Yûsuf Suresi 26. Ayette “Yûsuf, ‘Asıl O Benden Murat Almak İstedi’ Dedi; Kadının Ailesinden Bir Şahit de ‘Eğer Gömleği Önden Yırtılmışsa Kadın Doğru Söylemiştir’ Dedi” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Yûsuf Suresi 26. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin genel anlamı şöyledir: “Yûsuf, ‘Asıl o benden murat almak istedi’ dedi. Kadının ailesinden bir şahit de şöyle şahitlik etti: ‘Eğer Yûsuf’un gömleği önden yırtılmışsa kadın doğru söylemiştir, Yûsuf ise yalancılardandır.’” Ayetin Arapçası ise “Kâle hiye râvedetnî an nefsî. Ve şehide şâhidun min ehlihâ, in kâne kamîsuhû kudde min kubulin fe-sadakat ve huve mine’l-kâzibîn.” şeklindedir.Bir önceki ayette kadın, Yûsuf’u kendisine kötülük yapmak isteyen kişi gibi göstermiş ve daha olay araştırılmadan onun hapsedilmesini veya cezalandırılmasını gündeme getirmişti. Yûsuf ise 26. ayette kendi tarafını açık biçimde ifade eder: “Asıl o beni kendisine çağırdı.” Böylece Kur’an, suçlanan kişinin yalnızca suçlamayı dinlemekle yetinmek zorunda olmadığını, kendisini savunma ve olayın kendi açısından nasıl gerçekleştiğini anlatma hakkına sahip olduğunu gösterir.
Ardından önemli bir dönüş olur. Mesele yalnız “kadın böyle dedi, Yûsuf böyle dedi” seviyesinde bırakılmaz. Kadının yakınlarından bir kişi, iki anlatıyı fiziksel bir işaret üzerinden sınamayı teklif eder. Böylece duygu ve statüden delil ve muhakemeye geçilir.
Hz. Yûsuf’un “Asıl O Benden Murat Almak İstedi” Demesi Ne Anlama Gelir
Yûsuf’un sözü Arapçada “Hiye râvedetnî an nefsî” şeklindedir. Genel anlamıyla, “Beni kendisine çekmeye çalışan, benden murat almak isteyen oydu” demektir. Bu, Yûsuf’un olayın sorumluluğunu gerçek sahibine yönelttiği kısa ve doğrudan bir savunmadır.Dikkat çekici olan, Yûsuf’un uzun bir hakaret zincirine girmemesidir. Kadının karakteri hakkında sayfalarca hüküm vermez, geçmişini karalamaz ve olayı büyütmek için ilgisiz suçlamalar üretmez. İddianın kendisine cevap verir. Bu, hak ararken bile ölçülü kalmanın güzel bir örneğidir.
İnsanın kendisine iftira edildiğinde gerçeği söylemesi kibir, öfke veya sabırsızlık değildir. Haksız suçlamayı reddetmek bir haktır. Sabır, kişinin kendisi hakkında söylenen her yanlışı sessizce kabullenmesi anlamına gelmez.
Sabırlı Bir İnsan Kendini Savunabilir mi
Evet. Yûsuf kıssasının bu bölümü bunu çok açık biçimde gösterir. Hz. Yakup 18. ayette “güzel bir sabır” demişti; Yûsuf ise burada kendisine yöneltilen suçlamaya cevap vermektedir. İkisi arasında bir çelişki yoktur.Sabır, insanın haksızlık karşısında kendi ahlakını kaybetmemesidir. Kişi hukuki yola başvurabilir, delil sunabilir, doğruyu açıklayabilir ve sınır koyabilir. Bunların hiçbiri tek başına tevekkülsüzlük değildir.
Dinî dilin mağduru susturmak için kullanılması doğru değildir. Birine “Madem sabırlısın, kendini savunma” denilemez. Daha doğru yaklaşım şudur: Hakkını ara; fakat hakkını ararken sen de haksızlaşma.
