Nâziât Suresi 29. Ayette “Gecesini Karanlıklaştırdı Ve Gündüzünü Aydınlığa Çıkardı” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Gece İle Gündüz Düzeni İnsan Hayatı İçin Neden Vazgeçilmezdir 
Nâziât Suresi 29. Ayet Ne Söyler
Nâziât Suresi’nin 29. ayetinde:
“Ve ağtaşe leylehâ ve ahrace duhâhâ.”
buyrulur.
Bu ifade genel olarak:
“Onun gecesini karanlıklaştırdı, gündüzünü aydınlığa çıkardı.”
şeklinde anlamlandırılır.
Bir önceki ayette göğün yükseltilip düzene konulduğu anlatılmıştı.
Şimdi ise bu düzenin insanın doğrudan yaşadığı iki büyük sonucu gösterilir:
Gece ve gündüz.
“Ağtaşe” Kelimesi Ne Anlama Gelir
Ayette geçen “ağtaşe” kelimesi:
karanlık yapmak, karartmak, gecenin karanlığını meydana getirmek
anlamlarını taşır.
Burada gece yalnızca Güneş’in görünmediği saatler olarak anlatılmaz.
Karanlık, yaratılış düzeninin özel bir parçası olarak sunulur.
Bu nedenle ayetin ilk yarısında:
ışığın çekilmesi ve karanlığın ortaya çıkması
özellikle vurgulanır.
“Duhâhâ” Ne Anlama Gelir
“Duhâ” kelimesi:
gündüzün aydınlık vakti, kuşluk zamanı veya güneş ışığının belirginleştiği zaman
anlamlarını taşır.
Burada daha geniş anlamıyla:
gündüz aydınlığı
kastedilir.
Dolayısıyla ayette çok güçlü bir karşıtlık vardır:
Karanlık gece.
Aydınlık gündüz.
Bu iki zıtlık birlikte hayatın günlük ritmini oluşturur.
Gece Ve Gündüz Nasıl Oluşur
Modern astronomiye göre gece ve gündüzün temel sebebi Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüşüdür.
Dünya’nın Güneş’e dönük tarafı ışık alırken gündüz yaşar.
Diğer taraf ise karanlıkta kaldığı için geceyi yaşar.
Dünya dönmeye devam ettikçe bu bölgeler sürekli yer değiştirir.
Kur’an ayetinin amacı ise bu astronomik mekanizmayı teknik biçimde öğretmekten çok:
bu düzenin Allah’ın yaratılışındaki yerini hatırlatmaktır.
Kur’an Neden Bu Kadar Sıradan Görünen Bir Olayı Hatırlatıyor
Çünkü insan sürekli karşılaştığı şeylerin olağanüstülüğünü zamanla unutabilir.
Her sabah aydınlık gelir.
Her akşam karanlık çöker.
Bu olay milyonlarca kez yaşansa bile hâlâ insan hayatının temel şartlarından biridir.
Kur’an insanı:
alışkanlığın örttüğü mucizevî düzene yeniden bakmaya
çağırır.
Bazen en büyük olağanüstülükler, her gün gerçekleştiği için sıradan görünür.
Gece İnsan Hayatı İçin Neden Önemlidir
Gece biyolojik yaşam açısından büyük önem taşır.
İnsan bedeninin uyku ve uyanıklık düzeni, ışık-karanlık döngüsüyle güçlü biçimde bağlantılıdır.
Gece:
dinlenme,
bedenin toparlanması,
zihinsel süreçlerin yenilenmesi
için doğal bir zaman oluşturur.
Kur’an’ın başka ayetlerinde de gecenin dinlenme ile ilişkilendirilmesi bu açıdan dikkat çekicidir.
Gündüz İnsan Hayatı İçin Neden Önemlidir
Gündüz ise tarih boyunca:
çalışmanın, hareketin, üretimin ve toplumsal hayatın
temel zamanı olmuştur.
Güneş ışığı:
tarıma,
doğal yaşama,
insan faaliyetlerine
doğrudan etki eder.
Bu nedenle gece ve gündüz yalnızca gökyüzündeki değişiklik değildir.
