Yûsuf Suresi 46. Ayette “Yûsuf! Ey Sıddîk! Yedi Semiz İneği Yedi Zayıf İneğin Yemesi ve Yedi Yeşil Başakla Diğer Kuru Başaklar Hakkında Bize Açıklama Yap” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Yûsuf Suresi 46. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin genel anlamı şöyledir: “Yûsuf! Ey sıddîk! Yedi semiz ineği yedi zayıf ineğin yemesi, yedi yeşil başak ve diğer kuru başaklar hakkında bize açıklama yap. Umulur ki insanlara dönerim de onlar da öğrenirler.” Ayetin Arapçası ise “Yûsufu eyyuhe’s-sıddîku eftinâ fî seb‘i bakarâtin simânin ye’kuluhunne seb‘un icâfun ve seb‘i sunbulâtin hudrin ve uharâ yâbisâtin leallî erciu ile’n-nâsi leallehum ya‘lemûn.” şeklindedir.Zindandan kurtulan kişi şimdi Yûsuf’a hükümdarın rüyasını taşımaktadır. Dikkat çekici olan, ona yalnız adıyla seslenmemesi ve “es-Sıddîk”, yani doğruluğu son derece güçlü ve güvenilir kişi olarak hitap etmesidir.
Bu hitap, Yûsuf’un yıllar önce zindanda bıraktığı ahlaki izlenimin hâlâ devam ettiğini gösterir. İnsanlar bazen sözümüzü unutabilir; fakat tutarlı karakterimiz onların hafızasında daha uzun yaşayabilir.
“Ey Sıddîk!” Ne Anlama Gelir
“Sıddîk” kelimesi, doğruluğu çok güçlü olan, sözüne güvenilen, hakikate sadık ve dürüst kişi anlam alanına sahiptir. Arapçadaki yapı, sıradan “doğru söyleyen” ifadesinden daha yoğun bir doğruluk niteliği taşır.Adam Yûsuf’a bu şekilde hitap ederek, onun yıllar önce kendi rüyasını doğru yorumlamasını ve zindandaki güvenilir karakterini hatırladığını gösterir. Bu nedenle “sıddîk” burada yalnız teorik bir övgü değil, geçmiş deneyimle desteklenen bir güven ifadesidir.
Ancak bu kelimeyi “Yûsuf her konuda bağımsız biçimde her şeyi biliyor” anlamına çevirmek doğru değildir. Sıddîklık doğruluk ve güvenilirliktir; mutlak gayb bilgisi veya ilahlık değildir.
Gerçek İtibar Nasıl Oluşur
Yûsuf kendisine “Bana sıddîk deyin” diye bir unvan vermemiştir. Onu yıllar önce tanımış olan kişi, kendi gözlemi ve yaşadığı tecrübe sonucunda bu ifadeyi kullanmaktadır.Bu bize itibarın önemli bir yönünü öğretir: Gerçek güven çoğu zaman kişinin kendisi hakkında söylediklerinden değil, zaman içinde doğrulanan davranışlarından doğar. Yûsuf’un daha önce verdiği rüya yorumu gerçekleşmiş, zindandaki insanlar da onu muhsin olarak görmüşlerdir.
İnsan kendisi hakkında büyük cümleler kurabilir; fakat kalıcı itibar, söz ile davranışın uzun süre birbirini desteklemesiyle oluşur.
“Sıddîk” Olmak Hatasız veya Yanılmaz Olmak mıdır
Hayır. Bir insanın son derece dürüst ve güvenilir olması, onun insan olmaktan çıktığı veya bütün alanlarda yanılmaz olduğu anlamına gelmez. Hz. Yûsuf peygamberdir; fakat peygamberliği bile onu Allah’ın sahip olduğu mutlak özelliklerle eşitlemez.Yûsuf’un özel bilgisi de daha önce kendi sözüyle “Rabbimin bana öğrettiklerindendir” şeklinde açıklanmıştır. Dolayısıyla doğruluğu ile Allah’tan bağımsız mutlak bilgi arasında ayrım yapılmalıdır.
Bu, günlük hayatta da önemlidir. Güvenilir insan ile her konuda uzman insan aynı şey değildir. Bir kişinin dürüstlüğüne güvenebiliriz; fakat uzmanlık gerektiren başka bir konuda ayrıca bilgi ve yeterlilik aramak gerekir.
