Enfâl Suresi 66. Ayette “Şimdi Allah Yükünüzü Hafifletti ve Sizde Bir Zayıflık Olduğunu Bildi. Sizden Sabırlı Yüz Kişi Olursa İki Yüz Kişiye Galip Gelir” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Enfâl Suresi 66. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Şimdi Allah yükünüzü hafifletti ve sizde bir zayıflık bulunduğunu bildi. O hâlde sizden sabırlı yüz kişi bulunursa iki yüz kişiye galip gelir; sizden bin kişi bulunursa Allah’ın izniyle iki bin kişiye galip gelir. Allah sabredenlerle beraberdir.”
Bu ayet bir önceki ayetin hemen devamıdır.
Enfâl 65’te sabırlı müminlerin kendilerinden on kat fazla kuvvete karşı direnebilmesinden söz edilmişti.
Şimdi ise Allah müminlerin mevcut şartlarını dikkate alarak yükü hafifletmektedir.
Böylece yaklaşık olarak bire iki oranı zikredilmektedir.
“Şimdi Allah Yükünüzü Hafifletti” Ne Demektir
Bu ifade son derece dikkat çekicidir.Allah müminlerin taşıdığı ağır sorumluluğu azaltmaktadır.
Bir önceki ayette çok yüksek bir direnç standardı ortaya konulmuşken burada insanların fiilî güçleri ve dayanıklılıkları dikkate alınmaktadır.
Kur’an böylece sorumluluğu insan gerçekliğinden koparmamaktadır.
İnsan güçlü olabilir.
Ama insan aynı zamanda yorulur.
Korkar.
Zayıflar.
Ve bazen taşıyabileceğinden daha ağır bir yükün altında zorlanır.
Enfâl 65’teki 1’e 10 Oranı Neden 1’e 2’ye Düştü
Bir önceki ayette:yirmi sabırlı mümine karşı iki yüz,
yüz sabırlı mümine karşı bin
ifadesi vardı.
Bu ayette ise:
yüz mümine karşı iki yüz,
bin mümine karşı iki bin
oranı verilmektedir.
Klasik tefsirlerde bu, önceki ağır yükümlülüğün Allah tarafından hafifletilmesi şeklinde açıklanmıştır.
Yani müminlerin içinde bulunduğu durum dikkate alınmış ve onlardan beklenen direnç seviyesi kolaylaştırılmıştır.
Bu Değişiklik Allah’ın Önceden Bilmediği Bir Şeyi Sonradan Öğrendiği Anlamına mı Gelir
Hayır.Kur’an’a göre Allah’ın bilgisi sonradan oluşmaz.
“Allah sizde bir zayıflık bulunduğunu bildi.”
ifadesi Allah’ın insanın durumunu bilerek ona uygun bir hüküm vermesini anlatmaktadır.
Mesele Allah’ın yeni bilgi edinmesi değil, insanlara yönelik hükmün onların gerçek kapasitelerine göre hafifletilmesidir.
Allah insanın yaratılışını zaten bilir.
“Sizde Bir Zayıflık Olduğunu Bildi” İfadesi Müminleri Aşağılıyor mu
Hayır.Bu ifade insan gerçekliğini kabul etmektedir.
Zayıflık insan olmanın bir parçasıdır.
İnsan:
yorulabilir,
korkabilir,
morali bozulabilir,
bedenen güçsüzleşebilir.
Bunları kabul etmek insanı değersiz yapmaz.
Aksine insanın sınırlarını bilmek gerçekçi bir sorumluluk anlayışının temelidir.
Allah Neden İnsanların Zayıflığını Dikkate Alıyor
Çünkü Kur’an’ın temel ilkelerinden biri insanın gücünün üzerinde bir sorumluluğa zorlanmamasıdır.Dini sorumluluk insan doğasını yok saymaz.
Hastalıkta bazı kolaylıklar vardır.
Yolculukta bazı kolaylıklar vardır.
Zorunluluk hâllerinde farklı hükümler bulunabilir.
Enfâl 66’da da savaş gibi son derece ağır bir durumda insanların kapasitesinin dikkate alındığını görüyoruz.
Bu Ayet İslam’da Kolaylaştırma İlkesine Örnek midir
Evet.Burada çok açık biçimde:
“Allah yükünüzü hafifletti.”
denilmektedir.
Bu, dinin insanın zayıflığını tamamen yok saymadığını gösterir.
