Mürselât Suresi 46. Ayette “Biraz Yiyin Ve Yararlanın; Çünkü Siz Suçlularsınız” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Dünya Nimetlerinin Geçici Olması Neden Böylesine Sert Bir Uyarıyla Hatırlatılır 
Mürselât Suresi 46. Ayet Ne Söyler
Mürselât Suresi’nin 46. ayeti şöyledir:
كُلُوا وَتَمَتَّعُوا قَلِيلًا إِنَّكُمْ مُجْرِمُونَ
Türkçeye genel olarak:
“Biraz yiyin ve yararlanın; çünkü siz suçlularsınız.”
şeklinde çevrilebilir.
Bir önceki ayette:
“O gün yalanlayanların vay hâline!”
denilmişti.
- ayette ise dünya hayatına dönülür ve yalanlayanlara çok sert bir ironiyle seslenilir:
Burada nimet yasaklanmamakta, onun geçiciliği hatırlatılmaktadır.
“Kulû” Kelimesi Neden Yeniden Kullanılır
- ayette cennet ehline:
denilmişti.
- ayette ise yalanlayanlara:
denilir.
Aynı “yiyin” fiilinin iki farklı bağlamda kullanılması son derece dikkat çekicidir.
Cennette yemek:
güven,
süreklilik,
huzuriçerisindedir.
Dünyadaki bu hitapta ise:
geçicilik,
uyarı,
yaklaşan hesapvardır.
Aynı nimet, farklı sonlarla birlikte bambaşka anlamlar kazanır.
“Kalîlen” Ne Anlama Gelir
Ayette geçen “kalîlen”:
az, biraz, kısa bir süre
anlamına gelir.
Burada dünya hayatının tamamı, ahiret perspektifinden bakıldığında çok kısa olarak gösterilir.
İnsan seksen veya doksan yıl yaşayabilir.
Kendi deneyimi açısından bu uzun görünebilir.
Fakat sonsuzluk düşüncesinin karşısında bütün dünya hayatı son derece kısa bir dönem hâline gelir.
Ayetin güçlü vurgusu budur:
Ne kadar uzun görünürse görünsün, dünya kalıcı değildir.
Kur’an Dünya Nimetlerini Kötü mü Görür
Hayır.
Kur’an:
yiyecekleri,
içecekleri,
aileyi,
malları,
doğadaki güzellikleri
mutlak olarak kötü göstermez.
Sorun nimetin kendisi değildir.
Sorun insanın nimeti:
hayatının tek amacı,
ahlaki sorumluluğunun alternatifi,
sonsuz güvence
hâline getirmesidir.
Yani mesele:
Dünyadan yararlanmak değil, dünyaya aldanmaktır.
“Yiyin Ve Yararlanın” Bir İzin mi Yoksa Tehdit midir
Bağlam itibarıyla bu ifade gerçek bir teşvikten çok sert bir uyarı ve meydan okuma taşır.
Anlam yaklaşık olarak şöyledir:
“Şimdilik dünya nimetlerinden yararlanın; fakat bunun kısa olduğunu ve sonrasında hesabın geleceğini unutmayın.”
Kur’an’da bazen bu tür ifadeler ironik bir ton taşır.
Yani:
“Nasıl olsa sonsuza kadar süreceğini sanıyorsanız devam edin.”
anlamında sarsıcı bir uyarı söz konusudur.
Neden “Biraz” Kelimesi Bu Kadar Önemlidir
Çünkü insanın dünya algısını değiştirir.
İnsan yaşadığı anın içerisindeyken dünyayı büyük görür.
Bir ev çok önemli olabilir.
Bir makam çok önemli olabilir.
Bir servet hayatın merkezi olabilir.
Fakat ölüm geldiğinde bunların insanla ilişkisi bir anda kesilebilir.
“Biraz” kelimesi bütün dünyevi büyüklüklerin önüne zaman sınırı koyar.
Ne kadar büyük olursa olsun:
geçici olan geçicidir.
Servet Neden İnsana Kalıcılık Hissi Verebilir
Çünkü para geleceği kontrol etme hissi oluşturabilir.
İnsan:
ev satın alır,
yatırım yapar,
servet biriktirir,
çocuklarına miras bırakır.
Bunlar hayatın doğal parçaları olabilir.
Fakat zamanla:
“Artık güvendeyim.”
duygusu mutlaklaşabilir.
Mürselât 46 insana şunu hatırlatır:
Servet gelecekteki bütün ihtimalleri ortadan kaldırmaz.
Para hayatı kolaylaştırabilir.
Ama hayatı sonsuzlaştırmaz.
Makam Ve Şöhret De “Kısa Bir Yararlanma” mıdır
Evet.
