Yûnus Suresi 57. Ayette “Ey İnsanlar! Size Rabbinizden Bir Öğüt, Gönüllerdekine Bir Şifa, Müminler İçin Bir Hidayet ve Rahmet Geldi” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Yûnus Suresi 57. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Ey insanlar! Size Rabbinizden bir öğüt, gönüllerde bulunan şeylere bir şifa, müminler için bir hidayet ve rahmet gelmiştir.”
Ayetin Arapçası şöyledir:
“Yâ eyyuhe’n-nâsu kad câetkum mev‘izatun min rabbikum ve şifâun limâ fi’s-sudûri ve huden ve rahmetun li’l-mu’minîn.”
Bir önceki ayette:
“Dirilten de öldüren de O’dur ve sonunda O’na döndürüleceksiniz.”
denilmişti.
Şimdi Yûnus 57 insana bu dünya hayatında yolunu nasıl bulacağını gösteren büyük nimeti hatırlatır:
Kur’an.
Ayet Kur’an’ı dört temel kavramla anlatır:
öğüt,
şifa,
hidayet
ve:
rahmet.
“Ey İnsanlar!” Hitabı Neden Önemlidir
Ayet:“Yâ eyyuhe’n-nâs...”
yani:
“Ey insanlar!”
diye başlar.
Burada sadece:
Müslümanlara,
Araplara,
belirli bir kabileye
hitap edilmiyor.
Hitap:
insanadır.
Bu, Kur’an mesajının temel yönlerinden birinin evrensellik olduğunu gösterir.
Sonunda:
“müminler için hidayet ve rahmet”
denilse de mesajın çağrısı insanlığadır.
Yani Kur’an:
“Sadece zaten iman etmiş olanlar beni duysun.”
demiyor.
İnsanı:
dinlemeye,
düşünmeye,
değerlendirmeye
çağırıyor.
“Size Rabbinizden Geldi” Ne Anlama Gelir
Ayette:“min rabbikum”
yani:
“Rabbinizden”
ifadesi vardır.
Kur’an kendisini:
Hz. Muhammed’in kişisel felsefesi,
bir toplumun kültürel üretimi,
ahlak üzerine yazılmış sıradan bir kitap
olarak sunmaz.
Kendi iddiası şudur:
Bu mesaj Allah’tandır.
Buradaki “Rab” kavramı da önemlidir.
Rab:
yaratan,
yetiştiren,
koruyan,
yöneten
anlam alanlarını taşır.
Dolayısıyla Kur’an’ın öğüdü:
insanı yaratan Rabbin insana yol göstermesi olarak sunulur.
“Mev‘iza” Yani Öğüt Ne Demektir
Ayette ilk olarak:“mev‘izatun”
denilir.
“Mev‘iza”:
öğüt,
uyarı,
insanın kalbine dokunan hatırlatma,
iyiliğe yönlendiren nasihat
anlamlarını taşır.
Kur’an yalnızca:
“Şunu yap, bunu yapma.”
diye emir listesi veren bir kitap değildir.
İnsana:
neden yaşadığını,
ölümü,
adaleti,
merhameti,
sorumluluğu,
Allah’ı
hatırlatır.
Mev‘iza insanı:
uyandırmayı
amaçlar.
Bilmediğini öğretmek kadar, bildiği fakat unuttuğu şeyi yeniden hatırlatmak da önemlidir.
Öğüt ile Azarlamak Aynı Şey midir
Hayır.İnsan bazen “nasihat” kelimesini:
sürekli eleştirmek,
başkasını küçümsemek,
ona üstünlük taslamak
gibi anlayabilir.
Kur’anî öğüt böyle olmak zorunda değildir.
Gerçek öğüt:
insanı ezmeden,
hakarete uğratmadan,
iyiliğe çağırır.
Bir insanı:
“Sen zaten berbatsın.”
diye aşağılamakla,
“Bu davranış sana ve başkasına zarar veriyor; bundan dön.”
demek aynı değildir.
Öğüt ≠ aşağılamak.
İyi nasihat:
hakikati söyler
ama insanın onurunu da gereksiz yere çiğnemez.
“Gönüllerdekine Şifa” Ne Anlama Gelir
Ayette:“ve şifâun limâ fi’s-sudûr”
denilir.
Kelime anlamıyla:
“göğüslerde bulunanlara şifa”
demektir.
Kur’an dilinde “sadr” yani göğüs:
insanın:
kalbi,
iç dünyası,
düşünceleri,
niyetleri
ile ilişkili mecazî bir kullanım taşıyabilir.
