📖 Mürselât Suresi 42. Ayette “Canlarının Çektiği Meyveler İçindedirler” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Cennette İnsanın Arzusuyla Nimet Arasındaki

Mürselât Suresi 42. Ayette “Canlarının Çektiği Meyveler İçindedirler” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Cennette İnsanın Arzusuyla Nimet Arasındaki İlişki Nasıl Anlaşılmalıdır ​

“Dünyada insan pek çok şeyi ister fakat her istediğine ulaşamaz. Mürselât’ın cennet tasvirinde ise arzu ile nimet arasındaki mesafe kapanır; insanın temiz ve huzurlu isteği mahrumiyetle değil, karşılık bulmakla buluşur.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...

Mürselât Suresi 42. Ayet Ne Söyler ​

Mürselât Suresi’nin 42. ayeti şöyledir:


وَفَوَاكِهَ مِمَّا يَشْتَهُونَ


Türkçeye genel olarak:


“Ve canlarının çektiği meyveler içindedirler.”


veya:


“İstedikleri türlü meyveler vardır.”


şeklinde çevrilebilir.


Bir önceki ayette takvâ sahiplerinin:


gölgeler,


pınarlar


içerisinde olduğu anlatılmıştı.

1. ayet bu huzur tablosuna yeni bir nimet ekler:

Arzu edilen meyveler.


Burada dikkat çekici olan yalnızca meyvenin varlığı değildir.


İnsanın istediği şeyle nimetin birbirine uygun olmasıdır.

“Fevâkih” Kelimesi Ne Anlama Gelir ​

Ayette geçen “fevâkih”, “fâkihe” kelimesinin çoğuludur ve genel olarak:


meyveler


anlamına gelir.


Kur’an’ın cennet anlatılarında meyveler sıkça zikredilir.


Meyve:


beslenmeyi,


lezzeti,


bolluğu,


güzelliği,


zahmetsiz nimeti


çağrıştırır.


Özellikle insanın emek vermeden ulaşabildiği, taze ve güzel bir meyve görüntüsü cennet huzurunun sembollerinden biri hâline gelir.

“Mimmâ Yeştehûn” Ne Demektir ​

Ayetteki “mimmâ yeştehûn” ifadesi:


“arzu ettikleri, canlarının çektiği şeylerden”


anlamına gelir.


“Şehvet” kelimesiyle aynı kök ailesinden gelen “yeştehûn”, burada genel anlamıyla istemek ve arzulamak demektir.


Dolayısıyla ayet yalnızca:


“Meyve vardır.”


demez.


Şunu söyler:


“İstedikleri meyveler vardır.”


Nimet ile insanın arzusu arasında doğrudan bir uyum kurulmaktadır.

Cennette Neden Özellikle Meyve Anlatılır ​

Meyve insanlık tarihi boyunca bolluk ve bereketin en güçlü sembollerinden biri olmuştur.


Bir ağacın üzerinde olgunlaşmış meyve:


toprağın,


suyun,


Güneş’in,


zamanın


birleşerek meydana getirdiği doğal bir nimettir.


İnsan meyveyi gördüğünde yalnızca açlığın giderilmesini değil:


renk,


koku,


tat,


ferahlık


gibi birçok güzelliği aynı anda deneyimler.


Bu nedenle cennet tasvirinde meyve, yalnızca beslenme değil zevk ve bolluk anlamı taşır.

Ayet Cennette Sadece Meyve Bulunduğunu mu Söyler ​

Hayır.


Bu ayet cennet nimetlerinden yalnızca bir bölümünü anlatır.


Kur’an’ın başka ayetlerinde:


ırmaklardan,


yiyeceklerden,


içeceklerden,


güvenlikten,


huzurdan,


güzel mekânlardan


söz edilir.


Dolayısıyla Mürselât 42:


“Cennetin tamamı sadece meyveden ibarettir.”


anlamına gelmez.


Meyve, çok daha geniş bir nimet tablosunun içindeki özel bir unsurdur.

İnsan Neden İstediği Şeye Ulaşınca Mutlu Olur ​

Çünkü arzu ile gerçekleşme arasında psikolojik bir bağ vardır.


İnsan bir şeyi ister.


Ona ulaşamadığında eksiklik hissedebilir.


Ulaştığında ise tatmin oluşur.


Fakat dünya hayatında bu tatmin çoğu zaman geçicidir.


Bir şeyi elde ederiz.


Bir süre mutlu oluruz.


Sonra başka bir şey isteriz.


Cennet tasvirinde ise arzu ile nimet arasındaki ilişki mahrumiyet üretmeyen bir düzene dönüşür.

Dünyada İnsan Neden Her İstediğine Ulaşamaz ​

Çünkü dünya sınırlıdır.


Kaynaklar sınırlıdır.


İnsan ömrü sınırlıdır.


İmkânlar eşit değildir.