Yûsuf Neden Hemen Kendini Savunuyor
Çünkü kadın yalnız Yûsuf hakkında yanlış bir izlenim oluşturmamış, aynı zamanda hapis veya ağır bir ceza istemiştir. Dolayısıyla ortada yalnız kişisel bir tartışma değil, Yûsuf’un özgürlüğünü ve itibarını tehdit eden ciddi bir suçlama vardır.Böyle bir durumda sessizlik, karşı tarafın anlatısının tek anlatı olarak kalmasına yol açabilirdi. Yûsuf gerçeği söyleyerek olayın iki taraflı incelenmesini mümkün hâle getirir.
Bu bize önemli bir ilke verir: Ciddi suçlamalarda savunma hakkı temel bir adalet unsurudur. Suçlanan kişinin konuşmasına izin vermeden hüküm vermek, baştan adil yargılama ihtimalini zedeler.
Suçlanan Kişinin Kendini Savunması Onun Masum Olduğunu Kanıtlar mı
Tek başına hayır. Bir insan kendisini savunabilir ve yine de suçlu olabilir. Yûsuf’un sözünün doğru olduğunu biz kıssanın önceki ayetlerinden biliyoruz; fakat günlük hayatta sadece “Ben yapmadım” demesi bir insanı otomatik olarak masum yapmaz.Aynı şekilde birinin suçlanmış olması da onu otomatik olarak suçlu yapmaz. İşte bu nedenle 26. ayette son derece önemli bir üçüncü unsur devreye girer: delil ve akıl yürütme.
Adalet iki uçtan korunmalıdır. Ne yalnız suçlayanın sözü yeterlidir ne de yalnız sanığın inkârı. Mümkün olduğu ölçüde kanıt, tutarlılık, tanıklık ve olayın fiziksel izleri birlikte değerlendirilmelidir.
“Kadının Ailesinden Bir Şahit” Kimdir
Kur’an yalnızca “şâhidun min ehlihâ”, yani “kadının ailesinden/yakınlarından bir şahit” der. Bu kişinin adını, yaşını veya tam akrabalık derecesini vermez.Tefsirlerde bu kişi hakkında farklı açıklamalar vardır. Bazı rivayetlerde yetişkin ve sağduyulu bir aile yakını olduğu, bazı rivayetlerde ise henüz küçük bir çocuk olduğu anlatılmıştır. Özellikle konuşan bir bebek olduğuna ilişkin meşhur rivayetler vardır; ancak Kur’an ayetinin kendisi şahidin bebek olduğunu söylemez.
Bu nedenle en sağlam ifade şudur: Kur’an, kadının yakın çevresinden bir kişinin delile dayalı bir muhakeme ortaya koyduğunu bildirir; kimliği konusunda kesin ayrıntı vermez. Rivayet ile ayetin açık bilgisini birbirine karıştırmamak gerekir.
Şahidin Kadının Ailesinden Olması Neden Dikkat Çekicidir
Çünkü şahidin Yûsuf’un ailesinden veya doğal olarak onun tarafında bulunabilecek bir çevreden olmadığı belirtilmektedir. Kadının yakınlarından biridir. Bu durum, yaptığı değerlendirmenin anlatıda özel bir ağırlık kazanmasına yardımcı olur.Ancak buradan “Akraba olan kişi kesin tarafsızdır” sonucu çıkarılamaz. İnsan kendi ailesinden birini koruyabilir de, gerçeği söyleyebilir de. Ayette önemli olan, şahidin kişisel bağlılığa göre hüküm vermek yerine sınanabilir bir ölçüt önermesidir.
Bu, aile dayanışmasının sınırını da düşündürür. Gerçek sadakat, yakınımız yanlış yaptığında onun yanlışını örtmek değildir. Bazen ailemize yapabileceğimiz en dürüst iyilik, “Burada sen haksızsın” diyebilmektir.
