Yûnus Suresi 58. Ayette “De ki: Allah’ın Lütfu ve Rahmetiyle İşte Bunlarla Sevinsinler; Bu, Topladıkları Her Şeyden Daha Hayırlıdır” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Yûnus Suresi 58. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“De ki: Allah’ın lütfu ve rahmetiyle, işte bunlarla sevinsinler. Bu, onların topladıklarından daha hayırlıdır.”
Ayetin Arapçası şöyledir:
“Kul bi-fadlillâhi ve bi-rahmetihî fe-bi-zâlike fel-yefrahû, huve hayrun mimmâ yecmeûn.”
Bir önceki ayette Kur’an:
öğüt,
gönüllerdekine şifa,
hidayet
ve:
rahmet
olarak tanıtılmıştı.
Yûnus 58 şimdi adeta bunun devamında şöyle der:
Eğer sevinecekseniz, işte asıl buna sevinin.
Çünkü Allah’ın insana verdiği hidayet ve rahmet, dünyanın biriktirilen maddi değerlerinden çok daha büyük bir nimettir.
“Allah’ın Lütfu” Ne Anlama Gelir
Ayette:“bi-fadlillâh”
denilir.
“Fadl”:
lütuf,
ihsan,
Allah’ın kuluna hak ettiğinden daha fazlasını vermesi,
nimet
anlamlarını taşır.
Tefsirlerde burada geçen Allah’ın lütfu hakkında farklı açıklamalar bulunmuştur.
Kur’an,
İslam,
iman,
hidayet
gibi anlamlar öne çıkarılmıştır.
Ayetin bir önceki ayetle bağlantısı düşünüldüğünde özellikle Allah’ın vahiy ve hidayet nimeti güçlü biçimde öne çıkar.
Fakat “fadl”ı yalnızca tek bir kelimeye hapsetmek gerekmeyebilir.
Allah’ın insanı hakikate ulaştırması başlı başına büyük bir lütuftur.
“Allah’ın Rahmeti” Burada Ne Demektir
Ayette:“ve bi-rahmetihî”
yani:
“O’nun rahmetiyle”
denilir.
Bir önceki ayette Kur’an zaten:
“müminler için hidayet ve rahmet”
olarak tanımlanmıştı.
Bu nedenle burada Allah’ın rahmeti:
vahiy,
hidayet,
iman,
bağışlanma imkânı,
Allah’ın insana yol göstermesi
ile güçlü biçimde ilişkilidir.
Rahmet yalnızca:
“Allah beni cezalandırmasın.”
demek değildir.
Allah’ın sana:
doğruyu öğretmesi,
yanlışını fark ettirmesi,
tövbe imkânı vermesi,
kendisine giden yolu göstermesi
de rahmettir.
Allah’ın Lütfu ile Rahmeti Aynı Şey midir
Birbirine çok yakın anlam alanları vardır fakat iki kelimenin yan yana kullanılması farklı yönleri vurgulayabilir.“Fadl”:
Allah’ın fazladan ihsanını,
nimetini,
ikramını
öne çıkarabilir.
“Rahmet” ise:
merhamet,
koruma,
bağışlama,
hidayet
boyutunu öne çıkarabilir.
Tefsirlerde bunların hangi özel nimetlere işaret ettiği konusunda farklı açıklamalar vardır.
Kesin olan temel mesaj şudur:
İnsanın gerçek sevinç kaynağı Allah’ın kendisine yönelttiği ilahî iyilik ve rahmet olmalıdır.
“İşte Bununla Sevinsinler” Ne Anlama Gelir
Ayette:“fe-bi-zâlike fel-yefrahû”
denilir.
Yani:
“İşte bununla sevinsinler.”
Kur’an burada sevinci yasaklamıyor.
Tam tersine:
sevinmeyi emrediyor.
Fakat insanın sevincinin yönünü düzeltiyor.
İnsan:
para kazandığında sevinir.
Başarılı olduğunda sevinir.
Ev aldığında sevinir.
Bir hedefe ulaştığında sevinir.
Bunlar doğal olabilir.
Ama Kur’an insanın önüne daha büyük bir soru koyuyor:
Allah’ın sana hakikati ve hidayeti ulaştırması seni ne kadar sevindiriyor?