Buradaki şifa özellikle:
şüphe,
manevî körlük,
kibir,
haset,
inkâr,
ahlaki bozukluk
gibi kalbî ve manevî problemlerin iyileşmesi bağlamında anlaşılmıştır.
Bu nedenle ayetin ilk ve temel bağlamı manevî şifadır.
Kur’an’daki “Şifa” Fiziksel Hastalıkların Kesin Tedavisi Demek midir
Ayeti:“Kur’an okursan bütün fiziksel hastalıklar mutlaka iyileşir.”
şeklinde yorumlamak doğru değildir.
Kur’an:
insana manevi huzur verebilir.
Dua:
umut ve güç sağlayabilir.
Kur’an okumak:
mümin için psikolojik ve ruhsal teselli kaynağı olabilir.
Fakat kanser,
enfeksiyon,
kalp hastalığı,
kırık,
diyabet
gibi tıbbî durumlarda:
doktor, teşhis ve tedavi gerekir.
Kur’an'ın şifa olması:
tıbba alternatif olduğu
anlamına gelmez.
Kur’an okumak ≠ tedaviyi bırakmak.
Psikolojik Hastalıklar “Kalpteki Hastalık” Sayılır mı
Kur’an’daki:“kalplerde hastalık”
ifadelerini modern:
depresyon,
anksiyete,
bipolar bozukluk,
şizofreni
gibi psikiyatrik durumlarla otomatik olarak eşitlemek doğru değildir.
Kur’an bağlamında kalbin hastalığı çoğu zaman:
ahlaki,
imanî,
manevî
bir bozulmayı anlatır.
Psikolojik ve psikiyatrik rahatsızlıklar ise:
gerçek sağlık sorunlarıdır.
Bir insan depresyon yaşıyorsa ona:
“İmanın zayıf, Kur’an okumuyorsun.”
demek doğru değildir.
İnsan hem:
Kur’an’dan manevi destek alabilir,
hem de:
psikolog veya psikiyatrdan profesyonel yardım alabilir.
Bunlar birbirine rakip değildir.
Kur’an Okumak İnsan Ruhuna Gerçekten İyi Gelebilir mi
Mümin açısından elbette gelebilir.Kur’an:
anlam,
umut,
Allah’a güven,
sabır,
ölüm ve hayat perspektifi
sunabilir.
İnsan ağır bir sıkıntı yaşarken:
bir ayetin anlamından teselli bulabilir.
Kendisini yalnız hissederken:
Allah’ın rahmetini hatırlayabilir.
Fakat burada:
“Kur’an okuyan hiç üzülmez.”
gibi yanlış bir beklenti oluşturmamak gerekir.
Peygamberler de:
üzülmüş,
acı çekmiş,
yas tutmuştur.
Üzüntü ≠ iman eksikliği.
Kur’an’ın şifası insanı insan olmaktan çıkarmak değil, acının içinde yön ve anlam bulmasına yardım etmektir.
Şifa Neden “Göğüslerde Bulunan Şeyler” İçin Söyleniyor
Çünkü insanın birçok büyük sorunu dışarıdan önce içeride başlar.Haset:
önce kalpte büyür.
Kibir:
önce insanın kendisini başkasından üstün görmesiyle başlar.
Nefret:
iç dünyada beslenebilir.
Yanlış inanç:
zihinde kökleşebilir.
Sonra bunlar davranışa dönüşür.
Bu yüzden Kur’an yalnızca insanın:
dış hareketlerini
düzeltmek istemez.
İç dünyasını da dönüştürmek ister.
Çünkü:
davranışı düzelten ama kalbi hiç değiştirmeyen din anlayışı eksik kalabilir.
Kur’an Kibir, Haset ve Kin Gibi Sorunları Nasıl İyileştirir
İnsana:kendisinin yaratılmış olduğunu,
her nimetin Allah’tan geldiğini,
insanların eşit ahlaki sorumluluk taşıdığını,
dünya servetinin geçici olduğunu
hatırlatır.
Kibirli insan:
“Ben herkesten üstünüm.”
der.
Kur’an:
“Sen de yaratılmışsın.”
diye hatırlatır.
Haset eden:
“Neden onda var?”
der.
Kur’an:
nimetin gerçek sahibinin Allah olduğunu ve insanın kendi hesabına odaklanması gerektiğini öğretir.
Kin taşıyan insan:
sürekli intikam düşünebilir.
Kur’an:
adaleti korurken affetmenin ve merhametin de değerini anlatır.
