Abese Suresi 26. Ayette “Sonra Toprağı Gereği Gibi Yardık” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Bir Tohumun Toprağı Yararak Hayata Çıkması Nasıl Gerçekleşir 
Abese Suresi 26. Ayet Ne Söyler
Abese Suresi’nin 26. ayetinde:
“Sümme şekakne’l-arda şakkâ.”
buyrulur.
Bu ifade genel olarak:
“Sonra toprağı gereği gibi yardık.”
veya:
“Sonra yeryüzünü yarıp açtık.”
şeklinde tercüme edilir.
Bir önceki ayette:
“Biz suyu bol bol döktük.”
denilmişti.
Şimdi yağmurdan sonraki aşama anlatılır:
Toprak açılır ve bitkisel hayat ortaya çıkar.
“Şekaknâ” Kelimesi Ne Anlama Gelir
“Şekaknâ”:
yardık, açtık, ikiye ayırdık
anlamlarını taşır.
Burada toprağın:
bitkilerin çıkmasına imkân verecek biçimde açılması
anlatılır.
Toprak dışarıdan sert ve hareketsiz görünebilir.
Fakat altında:
tohumların filizlenmesi, köklerin ilerlemesi ve yeni yaşamın yüzeye çıkması
gibi sürekli süreçler gerçekleşir.
Ayetin Sonundaki “Şakkâ” Neden Tekrar Edilmiştir
“Şakkâ” kelimesi:
yarma işlemini güçlü biçimde vurgular.
Arapçada fiilin ardından aynı kökten gelen böyle bir kullanım:
eylemin yoğunluğunu ve kesinliğini
artırabilir.
Bu nedenle ifade yalnızca:
“Toprak açıldı.”
değil,
“Toprağı gerçekten yarıp açtık.”
gibi güçlü bir vurgu taşır.
Toprak Gerçekten Nasıl Yarılır
Bitkiler büyürken filizleri toprağın içinden yüzeye doğru ilerler.
Tohum çimlendiğinde önce:
kök sistemi
gelişmeye başlar.
Ardından sürgün:
yukarı yönelir.
Gelişen bitki dokuları toprak parçacıkları arasındaki boşluklardan ilerleyerek yüzeye çıkar.
Böylece dışarıdan bakıldığında:
toprak yarılmış ve içerisinden bitki çıkmış
gibi görünür.
Bir Tohum Çimlenmeye Nasıl Başlar
Uygun koşullarda tohum:
su emer.
Bu sürece biyolojide imbibisyon denir.
Su alındığında tohumu oluşturan hücrelerde metabolik faaliyetler hızlanır.
Enzimler aktifleşir.
Tohumda depolanmış besinler gelişen embriyo tarafından kullanılmaya başlanır.
Sonra:
ilk kökçük dışarı çıkar.
Böylece yeni bitkinin gelişimi başlar.
Tohumun İlk Çıkardığı Yapı Neden Kök Olur
Kökün ilk görevlerinden biri:
bitkiyi toprağa bağlamak ve su ile minerallere ulaşmaktır.
Tohumun içerisindeki embriyodan çıkan ilk kökçük:
radikula
olarak adlandırılır.
Kök aşağıya doğru gelişirken sürgün sistemi:
ışığa ulaşmak üzere yukarı doğru
ilerler.
Bu düzen bitkinin yaşamını sürdürebilmesi için son derece önemlidir.
Tohum Yukarının Neresi Olduğunu Nasıl “Bilir”
Tohum bilinçli biçimde yön seçmez.
Bitkiler çevresel uyaranlara biyolojik mekanizmalarla tepki verir.
Kökler çoğunlukla yerçekimi yönünde büyüme eğilimindedir.
Sürgünler ise genellikle:
yerçekiminin ters yönünde ve ışığa doğru
gelişir.
Bu olaylar:
gravitropizma ve fototropizma
gibi biyolojik mekanizmalarla açıklanır.
Yani burada bilinçli bir karar değil:
hücresel ve hormonal düzenleme
vardır.
Küçücük Bir Filiz Sert Toprağın İçinden Nasıl Çıkabilir
Filiz ilk bakışta son derece narin görünür.