İslam Sevinmeye Karşı Bir Din midir
Hayır.Bazen dindarlık:
sürekli ciddi,
sürekli üzgün,
hayatın güzelliklerinden uzak
olmakla karıştırılabilir.
Yûnus 58 bunun aksine açıkça:
“Sevinsinler.”
demektedir.
İnsan:
ailesine,
sağlığına,
dostlarına,
başarısına,
helal nimetlere
sevinebilir.
Sorun:
sevincin kendisi değil, sevincin insanı nereye götürdüğüdür.
Şükür üreten sevinç başka,
kibir ve başkalarını küçümseme üreten sevinç başkadır.
Kur’an’daki Her “Sevinç” Olumlu mudur
Hayır.Kur’an bazı bağlamlarda kibirli ve taşkın sevinci eleştirir.
Örneğin insan:
servetiyle böbürlenebilir,
başkasını küçümseyebilir,
kendini dokunulmaz görebilir.
Bu tür sevinç:
şükür değil,
gurur ve taşkınlık
üretebilir.
Yûnus 58’deki sevinç ise:
Allah’ın lütfu ve rahmeti karşısında duyulan şükür dolu sevinçtir.
Dolayısıyla:
Sevinç ≠ her durumda aynı ahlaki değer.
Sevincin sebebi ve sonucu önemlidir.
Mümin Sürekli Mutlu Olmak Zorunda mıdır
Hayır.Bu ayet:
“Gerçek mümin hiçbir zaman üzülmez.”
demiyor.
İnsan:
yas tutabilir.
Üzülebilir.
Korkabilir.
Kaygılanabilir.
Hayatında ağır dönemlerden geçebilir.
Peygamberler de hüzün yaşamıştır.
Bu nedenle bir insanın:
depresyon,
yoğun üzüntü
veya psikolojik sıkıntı
yaşamasını:
“Demek ki Allah’ın lütfuna sevinmiyor, imanı zayıf.”
diye yorumlamak doğru değildir.
Üzüntü ≠ imansızlık.
Ayet insanın her saniye neşeli görünmesini değil, hayatın temel değer ölçüsünü öğretir.
“Bu, Topladıklarından Daha Hayırlıdır” Ne Demektir
Ayette:“huve hayrun mimmâ yecmeûn”
denilir.
Yani:
“Bu, onların biriktirdiklerinden daha hayırlıdır.”
“Yecmeûn”:
topladıkları,
biriktirdikleri,
üst üste yığdıkları
anlamını taşır.
Burada özellikle:
mal,
servet,
dünyevî kazanç
gibi şeyler düşünülebilir.
İnsan bütün ömrünü:
biriktirmek
üzerine kurabilir.
Kur’an ise:
Allah’ın hidayeti ve rahmeti bütün bunlardan daha değerlidir.
der.
Ayet Para Biriktirmeyi Yasaklıyor mu
Hayır.Para biriktirmek:
tek başına günah değildir.
İnsan:
geleceği için tasarruf yapabilir.
Ailesinin ihtiyaçlarını düşünebilir.
Ev almak için para biriktirebilir.
İş kurmak için sermaye oluşturabilir.
Yaşlılığını planlayabilir.
Bunların hiçbiri Yûnus 58 tarafından yasaklanmaz.
Ayetin eleştirdiği şey:
maddi birikimi hayatın en büyük değeri hâline getirmektir.
Tasarruf ≠ dünyaperestlik.
Sorun:
paranın elinde olması değil,
kalbinin tamamını ele geçirmesidir.
Zenginlik Allah’ın Lütfu Sayılabilir mi
Maddi imkân da Allah’ın bir nimeti olabilir.Fakat ayet önemli bir değer sıralaması yapar.
Servet:
iyi kullanılabilir.
Hayır yapılabilir.
Aile korunabilir.
İnsanlara iş sağlanabilir.
Fakat servet:
hidayetten daha üstün bir değer değildir.
Bir insan:
çok fakir olabilir
ama Allah’a yakın, dürüst ve huzurlu yaşayabilir.
Başka biri:
çok zengin olabilir
ama hayatını:
kibir,
zulüm,
açgözlülük
içinde tüketebilir.