Bu anlamda Kur’an:
insanın iç dünyasını yeniden eğitir.
“Hidayet” Ne Demektir
Ayette:“ve huden”
denilir.
Yani:
“ve bir hidayet...”
Hidayet:
doğru yolu göstermek,
insanı hakikate yöneltmek
anlamlarını taşır.
Kur’an:
insana:
Allah kimdir?
İnsan neden sorumludur?
İyi ve kötü nasıl değerlendirilir?
Hayatın sonu nedir?
gibi temel sorularda yol gösterir.
Ancak hidayet:
insanın düşünme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Kur’an yol gösterir.
İnsan:
okur,
anlar,
düşünür,
tercih eder.
Kur’an Evrenle İlgili Her Teknik Bilgiyi İçeriyor mu
Hayır.Kur’an’ın:
hidayet kitabı
olması onu:
fizik,
kimya,
tıp,
mühendislik,
astronomi
alanlarında bütün teknik ayrıntıları veren bir ansiklopedi yapmaz.
Kur’an:
insanın:
varoluş,
iman,
ahlak,
sorumluluk
yolunu gösterir.
Bilimsel alanları araştırmak ise insan aklının ve deneyiminin konusudur.
Kur’an’daki her kelimeden:
modern fizik teorisi,
kimyasal formül,
geleceğin teknolojisi
çıkarmaya çalışmak gereksiz zorlamalara yol açabilir.
Kur’an’ın büyüklüğü, fizik ders kitabı olmasında değil; hidayet kitabı olmasındadır.
“Rahmet” Ne Anlama Gelir
Ayette son büyük kavram:“rahmetun”
yani:
“rahmet”
tir.
Kur’an’ın gelişi bir:
ceza,
yük,
insanı ezmek için gönderilmiş kurallar bütünü
olarak sunulmaz.
Tam tersine:
rahmet
olarak tanımlanır.
Çünkü insana:
yanlışı fark etme,
tövbe etme,
doğru yolu öğrenme,
Allah’a yaklaşma
imkânı verir.
Bir insanın yanlışını öğrenmesi bazen rahatsız edici olabilir.
Ama yanlışını fark edip düzeltebilmesi rahmettir.
“Müminler İçin Rahmet” Denmesi Kur’an’ın Sadece Müslümanlara Fayda Sağladığını mı Gösterir
Hayır.Ayet zaten:
“Ey insanlar!”
diye başlamaktadır.
Mesajın çağrısı evrenseldir.
Fakat:
hidayet ve rahmetten fiilen yararlanmak
insanın mesaja verdiği cevapla ilişkilidir.
Bir ilaç düşünelim:
ilaç mevcut olabilir.
Ama insan onu hiç kullanmazsa etkisinden yararlanmaz.
Bu benzetme birebir teolojik açıklama değildir fakat temel fikri anlamaya yardımcı olur.
Kur’an:
insana sunulur.
Onu:
imanla,
samimiyetle,
düşünerek
karşılayan kişi rahmetinden daha doğrudan yararlanır.
Kur’an’ı Sadece Okumak Yeterli midir
Kur’an okumak değerlidir.Fakat Kur’an’ın mesajı:
yalnızca ses üretmek
değildir.
İnsan:
okuyabilir,
anlamaya çalışabilir,
üzerinde düşünebilir,
hayatına uygulayabilir.
Bir insan her gün:
adalet ayetlerini okuyup
sürekli insanlara zulmediyorsa,
okuma ile hayat arasında ciddi bir kopukluk vardır.
Kur’an’ın:
öğüt, şifa, hidayet ve rahmet
olması, onun insanın hayatına dokunmasıyla daha anlamlı hâle gelir.
Tilavet değerlidir; fakat tefekkür ve amel de gereklidir.
Kur’an’ı Muska veya Sihirli Bir Nesne Gibi Görmek Doğru mudur
Kur’an:Allah’ın kelâmıdır
ve mümin için son derece değerlidir.
Fakat onu yalnızca:
evde bulundurulan,
arabaya asılan,
anlamı düşünülmeden sihirli koruma nesnesi hâline getirilen
bir objeye indirgemek Kur’an’ın kendisini tanıttığı işlevi daraltır.
Ayet:
Kur’an’ı:
öğüt,
şifa,
hidayet,
rahmet
olarak anlatır.
Bunların hepsi insanın:
mesajla ilişki kurmasını
gerektirir.
Kur’an’ın fiziksel nüshasına saygı önemlidir; fakat asıl amaç Kur’an’ın rehberliğini hayatla buluşturmaktır.