Şahit Olayı Gözleriyle Görmüş Bir Görgü Tanığı mıydı
Ayet bunu açıkça söylemez. Kullanılan “şehide şâhid” ifadesi bir şahitliğe işaret eder; fakat kişinin olayın tamamını baştan sona gördüğü belirtilmez. Aksine verdiği hüküm, doğrudan “Ben gördüm” şeklinde değil, gömleğin yırtılış yönüne göre koşullu bir muhakeme biçimindedir.Bu nedenle onu modern anlamdaki klasik bir “görgü tanığı” olarak kesinleştirmek gereksizdir. Daha çok olayın fiziksel izinden hareketle akıl yürüten bir tanıklık veya hakemlik yaptığı görülmektedir.
Bu ayrım önemlidir çünkü adalette yalnız doğrudan görgü tanıkları değil, olayın bıraktığı maddi izler de anlam taşıyabilir. Gerçek bazen insanların hafızasında, bazen de olayın fiziksel sonuçlarında iz bırakır.
Şahidin Kurduğu Mantık Nedir
Şahit ilk olarak şu ihtimali söyler: Eğer Yûsuf’un gömleği önden yırtılmışsa kadın doğru söylemiştir ve Yûsuf yalancıdır. Mantık şudur: Eğer Yûsuf kadına doğru saldırmış, kadın da kendisini savunmuşsa gömleğin ön tarafından tutulup yırtılması makul olabilir.Bir sonraki ayette ise ikinci ihtimal verilecektir: Eğer gömlek arkadan yırtılmışsa kadın yalan söylemiş, Yûsuf doğru söylemiş olacaktır. Çünkü bu durumda Yûsuf’un kaçtığı, kadının ise onu arkadan tuttuğu açıklaması fiziksel bulguyla daha uyumludur.
Bu, çok basit ama güçlü bir nedensel muhakemedir. İki iddia vardır ve hangi fiziksel bulgunun hangi anlatıyla daha iyi uyuştuğuna bakılmaktadır.
Gömleğin Önden Yırtılması Kadının Kesinlikle Doğru Olduğunu Kanıtlar mıydı
Kıssanın kendi olay örgüsünde şahit bu koşullu muhakemeyi kullanır. Fakat bunu modern hukuk için değişmez bir formül gibi uygulamak doğru olmaz. Gerçek hayattaki olaylar daha karmaşık olabilir; bir giysinin nereden yırtıldığı çok sayıda farklı sebeple açıklanabilir ve uzman incelemesi gerekebilir.Kur’an burada bize tek bir evrensel adli tıp kuralı öğretmekten çok, iddiaların olayın maddi izleriyle sınanabileceğini gösterir. Bu nedenle asıl alınacak ilke, “Gömlek önden yırtılmışsa her durumda şu kişi haklıdır” değil; “İddiaları fiziksel bulgularla karşılaştır” ilkesidir.
Hakikat araştırması, kalıplaşmış psikolojik işaretlerden çok kanıtların bağlamlı değerlendirilmesine ihtiyaç duyar.
Bu Ayet Delile Dayalı Düşünmenin Önemini Gösteriyor mu
Evet. Ayetin en güçlü yönlerinden biri budur. Olayın başında iki zıt iddia vardır: Kadın Yûsuf’un kendisine kötülük yapmak istediğini ima eder, Yûsuf ise “Asıl o benden murat almak istedi” der. Şahit ise taraflardan birini sırf statüsüne dayanarak seçmek yerine somut bir ölçüt getirir.Bu, din ile aklın veya vahiy ile delilin birbirinin düşmanı olmadığını da gösterir. Kur’an’ın anlattığı sahnede hakikat, akıl yürütme ve maddi bulgunun birlikte değerlendirilmesiyle açığa çıkar.
İman, kanıtı gereksizleştiren bir tutum değildir. İnsanî hukuk alanında “Allah zaten gerçeği biliyor” demek, bizim delil arama görevimizi ortadan kaldırmaz.