Bu nedenle:
zenginlik ≠ Allah katında üstünlük.
Fakirlik de Otomatik Olarak Manevî Üstünlük müdür
Hayır.Zenginliği şeytanlaştırmak ne kadar yanlışsa fakirliği otomatik kutsallaştırmak da o kadar yanlıştır.
Bir insan:
fakir olduğu için otomatik olarak daha takvalı değildir.
Zengin olduğu için de otomatik olarak kötü değildir.
Ölçü:
insanın iman, ahlak ve sorumlulukla nasıl yaşadığıdır.
Kur’an’ın amacı:
insanı parasız bırakmak değil,
paranın insanın nihai değer ölçüsü olmasını engellemektir.
“Allah’ın Lütfuyla Sevinmek” Şükürle Nasıl İlişkilidir
Çok yakından ilişkilidir.Şükür sadece:
“Elhamdülillah.”
demek değildir.
Nimetin:
kimden geldiğini bilmek,
değerini fark etmek,
onu doğru kullanmak
da şükrün parçalarıdır.
Kur’an sana hidayet verdiyse:
onu okumak,
anlamak,
hayata taşımak
bu nimete verilen cevabın bir parçasıdır.
Dolayısıyla Yûnus 58’deki sevinç:
boş bir duygu değil,
şükre ve davranışa dönüşen sevinçtir.
Kur’an’a Sahip Olmak Tek Başına Yeterli midir
Hayır.Bir insanın evinde:
onlarca Kur’an bulunabilir.
Telefonunda Kur’an uygulaması olabilir.
Ayetleri ezberleyebilir.
Fakat mesele yalnızca:
Kur’an’a fiziksel olarak sahip olmak
değildir.
Yûnus 57 Kur’an’ı:
öğüt,
şifa,
hidayet,
rahmet
olarak tanımlamıştı.
Bu nimetlerden yararlanmak için:
Kur’an’ın insanı gerçekten değiştirmesine izin vermek gerekir.
Kur’an evde var ama:
adalet hayatında yoksa,
merhamet sözünde yoksa,
dürüstlük ticaretinde yoksa
nimetin maksadı tam olarak gerçekleşmemiş olabilir.
Allah’ın Rahmetiyle Sevinmek Günahları Önemsiz Görmek midir
Hayır.Rahmete güvenmek:
“Nasıl olsa Allah affeder, istediğim her şeyi yaparım.”
demek değildir.
Bu, rahmeti yanlış anlamaktır.
Gerçek rahmet bilinci:
insanı tövbeye yaklaştırır.
İnsan:
“Allah bana hâlâ dönüş kapısı açıyor.”
der.
Ve davranışını düzeltmeye çalışır.
Rahmet:
günahı normalleştirmek için değil,
günahtan dönmek için umut verir.
Rahmet ≠ sorumluluğun iptali.
Bu Ayet Modern Tüketim Kültürüne Ne Söyler
Bugün insana sürekli şu mesaj verilebilir:Daha büyük ev.
Daha yeni araba.
Daha pahalı telefon.
Daha fazla takipçi.
Daha yüksek maaş.
Daha çok eşya.
Sonra mutlu olacaksın.
Fakat hedefe ulaşıldığında yeni bir hedef çıkar.
İnsan sürekli:
toplar
ama içindeki boşluk devam edebilir.
Yûnus 58 burada çok güçlü bir alternatif değer sunar:
İnsan yalnızca sahip olduklarının toplamından ibaret değildir.
En büyük zenginliklerinden biri:
hakikati bilmek,
Allah’ın rahmetini tanımak,
hayatının yönünü bulmak
olabilir.
Bu, maddi gelişimi reddetmez.
Ama onu hayatın tanrısı olmaktan çıkarır.
Başarılarımızla Sevinmek Yanlış mı
Hayır.Bir öğrenci sınavını kazanır:
sevinsin.
Bir insan iş kurar:
sevinsin.
Bir anne-baba çocuğunun başarısını görür:
sevinsin.
Bir hasta iyileşir:
sevinsin.
Bir proje başarıya ulaşır:
sevinsin.
İslam insanı duygusuzlaştırmaz.
