Mürselât Suresi 28. Ayette “O Gün Yalanlayanların Vay Hâline” Uyarısının Yeryüzü, Dağlar Ve Tatlı Su Hatırlatıldıktan Sonra Tekrarlanması Ne Anlama Gelir 
Mürselât Suresi 28. Ayet Ne Söyler
Mürselât Suresi’nin 28. ayeti şöyledir:
وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ
Türkçeye:
“O gün yalanlayanların vay hâline!”
şeklinde çevrilir.
Bu cümle sure boyunca tekrar eden güçlü uyarıdır.
Fakat 28. ayetteki tekrarın hemen öncesinde:
yeryüzünün dirileri ve ölüleri barındırması,
yüksek ve sağlam dağlar,
içilebilir tatlı suhatırlatılmıştır.
Dolayısıyla bu kez yalanlama uyarısı, insanın her gün içerisinde yaşadığı nimetlerin ardından gelir.
Aynı Uyarı Neden Bir Kez Daha Tekrarlanır
Mürselât Suresi aynı cümleyi her defasında farklı bir delilin ardından tekrar eder.
Önce:
kıyamet anlatılır.Sonra:
geçmiş toplumların sonu.Ardından:
insanın yaratılışı.Şimdi ise:
yeryüzü ve hayatı mümkün kılan nimetler.Her bölümün sonunda aynı cümle insanın karşısına çıkar:
“O gün yalanlayanların vay hâline!”
Böylece tekrar yeni bir delille yeniden anlam kazanır.
Yeryüzünün Hatırlatılması Neden Bir Delil Olarak Görülür
İnsan dünyaya doğduğu için yeryüzünü hazır bulur.
Toprak zaten vardır.
Hava vardır.
Su vardır.
Dağlar vardır.
Bitkiler vardır.
Bu yüzden insan bunların hiçbirini olağanüstü görmeyebilir.
Kur’an ise alışkanlığın oluşturduğu bu körlüğü kırmaya çalışır.
Soru şudur:
Üzerinde hayat kurulabilen bu dünyanın varlığını hiç gerçekten düşündün mü
Tatlı Su Neden Yalanlama Uyarısından Hemen Önce Anılır
Çünkü su insanın vazgeçemeyeceği en temel ihtiyaçlardan biridir.
İnsan:
günlerce bazı konforlardan vazgeçebilir,
servetsiz yaşayabilir,
pek çok eşyası olmadan hayatını sürdürebilir.
Ama su olmadan yaşayamaz.
Bu yüzden bir bardak su aslında hayatın devamıyla doğrudan bağlantılıdır.
Kur’an en sıradan görünen nimeti alıp insanın önüne koyar:
“Bunu gerçekten sıradan mı görüyorsun?”
Dağlar İle Su Neden Yan Yana Getirilmiştir
Bir tarafta devasa ve heybetli dağlar vardır.
Diğer tarafta avuç içine sığabilecek bir miktar su.
Fiziksel büyüklük bakımından aralarında büyük fark vardır.
Ama insanın yaşamı açısından küçük bir bardak su bazen dağdan daha önemlidir.
Bu karşıtlık önemli bir gerçeği düşündürür:
Değer her zaman büyüklükle ölçülmez.
Hayat bazen görünüşte küçük şeylere bağlıdır.
İnsan Neden Sürekli Gördüğü Nimetleri Fark Etmez
Psikolojik olarak insan tekrar eden şeylere alışır.
İlk kez gördüğümüz şey bizi etkiler.
Yüzüncü kez gördüğümüzde sıradanlaşır.
Her gün:
nefes alırız,
su içeriz,
Güneş doğar,
toprağın üzerinde yürürüz.
Bunların sürekliliği onların değerini azaltmaz.
Ama bizim farkındalığımızı azaltabilir.
Mürselât’ın yaptığı şey, sıradanlaşmış olanı yeniden görünür hâle getirmektir.
Bilmek İle Fark Etmek Arasında Fark Var mıdır
Evet.
İnsan suyun gerekli olduğunu bilir.
Ama susayana kadar onun değerini derinden hissetmeyebilir.
Sağlığın değerini bilir.
Ama hastalanınca başka biçimde anlar.
Sevdiklerinin değerini bilir.
Ama kaybetme ihtimali ortaya çıktığında daha güçlü hisseder.
Bu nedenle bilgi ile farkındalık aynı şey değildir.