“Allah Gerçeği Biliyor” Demek Neden İnsan Mahkemelerinde Yeterli Değildir
Çünkü Allah’ın bilgisi mutlak, insan bilgisi sınırlıdır. İnsan hâkim veya toplum, Allah’ın gayb bilgisini doğrudan kullanamaz. Bu yüzden insanî kararlar delil, tanıklık, usul ve makul muhakeme üzerinden yürümek zorundadır.Bir kişi “Allah biliyor ki ben haklıyım” diyebilir; fakat bu ifade mahkemede karşı tarafın haklarını ortadan kaldıracak bir delil değildir. Her iki taraf da aynı cümleyi söyleyebilir.
Yûsuf kıssasında da çözüm “Allah zaten biliyor” denilerek insan muhakemesinin terk edilmesiyle gelmez. Gömleğin fiziksel durumu incelenir. Bu, adalet açısından son derece öğretici bir örnektir.
Yakınımızı Korumak İçin Gerçeği Gizlemek Sadakat midir
Hayır. Bir insan ailesinden, eşinden veya arkadaşından yana duygusal olarak taraf olabilir; fakat bu, onun açık haksızlığını doğru göstermeyi meşru kılmaz. Kadının yakınlarından gelen şahit, en azından bu sahnede akrabalığı gerçeğin önüne koymamaktadır.Aile sadakati önemli olabilir, fakat adaletten üstün değildir. Bir yakınımız suç işlediyse onu delil yok etmek, mağduru susturmak veya yalan anlatıyı desteklemek yoluyla korumaya çalışmak ahlaki sadakat değildir.
Gerçek sadakat bazen yakınımızı sonuçlarla yüzleşmeye ve hatasını düzeltmeye teşvik etmektir. Çünkü sürekli örtülen yanlış, kişiye de aileye de daha büyük zarar verebilir.
Yûsuf’un Savunması Kadına Hakaret İçeriyor mu
Hayır. Ayette Yûsuf’un kullandığı savunma son derece kısa ve olgusaldır: “Asıl o benden murat almak istedi.” Yûsuf, kadının insanlık değerini aşağılayan genel bir hakaret üretmez.Bu, günümüz tartışma kültürü açısından önemli bir örnektir. İnsan kendisini savunurken karşı tarafı aşağılamak zorunda değildir. Gerçeği güçlü biçimde söylemek ile hakaret etmek farklıdır.
Savunmanın amacı karşı tarafı yok etmek değil, hakikati ortaya koymak olmalıdır. Özellikle hukuki veya aile içi anlaşmazlıklarda olayın kendisine odaklanmak, tartışmayı kişilik saldırısından uzak tutabilir.
Bu Ayet Kadınların Suçlamalarına Şüpheyle Yaklaşmayı mı Öğretiyor
Hayır. Ayeti böyle genellemek ciddi bir hata olur. Yûsuf Suresi belirli bir olayda belirli bir kadının yanlış suçlamasını anlatır. Bundan “Kadınlar cinsel suçlama yaptığında güvenilmezdir” şeklinde toplumsal bir kural çıkarılamaz.Gerçek hayatta kadınlar da erkekler de cinsel taciz ve saldırıya uğrayabilir. Gerçek mağdurların sırf bu kıssadaki olay gerekçe gösterilerek susturulması, kıssanın adalet mesajına aykırı olur.
Daha dengeli ilke şudur: İddiayı ciddiye al, mağduru güvenli biçimde dinle, suçlanan kişinin savunma hakkını koru ve hükmü mümkün olduğunca delile dayandır. Cinsiyet değil, gerçeklik belirleyici olmalıdır.
