Nebe Suresi 2. Ayette “O Büyük Haber Hakkında” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Kıyamet İle Yeniden Diriliş Neden “Büyük Haber” Olarak Tanımlanır 
Nebe Suresi, daha ilk ayetlerinden itibaren insanı son derece büyük bir soruyla karşı karşıya bırakır:
“Birbirlerine neyi soruyorlar?”
Ardından cevap gelir:
“O büyük haber hakkında…”
Ayetin Arapçasındaki “en-nebei’l-azîm” (النَّبَإِ الْعَظِيمِ) ifadesi yalnızca sıradan bir “haber” anlamına gelmez. İnsanlığın varoluşunu, ölümünü, geleceğini ve bütün hayat anlayışını değiştirecek büyüklükte bir haberden söz edilmektedir.
Klasik tefsirlerin önemli bölümünde bu “büyük haber”, özellikle kıyamet, yeniden diriliş ve ahiret gerçeği olarak açıklanmıştır. Bazı yorumlarda Kur’an’ın kendisi de bu kapsamda değerlendirilmiştir. Ancak surenin devamındaki bağlam özellikle yeniden diriliş ve hesap gününü güçlü biçimde öne çıkarır.
“Nebe” Kelimesi Ne Anlama Gelir
Arapçada “nebe”, herhangi bir günlük bilgi veya küçük haberden daha güçlü bir anlam taşır.
Genellikle:
Önemli,
sonuç doğuran,
insan hayatını etkileyen,
dikkate alınması gerekenhaber için kullanılır.
Bu nedenle ayette yalnızca “haber” denmemekte, insanlığın kaderini ilgilendiren bir bildirimden söz edilmektedir.
“El-Azîm” Neden Eklenmiştir
“Aẓîm” kelimesi:
büyük, muazzam, son derece önemli, azametli
anlamlarını taşır.
Dolayısıyla:
en-nebe + el-azîm
birlikte düşünüldüğünde:
“son derece büyük ve belirleyici haber”
anlamına ulaşır.
Buradaki büyüklük yalnızca olayın fiziksel büyüklüğü değildir.
Sonuçlarının büyüklüğüdür.
Bu Büyük Haber Nedir
Surenin devamı dikkate alındığında temel anlam:
ölümden sonra diriliş, kıyamet, hesap ve ahiret
olarak anlaşılır.
Çünkü birkaç ayet sonra insanların öldükten sonra tekrar diriltilecekleri ve “hüküm günü”nün belirlenmiş bir vakit olduğu anlatılır.
Dolayısıyla ayetin zihinsel merkezi şudur:
İnsan ölmekle tamamen yok olmayacaktır.
İnsanlar Neden Bu Haber Hakkında Tartışıyordu
Nebe Suresi 3. ayette:
“Hakkında ayrılığa düştükleri…”
ifadesi gelir.
Yani mesele yalnızca insanların merak ettiği bir konu değildir.
İnsanlar bu konuda farklı düşünmektedir.
Bazıları inanmakta,
bazıları şüphe etmekte,
bazıları ise ölümden sonra dirilmeyi imkânsız görmektedir.
Kur’an tam olarak bu tartışmanın merkezine müdahale eder.
Ölümden Sonra Diriliş Neden Bu Kadar Büyük Bir Haberdir
Çünkü doğruysa insan hayatının anlamını bütünüyle değiştirir.
Eğer ölüm son ise:
hayat yalnızca doğum ile ölüm arasındaki kısa dönemdir.
Fakat ölümden sonra yaşam varsa:
insanın dünyadaki hayatı daha büyük bir varoluşun başlangıç aşamasına dönüşür.
Bu yüzden yeniden diriliş sıradan bir dinî ayrıntı değildir.
Bütün insanlık anlayışını değiştiren bir iddiadır.
Kıyamet Neden “Büyük Haber”dir
Çünkü kıyamet bireysel değil, kozmik bir olaydır.
Kur’an’ın tasvirinde:
göklerin düzeni değişir, yeryüzünün düzeni bozulur,
dağlar ortadan kalkar,
kozmik sistem dönüşür,
bütün insanlar yeniden diriltilir.Dolayısıyla söz konusu olan tek bir insanın ölümü değil, mevcut dünya düzeninin sona ermesidir.
Asıl Büyük Haber Kıyamet mi Yoksa Diriliş midir
İkisini birbirinden tamamen ayırmak doğru değildir.
Kıyamet:
mevcut düzenin sonunu
ifade eder.
Diriliş ise:
başka bir varoluş aşamasının başlangıcını
ifade eder.
Kur’an perspektifinde büyük haber:
dünyanın sona ereceği, insanların yeniden diriltileceği ve hesap vereceği bütünlüğüdür.
İnsan Ölümü Biliyor Ama Dirilişi Bilmiyor
İnsan ölüm gerçeğini gözlemleyebilir.
Mezarlıkları görür.
İnsanların öldüğünü bilir.
Fakat insan deneyimi içerisinde doğal olarak gözlemleyemediği şey şudur:
Ölen insan tekrar yaşayacak mı?
Kur’an’ın “büyük haber” olarak sunduğu şey tam olarak insanın deneyim sınırının ötesindeki bu iddiadır.
Diriliş İnsan İçin Neden Sarsıcı Bir Fikirdir
Çünkü ölüm insan zihninde çoğu zaman nihai sınırdır.
Kur’an ise bu sınırı kaldırır.
İnsana:
“Senin hikâyen mezarda bitmiyor.”
demektedir.
Bu düşünce insanın:
hayata,
ölüme,
ahlaka,
adalete,
zamana
bakışını kökten değiştirebilir.
