Tevbe Suresi 68. Ayette “Allah Münafık Erkeklere, Münafık Kadınlara ve İnkârcılara İçinde Ebedî Kalacakları Cehennem Ateşini Vaat Etmiştir; Allah Onları Rahmetinden Uzaklaştırmıştır” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Tevbe Suresi 68. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Allah, münafık erkeklere, münafık kadınlara ve inkârcılara, içinde ebedî kalacakları cehennem ateşini vaat etmiştir. O onlara yeter. Allah onları rahmetinden uzaklaştırmıştır. Onlar için sürekli bir azap vardır.”
Bu ayet, Tevbe 67’de anlatılan münafık karakterin ahiretteki sonucuna dikkat çekmektedir.
Önceki ayette:
kötülüğü teşvik etmeleri,
iyilikten alıkoymaları,
cimrilik göstermeleri
ve Allah’ı unutmaları
anlatılmıştı.
Tevbe 68 şimdi şunu gösterir:
Ahlaki tercihler yalnızca dünyada kalmaz; Kur’an’a göre ahiret sorumluluğu da doğurur.
Neden Münafık Erkekler ve Münafık Kadınlar Tekrar Birlikte Zikrediliyor
Bir önceki ayette de:“Münafık erkekler ve münafık kadınlar birbirlerindendir.”
denilmişti.
Burada da iki grup birlikte zikredilir.
Bu tekrar önemli bir mesaj taşır:
Nifak,
samimiyetsizlik,
ahlaki sorumluluk
ve ahiret hesabı
cinsiyete göre değişmez.
Erkek de kadın da kendi imanından ve davranışından sorumludur.
Kur’an burada ahlaki sorumluluğu bireysel ve ortak bir insan sorumluluğu olarak ortaya koymaktadır.
Ayette Münafıkların Yanında Neden “İnkârcılar” da Zikrediliyor
Çünkü nifak ile açık inkâr dış görünüş açısından aynı değildir.Açık inkârcı:
iman etmediğini açıkça ortaya koyabilir.
Münafık ise:
dışarıdan iman görüntüsü taşırken içeride inkâr veya samimiyetsizlik gizleyebilir.
Kur’an bu ayette her iki grubu da ahiret sonucu bakımından birlikte zikreder.
Bu, nifakın Kur’an açısından ne kadar ciddi bir problem olduğunu gösterir.
Dışarıdaki iman görüntüsü, içeride gerçek iman bulunmadığında insanı otomatik olarak kurtarmaz.
“Allah Cehennem Ateşini Vaat Etmiştir” Denilmesi Ne Anlama Gelir
Türkçede “vaat” kelimesini genellikle güzel bir şey için kullanırız.Örneğin:
ödül vaat etmek,
yardım vaat etmek,
güzel bir gelecek vaat etmek.
Ancak Arapçada vaat bildiren ifade bağlama göre gelecekte kesinleşecek bir sonuç veya bildirim için de kullanılabilir.
Burada bir müjde değil, ciddi bir ilahî tehdit ve sonuç bildirimi vardır.
Yani ayet:
“Bu davranışların nihai hesabı vardır.”
demektedir.
Cehennem Cezası Neden Bu Kadar Ağırdır
Ayetin bağlamını yalnızca tek bir küçük hataya indirgememek gerekir.Tevbe Suresi boyunca bu kişiler hakkında:
yalan,
Peygamber’i incitme,
Allah adına sahte yeminler,
fitne çıkarma,
iyiliği engelleme,
kötülüğü teşvik etme,
çıkarcılık,
alay
ve iman görüntüsü altında samimiyetsizlik
gibi çok sayıda davranış anlatılmıştır.
Dolayısıyla burada:
“Bir hata yaptı ve sonsuz ceza aldı.”
şeklinde basit bir tablo yoktur.
Kur’an ısrar eden köklü bir inkâr ve nifak yönelişinin sonucunu anlatmaktadır.
Her Günah İşleyen Müslüman Bu Ayetin Kapsamına Girer mi
Hayır.Bir Müslüman:
günah işleyebilir,
yanlış konuşabilir,
cimrilik yapabilir,
zayıflık gösterebilir.