Delil Aramak Mağdura İnanmamak Anlamına mı Gelir
Hayır. Bir kişinin yaşadığını anlattığında ona saygıyla yaklaşmak ve güvenliğini önemsemek ile hukuki bir suçluluk hükmü vermek aynı şey değildir. Özellikle ağır iddialarda her iki ihtiyacı birlikte korumak gerekir.Gerçek mağdura “Sana inanmıyorum” diye küçümseyici yaklaşmak zarar verici olabilir. Bununla birlikte belirli bir kişiyi cezalandıracak veya toplum önünde suçlu ilan edeceksek adil araştırma gerekir.
Bu iki ilke birbirine düşman değildir: Mağduru ciddiye almak ve delile önem vermek aynı anda mümkündür. Adalet, taraflardan birini daha ilk saniyede insanlık dışına atmak değil, gerçeğe olabildiğince güvenilir biçimde ulaşmaya çalışmaktır.
Yûsuf Kıssasındaki Bu Muhakeme Günümüzde Bize Ne Öğretebilir
Bugün insanlar özellikle sosyal medyada saniyeler içinde suçlu veya masum ilan edilebiliyor. Bir video parçası, ekran görüntüsü veya tek taraflı anlatı yüz binlerce kişinin hüküm vermesine yetebiliyor. Oysa dijital materyaller kesilebilir, bağlamından çıkarılabilir veya değiştirilebilir.Yûsuf 26 bize her konuda kuşkucu olmayı değil, kanıtın niteliğini sorgulamayı öğretir. Bir görüntü neyi gerçekten gösteriyor, neyi göstermiyor; iddiayla fiziksel bulgu uyumlu mu; karşı taraf ne söylüyor; bağımsız bilgiler var mı gibi sorular önemlidir.
Özellikle günümüzde adaletin düşmanlarından biri, hızlı kesinlik duygusudur. İnsan çoğu zaman yeterli bilgiye sahip olmadan “Her şey belli” diyebilir. Bu ayet ise biraz daha yavaş ve kanıta duyarlı düşünmeye çağırır.
Yûsuf Suresi 25 ve 26 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
Yûsuf 25’te kadın ilk anlatıyı kurmuş ve Yûsuf için hapis veya ağır ceza önermişti. Yûsuf 26’da ise kendi tarafını açıklar: “Asıl o benden murat almak istedi.” Ardından üçüncü bir kişinin muhakemesi devreye girer ve mesele iddiaların yarışından delilin değerlendirilmesine taşınır.Bu iki ayet birlikte adaletin üç önemli unsurunu gösterir: İddia dinlenir, savunma dinlenir ve delil incelenir. Bunların birini atlamak gerçeğe ulaşma ihtimalini zayıflatabilir.
Bir sonraki ayet olan Yûsuf Suresi 27. ayette, şahidin muhakemesinin ikinci kısmı gelecektir: “Eğer gömleği arkadan yırtılmışsa kadın yalan söylemiştir, Yûsuf ise doğru söyleyenlerdendir.” Böylece bir önceki ayette hazırlanan delil testi tamamlanacak ve 28. ayette gömleğin gerçekten arkadan yırtıldığı görülünce olayın yönü büyük ölçüde açıklığa kavuşacaktır.
Sonuç: Yûsuf Suresi 26. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Yûsuf Suresi 26. ayet, adaletin yalnız iyi niyetle değil adil yöntemle de ilgili olduğunu gösterir. Bir önceki ayette kadın ilk konuşan kişi olmuş ve Yûsuf’un cezalandırılmasını istemişti. Eğer olay yalnız ilk konuşanın anlatısıyla sonuçlandırılsaydı Yûsuf ağır bir haksızlığa uğrayabilirdi. Fakat Yûsuf kendi savunmasını yapar ve ardından olayın fiziksel izleri değerlendirmeye alınır. Böylece Kur’an bize, hakikatin yalnız en hızlı, en güçlü veya en itibarlı kişinin sözünden ibaret olmadığını gösterir.Ayetin ilk büyük mesajı savunma hakkıdır. Yûsuf sabırlıdır ama susmaz. Kendisine yöneltilen ağır iddianın karşısında “Asıl o benden murat almak istedi” diyerek gerçeği söyler. Bu bize sabır hakkında önemli bir düzeltme sunar: Sabır, kişinin sesini kaybetmesi değildir. Sabır, sesini kullanırken adaleti kaybetmemektir.