Fakat bitki hücreleri büyüdükçe:
hücre içi basınç ve hücresel uzama
oluşur.
Aynı zamanda toprak tamamen yekpare bir blok değildir.
İçinde:
hava boşlukları,
su kanalları,
organik maddeler
ve farklı büyüklükte parçacıklar bulunur.
Filiz bu yapının içerisinden ilerleyerek:
yüzeye ulaşabilir.
Yağmur Toprağın Yarılmasını Nasıl Kolaylaştırır
Su yalnızca tohumu uyandırmaz.
Toprağın fiziksel özelliklerini de etkiler.
Nemlenen toprak:
tohumun su almasını
kolaylaştırır.
Aynı zamanda bitki köklerinin ihtiyaç duyduğu suyu sağlar.
Bu nedenle 25 ve 26. ayetlerin sıralaması dikkat çekicidir:
Önce:
su.
Sonra:
toprağın açılması.
Ardından da:
bitkilerin çıkması.
Her Tohum Yağmur Yağdığında Çimlenir Mi
Hayır.
Çimlenme için yalnızca su yeterli değildir.
Tohum türüne göre:
uygun sıcaklık,
oksijen,
bazen ışık şartları
ve tohumun gelişmeye hazır olması
gerekebilir.
Bazı tohumlar uzun süre:
uyku hâlinde
kalabilir.
Uygun koşullar ortaya çıktığında çimlenme başlayabilir.
Bu nedenle doğadaki süreç:
tek faktörlü değil, birçok şartın birlikte çalıştığı bir sistemdir.
Toprak Sadece Tohumun Tutunduğu Bir Zemin Midir
Hayır.
Toprak son derece karmaşık bir yaşam ortamıdır.
İçerisinde:
mineraller,
organik maddeler,
su,
hava,
bakteriler,
mantarlar
ve çok sayıda başka canlı bulunabilir.
Bitki kökleri bu ortamdan:
su ve mineral maddeleri
alır.
Dolayısıyla toprak:
pasif bir zemin değil, büyük bir ekolojik sistemin parçasıdır.
Topraktaki Mikroorganizmalar Bitkiler İçin Neden Önemlidir
Toprakta yaşayan mikroorganizmalar:
organik maddelerin parçalanmasına ve besin döngülerine
katkıda bulunabilir.
Bazı mantarlar bitki kökleriyle:
mikoriza
adı verilen ilişkiler kurar.
Bazı bakteriler de özellikle azot döngüsünde önemli roller üstlenir.
Bu nedenle bir avuç toprak:
gözle görünmeyen son derece yoğun bir biyolojik dünyanın
parçası olabilir.
Kur’an Bu Ayetle Botanik Bilimi Mi Öğretiyor
Hayır.
Ayet:
hücre bölünmesini,
bitki hormonlarını,
DNA’yı,
fotosentezin kimyasal denklemlerini
anlatmaz.
Dolayısıyla ayeti:
modern botanik kitabı gibi sunmak
doğru değildir.
Kur’an’ın amacı:
insanın yiyeceğinin meydana geliş sürecini düşündürmek ve şükür bilinci oluşturmak
olarak anlaşılabilir.
Bilim ise aynı olayın:
nasıl gerçekleştiğini ayrıntılı biçimde açıklar.
Tohumun Topraktan Çıkması Neden Dirilişle İlişkilendirilir
Kur’an’ın başka bölümlerinde yağmurdan sonra ölü görünen toprağın canlanması:
ölümden sonra diriliş için benzetme
olarak kullanılır.
Kurumuş bir arazi yağmur alır.
Bir süre sonra:
yeşillikler ortaya çıkar.
İnsan açısından bu görüntü:
ölü gibi görünen bir ortamdan:
yeniden yaşamın ortaya çıkması
fikrini düşündürür.
Ancak bitkinin biyolojik çimlenmesiyle insanın ahirette diriltilmesi aynı mekanizma değildir.
Biri doğal biyolojik süreçtir.
Diğeri:
Kur’an’ın metafizik diriliş iddiasıdır.