Adam Neden Yûsuf’a Bu Kadar Güveniyor
Çünkü daha önce Yûsuf onun kendi rüyasını yorumlamış ve söylediği sonuç gerçekleşmiştir. Bu, soyut bir ün değil, doğrulanmış bir geçmiş tecrübedir.Ayrıca iki genç Yûsuf’u zindandayken zaten “muhsinlerden” biri olarak gördüklerini söylemişlerdi. Yani Yûsuf’un güvenilirliği yalnız rüya yorumundaki başarısından değil, karakterinden de kaynaklanmaktadır.
Bilgi ve ahlakın birleşmesi burada güçlü biçimde görünür. İnsan yalnız bildiği için değil, bilgisini güvenilir biçimde kullandığı için de itibar kazanır.
“Eftinâ” İfadesi Neden Dikkat Çekicidir
Adam Yûsuf’a “eftinâ”, yani “bize bu konuda açıklayıcı cevap ver” der. Bu kelime fetva kelimesiyle aynı kökten gelir.Ancak burada bir helal-haram meselesi hakkında fıkhî fetva sorulmuyor. Hükümdarın rüyasının ne anlama geldiği sorulmaktadır. Dolayısıyla kelime burada daha geniş biçimde bir mesele hakkında açıklama, cevap veya çözüm istemek anlamındadır.
Bu da daha önce gördüğümüz önemli dil ilkesini tekrar gösterir: Kur’an kelimeleri sonraki teknik anlamlarına hapsedilmemelidir. Bağlam, kelimenin burada ne ifade ettiğini belirler.
Rüyanın Ayrıntıları Neden Tekrar Ediliyor
Hükümdarın rüyası daha önce 43. ayette anlatılmıştı. Şimdi aynı temel unsurlar Yûsuf’a aktarılır: yedi semiz inek, onları yiyen yedi zayıf inek, yedi yeşil başak ve diğer kuru başaklar.Bu tekrar gereksiz değildir. Çünkü bilgi artık hükümdardan bir aracıya, aracından da Yûsuf’a aktarılmaktadır. Yûsuf’un doğru yorum yapabilmesi için sorunun aslına uygun biçimde aktarılması gerekir.
Buradan modern hayat için de önemli bir ilke çıkar: Bir uzmana soru götürürken verileri değiştirmemek gerekir. Doktora, avukata, mühendise veya başka bir uzmana eksik veya çarpıtılmış bilgi verirsek değerlendirme de yanlış olabilir.
Bilgiyi Doğru Aktarmak Neden Bir Ahlak Meselesidir
Çünkü aracı kişi yalnız mesaj taşımaz; aldığı bilgiyi başka birinin kararına temel olacak biçimde aktarır. Eğer ayrıntıları değiştirirse hem bilgi sahibini hem soruyu soranları yanıltabilir.Bu adam hükümdarın rüyasını temel unsurlarıyla Yûsuf’a aktarmaktadır. Böylece Yûsuf da asıl mesele üzerinde konuşabilecektir.
Bu, özellikle günümüzde haber aktarımı, sağlık bilgileri ve hukuki süreçlerde çok önemlidir. Bir bilgiyi başkasına taşırken ona kendi eklemelerimizi sanki aslının parçasıymış gibi katmamak güvenilirliğin temelidir.
Yûsuf Hâlâ Zindandayken Neden Ondan Bilgi İsteniyor
Çünkü sosyal statü ile gerçek yeterlilik aynı şey değildir. Yûsuf hâlâ mahkûmdur; fakat hükümdarın sarayındaki insanlar çözemediği bir meselede onun bilgisine ihtiyaç duymaktadır.Bu, kıssanın en dikkat çekici karşıtlıklarından biridir: Zindandaki insan, sarayın çözemediği sorunun cevabına sahiptir. Mahkûmiyet Yûsuf’un bilgisini azaltmamıştır.
Bu nedenle bir insanın statüsü, maaşı, makamı veya bulunduğu yer onun gerçek kapasitesinin kesin ölçüsü değildir. Doğru uzmanı ararken yalnız unvana değil, gerçek yeterliliğe de bakmak gerekir.
Yûsuf Kendisine Yapılan Haksızlığı Hatırlatıp Önce Çıkmayı Şart Koşuyor mu
Bu ayette böyle bir şart görmüyoruz. Adam Yûsuf’tan rüyanın yorumunu ister ve Yûsuf bir sonraki ayette doğrudan cevaba başlayacaktır.Yûsuf’un yıllarca haksız yere hapiste kaldığı açıktır. Buna rağmen “Önce beni çıkarın, sonra konuşurum” dediği aktarılmaz. Toplumu ilgilendiren ciddi bir bilgiye sahip olduğunda bunu paylaşacaktır.