İnsan hakkını savunabilir.
İftirayı reddedebilir.
Mahkemeye başvurabilir.
Delil sunabilir.
Bunların hiçbiri tek başına iman eksikliği değildir. Hak aramak tevekkülün zıddı değildir.
Ayetin ikinci büyük mesajı iddia ile gerçek arasına araştırma koymaktır. Bir kişi çok güvenilir görünebilir, toplumda yüksek statüde olabilir veya çok güçlü duygularla konuşabilir; bunların hiçbiri iddianın doğruluğunu otomatik olarak kanıtlamaz.
Aynı şekilde bir kişi düşük statülü diye sözü değersiz sayılamaz. Yûsuf bu evde yabancı ve güç bakımından zayıf taraftadır; buna rağmen onun sözü dinlenir ve delille karşılaştırılır.
Adalet statüye değil, hakikate sadık olmalıdır.
Üçüncü büyük mesaj yakınlık ile doğruluk arasındaki farktır. Şahit kadının kendi yakınlarındandır ama değerlendirmesini onun lehine peşinen kurmaz. Önce koşul koyar: Eğer gömlek önden yırtılmışsa kadın haklıdır; arkadan yırtılmışsa bunun tersi değerlendirilmelidir.
Bu, insanın kendi grubuyla ilişkisi açısından son derece önemlidir. Ailemizden, milletimizden, siyasi çevremizden veya dinî grubumuzdan biri olmak kişiyi otomatik olarak haklı yapmaz.
Adalet, “bizden olan her zaman haklıdır” anlayışını kabul etmez.
Dördüncü büyük mesaj delile dayalı akıl yürütmedir. Şahit yalnız “Ben kadını tanırım, yalan söylemez” veya “Yûsuf iyi biridir, kesin yapmaz” demez. Olayın fiziksel izine bakılmasını ister.
Bu, kişilik değerlendirmesinin tamamen önemsiz olduğu anlamına gelmez; fakat ciddi bir olayın çözümünde somut bulgular daha güvenilir olabilir. İnsanların itibarı değerlidir ama itibar hiçbir zaman mutlak masumiyet belgesi değildir.
Beşinci büyük mesaj delilin de yorumlanması gerektiğidir. Bir gömlek kendi başına konuşmaz. Nereden yırtıldığı, bunun hangi hareketle uyuştuğu ve tarafların iddialarıyla nasıl ilişkilendirileceği değerlendirilir.
Bugün de kamera kaydı, DNA, telefon verisi veya dijital belge ancak doğru bağlamda anlam kazanır. Bu nedenle “Delil var” demek kadar, “Bu delil gerçekte neyi kanıtlıyor?” sorusu da önemlidir.
Altıncı büyük mesaj gerçek mağdurların susturulmamasıdır. Yûsuf kıssasında yanlış suçlama yapan kişi kadın olduğu için ayeti bütün kadınlara veya bütün cinsel taciz iddialarına karşı şüphe üretmek için kullanmak yanlış olur.
Bir insanın yalan söylemiş olması, başka insanların gerçek mağduriyetlerini geçersiz kılmaz. Aynı şekilde bazı gerçek suçların varlığı da her suçlanan kişiyi otomatik olarak suçlu yapmaz.
Adalet iki gerçeği aynı anda taşıyabilir: Gerçek mağduru korumak gerekir ve masum insanı yanlış suçlamadan korumak gerekir.
Yedinci büyük mesaj gerçeği söylerken kişilik saldırısından kaçınabilmektir. Yûsuf olayın özünü açıklar ama karşı tarafı aşağılayıcı bir dil kullanmaz. Bu, özellikle günümüzde kaybolmaya yüz tutan önemli bir ahlaktır.