İnsan bir dönem çok güçlü olabilir.
Adı herkes tarafından bilinebilir.
Binlerce insan onu takip edebilir.
Fakat zaman geçer.
Görevler biter.
Yeni kuşaklar gelir.
İsimler unutulabilir.
Tarihin en güçlü yöneticileri bile bugün birkaç satırlık tarih bilgisine dönüşmüş olabilir.
Bu nedenle makam ve şöhret:
kalıcı kimlik değil, geçici durumdur.
Mürselât’ın zaman perspektifi insanın bunları mutlaklaştırmasını sorgular.
İnsan Geçici Olduğunu Bildiği Hâlde Neden Dünyaya Bağlanır
Çünkü dünya doğrudan deneyimlediğimiz gerçekliktir.
Bugün:
paramızı görüyoruz,
evimizi görüyoruz,
insanları görüyoruz,
hazları hissediyoruz.
Ahiret ise iman alanına aittir.
Bu nedenle görünür ve yakın olan, insan zihninde daha güçlü olabilir.
Kur’an sürekli ölüm ve ahiret hatırlatması yaparak bu psikolojik dengesizliği düzeltmeye çalışır:
Yakın olan gerçek olabilir; fakat kalıcı olmak zorunda değildir.
“Çünkü Siz Mücrimlersiniz” Ne Anlama Gelir
Ayette:
إِنَّكُمْ مُجْرِمُونَ / innekum mucrimûn
denilir.
“Mücrim” kelimesi:
suç işleyen,
günaha ve haksızlığa saplanan,
ahlaki suçluluk taşıyan
kişi anlamında kullanılabilir.
Buradaki suç, yalnızca modern hukukta mahkemece tanımlanan suç anlamına gelmez.
Kur’an bağlamında:
ilahî uyarıyı reddetmek,
zulüm,
ahlaki sınırları çiğnemek
gibi daha geniş bir sorumluluk alanı vardır.
“Mücrim” Kelimesini Bugünkü Ceza Hukukundaki Suçlu Gibi mi Anlamalıyız
Tam olarak değil.
Modern hukuk:
kanunla tanımlanmış suçları
ele alır.
Kur’an’daki “mücrim” ise daha geniş ahlaki ve dinî bir kavram olabilir.
Bir şey hukukta suç sayılmayabilir ama ahlaken yanlış olabilir.
Örneğin bazı dönemlerde:
zulüm,
ayrımcılık,
sömürü
yasalarla desteklenmiş bile olabilir.
Bu nedenle hukukilik ile ahlakilik her zaman aynı değildir.
Mürselât’ın mücrim kavramı ilahî ahlaki hesap bağlamındadır.
Cennet Ehlinin Yemesiyle Mücrimlerin Yemesi Arasındaki En Büyük Fark Nedir
- ayette:
denilmişti.
Orada nimet:
kalıcılık, huzur,
güvenile ilişkilidir.
- ayette:
denilmektedir.
Burada ise nimet:
süreli, hesapla sınırlı, dünyaya aitbir faydalanmadır.
Bu karşıtlık surenin mesajını son derece güçlü hâle getirir:
Bütün yemekler aynı değildir; onları çevreleyen hayatın anlamı farklıdır.
Dünyadan Yararlanmakla Dünyaya Tapar Gibi Bağlanmak Arasındaki Fark Nedir
Dünyadan yararlanmak:
çalışmak,
güzel yemek yemek,
seyahat etmek,
ev sahibi olmak,
başarı kazanmak
gibi doğal şeyleri içerir.
Sorun bunların varlığı değildir.
Sorun insanın:
değerini yalnızca bunlardan alması,
ahlakını bunlar uğruna feda etmesi,
başkasının hakkını bunlar için çiğnemesi
ile başlar.
Dünya araçken sorun değildir.
Amaç hâline geldiğinde insanı yönetmeye başlayabilir.
Daha Fazla Sahip Olmak Neden Her Zaman Daha Fazla Mutluluk Getirmez
Çünkü insanın arzuları sınır tanımayabilir.
Bir hedefe ulaşır.
Kısa süre sonra yeni hedef oluşur.
Daha büyük ev.
Daha yeni araç.
Daha fazla para.
Daha yüksek statü.
Bu döngü insanı sürekli:
“Henüz yeterli değil.”
duygusunda tutabilir.
Mürselât 46’nın “biraz yararlanın” sözü, dünya hazlarının insanın sonsuzluk arzusunu bütünüyle doyuramayacağını düşündürür.
Dünya Hayatının Kısalığını Hatırlamak Hayatı Değersizleştirir mi
Hayır.
Tam tersine daha değerli hâle getirebilir.
Bir şey sınırlıysa onu daha dikkatli kullanırız.