Bazen istediğimiz şey:


maddi olarak mümkün değildir,


başkasının hakkıyla çelişir,


bize zarar verebilir,


zamanı geçmiş olabilir.


Dolayısıyla dünya hayatında:


istemek, sahip olmak anlamına gelmez.


Mürselât’ın cennet anlatısındaki temel farklardan biri burada ortaya çıkar.

Cennette Arzu İle Gerçekleşme Arasındaki Mesafe Kalkıyor mu ​

Ayetin verdiği görüntü bu yöndedir.


Takvâ sahipleri:


istedikleri meyveler içerisindedir.


Yani insanın arzusuyla kendisine sunulan nimet arasında bir uyum vardır.


Kur’an’ın başka cennet tasvirlerinde de insanların arzu ettiği şeylerin bulunacağı yönünde ifadeler vardır.


Bu, cennetin temel özelliklerinden birini düşündürür:


Eksiklik duygusunun sona ermesi.

Cennette İnsan Zararlı Bir Şeyi Arzu Edebilir mi ​

Bu konuda ayetin ötesine geçerek kesin ayrıntılar vermek doğru olmaz.


Ancak Kur’an’ın cennet tasvirinin genelinde:


kötülük,


kin,


zarar,


haksızlık


üreten bir ortam anlatılmaz.


Dolayısıyla cennetteki arzu kavramını dünyadaki kontrolsüz ve zarar verici bütün isteklerle birebir özdeşleştirmek doğru değildir.


Cennet arzusu, arınmış insanın huzurlu arzusu olarak düşünülebilir.

İnsan Arzusunun Kendisi De Değişebilir mi ​

Evet.


Dünya hayatında bile insanın arzuları zaman içinde değişir.


Çocukken istediğimiz şeylerle yetişkin olduğumuzda istediklerimiz aynı değildir.


Bilgi,


tecrübe,


ahlaki gelişim


isteklerimizi dönüştürebilir.


Bir insan olgunlaştıkça sadece:


“Ne istiyorum?”


değil,


“İstediğim şey gerçekten iyi mi?”


sorusunu da sormaya başlayabilir.


Takvâ da insanın arzusunu eğiten ahlaki bilinç olarak düşünülebilir.

Takvâ İnsanın İsteklerini Yok Etmek midir ​

Hayır.


Takvâ insanın bütün arzularını ortadan kaldırmasını istemek anlamına gelmez.


İnsan:


yemek ister,


sevmek ister,


güven ister,


başarı ister,


güzellik ister.


Bunlar doğal olabilir.


Asıl mesele arzunun:


haksızlığa,


ölçüsüzlüğe,


başkasının hakkını çiğnemeye


dönüşmemesidir.


Takvâ arzuyu yok etmez.


Ona ahlaki sınır kazandırır.

Dünyadaki Arzular Neden Bazen İnsanı Esir Alır ​

Çünkü istek kolayca:


“İhtiyacım var.”


duygusuna dönüşebilir.


İnsan:


daha fazla para,


daha fazla statü,


daha fazla eşya,


daha fazla takdir


isteyebilir.


Bir süre sonra istediği şeylere sahip olmak yerine onlar insanı yönetmeye başlayabilir.


Bu nedenle özgürlük yalnızca istediğini yapabilmek değildir.


Bazen gerçek özgürlük:


her istediğinin peşinden gitmek zorunda olmamaktır.

Cennette Meyvenin Zahmetsiz Sunulması Ne Anlama Gelebilir ​

Dünya hayatında yiyecek için emek gerekir.


Toprak işlenir.


Tohum ekilir.


Sulama yapılır.


Ürün toplanır.


Taşınır.


Cennet anlatısında ise nimet çoğunlukla zahmet ve yorgunluk bağlamından çıkarılır.


Bu da cennet ile dünya arasındaki önemli farklardan biridir:


Dünyada nimet çoğu zaman emek ve kaybetme riskiyle, cennette ise güven ve süreklilikle birlikte tasvir edilir.

Meyve Aynı Zamanda Yapılanların “Meyvesi” Olarak Düşünülebilir mi ​

Bu ayetin doğrudan kelime oyunu değildir; fakat güçlü bir düşünsel benzetme kurulabilir.


Türkçede de:


“Emeğinin meyvesini almak.”


deriz.


İnsan bugün yaptığı iyiliklerin sonucunu hemen görmeyebilir.


Adaletli davranmanın bedelini ödeyebilir.


Bir kötülükten vazgeçmek kısa vadede çıkar kaybı oluşturabilir.


Ahiret düşüncesinde ise insan yaptığı iyiliğin nihai karşılığını görür.


Bu anlamda cennet nimetleri, ahlaki emeğin sonucu olarak da düşünülebilir.

Cennette Arzunun Karşılanması Gerçek Özgürlük müdür ​

Dünya hayatında insan özgürlüğü her zaman sınırlar içerisindedir.