İnsan medeniyetinin günlük düzenini belirleyen temel ritimdir.
Gece Olmasaydı Ne Olurdu
Dünya’nın mevcut gece-gündüz düzeninin bulunmaması yaşam koşullarını ciddi biçimde değiştirebilirdi.
Kesintisiz ışık:
sıcaklık düzenini,
biyolojik saatleri,
uyku sistemlerini
etkilerdi.
Birçok canlı ışık ve karanlık döngülerine uyum sağlayarak yaşamaktadır.
Dolayısıyla geceyi yalnızca:
“ışığın olmadığı zaman”
şeklinde görmek eksiktir.
Gece, yaşam düzeninin aktif bir unsurudur.
Gündüz Olmasaydı Ne Olurdu
Güneş ışığının bulunmaması Dünya üzerindeki yaşamın büyük bölümünü imkânsız hâle getirirdi.
Bitkiler fotosentez için ışığa ihtiyaç duyar.
Bitkiler ise besin zincirlerinin temelinde yer alır.
Dolayısıyla gündüz:
yalnızca görmemizi sağlayan bir aydınlık değil, yaşam sistemlerinin temel enerji kaynaklarından birinin görünür sonucudur.
Gece Ve Gündüz Birbirinin Düşmanı Mıdır
Hayır.
Biri diğerinin alternatifi değil:
tamamlayıcısıdır.
İnsan yalnızca gündüzle yaşayamaz.
Yalnızca geceyle de mevcut yaşam düzenini sürdüremez.
Biri:
hareket ve faaliyet,
diğeri:
dinlenme ve sakinlik
için uygun şartlar oluşturur.
Bu açıdan ayet zıtlıkların bazen çatışmak yerine birlikte düzen oluşturduğunu düşündürür.
Ayette Neden Önce Gece Sonra Gündüz Anlatılıyor
Ayetin ifade düzeninde önce:
karanlık,
sonra:
aydınlık
gelir.
Bundan özel bir bilimsel kronoloji çıkarmak doğru değildir.
Fakat edebî açıdan güçlü bir hareket vardır:
Karanlık örtülür ve ardından aydınlık ortaya çıkar.
Bu, her sabah insanın yeniden deneyimlediği olağanüstü geçişi kısa bir cümleyle gözümüzde canlandırır.
Gece İle Gündüzün Sürekli Birbirini Takip Etmesi Ne Anlatır
Her gece sona erer.
Her gündüz de sona erer.
Bu döngü insanın hayatına güçlü bir zaman bilinci kazandırır.
Günler geçer.
Haftalar geçer.
Yıllar geçer.
Ve insanın ömrü ilerler.
Bu nedenle gece-gündüz döngüsü yalnızca astronomik değil:
varoluşsal bir saat
gibidir.
Her dönüş insanın hayatından bir parçanın daha geçtiğini hatırlatır.
Bu Ayetin Yeniden Dirilişle Bağlantısı Nedir
Nâziât Suresi bu bölümde yeniden dirilişi imkânsız gören insanı yaratılış üzerinde düşünmeye çağırmaktadır.
Önce:
göğün yaratılışı,
sonra:
göğün düzenlenmesi,
ardından:
gece ve gündüzün meydana gelişi
hatırlatılır.
Mesaj şudur:
Bütün bu büyük düzeni kuran kudret, insanı yeniden yaratmaya da kadirdir.
Dolayısıyla gece-gündüz anlatısı surenin ana konusu olan dirilişten kopuk değildir.
Gece Ve Gündüz İnsan İçin Bir Zaman Ölçüsü Müdür
Evet.
İnsanlığın en eski zaman ölçülerinden biri gündür.
Dünya’nın dönüşü sonucu oluşan gece-gündüz döngüsü:
takvimlerin,
çalışma düzenlerinin,
ibadet vakitlerinin,
günlük hayatın
temel ölçülerinden biri hâline gelmiştir.
İnsan zamanı sayarken bile kozmik hareketlerden yararlanır.
Bu, insan hayatının evrenin düzeninden ne kadar bağımsız olmadığını gösterir.