Bunların herhangi biri tek başına kişinin Tevbe 68’de anlatılan münafıklarla aynı hükümde olduğunu göstermez.
İnsan hata eder ve tövbe edebilir.
Ayetin bağlamında ise imanı içten reddeden veya nifak üzerinde ısrar eden kişiler vardır.
Günahkârlık ile nifak aynı şey değildir.
Bu ayrımı kaybetmek hem teolojik hem ahlaki açıdan ciddi hatalara yol açabilir.
“İçinde Ebedî Kalacaklardır” Ne Demektir
Ayetteki ifade cehennemde kalıcılığı anlatır.Klasik İslam inancında inkâr üzerinde ölen kişilerin cehennem azabının sürekliliği bu ve benzeri ayetlerle ilişkilendirilmiştir.
Bununla birlikte büyük günah işlemiş fakat imanını kaybetmemiş Müslümanın durumu, klasik kelâmda inkârcının durumundan ayrı değerlendirilmiştir.
Bu nedenle:
“Günah işleyen herkes ebedî cehennemliktir.”
sonucu bu ayetten çıkarılamaz.
Ayetin muhatabı açık biçimde nifak ve inkâr üzerinde kalanlardır.
“Cehennem Onlara Yeter” Ne Anlama Gelir
Ayette:“Hiye hasbuhum”
yani:
“O onlara yeter.”
denilir.
Bu son derece güçlü bir ifadedir.
Anlamı, cehennem azabının onların yaptıklarının sonucu açısından yeterince ağır olduğudur.
İnsan dünyada:
güç,
para,
çıkar,
itibar
peşinde koşabilir.
Bazen bunları korumak için hakikatten uzaklaşabilir.
Kur’an ise nihai hesap açısından bütün bu geçici kazançların insanı kurtaramayacağını söyler.
Dünyada kazanılmış görünen şey, ahirette ağır bir kayba dönüşebilir.
“Allah Onlara Lanet Etmiştir” Ne Demektir
Türkçede “lanet” kelimesi bazen kaba bir beddua veya hakaret gibi anlaşılabilir.Kur’an’daki “la‘net” ise temel olarak:
Allah’ın rahmetinden uzaklaştırılmak
anlamı taşır.
Bu nedenle:
“Allah onları lanetledi.”
ifadesi:
Allah’ın öfkeyle kötü söz söylemesi
anlamına gelmez.
Burada ilahî hüküm vardır:
Israrla hakikatten yüz çevirenlerin rahmetten uzak kalmasının sonucu.
Allah’ın Rahmetinden Uzaklaşmak Ne Anlama Gelir
Allah’ın rahmeti:bağışlama,
hidayet,
yardım,
lütuf
ve kurtuluş
ile ilişkilidir.
İnsan sürekli:
doğruyu reddeder,
yanlışa tutunur,
tövbe çağrısını geri çevirir
ve bu hâl üzere hayatını bitirirse Kur’an bunu rahmetten uzaklaşma olarak anlatır.
Fakat insan hayattayken tövbe kapısının açık olması son derece önemlidir.
Tehdit:
dönüş imkânını reddeden ısraradır.
Tövbe ise insanın yönünü değiştirebilir.
“Onlar İçin Sürekli Bir Azap Vardır” Ne Anlama Gelir
Ayetin sonunda:“ve lehum azâbun mukîm”
ifadesi yer alır.
Bu:
kalıcı,
sürekli,
yerleşik
bir azap anlamı taşır.
Böylece ayette ahiret sonucunun geçici olmadığı tekrar vurgulanmaktadır.
Cehennem,
kalıcılık,
rahmetten uzaklaşma
ve sürekli azap
aynı ayette peş peşe zikredilerek uyarının ağırlığı artırılır.
Kur’an burada nifakı hafif bir karakter kusuru olarak görmemektedir.
Allah İnsanları Neden Rahmetinden Uzaklaştırıyor
Kur’an'ın anlattığı tabloda bu sonuç keyfî değildir.Bir önceki ayette onların:
“Allah’ı unuttukları”
söylenmişti.
Yani Allah’a karşı sorumluluklarını sürekli ihmal etmişlerdir.