Kur’an’ın tekrarları yalnızca bilgi vermek değil, farkındalık oluşturmak ister.
Ayetteki “Yalanlama” Nimetleri İnkâr Etmek Anlamına mı Gelir
Mürselât’ın temel bağlamında yalanlama özellikle:
kıyameti,
hesabı,
yeniden dirilişi,
ilahî mesajı
reddetmekle ilgilidir.
Ancak nimetlerin hemen ardından aynı uyarının gelmesi dikkat çekicidir.
İnsan kendisine gösterilen işaretleri sürekli görmezden geliyorsa, sure bunu daha büyük yalanlama tavrının parçası olarak sunar.
Yani mesele yalnızca:
“Su vardır mı?”
değildir.
Daha büyük soru:
“Bütün bunların anlamı hakkında hiç düşünmeyecek misin?”
sorusudur.
Nimet Şükür Gerektirir mi
Kur’an perspektifinde evet.
Fakat şükür yalnızca sözlü teşekkür değildir.
Bir nimetin:
değerini bilmek,
onu israf etmemek,
doğru kullanmak,
başkasının hakkını gözetmek
de şükrün pratik boyutları olarak düşünülebilir.
Örneğin suyun nimet olduğunu söyleyip onu ölçüsüzce israf etmek, söz ile davranış arasında çelişki oluşturabilir.
Şükür İnsanın Hayatını Nasıl Değiştirebilir
Şükür insanın sürekli eksik olana odaklanmasını azaltabilir.
İnsan:
“Bende ne yok?”
sorusunu sürekli sorabilir.
Daha çok para,
daha büyük ev,
daha yüksek makam,
daha fazla başarı
isteyebilir.
Şükür ise başka bir soruyu getirir:
“Bende zaten ne var?”
Sağlık,
su,
zaman,
sevdiklerimiz,
yaşama imkânı...
Bazen insanın en büyük zenginlikleri, alıştığı için artık fark etmediği şeylerdir.
Yeryüzü Nimet Olmasının Yanında Bir Sorumluluk Alanı mıdır
Evet.
İnsan yeryüzünden yararlanıyorsa onu istediği kadar bozabileceği sonucu çıkmaz.
Toprak,
su,
ormanlar,
diğer canlılar
sadece bugünkü insanların ihtiyaçları için varmış gibi tüketilemez.
Gelecek nesiller de aynı dünyada yaşayacaktır.
Bu nedenle nimeti kullanmak ile onu tahrip etmek arasında ahlaki bir sınır vardır.
Suyu Kirletmek Nimetin Değerini Görmezden Gelmek midir
Su hayat için zorunluysa temiz su kaynaklarının korunması doğrudan insan hayatıyla ilgilidir.
Su kaynaklarını:
kirletmek,
gereksiz tüketmek,
ulaşılabilirliğini bozmak
başka insanların yaşamını da etkileyebilir.
Bu nedenle su meselesi yalnızca bireysel tüketim değildir.
Toplumsal ve nesiller arası bir sorumluluk boyutu da vardır.
Mürselât modern çevre politikası anlatmaz; fakat nimetin hatırlatılması insana onun değerini koruma sorumluluğunu düşündürür.
İnsan Doğaya Hükmettiğini Düşünürken Neyi Unutabilir
İnsan teknolojisi olağanüstü seviyeye ulaşmıştır.
Dağları delen tüneller yapabilir.
Barajlar kurabilir.
Çöllere şehirler inşa edebilir.
Deniz suyunu arıtabilir.
Fakat yine de temel yaşam şartlarına bağımlıdır.
Teknoloji insanın doğayla ilişkisini değiştirebilir.
Ama insanın:
suya,
oksijene,
uygun çevre koşullarına
ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Bu nedenle güç ile bağımsızlık aynı şey değildir.
Nimetlerin Herkese Eşit Dağılmaması Ne Anlama Gelir
Dünyada insanlar aynı imkânlara sahip değildir.
Bazıları temiz suya kolayca ulaşırken bazıları bunun için kilometrelerce yol katetmek zorunda kalabilir.
Bir yerde bolluk,
başka yerde kıtlık
olabilir.
Bu durum insan sorumluluğunu daha da artırır.
Nimet yalnızca:
“Bana ne verildi?”
sorusunu değil,
“Bende olanı başkalarıyla nasıl paylaşıyorum?”
sorusunu da gündeme getirir.