Fakat mümin aynı zamanda:
“Bunu yalnızca kendime borçluyum.”
diye kibirlenmek yerine şükredebilir.
Ayrıca dünyevî başarıyı:
insanın bütün değerini belirleyen tek ölçü
hâline getirmez.
Bugün başarısız olmak:
değersiz insan olmak değildir.
Bugün başarılı olmak da:
Allah katında kesin üstünlük
anlamına gelmez.
Yûnus 57 ve 58 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
Bu iki ayet birbirinden koparılmamalıdır.Yûnus 57:
“Size Rabbinizden bir öğüt, gönüllerdekine şifa, hidayet ve rahmet geldi.”
dedi.
Yûnus 58 hemen ardından:
“Allah’ın lütfu ve rahmetiyle işte bununla sevinsinler.”
diyor.
Yani önce:
nimet tanıtılıyor.
Sonra:
o nimete nasıl karşılık verilmesi gerektiği
anlatılıyor.
Kur’an:
bir öğüt.
Kur’an:
bir şifa.
Kur’an:
bir hidayet.
Kur’an:
bir rahmet.
Öyleyse:
Bunun değerini fark edin ve bununla sevinin.
Çünkü bu nimet, biriktirdiğiniz dünyalıktan daha hayırlıdır.
Sonuç: Yûnus Suresi 58. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Yûnus Suresi 58. ayet insana basit fakat hayat değiştirebilecek kadar derin bir soru sordurur:Seni gerçekten ne sevindiriyor?
İnsan kendisini tanımak istiyorsa bazen buna bakmalıdır.
Maaşı yükselince çok seviniyor.
Yeni bir şey satın alınca çok seviniyor.
İnsanlar onu övünce çok seviniyor.
Sosyal medyada daha çok ilgi görünce çok seviniyor.
Bunların bazıları doğal olabilir.
Fakat Allah’ın:
kendisine Kur’an’ı ulaştırmış olması,
tövbe imkânı vermesi,
doğruyu öğrenme fırsatı tanıması,
rahmet kapısını açık tutması
onu ne kadar sevindiriyor?
Ayet tam burada insanın değer sıralamasını sorgular.
Çünkü insanın sevindiği şey:
çoğu zaman neye değer verdiğini gösterir.
Bir insan bütün ömrünü:
“Daha fazla nasıl biriktirebilirim?”
sorusuyla geçirebilir.
Daha çok para.
Daha çok mülk.
Daha çok güç.
Daha çok ün.
Fakat sonunda:
topladıklarının ne kadarı kendisiyle birlikte gider?
Kur’an’ın cevabı çok düşündürücüdür.
Maddi servet:
dünyada kalır.
İnsanın ise:
imanı,
ahlakı,
ameli,
başkalarının hakkıyla ilişkisi
hesabının parçası hâline gelir.
Bu nedenle ayet:
“Toplamayın.”
demiyor.
“Topladığınız şeyin ne kadar büyük olduğunu sanıyorsunuz?”
diye düşündürüyor.
Ev al.
Biriktir.
İşini büyüt.
Üret.
Kazanç sağla.
Ama bütün bunları yaparken:
asıl servetini kaybetme.
İnsanın çok parası olabilir fakat:
hiç huzuru olmayabilir.
Her şeye sahip olabilir fakat:
hayatının anlamını kaybetmiş olabilir.
Başarıdan başarıya koşabilir fakat:
ne için yaşadığını bilmiyor olabilir.
İşte hidayet burada maddi servetin veremeyeceği bir şey sunar:
yön.
Para:
seyahat için bilet alabilir.
Ama:
hayatının nereye gitmesi gerektiğini
tek başına söyleyemez.
Para:
iyi bir yatak satın alabilir.
Ama:
huzurlu bir vicdanı
garanti edemez.
Para:
insanları çevrene toplayabilir.
Ama:
samimi sevgiyi
satın alamayabilir.
Para:
çok değerlidir ve birçok ihtiyacı karşılayabilir.
Fakat:
her şey değildir.
Yûnus 58’in:
“Bu, topladıklarından daha hayırlıdır.”
demesi tam olarak bu sınırı gösterir.
İnsan dünyalık toplarken:
ruhen fakirleşmemelidir.