Birine:
“Bu konuda söylediğin doğru değil.”
demek ile o insanın bütün kişiliğini değersizleştirmek aynı şey değildir.
Hakikat adına hakaret etmek zorunda değiliz. Güçlü savunma ile ölçülü dil birlikte bulunabilir.
Sekizinci büyük mesaj insan muhakemesinin önemini kabul etmektir. Bazen dinî konularda “Allah gerçeği biliyor, başka şeye gerek yok” gibi bir anlayış ortaya çıkabilir. Allah elbette bilir; fakat insanların dünyadaki adaleti kurabilmeleri için araştırma yapmaları gerekir.
Mahkeme ilahî gayb bilgisiyle çalışmaz.
Toplum sezgiyle ceza veremez.
Bir hâkim “İçime doğdu” diyerek insanı mahkûm edemez.
İnsan adaleti delile ihtiyaç duyar.
Dokuzuncu ve belki ayetin en güçlü mesajı, adaletin acele hükümden daha sabırlı olması gerektiğidir. Kadının ilk suçlaması duygusal olarak çok etkili olabilir. Yûsuf’un sosyal konumu zayıftır. Olay mahrem bir alanda yaşanmıştır. Hemen hüküm vermek kolaydır.
Fakat ayet bizi burada durdurur.
Önce bir taraf konuşur.
Sonra diğer taraf konuşur.
Ardından fiziksel iz değerlendirilir.
Bu yavaşlık zayıflık değil, adaletin disiplinidir.
Günümüzde insanlar birkaç saniyelik görüntüyle veya tek bir paylaşım üzerinden hayat boyu sürecek hükümler verebiliyor. Yûsuf 26 ise bize şunu hatırlatır: Hakikat çoğu zaman ilk öfkeden daha fazla sabır ister.
Yûsuf Suresi 26. ayetin bütün mesajını birkaç cümlede toplamak mümkündür: İftiraya karşı kendini savunmaktan çekinme. Sabır adına susmak zorunda olduğunu sanma. İlk konuşanı otomatik olarak doğru, güçlü olanı otomatik olarak güvenilir veya zayıf olanı otomatik olarak şüpheli kabul etme. İddiayı savunmayla, her ikisini de delille karşılaştır. Yakının yanlış yaptığında sırf yakının olduğu için gerçeği örtme. Ve hüküm verirken duygunun hızına değil, adaletin ölçüsüne uy. Çünkü adalet, hakikatin kimin ağzından çıktığına değil, hangi delille doğrulandığına bakar.
Bir sonraki ayet olan Yûsuf Suresi 27. ayette, şahidin ortaya koyduğu muhakemenin ikinci tarafı açıklanacaktır: “Eğer Yûsuf’un gömleği arkadan yırtılmışsa kadın yalan söylemiştir ve Yûsuf doğru söyleyenlerdendir.” Böylece olayın belirleyici fiziksel ayrıntısı açık hâle gelecek; ardından 28. ayette gömleğin gerçekten arkadan yırtıldığı görülerek Yûsuf’un anlatısının olayın fiziksel iziyle uyumlu olduğu anlaşılacaktır.
Ve belki Yûsuf Suresi 26. ayetin bugün bize yönelttiği en güçlü soru şudur: Bir iddiayı duyduğumuzda gerçekten gerçeği mi arıyoruz, yoksa zaten sevdiğimiz veya sevmediğimiz kişiye göre kararımızı baştan mı veriyoruz? Yakınımız haksız olduğunda bunu söyleyebiliyor muyuz? Kendimize iftira edildiğinde hakaret etmeden gerçeği savunabiliyor muyuz? Ve en önemlisi, güçlü duyguların içinde bile “Bunun delili nedir?” diye sorabilecek kadar adil kalabiliyor muyuz?