Ancak buradan herkesin kendi hakkını terk etmesi veya emeğini karşılıksız vermek zorunda olduğu sonucu çıkarılmamalıdır. Yûsuf ilerleyen ayetlerde masumiyetinin resmen ortaya çıkarılmasını özellikle isteyecektir. Dolayısıyla topluma fayda sağlamak ile kendi hakkını aramak birbirinin karşıtı değildir.
Yûsuf’un Kendisine Yapılanları Hatırlatmaması Her Şeyi Unuttuğu Anlamına mı Gelir
Hayır. Ayet Yûsuf’un iç dünyasının bütün ayrıntılarını anlatmaz. Onun yıllarca yaşadığı haksızlığın acısını hiç hissetmediğini söylemek için elimizde bilgi yoktur.Kur’an’ın söylediği şey, bu aşamada kendisine rüya sorulduğunda soruyu cevaplamasıdır. Daha sonra saraydan çıkması istendiğinde ise geçmişteki suçlamaların araştırılmasını isteyecek ve kendi masumiyetinin açık biçimde ortaya konmasına önem verecektir.
Bu çok dengeli bir tavırdır: İyilik yapmak, haksızlığın hesabını hiç sormamak demek değildir. İnsan hem topluma yardımcı olabilir hem de kendi onurunun ve hakkının teslim edilmesini isteyebilir.
Yûsuf’un Bilgisini Paylaşması Toplumsal Sorumluluk Açısından Ne Öğretiyor
Hükümdarın rüyasının anlamı yalnız sarayı ilgilendirmeyecektir; ilerleyen ayetlerde bütün ülkeyi ve çevre bölgeleri etkileyecek büyük bir kıtlık ortaya çıkacaktır. Dolayısıyla Yûsuf’un bilgisi kamusal fayda taşıyan bir bilgidir.Yûsuf kişisel mağduriyeti nedeniyle “Beni hapse attınız, şimdi ne hâliniz varsa görün” şeklinde davranmaz. İnsanların yaklaşan krizden korunması için bilgisini kullanır.
Bu, çok yüksek bir ahlaki örnektir. Ancak mağdurlara her durumda kendi zararlarını unutup başkalarına hizmet etme zorunluluğu yüklemek için kullanılmamalıdır. Yûsuf’un erdemi örnektir; mağdurun hakkını iptal eden bir baskı aracı değildir.
“İnsanlara Döneyim” İfadesi Kimleri Kastediyor
Adam “leallî erciu ile’n-nâs”, yani “umarım insanlara dönerim” der. Buradaki “insanlar” büyük olasılıkla hükümdarın çevresinde rüyanın yorumunu bekleyen topluluğu ifade eder.Ayet onların tek tek kimler olduğunu söylemez. Hükümdar, saray ileri gelenleri veya rüyayla ilgilenen çevre bu kapsamda düşünülebilir.
Önemli olan, adamın bilgiyi kendisi için istememesidir. Yûsuf’tan alacağı cevabı geri götürüp başkalarına ulaştırmak istemektedir. Böylece bilgi dolaşıma girecektir.
Bilgi Neden Sadece Bilende Kalmamalıdır
Her bilgi herkese ve her koşulda açıklanmak zorunda değildir; mahremiyet, güvenlik ve uzmanlık sınırları olabilir. Fakat toplumun ciddi bir tehlikesini önleyecek bilgi söz konusu olduğunda, doğru kişilere zamanında ulaştırılması büyük önem taşır.Yûsuf’un yorumu yakında ülkenin yıllar sürecek kıtlığa hazırlanmasını mümkün kılacaktır. Bilgi yalnız Yûsuf’un zihninde kalsaydı toplum bu imkândan yararlanamayacaktı.
Bu nedenle bilginin değeri yalnız doğru olmasında değil, gerektiğinde doğru kişiye ulaşabilmesinde de ortaya çıkar.