Kötülüğü teşvik etmişlerdir.
İyiliği engellemişlerdir.
Nifakta ısrar etmişlerdir.
Bu nedenle Tevbe 68, önceki davranışların ahlaki sonucunu anlatır.
İlahî ceza, bağlamda insanların seçimlerinden kopuk rastgele bir karar olarak sunulmaz.
Allah’ın Rahmeti Sonsuzsa Cehennem Nasıl Anlaşılmalıdır
İslam düşüncesinin önemli konularından biri budur.Allah Kur’an’da hem:
çok merhametli
hem de:
mutlak adalet sahibi
olarak tanıtılır.
Rahmet, insanın yaptığı her tercihin hiçbir sonucu olmayacağı anlamına gelmez.
Aynı şekilde adalet de tövbe kapısının bulunmadığı anlamına gelmez.
Kur’an'ın dengesi şudur:
Dönmek isteyen için rahmet kapısı vardır; yanlışta bilinçli biçimde ısrar eden için ise hesap vardır.
Rahmet ile adalet birbirinin zıddı olmak zorunda değildir.
Münafıkların Tövbe Etmesi Mümkün müdür
Evet.Kur’an başka ayetlerde münafıklara da:
tövbe,
kendilerini düzeltme,
Allah’a sıkıca sarılma
ve dini samimiyetle yaşama
imkânından söz eder.
Bu nedenle Tevbe 68:
“Bir kere nifak gösterdin, artık dönüş yok.”
dememektedir.
Asıl tehlike:
nifakta,
inkârda
ve düşmanlıkta
ölünceye kadar ısrar etmektir.
İnsan hayattayken yönünü değiştirebilir.
Bu Ayet Bize İnsanları “Cehennemlik” İlan Etme Hakkı Verir mi
Hayır.Bu ayrım son derece önemlidir.
Kur’an belirli grupların genel ahiret hükmünü bildirir.
Ancak bugün bizim belirli bir kişi hakkında:
“Sen kesin cehennemliksin.”
diye mutlak hüküm vermemiz doğru değildir.
Çünkü insanın:
son hâlini,
gerçek imanını,
tövbesini,
kalbindeki yönelişi
ve ölüm anındaki durumunu
Allah bilir.
Biz yanlış davranışı eleştirebiliriz.
Ama nihai ahiret hükmü Allah’a aittir.
“Lanet” Kavramı İnsanların Birbirine Hakaret Etmesi İçin Kullanılabilir mi
Kur’an'da bazı davranış ve gruplarla ilgili lanet ifadeleri vardır.Fakat buradan insanın günlük öfkesinde:
her sevmediğine,
her tartıştığına,
her farklı düşünene
“lanetli”
demesi gerektiği sonucu çıkmaz.
Özellikle insanların iman durumu hakkında aceleci dil kullanmak büyük sorunlara yol açabilir.
Dini kavramlar, kişisel öfkenin silahına dönüştürülmemelidir.
Kur’an’ın amacı hakaret kültürü değil, ahlaki sorumluluk bilinci oluşturmaktır.
Tevbe 67 ile Tevbe 68 Nasıl Birbirini Tamamlıyor
Tevbe 67 münafıkların karakterini anlattı:Kötülüğü emrediyorlar.
İyilikten alıkoyuyorlar.
Ellerini sıkıyorlar.
Allah’ı unutuyorlar.
Tevbe 68 ise bunun sonucunu anlatıyor:
Cehennem.
Rahmetten uzaklaşma.
Sürekli azap.
Böylece iki ayet birlikte çok açık bir yapı oluşturur:
Davranış → karakter → ısrar → sonuç.
Kur’an ahireti, insanın dünyadaki hayatından tamamen kopuk bir sonuç olarak sunmaz.
Ayetin Bugünkü İnsana En Güçlü Mesajı Nedir
Bugünün insanı çoğu zaman sonucu hemen görmek ister.Bir insan yanlış yapar.
Hiçbir şey olmaz.
Hatta para kazanır.
Güçlenir.
İtibar elde eder.
Sonra insanlar:
“Demek ki yaptığı yanına kaldı.”
diyebilir.
