Yûnus Suresi 64. Ayette “Onlara Dünya Hayatında da Ahirette de Müjde Vardır; Allah’ın Sözlerinde Değişiklik Yoktur. İşte Büyük Kurtuluş Budur” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Yûnus Suresi 64. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Onlara dünya hayatında da ahirette de müjde vardır. Allah’ın sözlerinde değişiklik yoktur. İşte büyük kurtuluş budur.”
Ayetin Arapçası şöyledir:
“Lehumu’l-buşrâ fi’l-hayâti’d-dünyâ ve fi’l-âhireh. Lâ tebdîle li-kelimâtillâh. Zâlike huve’l-fevzu’l-azîm.”
Bir önceki iki ayette Allah’ın velileri tanıtılmıştı:
Allah’ın velilerine korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir.
Ardından:
“Onlar iman eden ve takva sahibi olanlardır.”
denilmişti.
Yûnus 64 şimdi bu insanlara verilen müjdeyi açıklıyor:
Dünyada da ahirette de onlar için müjde vardır.
“Onlara Müjde Vardır” Ne Anlama Gelir
Ayette:“lehumu’l-buşrâ”
denilir.
“Buşrâ”:
müjde,
sevindirici haber,
insana umut veren güzel haber
anlamlarını taşır.
Kur’an yalnızca:
uyaran,
hesap soracağını bildiren,
yanlışlardan sakındıran
bir kitap değildir.
Aynı zamanda iman ve takva üzere yaşayan insana:
müjde de verir.
Din yalnızca korku üzerine kurulmuş değildir.
Kur’an’da:
uyarı ile umut,
sorumluluk ile rahmet,
hesap ile müjde
birlikte bulunur.
Dünya Hayatındaki Müjde Nedir
Ayette açıkça:“fi’l-hayâti’d-dünyâ”
yani:
“dünya hayatında”
denilir.
Tefsirlerde dünya hayatındaki bu müjdenin ne olduğu konusunda farklı açıklamalar vardır.
Bunlar arasında:
Allah’ın kuluna verdiği gönül huzuru,
imanın verdiği güven,
salih kimsenin insanlar arasında güzel anılması,
Allah’ın yardım ve rahmetine dair ümit,
ölüm yaklaşırken verilen güzel haberler
gibi açıklamalar zikredilmiştir.
Bazı hadis ve tefsirlerde salih rüya da bu müjdeyle ilişkilendirilmiştir.
Ancak ayetin anlamını yalnızca tek bir açıklamaya indirgememek gerekir.
Temel fikir şudur:
Allah’a iman ve takvayla yönelen insan, daha dünyadayken de ilahî rahmetin işaretlerini yaşayabilir.
Salih Rüyalar Bu Ayetteki Müjdeye Dahil midir
Bazı rivayetlerde:güzel ve salih rüyalar
dünya hayatındaki müjdenin örneklerinden biri olarak açıklanmıştır.
Bu nedenle İslam geleneğinde güzel rüyalara belli bir değer verilmiştir.
Fakat buradan:
“Gördüğüm her rüya Allah’tan kesin mesajdır.”
sonucu çıkarılamaz.
Rüyalar:
kişinin zihinsel durumundan,
günlük yaşantısından,
kaygılarından,
hatıralarından
etkilenebilir.
Bu nedenle:
rüya ≠ vahiy.
Peygamber olmayan bir insanın rüyası:
yeni helâl-haram koyamaz,
başkasını suçlamak için delil olamaz,
geleceğin kesin bilgisi hâline getirilemez.
Güzel Bir Rüya Görmek Allah’ın Kesin Olarak Benden Razı Olduğunu Gösterir mi
Hayır.Güzel bir rüya insanı sevindirebilir.
Manevî bir teselli de olabilir.
Fakat kişinin Allah katındaki kesin derecesini belirleyen bir belge değildir.
Bir insan:
çok güzel rüyalar görebilir
ama hayatında zulüm yapıyor olabilir.
Başka biri:
hiç özel rüya görmeyebilir
ama son derece dürüst ve takvalı yaşayabilir.
Kur’an velâyetin ölçüsünü zaten vermişti:
iman ve takva.
Dolayısıyla:
rüya anlatıları, ahlak ve takvanın yerine geçmez.
Dünya Müjdesi Her Müminin Mutlaka Zengin ve Başarılı Olacağı Anlamına mı Gelir
Hayır.Bu ayeti:
“Allah’ın sevdiği insan mutlaka zengin olur, işleri hep iyi gider.”
şeklinde anlamak yanlıştır.