Kolaylaştırmak sorumluluğu ortadan kaldırmak değildir.
Ama sorumluluğun uygulanabilir olmasını sağlamaktır.
İnsanlardan insanüstü olmaları beklenmez.
Yüz Kişinin İki Yüz Kişiye Galip Gelmesi Kesin Bir Matematik Formülü müdür
Hayır.Ayet yine mekanik bir savaş garantisi olarak anlaşılmamalıdır.
Bir savaşın sonucu:
askerî hazırlık,
silah,
arazi,
komuta,
lojistik,
moral,
bilgi
ve başka birçok etkene bağlıdır.
Ayetin temel amacı müminlerin kendilerinden daha kalabalık bir güç karşısında hemen çözülmemelerini sağlamaktır.
“Sabırlı Yüz Kişi” İfadesinde Sabır Neden Yine Var
Çünkü oran değişse bile temel nitelik değişmemektedir.Sabır hâlâ merkezde bulunmaktadır.
Savaş şartlarında sabır:
yerini korumak,
paniğe kapılmamak,
disiplini kaybetmemek,
arkadaşlarını terk etmemek
ve zorluk karşısında dayanmak
anlamları taşır.
Sayı önemlidir.
Ama karakter ve dayanıklılık da önemlidir.
“Allah’ın İzniyle” İfadesi Neden Kullanılıyor
Ayet:“Bin kişi iki bin kişiye Allah’ın izniyle galip gelir.”
demektedir.
Bu ifade sonucun tamamen insanın kontrolünde olmadığını hatırlatır.
Hazırlık yapılır.
Strateji kurulur.
Cesaret gösterilir.
Ama bütün sebepler kullanıldıktan sonra bile sonuç kesin biçimde insanın elinde değildir.
Bu yüzden zafer sadece insanın kendi gücüne mal edilmez.
“Allah’ın İzni” İnsan Çabasını Gereksiz mi Kılar
Hayır.Tam tersine Enfâl Suresi boyunca insanın yapması gerekenler ayrıntılı biçimde anlatılmıştır.
Hazırlık yapılır.
Kuvvet oluşturulur.
Caydırıcılık sağlanır.
Antlaşmalar yönetilir.
Sabır gösterilir.
Allah’a güvenilir.
Yani ilahi yardım insan çabasının alternatifi değildir.
İnsan elinden geleni yapar.
Sonucun mutlak hâkimi Allah’tır.
Allah İnsanlara Kapasitelerinin Üzerinde Yük Vermez mi
Kur’an’ın genel öğretisinde insanın gücü ve kapasitesi dikkate alınır.Enfâl 66 bunun savaş bağlamındaki dikkat çekici örneklerinden biridir.
Bir önceki ağır oran hafifletilmektedir.
Bu bize şu önemli ilkeyi düşündürür:
Dini sorumluluk gerçek insanı muhatap alır.
Hayali, hiç yorulmayan, hiç korkmayan, hiç zayıflamayan bir insanı değil.
Zayıflığını Kabul Etmek Başarısızlık mıdır
Hayır.Bazen insanın yaptığı en büyük hata sınırlarını kabul etmemesidir.
Kendisini olduğundan güçlü görür.
Yardım istemez.
Dinlenmez.
Hazırlık eksikliğini kabul etmez.
Sonra daha büyük bir çöküş yaşar.
Zayıflığını bilmek teslimiyet değil, doğru strateji kurabilmenin başlangıcıdır.
İnsan ancak nerede zorlandığını biliyorsa kendisini geliştirebilir.
Bu Ayet Liderlere Nasıl Bir Ders Veriyor
Liderler insanlardan sınırsız fedakârlık bekleyemez.Bir toplumun veya ekibin:
kapasitesini,
yorgunluğunu,
imkânlarını
ve psikolojik durumunu
dikkate almak gerekir.
İnsanları sürekli:
“Daha fazlasını yapmalısınız.”
diye zorlamak her zaman doğru değildir.
Bazen iyi liderlik yükü artırmak değil, yükü doğru seviyeye indirmektir.
Kolaylaştırmak İnsanları Tembelleştirmek Anlamına Gelir mi
Hayır.Ayet yükü hafifletirken sorumluluğu tamamen kaldırmıyor.
Müminlerin yine:
sabretmesi,
mücadele etmesi,
hazırlıklı olması
ve gerektiğinde kendisinden daha kalabalık düşmana karşı direnmesi
beklenmektedir.
