındaki bu ayrılık samimiyet problemini ortaya çıkarır.
Kur’an insanın sadece ne söylediğine değil, söylediği şeyin iç dünyasında bir karşılığı olup olmadığına da dikkat çeker.
Gerçek Dinlemek İçin Ne Yapmalıyız
Öncelikle cevap vermek için değil, anlamak için dinlemek gerekir.Bir ayeti okurken:
“Bu başkalarına ne söylüyor?”
sorusundan önce:
“Bu bana ne söylüyor?”
diye düşünmek faydalıdır.
İnsan sürekli başkalarının hatalarını ayetlerle ölçüp kendi hayatını hiç sorgulamıyorsa dinlemenin önemli bir kısmını kaçırabilir.
Bu Ayet İnsan İlişkilerine Nasıl Uygulanabilir
Bir eş:“Beni dinlemiyorsun.”
diyebilir.
Bir çocuk aynı şeyi defalarca anlatabilir.
Bir arkadaş:
“Bu davranışın beni kırıyor.”
diyebilir.
Biz kelimeleri duyarız ama davranışımız değişmez.
Bu durumda teknik olarak dinlemiş olabiliriz.
Ama karşı tarafın ne anlatmak istediğini gerçekten işitmemiş olabiliriz.
Enfâl 21 bu açıdan insan ilişkilerine de güçlü bir ayna tutar.
Dinlemek Neden Ahlaki Bir Davranıştır
Çünkü gerçekten dinlemek karşımızdaki kişiye değer verdiğimizi gösterir.İnsan sadece konuşarak değil, dinleyerek de saygı gösterir.
Aynı şey vahiy karşısında da geçerlidir.
Allah’ın sözünü önemsemek, o sözün bizi sorgulamasına izin vermeyi de gerektirir.
Bu yüzden dinlemek pasif değil, son derece aktif bir davranıştır.
Enfâl 20 ile Enfâl 21 Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
Önceki ayette:“İşittiğiniz hâlde yüz çevirmeyin.”
denilmişti.
Bu ayette ise:
“İşitmedikleri hâlde ‘işittik’ diyenler gibi olmayın.”
buyrulmaktadır.
İki ayet birlikte okunduğunda çok güçlü bir mesaj ortaya çıkar:
Sadece duymuş olmakla yetinmeyin.
Duyduğunuz şeye cevap verin.
Hakikatle karşılaştığınızda onu hayatınızdan uzaklaştırmayın.
İman ile Dinlemek Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır
İman, insanın kendisini tamamen kapatması değildir.Tam tersine sürekli öğrenmeye ve kendisini düzeltmeye açık olmasıdır.
İnsan:
“Ben artık her şeyi biliyorum.”
dediği anda gelişimi durabilir.
Kur’an ise insana sürekli hatırlatır.
Çünkü insan unutabilir.
Yanılabilir.
Zayıflayabilir.
Bu nedenle müminin dinlemeye devam etmesi gerekir.
Ayetin Bugünkü Bilgi Çağına Mesajı Nedir
Bugün insanlar tarihte hiç olmadığı kadar çok şey duyuyor.Videolar...
Podcastler...
Konuşmalar...
Haberler...
Sosyal medya...
Binlerce bilgi her gün insanın önünden geçiyor.
Ama çok şey duymak, çok şey anlamak anlamına gelmiyor.
Hatta bazen bilgi arttıkça gerçek dinleme azalabiliyor.
Enfâl 21 bugün bize çok önemli bir soru yöneltiyor:
Gerçekten dinliyor muyuz, yoksa sadece sürekli bir şeyler mi duyuyoruz?
Ayetin En Derin Mesajlarından Biri Nedir
Belki de şudur:İnsan kulağını kapatmadan da hakikate kapalı olabilir.
Çünkü gerçek sağırlık bazen fiziksel değildir.
İnsan duyduğu hâlde değişmek istemiyorsa,
anladığı hâlde kabul etmiyorsa,
doğruyu bildiği hâlde çıkarını tercih ediyorsa,
mesaj ona ulaşmış fakat hayatına girememiş olabilir.
Kur’an’ın eleştirdiği işitmeme hâli budur.
Sonuç: Enfâl Suresi 21. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Enfâl Suresi 21. ayet çok kısa olmasına rağmen insanın hakikat karşısındaki tavrına dair son derece güçlü bir uyarı taşır:“İşittik” demek yeterli değildir.
İnsan gerçekten işitmelidir.
Gerçek işitmek ise sadece sesin kulağa ulaşması değildir.
Anlamak,
düşünmek,
kendini sorgulamak
ve gerektiğinde davranışını değiştirmektir.
Ayet müminlere başkalarının hatasını göstermekten önce kendi iç dünyalarını sorgulatır.
Allah’ın sözünü kaç defa duyduk?
Kaç defa okuduk?
Kaç defa:
“Ne güzel ayet.”
dedik?
Asıl soru ise şudur:
Bu ayetlerden kaç tanesi bizi gerçekten değiştirdi?
Enfâl 21’in mesajı tam da burada yoğunlaşır.
İnsan hakikati çok iyi tanıyabilir ama ona hayatında yer vermiyorsa sadece kulağıyla dinlemiş olabilir.
Kalbiyle dinleyen insan ise duyduğu sözden sonra aynı insan olarak kalmamaya çalışır.