Peygamberler:
yoksulluk,
savaş,
hastalık,
hicret,
yakınlarını kaybetme
gibi ağır imtihanlar yaşamıştır.
Dolayısıyla dünyevî rahatlık:
Allah’ın sevgisinin tek ölçüsü değildir.
Aynı şekilde dünyevî sıkıntı da:
Allah’ın kişiden razı olmadığının kanıtı değildir.
Dünyevî başarı ≠ otomatik ilahî onay.
Dünyevî sıkıntı ≠ otomatik ilahî gazap.
Müminin Dünyadaki En Büyük Müjdelerinden Biri Nedir
İmanın insana verdiği en büyük nimetlerden biri:hayatın anlamsız olmadığı bilincidir.
İnsan:
nereden geldiğini,
neden sorumlu olduğunu,
ölümün mutlak yokluk olmadığını
bilir.
Hata yaptığında:
tövbe kapısının bulunduğunu
bilir.
Haksızlığa uğradığında:
nihai adaletin kaybolmadığını
bilir.
İyilik yaptığında:
kimse görmese bile Allah’ın bildiğini
bilir.
Bu bilinç:
hayattaki bütün problemleri ortadan kaldırmaz.
Ama insana yön ve anlam verebilir.
Ahiretteki Müjde Nedir
Ayet:“ve fi’l-âhireh”
yani:
“ahirette de”
der.
Ahiretteki müjde:
Allah’ın:
rahmeti,
bağışlaması,
güven,
cennet
ve nihai kurtuluşuyla
ilişkilidir.
Yûnus 62’de:
“Onlara korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir.”
denilmişti.
Yûnus 64 bu müjdenin hem dünya hem ahiret boyutunun olduğunu gösterir.
Asıl ve eksiksiz müjde ise ahirette tamamlanır.
Ahiret Müjdesi İnsanların Kendilerini Garanti Görmesi Anlamına mı Gelir
Hayır.Bir insan:
“Ben müminim, artık ne yaparsam yapayım kesin cennetliyim.”
şeklinde bir güven geliştirmemelidir.
Ayetlerde imanla birlikte:
takva
özellikle zikredilmiştir.
Takva:
sorumluluğu,
ahlakı,
günahlardan sakınmayı,
yanlışta ısrar etmemeyi
gerektirir.
Allah’ın rahmetinden umut edilir.
Ama bu umut:
sorumsuzluk ruhsatına
dönüşmez.
Sağlıklı iman:
umut ile sorumluluğu birlikte taşır.
“Allah’ın Sözlerinde Değişiklik Yoktur” Ne Anlama Gelir
Ayette:“lâ tebdîle li-kelimâtillâh”
denilir.
Kelime anlamıyla:
“Allah’ın kelimelerinde/sözlerinde değişiklik yoktur.”
Bağlam bakımından burada özellikle:
Allah’ın verdiği vaadin boşa çıkmayacağı
anlamı öne çıkar.
Yani Allah:
iman ve takva sahiplerine verdiği müjdeyi:
unutmaz,
bozmaz,
yerine getirmekten âciz kalmaz.
Hiçbir insan veya güç:
Allah’ın hak olarak verdiği nihai vaadi iptal edemez.
Bu İfade “Allah Fikrini Değiştiremez” Demek midir
Allah hakkında insanlara özgü:bilgi eksikliği,
sonradan öğrenme,
yanlış karar verip düzeltme
gibi durumlar düşünülmemelidir.
İnsan:
yeni bilgi öğrenir ve:
“Yanılmışım.”
diyebilir.
Allah’ın bilgisi ise:
eksik değildir.
Dolayısıyla:
“Allah’ın sözleri değişmez”
ifadesini Allah’ı insan gibi karar değiştirip değiştirmeyen bir varlık olarak tasavvur etmek yerine:
O’nun hak vaadinin güvenilirliği ve hükmünün boşa çıkarılamaması
çerçevesinde anlamak daha uygundur.
“Allah’ın Sözlerinde Değişiklik Yoktur” Önceki Bütün Kutsal Metinlerin Fiziksel Nüshalarının Hiç Değişmediğini mi Söyler
Bu ayetin bağlamı öncelikle:Allah’ın verdiği müjde ve vaadin kesinliğidir.
Dolayısıyla bu cümleyi bağlamından çıkarıp:
“Tarihte hiçbir kutsal metnin hiçbir nüshasında insan eliyle hiçbir değişiklik olamaz.”
şeklinde tek başına bir metin tarihi kanıtı hâline getirmek doğru değildir.