Büyük Haber İnsan Hayatını Nasıl Değiştirir
Eğer yeniden diriliş varsa insanın yaptığı şeyler yalnızca dünyadaki sonuçlarıyla sınırlı değildir.
İyilik,
kötülük,
adalet,
zulüm,
merhamet,
sorumluluk
başka bir anlam kazanır.
Çünkü insanın davranışlarının nihai bir değerlendirmeye tabi tutulacağı düşüncesi ortaya çıkar.
Ahiret İnancı İle Adalet Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır
Dünyada adalet her zaman gerçekleşmez.
Bazı zalimler cezalandırılmadan ölebilir.
Bazı masum insanlar haklarını alamadan hayatlarını kaybedebilir.
Ahiret düşüncesi burada şu iddiayı ortaya koyar:
Dünyada tamamlanmayan adalet nihai değildir.
Hesap günü düşüncesi, ahlaki düzenin ölümle sona ermediğini ifade eder.
Kur’an Neden Dirilişi Doğadaki Örneklerle Açıklar
Nebe Suresinin devamında insanın çevresindeki evrene dikkat çekilir:
yeryüzü, dağlar,
insanın çiftler halinde yaratılması,
uyku,
gece,
gündüz, gökler,
yağmur,
bitkiler…Bunların zikredilmesi rastlantı değildir.
Kur’an okuyucuyu şu düşünceye yöneltir:
İlk yaratılışı gerçekleştiren kudret için yeniden yaratılış neden imkânsız olsun?
Uyku İle Ölüm Arasında Neden Benzerlik Kurulur
Surede:
“Uykunuzu dinlenme yaptık.”
denilmesi de dikkat çekicidir.
İnsan her gece bilinçli dünyadan bir süreliğine kopar.
Sonra yeniden uyanır.
Bu doğrudan ölümden sonraki dirilişin bilimsel kanıtı değildir.
Ancak Kur’an’ın anlatımında uyku ve uyanış, insan zihnini:
ölüm → diriliş
fikrine yaklaştıran güçlü bir benzetme oluşturur.
“Büyük Haber” İnsanlığın En Büyük Sorularını Birleştirir
İnsanlık binlerce yıldır şu soruları sormaktadır:
Nereden geldik?
Neden yaşıyoruz?
Ölüm nedir?
Öldükten sonra ne olacak?
Adalet sonunda gerçekleşecek mi?
İnsan yaptıklarının hesabını verecek mi?
Nebe Suresindeki “büyük haber” ifadesi bütün bu soruların merkezine dokunmaktadır.
Neden Haberin Kendisi Değil İnsanların Tavrı Öne Çıkarılır
Surenin başlangıcı ilginçtir.
Doğrudan:
“Diriliş vardır.”
demek yerine:
“Birbirlerine neyi soruyorlar?”
diye başlanır.
Bu anlatım okuyucuyu tartışmanın içine çeker.
Sanki insana:
“Sen bu büyük mesele karşısında hangi taraftasın?”
sorusu yöneltilmektedir.
Büyük Haber Bir Korku Haberi midir
Yalnızca korku haberi olarak okumak eksik olur.
Kıyamet ve hesap fikri elbette ciddi bir uyarıdır.
Ancak yeniden diriliş aynı zamanda:
ölümün mutlak son olmaması, adaletin tamamlanması,
iyiliğin karşılıksız kalmaması,
insan varoluşunun ölüm sınırını aşmasıanlamlarını da taşır.
Dolayısıyla büyük haber hem uyarı hem de umut içerir.
“Büyük Haber” İfadesinin Felsefi Derinliği Nedir
Bir haberin büyüklüğünü onun hayatımızı ne kadar değiştirdiğiyle ölçersek, ölümden sonra yaşam iddiasından daha büyük çok az haber düşünülebilir.
Çünkü bu haber doğruysa:
ölümün anlamı değişir.
Hayatın anlamı değişir.
Ahlakın anlamı değişir.
Adaletin anlamı değişir.
İnsanın kendisi hakkındaki düşüncesi değişir.
Bu nedenle “büyük” kelimesi son derece yerindedir.
Kur’an’ın Verdiği Asıl Mesaj Nedir
Nebe Suresinin başlangıcı insanı gündelik hayatın küçük meselelerinden çıkararak en büyük varoluş sorusunun karşısına getirir:
“Eğer yeniden diriltileceksen bugün nasıl yaşamalısın?”
Çünkü ahiret fikrinin amacı yalnızca gelecekte olacakları anlatmak değildir.
Bugünkü insanı değiştirmektir.
Kıyamet gelecekle ilgilidir.
Fakat kıyamet bilinci bugün nasıl yaşadığımızla ilgilidir.
“O Büyük Haber” Aslında İnsanın Kendi Geleceğinin Haberidir
Nebe Suresindeki ifade uzak bir kozmik olaydan söz ediyor gibi görünse de aslında mesele son derece kişiseldir.
Çünkü kıyamet yalnızca:
“Evrene ne olacak?”
sorusu değildir.
Aynı zamanda:
“Bana ne olacak?”
sorusudur.
İşte “en-nebei’l-azîm”in büyüklüğü burada ortaya çıkar.
İnsan kendisine dışarıdan verilen bir haberi dinlememektedir.
Kendi geleceğine ilişkin bir haberle karşılaşmaktadır.
Bu nedenle Kur’an’ın “büyük haber” dediği kıyamet ve yeniden diriliş düşüncesi, yalnızca dünyanın sonunu değil, ölümün insan için gerçekten son olup olmadığını sorgulatır.