“Belki Onlar da Bilirler” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayetin sonunda “leallehum ya‘lemûn”, yani “umulur ki onlar da bilirler/öğrenirler” denilir. Bunun, insanların rüyanın gerçek yorumunu öğrenmesi anlamına geldiği açıktır.Bazı yorumlarda bunun aynı zamanda insanların Yûsuf’un değerini ve bilgisini fark etmeleri anlamını da taşıyabileceği düşünülmüştür. Bu ihtimal bağlama uygundur; fakat ayetin açık anlamını aşırı daraltmadan söylemek daha güvenlidir.
Temel mesaj, adamın Yûsuf’tan aldığı bilgiyi toplumun öğrenmesini istemesidir. Bilginin kişisel sır değil, ortak yarara dönüşmesi beklenmektedir.
Bu Ayet Uzman Seçerken Hangi Ölçüleri Düşündürür
Yûsuf’un tercih edilmesinde iki güçlü unsur vardır: geçmişte doğrulanmış bilgi ve güvenilir karakter. Adam Yûsuf’u hem rüya yorumundaki doğruluğuyla hem de “sıddîk” oluşuyla hatırlamaktadır.Modern uzmanlıkta elbette akademik eğitim, mesleki yeterlilik, deneyim ve kanıt gibi çok daha somut ölçüler kullanılır. Yûsuf’un peygamberlik bilgisini modern mesleklerle birebir eşitlemek doğru olmaz. Ancak genel ilke değerlidir: Uzman seçiminde yalnız güzel konuşmaya değil, güvenilir geçmişe ve gerçek yeterliliğe bakmak gerekir.
Birinin kendisini uzman ilan etmesi tek başına yeterli değildir. İddia kadar geçmiş performans ve yöntem de önemlidir.
Bir Kişinin Daha Önce Haklı Çıkması Onu Her Konuda Doğru Yapar mı
Hayır. Bu ayrım çok önemlidir. Yûsuf’un durumu özel bir peygamberlik bilgisidir; sıradan insanlar için bir kişinin geçmişte bir tahmininin doğru çıkması, onun bütün geleceği bildiğini kanıtlamaz.Örneğin bir yatırım tahmini doğru çıkan insan her ekonomik konuda yanılmaz olmaz. Bir rüyayı tesadüfen doğru yorumlayan kişi de otomatik olarak gayb bilgisine sahip hâle gelmez.
Sağlıklı düşünme, tek bir başarıdan sınırsız otorite üretmemektir. Yûsuf’un özel konumunu sıradan insanların iddialarına aktarmamak gerekir.
Yûsuf Suresi 45 ve 46 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
Yûsuf 45’te zindandan kurtulan kişi, uzun yıllar sonra Hz. Yûsuf’u hatırlamış ve “Beni gönderin” demişti. Yûsuf 46’da ise artık Yûsuf’un karşısındadır ve onu “Ey sıddîk!” diye çağırarak hükümdarın rüyasını kendisine aktarır.Bu iki ayet birlikte hatırlama ile eylem arasındaki farkı gösterir. Adam yalnız Yûsuf’u düşünmekle kalmamış, ona ulaşmış ve doğru soruyu götürmüştür. Bilgiye ulaşmak için doğru kişiyi hatırlamak kadar gerçekten o kişiye gitmek de gerekir.
Bir sonraki ayet olan Yûsuf Suresi 47. ayette, Hz. Yûsuf rüyayı yorumlamaya başlayacak ve “Yedi yıl boyunca alıştığınız şekilde ekin. Biçtiğiniz ürünü, yiyeceğiniz az bir kısmı dışında başağında bırakın” diyecektir. Böylece kıssa yalnız rüya yorumundan çıkıp çok somut bir tarım, tasarruf, stoklama ve kriz hazırlığı planına dönüşecektir. Bu ayet özellikle bolluk zamanında geleceği düşünmenin tevekkülsüzlük olmadığı, kaynak yönetimi, israfın önlenmesi ve bilimsel/teknik uzmanlığın toplumsal sorumlulukla birleşmesi açısından son derece önemli olacaktır.
Sonuç: Yûsuf Suresi 46. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Yûsuf Suresi 46. ayet, Hz. Yûsuf’un yıllar önce zindanda bıraktığı güven izinin yıllar geçtikten sonra nasıl yeniden ortaya çıktığını gösterir. Zindandan kurtulan kişi Yûsuf’un karşısına geldiğinde ona yalnız adıyla seslenmez; “Ey sıddîk!” der. Bu hitap, Yûsuf’un geçmişte sergilediği doğruluğun ve güvenilirliğin unutulmadığını gösterir. İnsan geçici olarak görünmez olabilir, fakat tutarlı karakterin bıraktığı iz bazen yıllar sonra bile insanların hafızasında kalabilir.Ayetin önemli mesajlarından biri, gerçek itibarın reklamdan çok tutarlılıkla oluşmasıdır. Yûsuf kendisini toplumun önünde parlatma fırsatına sahip değildir; zindandadır. Buna rağmen onu tanıyan bir insan yıllar sonra hâlâ doğruluğuyla hatırlamaktadır. Çünkü güven, bir gün içinde inşa edilen bir görüntü değil, uzun süre boyunca söz ile davranışın birbirini desteklemesinden doğan bir birikimdir.