Kur’an’ın:
önceki vahiyler,
insanların bunlarla ilişkisi
ve Kur’an’ın korunması
hakkındaki diğer ayetleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Burada temel vurgu:
Allah’ın sözünü ve vaadini hiç kimsenin boşa çıkaramayacağıdır.
Bu Ayet Nesih Konusuyla Çelişir mi
Bu ifadeyi:“Allah hiçbir dönemde hiçbir hükmün yerine başka bir hüküm koyamaz.”
şeklinde anlamak da doğru değildir.
İslam ilim geleneğinde:
şeriatların farklı hükümleri,
nesih,
hükümlerin tarihsel aşamaları
ayrı başlıklarda ele alınmıştır.
Burada anlatılan:
Allah’ın bir sözünü verip sonra acizlik veya unutma nedeniyle gerçekleştirememesi değildir.
İlahî vaat güvenilirdir.
Allah’ın farklı dönemlerde farklı hükümler bildirmesi ise başka bir teolojik ve hukukî konudur.
Allah’ın Vaadi Değişmiyorsa Dua Etmenin Ne Anlamı Var
Bu ayet:“Dua hiçbir şeyi değiştirmez, o hâlde dua etmeyin.”
dememektedir.
Dua da:
Allah’ın yarattığı düzenin,
kul ile Rab arasındaki ilişkinin,
sebepler dünyasının
bir parçasıdır.
İnsan dua eder.
Çalışır.
Tedbir alır.
Allah’tan yardım ister.
Allah’ın ilmi ise bunların tamamını kuşatır.
Dolayısıyla:
Allah’ın bilgisi ve vaadinin kesinliği ≠ dua ve insan çabasının anlamsızlığı.
İnsan hangi sonucun kendisi için takdir edildiğini bilmediği için dua etmeye ve çalışmaya devam eder.
“Büyük Kurtuluş” Ne Demektir
Ayet:“zâlike huve’l-fevzu’l-azîm”
diye sona erer.
“Fevz”:
başarı,
kurtuluş,
istenilen sonuca ulaşma
anlamlarını taşır.
“Azîm” ise:
büyük,
muazzam
demektir.
Dolayısıyla:
“İşte büyük başarı/kurtuluş budur.”
Kur’an insanın başarı tanımını yeniden düzenler.
Dünya:
başarıyı para,
makam,
ün,
güç
üzerinden ölçebilir.
Kur’an ise nihai başarıyı:
Allah’ın rızası ve ahiret kurtuluşuyla
ilişkilendirir.
Dünyevî Başarı Önemsiz midir
Hayır.Bir insan:
iyi bir eğitim alabilir.
Başarılı bir iş kurabilir.
Bilimsel keşif yapabilir.
Sanat üretebilir.
Ailesine güzel bir hayat sağlayabilir.
Bunlar küçümsenmez.
Sorun:
dünyevî başarıyı nihai başarı sanmaktır.
Bir insan dünyanın en zengin kişisi olabilir.
Ama:
haksızlık,
zulüm,
kibir
içinde yaşayabilir.
Başka biri çok daha mütevazı şartlarda yaşayıp:
dürüst,
adil,
Allah’a bağlı
olabilir.
Kur’an’ın ölçüsü:
başarının yalnızca görünür sonuçtan ibaret olmadığını öğretir.
Allah’ın Müjdesine Güvenmek Pasiflik Üretir mi
Üretmemelidir.“Nasıl olsa Allah bana müjde verdi.”
diyerek:
çalışmamak,
sorumlulukları terk etmek,
haksızlık karşısında susmak
doğru değildir.
Takva zaten:
aktif sorumluluk
gerektirir.
Mümin:
çalışır.
Tedbir alır.
Adalet için çabalar.
İyilik yapar.
Sonucu ise Allah’a bırakır.
Bu nedenle:
müjde ≠ tembellik.
Tevekkül ≠ tedbirsizlik.
Yûnus 62, 63 ve 64 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
Bu üç ayet tek bir güçlü bütün oluşturur.Yûnus 62:
“Allah’ın velilerine korku yoktur ve onlar üzülmeyeceklerdir.”
dedi.
Yûnus 63:
“Onlar iman eden ve takva sahibi olanlardır.”
diyerek Allah’ın velilerini tanımladı.
Yûnus 64 ise:
“Onlara dünyada ve ahirette müjde vardır.”
buyuruyor.
Sonra:
“Allah’ın sözlerinde değişiklik yoktur.”
diyerek müjdenin güvenilirliğini vurguluyor.
Ve sonunda:
“İşte büyük kurtuluş budur.”
diyor.