Yûnus 55, 56 ve 57 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
Yûnus 55:“Göklerde ve yerde ne varsa Allah’ındır; Allah’ın vaadi gerçektir.”
dedi.
Yûnus 56:
“Dirilten ve öldüren O’dur; O’na döndürüleceksiniz.”
buyurdu.
Yûnus 57 ise:
bu dönüşten önce insana verilmiş rehberi gösteriyor:
“Size Rabbinizden bir öğüt, gönüllerdekine şifa, hidayet ve rahmet geldi.”
Böylece üç ayet çok güçlü bir bütün oluşturur:
Mülkün sahibi Allah’tır.
Hayatın ve ölümün nihai sahibi Allah’tır.
İnsan sonunda Allah’a dönecektir.
Ve bu yolculukta insan rehbersiz bırakılmamıştır.
Sonuç: Yûnus Suresi 57. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Yûnus Suresi 57. ayet Kur’an’ın kendi işlevini anlattığı en güzel ayetlerden biridir.Kur’an kendisini dört kelimeyle tanıtır:
Öğüt.
Şifa.
Hidayet.
Rahmet.
Bu dört kavram aslında insanın dört büyük ihtiyacına cevap verir.
İnsan bazen unutur.
Öğüde ihtiyaç duyar.
İnsan bazen iç dünyasında yaralanır ve bozulur.
Şifaya ihtiyaç duyar.
İnsan bazen yolunu şaşırır.
Hidayete ihtiyaç duyar.
İnsan bazen hatasının altında ezilir ve:
“Benim için artık dönüş yok.”
sanır.
Rahmete ihtiyaç duyar.
Kur’an bütün bu alanlarda insanı Rabbine çağırır.
Fakat ayetin:
“şifa”
kelimesi çok dikkatli anlaşılmalıdır.
Kur’an'ın şifa olması:
bir hastaya:
“Doktora gitme, yalnızca Kur’an oku.”
demek değildir.
Bu tür bir yaklaşım ciddi zarar doğurabilir.
Bir insanın:
zatürresi varsa
tedavi gerekir.
Şeker hastalığı varsa
takip gerekir.
Kanseri varsa
onkolojik değerlendirme gerekir.
Depresyonu varsa
gerekli durumlarda psikolojik veya psikiyatrik yardım gerekir.
Bütün bunları yapmak:
Allah’a güvenmemek
değildir.
Çünkü doktor da:
Allah’ın yarattığı dünyadaki bir sebeptir.
İlaç da sebeptir.
Bilim de insanın Allah’ın yarattığı düzeni anlamaya çalışmasının bir aracıdır.
Kur’an okuyarak:
dua edebilirsin.
Manevi güç bulabilirsin.
Aynı zamanda doktora gidip tedavi olabilirsin.
Bunlar arasında zorunlu bir çelişki yoktur.
Ayetin asıl şifa vurgusu:
“göğüslerde olan şeyler”
üzerindedir.
İnsanın iç dünyasında ne vardır?
Kibir olabilir.
Haset olabilir.
Nefret olabilir.
Korku olabilir.
Yanlış inanç olabilir.
Ümitsizlik olabilir.
Vicdan azabı olabilir.
Kur’an insanı bu konularda:
yeniden düşünmeye
çağırır.
Mesela kibirli insana:
“Sen mutlak güç sahibi değilsin.”
der.
Zenginliğine güvenen insana:
“Göklerde ve yerde ne varsa Allah’ındır.”
der.
Ölümden tamamen kaçacağını sanana:
“Dirilten ve öldüren Allah’tır.”
der.
Umutsuz insana:
Allah’ın rahmetini hatırlatır.
Zulmeden insana:
adaleti hatırlatır.
Mazluma:
hakkının kaybolmayacağını hatırlatır.
Bu yüzden Kur’an'ın şifası çoğu zaman:
insanın dünyaya bakışını değiştirmesidir.
Bazen insanın problemi dışarıdaki şarttan önce:
o şartı nasıl yorumladığıyla da ilgilidir.
Bir musibet yaşar ve:
“Allah beni tamamen terk etti.”
der.
Kur’an:
Allah’ın rahmetini hatırlatır.
Bir hata yapar ve:
“Artık benim için af yok.”
der.
Kur’an:
tövbe kapısını hatırlatır.
Bir servet kazanır ve:
“Artık kimseye ihtiyacım yok.”
der.
Kur’an:
insanın sınırlılığını hatırlatır.