Yani kolaylaştırma ile sorumsuzluk aynı şey değildir.
Yük azaltılmıştır.
Görev ortadan kaldırılmamıştır.
Enfâl 65 ile Enfâl 66 Birlikte Nasıl Anlaşılmalıdır
Enfâl 65 yüksek bir sabır ve dayanıklılık standardı ortaya koyuyordu.Enfâl 66 ise insanın fiilî kapasitesini dikkate alarak bu yükü hafifletmektedir.
İki ayeti birlikte okuduğumuzda çok anlamlı bir denge görülür:
İnsan kendisini küçümsememeli.
Ama gücünü de abartmamalı.
Cesur olmalı.
Ama gerçekçi olmalı.
Zorluk karşısında direnebilmeli.
Ama insan olduğunu da unutmamalı.
“Allah Sabredenlerle Beraberdir” Ne Anlama Gelir
Ayetin sonunda yeniden sabır vurgusu yapılır.Allah’ın sabredenlerle beraber olması, onların:
yardımından,
desteğinden,
rahmetinden
ve gözetiminden
mahrum bırakılmayacaklarını ifade eden güçlü bir manevi mesajdır.
Sabır burada sadece acıya sessizce katlanmak değildir.
Doğru yerde kararlılıkla durabilmektir.
Ayetin Bugünkü İnsana En Güçlü Mesajı Nedir
Modern insan bazen kendisinden sürekli maksimum performans bekliyor.Daha fazla çalış.
Daha fazla kazan.
Daha güçlü ol.
Hiç yorulma.
Hiç düşme.
Hiç zayıflama.
Ama insan makine değildir.
Enfâl 66 bize zayıflığın varlığını kabul eden çok önemli bir yaklaşım gösterir.
Bazen yükü azaltmak gerekir.
Bazen yardım istemek gerekir.
Bazen dinlenmek gerekir.
Bazen hedefi ulaşılabilir hâle getirmek gerekir.
Bu vazgeçmek değildir.
Devam edebilmek için doğru ölçüyü bulmaktır.
Sonuç: Enfâl Suresi 66. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Enfâl Suresi 66. ayet bir önceki ayetteki ağır savaş sorumluluğunun hafifletildiğini bildirmektedir.Allah:
“Şimdi yükünüzü hafifletti.”
buyurmaktadır.
Ve bunun gerekçesi olarak insanların içinde bir zayıflık bulunduğunu belirtmektedir.
Bu ifade Kur’an’ın insan doğasına ne kadar gerçekçi baktığını gösterir.
İnsan her zaman aynı güçte değildir.
İmanlı insan da yorulur.
İmanlı insan da korkabilir.
İmanlı insan da zorlanabilir.
Mesele hiç zayıflamamak değildir.
Zayıflık içinde bile sabrı, hazırlığı ve sorumluluğu koruyabilmektir.
Bir önceki ayetteki bire on oranı burada bire iki seviyesine hafifletilir.
Klasik yorumlarda bu durum önceki ağır yükümlülüğün kolaylaştırılması olarak değerlendirilmiştir.
Fakat ayetin sonunda yine aynı kelime karşımıza çıkar:
Sabır.
Çünkü şartlar kolaylaştırılabilir.
Yük azaltılabilir.
Ama dayanıklılığın önemi ortadan kalkmaz.
Ayet ayrıca başarıyı yalnızca insan gücüne bağlamaz:
“Allah’ın izniyle…”
der.
Yani insan:
hazırlanır,
çalışır,
direnir,
elinden geleni yapar,
ama sonucu kendi kudretinin mutlak başarısı olarak görmez.
Enfâl 66'nın bugünkü insan için de çok derin bir mesajı vardır:
Kendinden sürekli imkânsızı istemek güç değildir.
Bazen sınırını bilmek de güçtür.
Yükünü gerektiğinde azaltmak da hikmettir.
Önemli olan yük hafiflediğinde tamamen vazgeçmek değil, taşıyabileceğin yükle istikrarlı biçimde yoluna devam etmektir.
Enfâl 66 bize belki de şu soruyu yöneltmektedir:
Kendimizin ve başkalarının zayıflığını gördüğümüzde bunu küçümsemek için mi kullanıyoruz, yoksa insanın gerçek kapasitesini dikkate alarak daha adil ve sürdürülebilir bir yol mu kuruyoruz?