Zamanımızın sonsuz olmadığını bilirsek:
sevdiklerimize,
iyiliğe,
öğrenmeye,
anlamlı işlere
daha çok değer verebiliriz.
Dünyanın geçiciliğini bilmek:
“Hiçbir şeyin anlamı yok.”
demek değildir.
Daha çok:
“Zamanım sınırlı; o hâlde önemli olanı seçmeliyim.”
demektir.
Geçicilik Bilinci İnsanı Daha Merhametli Yapabilir mi
Evet.
İnsan hem kendisinin hem karşısındakinin geçici olduğunu gerçekten düşündüğünde bazı çatışmalar küçülebilir.
Yıllarca süren kinler,
küçük gurur savaşları,
önemsiz üstünlük mücadeleleri
başka türlü görünmeye başlayabilir.
Bir gün hepimiz buradan ayrılacaksak:
birbirimizi kırmak için harcadığımız zaman gerçekten buna değer mi
Geçicilik bilinci insanı hayattan koparmak yerine daha insanca yaşamaya yöneltebilir.
Ayetin Sertliği Neden Gerekli Görülmüş Olabilir
Çünkü daha önce çok sayıda uyarı yapılmıştır.
İnsan:
kıyametle,
yaratılışıyla,
yeryüzüyle,
cehennemle,
cennetle
karşı karşıya getirilmiştir.
- ayet artık meseleyi son derece kısa ve keskin biçimde özetler:
Sertlik, insanın alıştığı dünya düzeninin sonsuz olmadığını sarsıcı biçimde hatırlatır.
Mürselât 46 Bugünün İnsanına Hangi Soruyu Sordurur
Belki de ayetin en güçlü sorusu şudur:
“Hayatımın kısa olduğunu gerçekten kabul etseydim bugün peşinden koştuğum şeylerin hangileri hâlâ aynı derecede önemli görünürdü
”Daha fazla para?
Bir tartışmayı kazanmak?
Birine üstün gelmek?
Şöhret?
Kırgınlık?
Yoksa:
sevdiklerim,
sağlığım,
iyilik,
adalet,
anlamlı bir iz bırakmak
daha mı değerli hâle gelirdi?
Ölüm düşüncesi öncelikleri yeniden sıralayabilir.
Sonuç: “Biraz Yiyin Ve Yararlanın; Çünkü Siz Suçlularsınız” Ne Anlama Gelir
Mürselât Suresi’nin 46. ayeti:كُلُوا وَتَمَتَّعُوا قَلِيلًا إِنَّكُمْ مُجْرِمُونَ
yani:
“Biraz yiyin ve yararlanın; çünkü siz suçlularsınız.”
ifadesiyle dünya hayatının geçiciliğini son derece sert bir biçimde hatırlatır.
Bu ayeti özellikle 43. ayetle birlikte okumak anlamlıdır.
Cennet ehline:
“Yiyin ve için, afiyetle.”
denilmişti.
Burada ise:
“Yiyin ve biraz yararlanın.”
denilmektedir.
Aradaki tek fark yemek değildir.
Aradaki fark sonuçtur.
Cennetteki nimet:
güvenlidir, huzurludur, süreklidir.Dünya nimeti ise:
geçicidir.İnsan bugün:
çok zengin olabilir.
Çok güçlü olabilir.
Çok ünlü olabilir.
Çok güzel yaşayabilir.
Bunların hiçbiri tek başına kötü değildir.
Fakat ayet insanı şu büyük yanılgıdan uyandırır:
“Şu anda güzel yaşıyorum; öyleyse her şey yolunda ve hiçbir hesabım yok.”
Dünyevi rahatlık ahlaki doğruluğun otomatik kanıtı değildir.
Bir zalim de zengin olabilir.
Bir iyi insan da yoksul olabilir.
Bu yüzden Kur’an nihai değerlendirmeyi dünya refahına değil, ahlaki ve ilahî hesaba bağlar.
Mürselât 46 insanın önüne böylece çok güçlü bir zaman perspektifi koyar:
Ye.
İç.
Yaşa.
Dünyanın güzelliklerinden yararlan.
Ama unutma:
Bütün bunlar “kalîlen”dir; birazdır.
Bir gün mal başkasına kalır.
Makam başkasına geçer.
Ev başkasının olur.
Beden toprağa döner.
Geriye insanın ne kadar tükettiğinden çok:
nasıl yaşadığı
sorusu kalır.
Belki de Mürselât 46’nın insana bıraktığı en derin soru şudur:
Bana verilen dünya nimetleri bir gün elimden çıkacaksa, onları sadece tüketmek için mi kullanıyorum, yoksa onlarla güzel bir hayat ve güzel bir iz de inşa ediyor muyum