Yani sıralama şöyledir:
Velâyet.
İman ve takva.
Müjde.
İlahî vaadin kesinliği.
Büyük kurtuluş.
Sonuç: Yûnus Suresi 64. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Yûnus Suresi 64. ayet insanın:“Gerçek başarı nedir?”
sorusuna Kur’an’ın verdiği çok güçlü cevaplardan biridir.
İnsan dünyaya geldiği andan itibaren başarı ölçüleriyle karşılaşır.
Çocukken:
iyi not al.
Sonra:
iyi okul kazan.
İyi meslek edin.
Çok para kazan.
Ev al.
Daha iyi araba al.
Makam yükselt.
Daha fazla tanın.
Bütün bunların kendi yerinde değeri olabilir.
Ama hayat yalnızca bunlardan ibaret olduğunda insan sürekli yeni bir hedefin peşinden koşabilir.
Bir hedefe ulaşır.
Bir süre sevinir.
Sonra yenisini ister.
Ve sonunda:
“Gerçekten kazandım mı?”
sorusu kalabilir.
Yûnus 64 tam burada başka bir başarı tanımı sunar:
“İşte büyük kurtuluş budur.”
Nedir bu?
Allah’ın:
iman ve takva sahiplerine
dünya ve ahirette verdiği müjde.
Demek ki insanın en büyük başarısı:
yalnızca:
ne kadar kazandığı,
kaç mülke sahip olduğu,
kaç kişinin onu tanıdığı
değildir.
Daha büyük soru şudur:
Allah ile ilişkin ne durumda?
Mal kazanırken:
dürüst kaldın mı?
Güç kazanırken:
adaletini korudun mu?
İnsanlar seni överken:
kibre kapıldın mı?
Kimse görmezken:
takvanı korudun mu?
Hata yaptığında:
tövbe edebildin mi?
Gerçek başarı bu sorularla daha yakından ilişkilidir.
Çünkü dünya başarısı:
ölümle birlikte geride kalabilir.
Ahiret başarısı ise:
insanın nihai geleceğini
belirler.
Ayetin:
“Dünyada da müjde vardır.”
demesi ise İslam’ın dünyayı tamamen karanlık bir bekleme salonuna çevirmediğini gösterir.
Mümin dünyada da:
umut duyabilir.
Sevinebilir.
Allah’a güvenebilir.
Hidayetle huzur bulabilir.
Güzel insanlarla karşılaşabilir.
İyiliğinin bereketini görebilir.
Fakat bu:
hayatında hiç problem olmayacağı
anlamına gelmez.
Bir insan Allah’ın sevdiği kulu olabilir
ve yine de:
hastalanabilir.
Borç yaşayabilir.
Sevdiğini kaybedebilir.
Haksızlığa uğrayabilir.
Bunlardan:
“Demek ki Allah beni sevmiyor.”
sonucu çıkarılmamalıdır.
Çünkü Yûnus Suresi’nin öğrettiği müjde:
her dünyevî şartın sürekli rahat olması değil, insanın nihai olarak Allah’ın rahmetinden mahrum kalmamasıdır.
Bu ayrım çok önemlidir.
Aksi hâlde din:
bir çeşit başarı garantisi sistemine dönüşür.
“Çok iman edersen çok para kazanırsın.”
“Çok takvalıysan asla hasta olmazsın.”
gibi anlayışlar Kur’an’ın bütünlüğüyle uyuşmaz.
Peygamberler bunun en açık delilidir.
Onlar Allah’a en yakın kullar arasındaydı.
Ama en ağır imtihanlardan da geçtiler.
Demek ki:
imtihan ≠ Allah’ın terk etmesi.
Bazen müjde:
sorunun hiç gelmemesi değildir.
Sorunun içinde bile Allah’a güvenebilecek bir kalbe sahip olmaktır.
Ayetin:
“Allah’ın sözlerinde değişiklik yoktur.”
cümlesi bu noktada büyük bir güven oluşturur.
İnsanlar söz verebilir.
Sonra vazgeçebilir.
Unutabilir.
Şartlar değişebilir.
Sözünü yerine getirecek gücü kaybedebilir.
Allah hakkında bunlar düşünülemez.
Allah’ın:
bilgisi eksilmez.
Gücü tükenmez.
Vaadi unutulmaz.
Bu yüzden Allah’ın hak müjdesi:
insan sözü gibi güvensiz değildir.
İşte müminin güveni buradan doğar.
Bu güven:
“Ben ne yaparsam yapayım kurtuldum.”
rahatlığı değildir.