Bu nedenle insanın kendisi hakkında ne söylediğinden daha önemli olan, başkalarının onunla yaşadığı gerçek tecrübedir. Güvenilirlik ilan edilmez; çoğu zaman yaşanarak gösterilir.
Ayetin ikinci önemli mesajı bilgiyi doğru kişiden istemektir. Saraydaki ileri gelenler hükümdarın rüyasını çözememişlerdir. Zindandan çıkan kişi ise cevabın kimde olduğunu hatırlar. Herkes her şeyi bilemez; insanın kendi bilgisinin sınırını bilmesi ve gerektiğinde doğru uzmana ulaşması önemli bir akıl ve tevazu göstergesidir.
Bu durum bize modern hayatta da değerli bir ilke verir: Her soruyu aynı kişiye sormamak gerekir. Sağlık meselesinde uygun doktora, hukuk meselesinde ilgili uzmana, teknik meselede alanı bilen kişiye başvurmak gerekir. Bir alandaki otorite, başka bütün alanlarda otomatik uzmanlık üretmez.
Ayetin üçüncü önemli mesajı sorunun doğru aktarılmasıdır. Adam hükümdarın rüyasındaki temel sembolleri Yûsuf’a ayrıntılarıyla taşımaktadır. Yedi semiz ve yedi zayıf inek, yedi yeşil ve diğer kuru başaklar değiştirilmeden aktarılır. Çünkü doğru değerlendirme için doğru veri gerekir.
Bu, bilgi aktarımında dürüstlük ilkesidir. Eksik bilgi, yanlış cevap doğurabilir; çarpıtılmış bilgi ise doğru uzmanı bile yanlış sonuca götürebilir. Özellikle aracılık yapan kişinin kendi yorumunu asıl bilgiyle karıştırmaması gerekir.
Dördüncü büyük mesaj statü ile uzmanlığı birbirinden ayırmaktır. Yûsuf zindandadır; hükümdarın danışmanları ise saraydadır. Fakat rüyanın anlamını bilen kişi zindandaki Yûsuf’tur. Bu karşıtlık, yüksek makamın her zaman yüksek bilgi anlamına gelmediğini son derece güçlü biçimde gösterir.
Aynı şekilde düşük sosyal konum da bilgisizlik anlamına gelmez. İnsanları bulundukları koltuğa göre değil, gerçekten ne bildiklerine ve ne yapabildiklerine göre değerlendirmek liyakatin temelidir.
Ayetin beşinci önemli mesajı bilgi ile karakterin birlikte değer kazanmasıdır. Adam Yûsuf’a yalnız “Sen rüya yorumunu biliyorsun” demez; “Ey sıddîk” diye hitap eder. Yani Yûsuf’un bilgisi ile doğruluğu birlikte hatırlanmaktadır. Çünkü çok bilgi sahibi olmak tek başına güven için yeterli değildir; bilgi kötü niyetle de kullanılabilir.
İdeal olan, doğru bilgi ile güvenilir ahlakın birleşmesidir. Yûsuf kıssasında bu ikisini sürekli birlikte görürüz.
Ayetin altıncı önemli mesajı, geçmişte doğrulanmış başarının değerli fakat sınırsız olmadığıdır. Zindandan çıkan kişi Yûsuf’u, kendi rüyasının doğru yorumlanmasından tanımaktadır. Bu onun Yûsuf’a başvurmasını son derece anlaşılır yapar. Fakat sıradan insanlar açısından bir kişinin bir kez haklı çıkması, ona bütün alanlarda yanılmazlık vermez.
Bu nedenle güven ile eleştirel düşünce birbirinin düşmanı değildir. Güvenebiliriz ama insanı ilahlaştırmayız; uzmanlığı kabul ederiz ama yanılmazlık vermeyiz.