Karanlık Her Zaman Kötülüğü Mü Temsil Eder
Hayır.
Edebî anlatımlarda karanlık bazen kötülüğün sembolü olarak kullanılabilir.
Fakat Nâziât 29’da gece doğrudan kötü bir şey olarak sunulmaz.
Aksine yaratılış düzeninin parçasıdır.
Bu önemlidir.
Karanlık da işlevlidir.
Gece dinlenmenin ve birçok canlı için faaliyetin zamanıdır.
Dolayısıyla fiziksel karanlığı otomatik olarak ahlâkî kötülükle eşitlemek doğru değildir.
Ayetin Felsefi Mesajı Nedir
Ayet insana şu soruyu düşündürebilir:
Bir şeyin sürekli gerçekleşmesi, onun daha az olağanüstü olduğu anlamına gelir mi?
Güneşin her sabah doğmasına alıştığımız için bunu sıradan kabul ederiz.
Ama bir sabah doğmasaydı ne kadar büyük bir olay olduğunu hemen anlardık.
İnsan çoğu zaman sahip olduğu düzenin değerini:
düzen bozulduğunda
fark eder.
Bu yüzden ayet, alışkanlığın körleştirdiği hayranlık duygusunu yeniden uyandırabilir.
Gece İle Gündüz İnsan Psikolojisini Nasıl Etkiler
Aydınlık ve karanlık yalnızca görsel deneyimler değildir.
İnsan biyolojisi ve psikolojisi de bunlardan etkilenir.
Işık:
uyanıklığı ve günlük faaliyeti
desteklerken;
karanlık:
uyku düzeninin başlamasına
yardımcı olabilir.
İnsanın bedenindeki biyolojik ritimler, doğadaki bu büyük ritimle ilişki içindedir.
İnsan bu anlamda doğadan kopuk değil:
doğanın ritimleri içinde yaşayan bir varlıktır.
27, 28 Ve 29. Ayetler Birlikte Ne Söylüyor
- ayette:
Göğün yaratılışı.
- ayette:
Göğün yükseltilmesi ve düzenlenmesi.
- ayette:
Gece ve gündüz.
Böylece anlatım büyükten daha yakına gelir.
Önce:
kozmik yapı.
Sonra:
o yapının düzeni.
Ardından:
insanın her gün yaşadığı ışık ve karanlık döngüsü.
Kur’an insanı uzak göklerden günlük hayatına kadar uzanan tek bir yaratılış düzeni üzerinde düşünmeye çağırır.
Sonuç: Gece Ve Gündüz Düzeni İnsan Hayatı İçin Neden Vazgeçilmezdir
Nâziât Suresi 29. ayette:
“Ve ağtaşe leylehâ ve ahrace duhâhâ.”
buyrulur:
“Gecesini karanlıklaştırdı ve gündüzünü aydınlığa çıkardı.”
Bu kısa ayet insanın her gün yaşadığı fakat çoğu zaman fark etmeden geçtiği dev bir düzeni hatırlatır.
Gece:
dinlenmenin, sakinliğin ve biyolojik yenilenmenin
temel şartlarından biridir.
Gündüz:
ışığın, üretimin, hareketin ve hayatı besleyen enerji süreçlerinin
temel zamanıdır.
Ama ayetin mesajı yalnızca bunlarla sınırlı değildir.
Her gece ve her gündüz insanın önünden geçen bir zaman parçasıdır.
Gecenin karanlığı gelir.
Sonra aydınlık doğar.
Aydınlık gider.
Tekrar gece gelir.
Bu döngü devam ederken insanın hayatı da aynı şekilde ilerlemektedir.
Belki ayetin en derin sorusu tam burada ortaya çıkar:
Her sabah yeniden aydınlığa çıkıyoruz; fakat bize verilen yeni günü gerçekten yeni bir fırsat olarak görebiliyor muyuz?
Çünkü güneş her doğduğunda yalnızca dünya aydınlanmaz.
İnsana:
bir gün daha
verilmiş olur.
Ve hiçbir insan kendisine verilen bu günlerin kaç tane daha süreceğini bilmez.