Toprak İnsan Hayatında Neden Bu Kadar Temel Bir Yere Sahiptir
İnsan modern şehirlerde topraktan uzak yaşayabilir.
Fakat yediğimiz:
ekmek,
pirinç,
sebze,
meyve
ve hayvanların beslendiği birçok ürün
toprakla doğrudan veya dolaylı ilişkilidir.
Bu nedenle insan:
topraktan uzak görünse bile toprağa bağımlılığını kaybetmez.
Sofradaki birçok ürünün hikâyesi:
toprakta başlar.
Toprağı Korumak Neden Ahlâkî Bir Sorumluluk Olarak Düşünülebilir
Verimli toprak:
sınırsız bir kaynak değildir.
Erozyon,
aşırı kullanım,
kirlenme,
yanlış tarım uygulamaları
toprak kalitesini azaltabilir.
Bir toprağın verimli tabakasının oluşması çok uzun süreler gerektirebilir.
Bu yüzden gıda üreten toprağı korumak:
yalnızca ekonomik değil, gelecek nesiller açısından da ahlâkî bir sorumluluk
olarak görülebilir.
Ayetin Psikolojik Mesajı Nedir
İnsan sonucu görür fakat:
oluşum sürecini unutabilir.
Meyveyi görür.
Ama tohumu unutabilir.
Başarıyı görür.
Ama yıllarca süren emeği unutabilir.
Bir insanın bugünkü hâline bakar.
Ama hangi karanlık dönemlerden geçerek oraya ulaştığını bilmeyebilir.
Bu nedenle toprağı yaran tohum:
sabır ve görünmeyen gelişim
için de güçlü bir metafor oluşturabilir.
Bazen hayatın en büyük gelişmeleri:
henüz yüzeyde hiçbir şey görünmezken
başlamıştır.
24, 25 Ve 26. Ayetler Birlikte Ne Söylüyor
- ayette:
“İnsan yediğine bir baksın.”
denilir.
- ayette:
“Biz suyu bol bol döktük.”
buyrulur.
- ayette:
“Sonra toprağı gereği gibi yardık.”
denir.
Böylece insanın tabağındaki yiyeceğin hikâyesi geriye doğru açılır:
Yiyecek → Yağmur → Toprak → Bitki.
Bir sonraki ayette artık bu süreçten çıkan ürünler anlatılacaktır:
“Orada taneler bitirdik.”
Sonuç: Bir Tohumun Toprağı Yararak Hayata Çıkması Bize Ne Anlatır
Abese Suresi 26. ayette:
“Sümme şekakne’l-arda şakkâ.”
buyrulur:
“Sonra toprağı gereği gibi yardık.”
İnsan bir tarlaya baktığında gördüğü yeşilliğin:
bir zamanlar toprağın altında görünmeyen tohumlardan
başladığını kolayca unutabilir.
Tohum toprağın altında sessizdir.
Ama sessizlik:
hiçbir şey olmadığı
anlamına gelmez.
Su gelir.
Tohum suyu emer.
Metabolizma hızlanır.
Kök çıkar.
Sürgün yükselir.
Toprak aşılır.
Ve bir süre önce görünmeyen yaşam:
yeryüzünde görünür hâle gelir.
Bu süreç Kur’an’ın ayetinde birkaç kelimeyle anlatılırken modern biyoloji bize mekanizmanın son derece karmaşık olduğunu gösterir.
İkisini birbirine karıştırmadan birlikte düşündüğümüzde güçlü bir gerçek ortaya çıkar:
Sofradaki hayatın büyük bölümü, toprağın altında başlayan görünmez süreçlere dayanır.
Belki bu ayetin insan hayatına uzanan sembolik dersi de budur:
Her gelişim hemen görünmez.
Her başlangıç büyük görünmez.
Bir tohum bazen uzun süre toprağın altında kalır.
Ama uygun şartlar geldiğinde:
karanlığın içinden yönünü bulup ışığa çıkar.
İnsan da bazen hayatında aynı soruyla karşılaşabilir:
Şu anda hiçbir şey değişmiyor sanırken, görünmeyen yerde hangi yeni başlangıç hazırlanıyor olabilir?