İsteyebiliriz ama yapamayabiliriz.


Yapabiliriz ama sonuçlarını kontrol edemeyebiliriz.


Cennet tasvirinde ise insanın:


korkusunun,


mahrumiyetinin,


zarar görme ihtimalinin


sona erdiği bir özgürlük düşüncesi vardır.


Bu nedenle cennetteki bolluk sadece mülkiyet değil:


engellenmeyen huzur


olarak da anlaşılabilir.

Gölgeler, Pınarlar Ve Meyveler Birlikte Nasıl Bir Cennet Tablosu Oluşturur ​

41 ve 42. ayetler birlikte okunduğunda:


gölge,


pınar,


meyve


üçlüsü ortaya çıkar.


Bunların her biri insanın temel ihtiyaçlarından birine cevap verir.


Gölge:


dinlenme ve korunma.


Pınar:


susuzluğun giderilmesi.


Meyve:


beslenme ve lezzet.


Böylece cennet, eksiklerin giderildiği ve insanın güven içerisinde bulunduğu bütünsel bir huzur ortamı olarak tasvir edilir.

Bu Sahne Cehennem Tasviriyle Nasıl Karşıtlık Kurar ​

Cehennemde:


korumayan gölge vardı.


Cennette:


gerçek gölge vardır.


Cehennemde:


yakıcı alev vardı.


Cennette:


pınarlar vardır.


Cehennemde:


korkutucu ateş parçaları vardır.


Cennette:


arzu edilen meyveler vardır.


Bu karşıtlık Mürselât’ın iki sonucu birbirinden olabilecek en açık biçimde ayırdığını gösterir.


Fasl Günü’nün anlamı da zaten budur:


Ayrım.

Mürselât 42 Bugünün İnsanına Hangi Soruyu Sordurur ​

Belki de ayetin en güçlü sorusu şudur:


“Ben gerçekten neyi arzuluyorum ve arzularım beni nasıl bir insana dönüştürüyor”


Çünkü insan yalnızca yaptıklarıyla değil, sürekli istediği şeylerle de şekillenir.


Her gün:


daha çok para mı istiyorum?


Daha çok güç mü?


Daha fazla takdir mi?


Yoksa:


daha çok bilgi,


daha fazla adalet,


daha derin huzur,


daha temiz bir vicdan


da arzuluyor muyum?


İnsanın arzuları bazen onun yönünü gösteren pusuladır.

Sonuç: “Canlarının Çektiği Meyveler İçindedirler” Ne Anlama Gelir ​

Mürselât Suresi’nin 42. ayeti:


وَفَوَاكِهَ مِمَّا يَشْتَهُونَ


yani:


“Ve canlarının çektiği meyveler içindedirler.”


ifadesiyle cennet nimetlerinin yeni bir boyutunu anlatır.

1. ayette:

gölgeler,


pınarlar


vardı.

1. ayette ise:

istenilen meyveler


eklenir.


Buradaki en dikkat çekici nokta yalnızca nimetin bolluğu değildir.


Nimetin insanın arzusuyla uyumlu olmasıdır.


Dünya hayatında insanın arzusu ile gerçeklik arasında sürekli bir mesafe vardır.


İnsan ister ama ulaşamaz.


Ulaşır ama kaybedebilir.


Elde eder ama tatmin olmayabilir.


Bir şeye sahip olur, sonra daha fazlasını ister.


Cennet tasvirinde ise bu mahrumiyet döngüsü sona ermiş görünür.


Arzu vardır.


Nimet vardır.


Ama bunların arasında:


korku,


haksızlık,


kaybetme endişesi,


yetersizlik


bulunmaz.


Bu nedenle ayet insanın arzularını küçümsemez.


Tam tersine onlara daha büyük bir soru yöneltir:


İnsan ne istemeyi öğrenmelidir


Çünkü dünya hayatında arzu da eğitilir.


İnsan sürekli kötü olanı isterse karakteri o yöne doğru şekillenebilir.


İyiyi,


adaleti,


merhameti,


hakikati


istemeyi öğrenirse hayatının yönü değişebilir.


Belki de cennetin arzu edilen meyveleri, insana dünyada çok önemli bir gerçeği hatırlatmaktadır:


Neye sahip olduğumuz kadar neyi arzuladığımız da kim olduğumuzu gösterir.


Ve belki de Mürselât 42’nin bıraktığı en derin soru şudur:


Bir gün arzuladığım şeylerin karşılığını bulacağım bir hayatı umut ediyorsam, bugün kalbime hangi arzuları yerleştiriyorum

“İnsan yalnızca ulaştığı şeylerle değil, peşinden yürüdüğü şeylerle de kendisini inşa eder. Arzularımız yönümüzü belirliyorsa, belki de en büyük zenginlik her istediğimize sahip olmak değil, gerçekten değerli olanı istemeyi öğrenmektir.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...