Tevbe 68, Kur’an'ın dünya görüşünde hesabın yalnızca dünya ile sınırlı olmadığını hatırlatır.
Bir şeyin cezasını hemen görmemek, onun doğru olduğu anlamına gelmez.
Aynı şekilde iyiliğin karşılığını hemen almamak da iyiliğin değersiz olduğu anlamına gelmez.
Ahiret inancı tam burada insanın ölçüsünü genişletir.
Sonuç: Tevbe Suresi 68. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Tevbe Suresi 68. ayet, Tevbe 67’de anlatılan münafık karakterin nihai ahiret sonucunu ortaya koymaktadır.Önceki ayette:
kötülüğü yaymak,
iyiliği engellemek,
cimrilik,
ve
Allah’ı unutmak
anlatılmıştı.
Şimdi ayet:
“Allah münafık erkeklere, münafık kadınlara ve inkârcılara cehennem ateşini vaat etmiştir.”
der.
Bu ifade ağırdır.
Fakat bağlamı da ağırdır.
Burada tek bir yanlış yapan insan değil, iman görüntüsü altında uzun süre bilinçli samimiyetsizlik, düşmanlık ve bozgunculukta ısrar eden bir karakter vardır.
Ayet ardından:
“Orada ebedî kalacaklardır.”
der.
Ve:
“O onlara yeter.”
buyurur.
Dünyada insanın çok önemli sandığı:
para,
statü,
güç,
çıkar,
itibar
ve güvenlik
ahiret hesabının önünde kurtarıcı değildir.
Ardından:
“Allah onları lanetlemiştir.”
ifadesi gelir.
Buradaki lanet hakaret değil, ilahî rahmetten uzak kalma hükmüdür.
Ve ayet:
“Onlar için sürekli bir azap vardır.”
diye tamamlanır.
Bütün bunlar insanın önüne çok ciddi bir soru koyar:
Hayatımızın sonuçlarını yalnızca bugünkü kazanç ve kayıpla mı ölçüyoruz?
Bir haksızlık bize para kazandırdıysa onu başarı mı sayıyoruz?
Bir yalan bizi kurtardıysa gerçekten kurtulduğumuzu mu düşünüyoruz?
Bir yanlış kimse tarafından görülmediyse hesabın kapandığını mı sanıyoruz?
Kur’an'ın cevabı şudur:
Hayır.
İnsanın hayatı yalnızca insanların gördüğü bölümden ibaret değildir.
Ve hesap yalnızca dünyanın mahkemelerinde görülmez.
Fakat ayetin tehdidi kadar tövbe kapısını da unutmamak gerekir.
İnsan hayatta olduğu sürece:
yanlışını fark edebilir,
dönebilir,
samimiyetini düzeltebilir,
zarar verdiğini telafi etmeye çalışabilir.
Bu nedenle cehennem ayetlerinin amacı insanı:
“Artık benim için hiçbir umut yok.”
noktasına sürüklemek değildir.
Tam tersine:
“Henüz zaman varken yönünü değiştir.”
uyarısıdır.
Tevbe 68’in bugünkü insan için güçlü mesajı belki de şudur:
Yanlışın sonucunun gecikmesini, yanlışın sonuçsuz kalmasıyla karıştırma.
Çünkü dünya bazen zalimi hemen cezalandırmaz.
Yalancıyı hemen ortaya çıkarmaz.
Samimiyetsizi hemen kaybettirmez.
Ama Kur’an insanı daha büyük bir hesap fikriyle yaşatır.
Ve bu inanç, insanı yalnızca cezadan korkutmak için değil, kimse görmediğinde bile doğru davranabilmesi için eğitir.
Tevbe 68 bize belki de şu soruyu yöneltmektedir:
Bir yanlış bize dünyada hiçbir bedel ödetmediğinde onu gerçekten “yanıma kaldı” diye mi görüyoruz, yoksa insanların görmediği ve dünyanın hemen karşılık vermediği davranışların bile Allah katında kaybolmadığını hatırlayarak hayatımızı daha büyük bir hesap bilinciyle yaşayabiliyor muyuz?