İşte bu hatırlatmalar insanın iç dünyasını tedavi eden bir yön taşır.
Ama Kur’an’ın şifa olması otomatik bir sihir değildir.
Kitabı:
rafa koymak,
evde bulundurmak,
anlamadan yalnızca sembol hâline getirmek
ile onun rehberliğinden gerçekten yararlanmak arasında fark vardır.
Bir insan Kur’an'ı çok güzel okuyabilir.
Ama çalışanlarının hakkını yiyebilir.
Kur’an'ı ezberleyebilir.
Ama ailesine zulmedebilir.
Dinin bütün kelimelerini kullanabilir.
Ama sürekli yalan söyleyebilir.
Bu durumda Kur’an:
onun diline ulaşmış
ama davranışını henüz yeterince dönüştürmemiş olabilir.
Bu yüzden Kur’an’la ilişkinin şu soruyla ölçülmesi çok değerlidir:
“Okuduğum ayet beni nasıl değiştirdi?”
Adaleti okudum.
Daha adil oldum mu?
Merhameti okudum.
Daha merhametli oldum mu?
Kul hakkını okudum.
İnsanların hakkına daha çok dikkat ediyor muyum?
Kibri okudum.
Kendimi sorguladım mı?
İşte Kur’an'ın hidayet olması burada görünür hâle gelir.
Ayetin:
“rahmet”
kelimesi de çok önemlidir.
Bazı insanlar dini yalnızca:
yasak,
ceza,
korku,
cehennem
üzerinden öğrenebilir.
Oysa Kur’an kendi gelişini burada rahmet olarak tanımlar.
Allah insanı:
kandırmak için vahiy göndermiyor.
Yolunu kaybetmesin diye:
rehber gönderiyor.
Hatasından dönemeyecek kadar geç kalmasın diye:
uyarıyor.
Kendisini tanısın diye:
öğretiyor.
İşte bunların tamamı rahmettir.
Rahmet ise:
“Ne yaparsan yap fark etmez.”
demek değildir.
Bazen merhametin kendisi:
insanı ciddi biçimde uyarmayı gerektirir.
Bir çocuk ateşe doğru gidiyorsa:
“İstediğini yap.”
demek merhamet değildir.
Onu uyarmak rahmet olabilir.
Kur’an’ın uyarıları da bu açıdan:
insanı cezaya sürüklemek için değil,
cezadan korumak için önceden yapılan çağrıdır.
Bu ayet ayrıca bütün insanlara hitap ederek bize din anlatımında önemli bir ahlak öğretir.
“Ey insanlar!”
Hitap dışlayıcı değildir.
İnsanların sorularını dinlemeyi,
onlara mesajı ulaştırmayı,
hakikati anlaşılır biçimde sunmayı
gerektirir.
İnsan Kur’an’ı anlatırken:
insanları Kur’an’dan nefret ettirecek kadar:
kaba,
aşağılayıcı,
merhametsiz
olmamalıdır.
Çünkü sunduğu kitap:
kendisini rahmet olarak tanıtıyor.
Rahmeti anlatırken rahmetsizlik göstermek ciddi bir çelişkidir.
Yûnus 57’nin bir başka büyük dersi de şu olabilir:
İnsan yalnızca bedenine bakım yapmamalıdır.
Beden hastalanabilir.
Doktora gideriz.
Ama:
kalbin ahlaki yönü bozulduğunda
da tedavi gerekir.
Sürekli kıskançlık taşıyorsan:
bunu normalleştirme.
Sürekli nefretle yaşıyorsan:
iç dünyana bak.
Kibir yüzünden kimseyi dinlemiyorsan:
kendini sorgula.
İnsanların hakkını yiyor ve hiç rahatsız olmuyorsan:
vicdanında ne olduğunu düşün.
Çünkü insan yalnızca:
beden sağlığından ibaret değildir.
Ahlaki ve manevi sağlık da hayatın önemli bir parçasıdır.
Ve Kur’an tam burada:
“göğüslerde bulunana şifa”
olduğunu söyler.
Belki Yûnus Suresi 57. ayetin bugün bize yönelttiği en güçlü soru şudur:
Kur’an’ı yalnızca okunan ve saygı duyulan bir kitap olarak mı hayatımızda tutuyoruz, yoksa onun öğüdünün bizi uyarmasına, şifasının iç dünyamızı düzeltmesine, hidayetinin yönümüzü değiştirmesine ve rahmetinin davranışlarımızda görünür hâle gelmesine gerçekten izin veriyor muyuz?