Ayetin sevinç emri de son derece güzeldir.
Din sadece:
yasaklardan,
cezalardan,
korkulardan
ibaret değildir.
Kur’an:
“Sevinin.”
diyor.
Neye?
Allah’ın lütfuna.
Allah’ın rahmetine.
Doğru yolu bulma imkânına.
Bağışlanma kapısının açık olmasına.
Bu, imanın neşe boyutudur.
İnsan:
“Allah beni yarattı ama beni başıboş bırakmadı.”
diye sevinebilir.
“Yanlış yaptım ama tövbe kapısı var.”
diye sevinebilir.
“Hayatım anlamsız değil.”
diye sevinebilir.
“Ölüm mutlak yokluk değil.”
diye umut duyabilir.
Bu sevinç:
kahkaha atmak zorunda olmak değildir.
Bazen insanın içindeki sakin bir:
güven
de sevinçtir.
Bu yüzden üzgün bir mümine:
“Sen yeterince iman etsen üzülmezdin.”
demek yanlış olabilir.
İnsan:
hem Allah’a inanabilir
hem yas tutabilir.
Hem Kur’an’dan güç alabilir
hem psikolojik destek alabilir.
Hem rahmete güvenebilir
hem hayatın acısını yaşayabilir.
İnsan duyguları:
iman testinin basit göstergeleri değildir.
Yûnus 58 aynı zamanda şükür ile sevinç arasındaki ilişkiyi gösterir.
Şükreden insan:
nimeti fark eder.
Fark ettiği nimetle:
sevinebilir.
Ama bu sevinç onu:
başkalarına tepeden bakmaya
götürmez.
Eğer:
“Ben hidayete erdim, siz zavallısınız.”
diye insanları küçümsüyorsa, sevinç kibire dönüşmüş olabilir.
Allah’ın lütfunu gerçekten anlayan insan ise:
“Bunu ben kendi üstünlüğümle kazanmadım; Allah bana lütfetti.”
der.
Bu düşünce insanı:
kibre değil,
tevazuya götürmelidir.
Aynı şekilde Allah’ın rahmetine sevinen insanın başkalarına karşı da daha merhametli olması beklenir.
Kendisi:
affedilmek istiyor
ama kimseyi affetmiyorsa,
kendisi:
Allah’ın rahmetini umuyor
ama insanlara sürekli acımasız davranıyorsa,
kendi inancıyla davranışı arasındaki ilişkiyi düşünmelidir.
Rahmetten yararlanan insanın rahmet üretmesi gerekir.
Bu ayetin günümüz için belki de en büyük mesajlarından biri:
“Sahip olmak” ile “iyi olmak” arasındaki farktır.
Modern dünya insana:
“Ne kadar çok şeye sahip olursan o kadar değerlisin.”
diyebilir.
Kur’an ise insanın değerini:
sahip olduğu eşyanın miktarından
çok daha derin bir yere taşır.
İnsan:
dürüst olabilir.
Merhametli olabilir.
Adil olabilir.
İnançlı olabilir.
Bilgili olabilir.
İyilik bırakabilir.
Bunların hiçbiri banka hesabında görünmez.
Ama insan hayatının en büyük kazançları arasında olabilir.
Bir gün bütün malımızı geride bıraktığımızda:
geriye şu soru kalacaktır:
“Ne topladın?”
Ve bundan daha önemlisi:
“Topladığın şey seni neye dönüştürdü?”
Kur’an'ın cevabı bizi asıl kazanca yönlendirir:
Allah’ın lütfu.
Allah’ın rahmeti.
Hidayet.
Hakikat.
İşte bunlar:
insanın dünyalık birikiminden daha hayırlıdır.
Belki Yûnus Suresi 58. ayetin bugün bize yönelttiği en güçlü soru şudur:
Hayatta en fazla sevindiğimiz şeyler bize gerçekten neye değer verdiğimizi gösteriyorsa, sevincimizin merkezinde yalnızca para, mülk ve başarı mı bulunuyor; yoksa Allah’ın bize verdiği hidayeti, rahmeti, tövbe imkânını ve anlamlı bir hayat yolunu da topladığımız bütün dünyalıktan daha büyük bir nimet olarak görebiliyor muyuz?