Ayetin yedinci önemli mesajı haksızlığa uğrayan insanın topluma fayda sağlamasının, kendi hakkından vazgeçmesi anlamına gelmemesidir. Yûsuf hükümdarın rüyasını yorumlayacak ve yaklaşan krize çözüm üretecektir. Fakat ilerleyen ayetlerde zindandan çıkması teklif edildiğinde masumiyetinin araştırılmasını da isteyecektir.
Bu çok değerli bir dengedir. Merhamet ile adalet birbirinin alternatifi değildir. İnsan başkalarına iyilik yapabilir ve aynı zamanda kendi hakkının teslim edilmesini talep edebilir.
Ayetin sekizinci önemli mesajı bilginin dolaşıma girmesidir. Adam Yûsuf’tan cevabı yalnız kendi merakını gidermek için istemez; “İnsanlara döneyim, onlar da bilsinler” der. Böylece bilgi zindandan saraya, saraydan da ileride bütün toplumun yararlanacağı bir plana dönüşecektir.
Bilgi toplumsal fayda taşıyorsa doğru zamanda ve doğru biçimde paylaşılması önemlidir. Bilgiyi saklamak kadar yanlış aktarmak da zarar verebilir.
Ayetin dokuzuncu ve belki en güçlü mesajı, karakterin zaman karşısındaki dayanıklılığıdır. Yûsuf yıllar önce unutulmuştur; fakat unutulan şey onun adı olabilir, karakterinin bıraktığı iz değil. Adam onu yeniden hatırladığında aklına gelen ilk niteliklerden biri “sıddîk” oluşudur. Yani zaman Yûsuf’un güvenilirliğini silmemiştir.
Bu bize şu soruyu sordurur: İnsanlar bizi yıllar sonra hatırladığında hangi özelliğimiz akıllarında kalacak? Makamımız mı, paramız mı, yüksek sesimiz mi; yoksa sözümüze güvenilebildiği, insanları yanıltmadığımız ve zor şartlarda bile karakterimizi koruduğumuz mu?
Yûsuf Suresi 46. ayetin bütün mesajı bu çerçevede şöyle özetlenebilir: **Gerçek itibarını sözlerle değil tutarlı davranışlarla oluştur. Bilmediğin yerde doğru kişiye başvur. Uzmanı makamına değil gerçek yeterliliğine göre değerlendir. Bir soruyu aktarırken veriyi çarpıtma. Güvenilir insanı yanılmaz insan hâline getirme. Sahip olduğun bilgiyi toplumun yararına kullan ama adalet hakkından da vazgeçmek zorunda olduğunu sanma. Ve öyle bir karakter inşa etmeye çalış ki yıllar sonra insanlar seni yalnız ne bildiğinle değil, ne kadar güvenilir olduğunla da hatırlasın. Çünkü Yûsuf’un zindandaki en kalıcı unvanını kendisi değil, yıllar önce onun doğruluğunu görmüş bir insan vermektedir: ‘Ey sıddîk!’”
Bir sonraki ayet olan Yûsuf Suresi 47. ayette, Hz. Yûsuf artık hükümdarın rüyasını yalnız açıklamakla kalmayacak, doğrudan bir kriz yönetimi planı ortaya koyacaktır: “Yedi yıl alıştığınız şekilde ekin; biçtiğiniz ürünü, yiyeceğiniz az bir kısmı dışında başağında bırakın.” Böylece kıssa, rüya yorumundan üretim planlaması, gıda güvenliği, tasarruf, israfın önlenmesi ve bolluk döneminde gelecekteki kıtlığa hazırlanma konularına geçecektir. Yûsuf’un cevabının dikkat çekici tarafı, yalnız “Ne olacak?” sorusunu cevaplamaması; aynı zamanda “Ne yapmalıyız?” sorusuna da çözüm üretmesidir.
Ve belki Yûsuf Suresi 46. ayetin bugün bize yönelttiği en güçlü soru şudur: İnsanların bize güvenmesini istiyorsak bu güveni gerçekten hangi davranışlarla inşa ediyoruz? Bilmediğimiz bir meselede doğru uzmana ulaşmayı biliyor muyuz? Bir bilgiyi başkasına aktarırken kendi yorumumuzu gerçeğin içine karıştırıyor muyuz? Ve yıllar sonra adımız anıldığında, insanların zihninde “güvenilir” kelimesini bırakacak kadar sözümüzle davranışımızı birbirine yaklaştırabiliyor muyuz?