Çünkü önceki ayet:
iman ve takva
demiştir.
Yani müjde ile sorumluluk birbirinden koparılmamıştır.
İnsan:
Allah’ın rahmetine güvenir.
Ama aynı zamanda:
kendini düzeltmeye devam eder.
Bu, çok sağlıklı bir dengedir.
Ne:
“Ben zaten kesin kurtuldum.”
kibri,
ne de:
“Benim için hiç umut yok.”
ümitsizliği.
Kur’an insanı ikisinin arasındaki yola çağırır:
Umut et ama sorumluluğunu unutma.
Yûnus 64 aynı zamanda manevî hayatın gösteri olmadığını yeniden hatırlatır.
Bir önceki ayetler Allah’ın velilerini:
iman ve takva sahipleri
olarak tanımladı.
Şimdi müjde onlara veriliyor.
Dikkat edelim:
“En çok keramet anlatılanlara...”
denmiyor.
“En çok takipçisi olanlara...”
denmiyor.
“En büyük tarikatın mensuplarına...”
denmiyor.
“İman eden ve takva sahibi olanlara...”
deniyor.
Bu ölçü son derece temizdir.
İnsanların seni:
“Allah dostu.”
diye çağırması şart değildir.
Belki kimse adını bilmiyor.
Ama Allah:
gizli iyiliğini biliyor.
Bir haramdan:
kimse görmeden vazgeçtiğini biliyor.
Hakkın olmayan parayı:
kimse öğrenmeyecek olsa bile almadığını biliyor.
Bir insana:
reklam yapmadan yardım ettiğini biliyor.
İşte önceki ayetlerdeki:
“Zerre ağırlığınca hiçbir şey Allah’tan gizli kalmaz.”
ilkesi burada büyük bir müjdeye dönüşür.
İyiliğin kaybolmuyor.
Belki insanlar görmedi.
Ama Allah gördü.
Belki teşekkür edilmedi.
Ama Allah biliyor.
Bu yüzden insan:
iyiliğini sadece:
alkış,
beğeni,
takdir
karşılığında yapmaktan kurtulabilir.
Gerçek takva:
insanların gözünden bağımsız yaşayabilmektir.
Ayetin:
“büyük kurtuluş”
ifadesi modern insanın başarı anlayışını da sorgulatır.
Dünyada bir insan:
başarısız sayılabilir.
İşi batmış olabilir.
Çok zengin olmayabilir.
Ünlü olmayabilir.
Ama:
ailesine iyi davranmış,
kimsenin hakkını yememiş,
dürüst yaşamış,
Allah’a güvenmiş,
tövbe etmiş
olabilir.
Allah katındaki başarı ölçüsü:
insanların kariyer ölçüsünden farklı olabilir.
Aynı şekilde dünyada:
“çok başarılı”
sayılan biri:
servetini haksızlıkla edinmiş,
insanları ezmiş,
kibir içinde yaşamış
olabilir.
Bu yüzden dünyadaki başarı:
nihai hüküm değildir.
Kur’an insana:
dünya hedeflerini bırak
demiyor.
Daha büyük hedefi unutma
diyor.
İşini yap.
Başarılı ol.
Servet kazan.
Bilim yap.
Sanat yap.
Üret.
Ama bunları:
Allah’ın rızasını ve ahlaki bütünlüğünü kaybetmeden
yap.
Çünkü bir gün CV’n:
makamların,
unvanların,
mal varlığın
geride kalacaktır.
Ama nasıl yaşadığının hesabı devam edecektir.
Ayetin belki en güzel taraflarından biri de şudur:
Allah’ın müjdesi insanı gelecek korkusunun esiri olmaktan kurtarabilir.
İnsan:
yarın ne olacak?
diye kaygılanabilir.
Mümin de kaygılanabilir.
Ama bir temel güven taşıyabilir:
“Ben Allah’a yönelir, elimden geldiğince takvayla yaşar ve O’nun rahmetine güvenirsem nihai geleceğim anlamsız değildir.”
Bu:
yarını bildiği
anlamına gelmez.
Ama:
kime güvendiğini bildiği
anlamına gelir.
Ve belki Yûnus Suresi 64. ayetin bugün bize yönelttiği en güçlü soru şudur:
Hayatımızın sonunda “Büyük başarıya ulaştım.” diyebilmek için bugün hangi başarıyı kovalıyoruz; yalnızca insanların gördüğü para, makam ve şöhreti mi, yoksa Allah’ın dünyada ve ahirette müjdelediği iman, takva ve O’nun rızasına ulaşma başarısını mı?