Nimetin Değerini Bilmek İnsanlara Karşı Merhameti Artırabilir mi
Evet.
Susuzluğun ne olduğunu anlayan kişi suya ulaşamayan insanı daha iyi düşünebilir.
Açlığın değerini bilen kişi aç olana farklı yaklaşabilir.
Güvenli bir evde yaşayan insan evsizliği düşündüğünde sahip olduğu şeyin büyüklüğünü fark edebilir.
Şükür bu nedenle yalnızca bireysel bir huzur değil, başkasının ihtiyacını görme biçimi de olabilir.
Mürselât’ın Tekrarları Neden İnsan Üzerinde Giderek Daha Büyük Baskı Kurar
Çünkü her bölümde yeni bir delil eklenir.
İnsan:
kıyameti görmezden gelebilir.
Geçmiş toplumları uzak görebilir.
Ama sonra kendi yaratılışı hatırlatılır.
Ardından her gün üzerinde yaşadığı dünya ve içtiği su gösterilir.
Böylece delil giderek insana yaklaşır.
En sonunda insan şunu fark eder:
Uzakta aradığım işaretlerin bazıları zaten hayatımın içindeymiş.
“Vay Hâline” İfadesinin Bu Noktada Sertliği Neden Anlamlıdır
Çünkü artık yalnızca gelecekte olacak bir olay anlatılmamıştır.
İnsanın:
geçmişi,
kendi bedeni,
yaşadığı dünya,
içtiği su
önüne konmuştur.
Sureye göre bütün bunların ardından hâlâ bilinçli yalanlamada ısrar etmek daha ağır bir tavırdır.
Bu nedenle uyarı da serttir:
“O gün yalanlayanların vay hâline!”
Mürselât 28 Bugünün İnsanına Hangi Soruyu Sordurur
Belki de ayetin en güçlü sorusu şudur:
“Her gün kullandığım hangi nimeti artık o kadar sıradan görüyorum ki onun yokluğunun hayatımı nasıl değiştireceğini düşünmüyorum
”Su mu?
Sağlık mı?
Zaman mı?
Sevdiklerim mi?
Güvenlik mi?
İnsan çoğu zaman sahip olmadığı şeyler için üzülürken sahip olduğu büyük nimetleri fark etmeyebilir.
Mürselât bu bakışı tersine çevirmeye çağırır.
Sonuç: Yeryüzü, Dağlar Ve Tatlı Su Hatırlatıldıktan Sonra “O Gün Yalanlayanların Vay Hâline” Neden Tekrarlanır
Mürselât Suresi’nin 28. ayeti:
وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ
yani:
“O gün yalanlayanların vay hâline!”
ifadesini yeniden karşımıza çıkarır.
Bu kez uyarının hemen öncesinde:
insanları barındıran yeryüzü, yüksek dağlar, içilebilir tatlı suhatırlatılmıştır.
Böylece Mürselât’ın delil zinciri giderek genişler:
Kıyamete bak. Tarihe bak. Kendi yaratılışına bak. Üzerinde yaşadığın dünyaya bak. İçtiğin suya bak.Sonra düşün:
Bütün bunları tamamen sıradanlaştırıp hiçbir anlam taşımadıklarını söylemek gerçekten bu kadar kolay mı
Ayetin tekrarının gücü burada ortaya çıkar.
Çünkü insan her seferinde başka bir açıdan aynı soruyla karşılaştırılır.
Bu dünyada yalnızca yaşamıyoruz.
Dünyaya bağımlıyız.
Suya bağımlıyız.
Bedenimizin dengesine bağımlıyız.
Zamana bağımlıyız.
Ve bütün bunlara rağmen insan kendisini mutlak bağımsız bir varlık sanabilir.
Mürselât ise bu yanılgıyı kırar.
Nimet fark edilirse şükür doğar.
Şükür doğarsa sorumluluk doğar.
Sorumluluk varsa hesap fikri anlam kazanır.
Bu nedenle 28. ayet yalnızca korkutucu bir tekrar değildir.
İnsanın sahip olduğu şeyleri fark etmesi için yapılan güçlü bir çağrıdır.
Belki de ayetin insana bıraktığı en büyük soru şudur:
Hayatımı mümkün kılan şeylerin çoğunu ben yaratmadıysam, onları kullanırken neden hiçbir sorumluluğum yokmuş gibi davranayım
